Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Sol sütunda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ��lçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

  • Bizim oymak göçün çeker dağlara
    Yiğit olan göğüs gerer zorlara
    Pusat vurup karşı duran erlere
    Kılıç çeken koç yiğitler dinlenir
    Koşma biçiminde yazılmış bir koçaklama örneği
  • Yeşil başlı gövel ördek misali
    Dalar gider bizim gölün suna'sı
    Aşkınla perişan gönlümün hali
    Dinmez ağlar gözlerimin karası
    Koşma biçiminde yazılmış bir güzelleme örneği
  • Gönül gurbet ele varma
    Ya dönülür ya dönülmez
    Her güzele meyil verme
    Ya sevilir ya sevilmez
    Semai biçiminde yazılmış bir güzelleme örneği
  • Bre ağalar behey erler
    Bu dünya kimseye kalmaz
    Yalan söyler yalan diller
    Hiç kimse muradın almaz
    Varsağı biçiminde yazılmış bir dörtlük

Answer

Birinci dörtlük koşma (koçaklama) ile, ikinci dörtlük koşma (güzelleme) ile, üçüncü dörtlük semai (güzelleme) ile, dördüncü dörtlük ise varsağı nazım biçimi ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her dörtlüğün hece ölçüsü ve barındırdığı üslup/konu özellikleri dikkate alınmıştır. 11'li hece ölçüsüne sahip epik nitelikli ilk dörtlük koçaklama-koşma ile; 11'li hece ölçüsüne sahip lirik nitelikli ikinci dörtlük güzelleme-koşma ile; 8'li hece ölçüsüne sahip lirik nitelikli üçüncü dörtlük semai ile; 'Bre' ve 'Behey' ünlemleriyle başlayan 8'li hece ölçüsündeki son dörtlük ise varsağı ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece sayılarını belirleyerek nazım biçimleri arasında genel bir sınıflandırma yapın.
Birinci ve ikinci dörtlükler 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı için koşma; üçüncü ve dördüncü dörtlükler ise 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı için semai veya varsağıdır.
Âşık edebiyatında hece sayısı, koşma (11'li) ile semai/varsağı (8'li) ayrımında temel yapısal ölçüttür.
2
11'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlüklerin temalarını inceleyerek nazım türlerini belirleyin.
Birinci dörtlük yiğitlik, savaş temalı olduğu için koçaklama; ikinci dörtlük ise aşk ve doğa temalı lirik bir şiir olduğu için güzellemedir.
Koşmalar işledikleri konulara göre güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıt gibi nazım türlerine ayrılır.
3
8'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlüklerin üslup ve nida (ünlem) özelliklerini analiz edin.
Üçüncü dörtlük aşk ve gurbet temalı lirik bir semai iken; dördüncü dörtlük 'Bre' ve 'Behey' gibi yiğitçe nidalar barındırdığı için varsağıdır.
Varsağıları semailerden ayıran en belirgin yapısal özellik, barındırdıkları yiğitçe eda ve 'bre, hey, behey' gibi ünlemlerdir.

Key Concept

Âşık edebiyatı nazım biçimleri ve türlerinin hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Rate this question