Examkin

Question

Difficulty: MediumHalk Edebiyatının Genel Özellikleri

İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif deyi
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif deyi

Bu dörtlükten hareketle halk edebiyatının genel özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi söylenemez?

  1. A
    Hece ölçüsünün 8'li kalıbıyla söylenmiş olması ve ezgisel yapısı, bu şiirin biçimsel olarak semai nazım biçiminin özelliklerini taşıdığını göstermektedir.
  2. B
    Dize sonlarında 'z' sesleri yarım kafiye oluştururken görevdaş ek ve kelimelerden oluşan '-ar / -er Elif Elif deyi' bölümü redif görevi üstlenmiştir.
  3. C
    Dörtlükte halk edebiyatının genel özelliklerinden olan doğa ve insan sevgisi gibi somut konular, lirik bir anlatımla dile getirilmiştir.
  4. D
    Biçim ve içerik özellikleri dikkate alındığında bu şiir, İslamiyet öncesi Türk edebiyatında görülen koşuk türünün halk edebiyatındaki uzantısıdır.
  5. Şiirde geçen 'abdal' kelimesi, bu eserin dinî-tasavvufî halk edebiyatının öğretici nitelikteki ilahi veya nefes türlerine örnek teşkil ettiğini kanıtlamaktadır.Answer

Answer

Şiirde geçen 'abdal' kelimesinin bu eserin dinî-tasavvufî halk edebiyatının öğretici nitelikteki ilahi veya nefes türlerine örnek teşkil ettiğini kanıtladığı yargısı söylenemez.
Karacaoğlan'a ait bu dörtlük, biçimsel olarak 8'li hece ölçüsüyle yazılmış bir semaidir. İçerik yönüyle ise sevgiliye (Elif) duyulan dünyevi aşkın lirik bir ifadesidir. Dörtlükte geçen 'abdal olmuş' ifadesi tasavvufi bir terim içermekle birlikte, şiir din dışı/beşeri aşkı işleyen Âşık edebiyatı geleneğine aittir. Bu nedenle, bu şiirin dinî-tasavvufî halk edebiyatının öğretici türleri olan ilahi veya nefes türlerine örnek oluşturduğu yargısı kesinlikle söylenemez. Doğru cevap bu gerekçeyle belirlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüğün biçimsel özelliklerini (hece ölçüsü ve kafiye düzeni) incelemek.
Dörtlük 8'li hece ölçüsüyle söylenmiştir (İn-ce-cik-ten bir kar ya-ğar: 8 hece). Dize sonlarında 'toz-ar' ve 'gez-er' kelimelerindeki 'z' sesleriyle yarım kafiye yapılmış; aorist ekleri (-ar/-er) ve aynen tekrarlanan 'Elif Elif deyi' kısımlarıyla da redif oluşturulmuştur. Bu durum şiirin semai biçimine uygun olduğunu gösterir.
Şiirin biçimsel özelliklerinin halk şiiri geleneklerine (hece ölçüsü ve yarım kafiye eğilimi) uygunluğunu saptamak için ilk adım olarak hece ve uyak analizi yapılır.
2
Dörtlüğün dil ve tema özelliklerini çözümlemek.
Dörtlükte halkın günlük konuşma diline uygun, yabancı etkilerden uzak son derece sade bir Türkçe kullanılmıştır. Tema olarak kış mevsimi (kar yağışı) ve beşeri aşk (Elif'e duyulan sevgi) gibi somut konular lirik bir edayla işlenmiştir. Bu durum İslamiyet öncesi koşuk türünün devamı niteliğindedir.
Halk edebiyatının en temel nitelikleri olan sade dil ve somut konu tercihlerinin metindeki yansımalarını doğrulamak gerekir.
3
Metinde geçen 'abdal' kavramının bağlamını analiz ederek ait olduğu edebi geleneği belirlemek.
Her ne kadar 'abdal' tasavvufi bir kavram olsa da şiirin bütününde dini-tasavvufi bir öğreti veya inanç unsuru (ilahi aşk, vahdet-i vücut vb.) işlenmemiş; dünyevi bir aşk dile getirilmiştir. Karacaoğlan gibi aşıkların şiirlerinde bu tür kavramlar mecazi olarak dervişlik, aşk yolunda avare olmak anlamında kullanılır. Bu nedenle eser tekke edebiyatı nazım türlerinden olan ilahi veya nefes kapsamında değerlendirilemez.
Öğrencilerin şiirdeki tek bir kelimeye bakarak eserin ait olduğu edebi geleneği ve nazım türünü yanlış sınıflandırmasını engellemek amacıyla kelimenin bağlamsal analizi yapılır.

Key Concept

Halk Edebiyatının Genel Özellikleri
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Halk Edebiyatının Genel Özellikleri

More questions from this topic