Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda sol sütunda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağ sütunda verilen en uygun nazım biçimi ve türü eşleşmesiyle birleştiriniz.

  • Âlâ gözlüm ben bu yerden gidersem,
    Uğramasın yolun yaban ellere.
    Aşkının odunu bağrıma sersem,
    Düşürme adımı dilden dillere.
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, aşk ve özlem konusunu işleyen bir güzelleme (koşma)
  • Rüşvet ile yazar kâtip,
    Doğru söze vermez rağbet.
    Halkı soymaya münasip,
    Bulmuş kendine bir devlet.
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, toplumsal bir aksaklığı eleştiren bir taşlama (semai)
  • Bre ağalar bre beyler,
    Kılıç kınından çıkmalı.
    Yiğit olan atın nallar,
    Düşman üstüne akmalı.
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, 'bre' ünlemiyle yiğitçe bir eda barındıran bir koçaklama (varsağı)

Answer

Birinci dörtlük 11'li hece ölçüsü ve lirik aşk temasıyla koşma (güzelleme) ile; ikinci dörtlük 8'li hece ölçüsü ve eleştirel üslubuyla semai (taşlama) ile; üçüncü dörtlük ise 8'li hece ölçüsü, yiğitçe söylemi ve 'bre' ünlemiyle varsağı (koçaklama) ile eşleşmektedir.
Dörtlüklerin hece sayıları ve temaları incelendiğinde; birinci dörtlük 11'li hece ölçüsüne sahip lirik bir koşma (güzelleme), ikinci dörtlük 8'li hece ölçüsüne sahip satirik bir semai (taşlama), üçüncü dörtlük ise 'bre' ünlemiyle kurulan 8'li hece ölçüsüne sahip yiğitçe bir varsağıdır (koçaklama).

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini belirleme
Birinci dörtlük 11'li; ikinci ve üçüncü dörtlükler ise 8'li hece ölçüsüyle söylenmiştir.
Âşık edebiyatında hece ölçüsü nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) ayırt etmede birincil yapısal ölçüttür.
2
Dörtlüklerin üslup, sesleniş ve kelime kadrosunu inceleme
Üçüncü dörtlükte 'bre' ünlemi göze çarpmakta ve yiğitçe bir üslup bulunmaktadır.
Varsağı nazım biçiminin en belirleyici üslup özelliği 'bre, hey, behey' gibi ünlemlerle kurulan yiğitçe edadır.
3
Dörtlüklerin konularına göre nazım türlerini belirleme
Birinci dörtlük lirik aşkı (güzelleme), ikinci dörtlük toplumsal eleştiriyi (taşlama), üçüncü dörtlük ise kahramanlığı (koçaklama) işlemektedir.
Konu özellikleri âşık edebiyatında şiirlerin nazım türlerini belirleyen temel unsurdur.

Key Concept

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri ayırt etme kriterleri (hece ölçüsü, konu, üslup)
Rate this question