Examkin

Question

Difficulty: HardBiyoçeşitliliği Etkileyen Fiziki ve Beşeri Faktörler

Biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışında fiziki (iklim, yer şekilleri, toprak), paleocoğrafya (kıtaların kayması, iklim değişimleri) ve beşerî (insan faaliyetleri) faktörler farklı düzeylerde rol oynar. Bu faktörlerin yerel veya bölgesel ölçekteki baskınlığı, canlı türlerinin dağılış alanlarını sınırlandırabilir ya da genişletebilir.

Aşağıdaki haritada Türkiye'de farklı coğrafi özelliklere sahip beş bölge numaralandırılarak koyu renkle gösterilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlarda biyoçeşitliliğin dağılışını etkileyen faktörler ile ilgili yapılan değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I numaralı alanda, yoğun tarımsal faaliyetler ile sanayi tesislerinin çevreye bıraktığı kimyasal atıklar gibi beşerî faktörler, sulak alanlardaki tür çeşitliliğini tehdit etmektedir.
  2. B
    II numaralı alanda, engebeli dağlık yapının kısa mesafelerde farklı mikroklima alanları oluşturması gibi fiziki faktörler, bitki ve hayvan türlerinin zenginleşmesini sağlamıştır.
  3. C
    III numaralı alanda, şiddetli kuraklık, yüksek buharlaşma ve toprakta biriken tuz miktarı gibi fiziki faktörler, buradaki flora ve faunanın gelişimini büyük oranda sınırlandırmaktadır.
  4. D
    IV numaralı alanda, karstik arazi yapısı nedeniyle yüzey sularının sızarak kaybolması gibi fiziki koşullar, bu sahada suya doğrudan bağımlı canlı türlerinin yayılış��nı zorlaştırmaktadır.
  5. V numaralı alanda, ortalama yükseltinin fazla olması ve buna bağlı olarak kış sıcaklıklarının aşırı düşmesi gibi iklimsel koşullar, paleocoğrafyanın biyoçeşitlilik üzerindeki etkisine örnektir.Answer

Answer

V numaralı alandaki yükseltinin fazla olması ve kış sıcaklıklarının düşük olması gibi iklimsel koşullar güncel fiziki faktörler içerisinde yer alır, paleocoğrafya kapsamında değerlendirilemez.
Doğru cevap, V numaralı alanla ilgili olan seçenektir. Hakkâri Bölümü'ndeki dağlık engebe, yüksek yükselti ve buna bağlı olarak gelişen düşük kış sıcaklıkları, günümüz coğrafi koşullarını yansıtan 'fiziki faktörler' (iklim ve yer şekilleri) grubuna girer. Paleocoğrafya ise kıtaların kayması ve geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklim değişimleri gibi tarihsel süreçleri kapsar. Dolayısıyla bu durumun paleocoğrafik bir faktör olarak nitelendirilmesi hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Haritada gösterilen numaralı alanların coğrafi özelliklerini ve bu alanlarda biyoçeşitliliği etkileyen temel unsurları tespit edin.
I: Ergene Havzası (beşerî kirlilik), II: Menteşe Yöresi (dağlık yapı ve mikroklima), III: Tuz Gölü çevresi (kuraklık ve tuzlu toprak), IV: Taşeli Platosu (karstik arazi), V: Hakkâri Bölümü (yüksek dağlık yükselti ve soğuk iklim).
Her bir bölgenin ekolojik ve fiziki/beşerî şartlarını doğru analiz etmek çözüm için gereklidir.
2
Seçeneklerde verilen faktörlerin biyoçeşitliliği etkileyen hangi ana kategoriye (fiziki, paleocoğrafya, beşerî) ait olduğunu belirleyin.
Ergene'deki kirlilik beşerî; Menteşe, Tuz Gölü ve Taşeli'ndeki durumlar güncel fiziki (yer şekilleri, toprak, iklim) faktörlerdir. Hakkâri'deki yükselti ve soğuk iklim koşulları da güncel fiziki faktörlerdir.
Seçeneklerdeki ifadelerin bilimsel olarak doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını doğrulamak gerekir.
3
Fiziki faktörler ile paleocoğrafik faktörlerin tanımını karşılaştırarak yanlış eşleştirmeyi saptayın.
Yükselti ve kış sıcaklıkları güncel fiziki faktörlerdir. Paleocoğrafya ise geçmiş jeolojik dönemlerdeki kıta kaymaları ve iklim değişimlerini inceler. Dolayısıyla V numaralı alana dair değerlendirme yanlıştır.
Hakkâri'deki yükselti ve güncel iklim koşullarının paleocoğrafya olarak sunulmasının kavramsal bir hata olduğunu ortaya koymak soruyu çözdürür.

Key Concept

Biyoçeşitliliğin dağılışını etkileyen faktörlerin (fiziki, paleocoğrafik, beşerî) doğru sınıflandırılması ve güncel iklim/yer şekilleri koşullarının fiziki faktörler kapsamında yer aldığının kavranması.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Biyoçeşitliliği Etkileyen Fiziki ve Beşeri Faktörler