Examkin

Question

Difficulty: Very hardBeş Tümel

Klasik mantıkta kavramlar arası hiyerarşiyi ve varlıkların sınıflandırılmasını göstermek için kullanılan Porphyrios Ağacı, beş tümel (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) teorisiyle doğrudan ilişkilidir. Bir felsefe öğretmeni, bu konuyu işlerken tahtaya şu kavram zincirini yazmıştır:

`Cevher (Töz) → Cisim → Organizma → Omurgalı → Kuş`

Öğretmen, öğrencilerinden bu zincirdeki kavramları ve aralarındaki mantıksal ilişkileri beş tümel açısından değerlendirmelerini istemiştir. Öğrenciler şu yorumları yapmıştır:

* Ayşe: Zincirdeki 'Organizma' kavramı, 'Cisim' kavramına göre tür iken, 'Omurgalı' kavramına göre cinstir. Bu durum, cins ve tür kavramlarının göreli olduğunu gösterir.
* Berk: 'Cevher' kavramı bu hiyerarşide kendisinden daha genel bir sınıf bulunmayan en üst cinstir (cins-i âlâ) ve sistemde sadece cins rolündedir.
* Ceren: 'Kuş' kavramını 'Omurgalı' kavramından ayıran ve sadece kuşlara ait olan 'uçabilme' yeteneği, kuş kavramının özgülüğü (proprium) olarak tanımlanmalıdır.
* Doruk: Kuşların mevsimsel olarak göç etmesi veya yumurtlayarak çoğalması, sadece kuş türüne özgü olmayıp diğer bazı omurgalı sınıflarında da görüldüğü için 'ilinti' (accidens) kapsamında değerlendirilir.

Buna göre, öğrencilerden hangilerinin yaptığı yorumlar klasik mantık kuralları açısından doğrudur?

  1. A
    Ayşe ve Berk
  2. B
    Berk ve Ceren
  3. C
    Ayşe, Ceren ve Doruk
  4. Ayşe, Berk ve DorukAnswer
  5. E
    Yalnız Ayşe

Answer

Ayşe, Berk ve Doruk'un yaptıkları yorumlar klasik mantık kuralları açısından doğrudur.
Ayşe'nin 'Organizma' kavramının üstündeki 'Cisim'e göre tür, altındaki 'Omurgalı'ya göre cins olduğu yönündeki tespiti doğrudur; çünkü cins ve tür kavramları hiyerarşik konuma göre değişen göreli kavramlardır. Berk'in 'Cevher' kavramının en üst cins (cins-i âlâ) olduğu ve kendisinden daha genel bir kavram olmadığı için sadece cins rolü üstlendiği tespiti doğrudur. Doruk'un kuşların göç etmesi ve yumurtlaması özelliklerinin diğer bazı omurgalı sınıflarında da görülmesi nedeniyle 'ilinti' (accidens) olduğu değerlendirmesi de doğrudur; çünkü bu özellikler sadece kuş türüne özgü değildir. Bu nedenle Ayşe, Berk ve Doruk'un yorumları klasik mantığa uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Zincirdeki göreli cins-tür ilişkisini incelemek.
Organizma kavramı, Cisim'e göre alt sınıfta (tür) yer alırken, Omurgalı'ya göre üst sınıfta (cins) yer alır. Bu nedenle Ayşe'nin yorumu doğrudur.
Klasik mantıkta cins ve tür kavramları mutlak değil, hiyerarşideki konuma göre değişen göreli kavramlardır.
2
En üst cins (cins-i âlâ) tanımını sorgulamak.
Cevher (töz), Porphyrios Ağacı'nın en tepesinde yer alır ve kendisinin üstünde başka bir cins yoktur. Dolayısıyla Berk'in yorumu doğrudur.
Cins-i âlâ, yalnızca cins olan ve hiçbir şekilde tür olamayan en genel kavramdır.
3
Özgülük (proprium) kavramının tanımını ve örneğini analiz etmek.
Uçabilme özelliği sadece kuşlara ait değildir (örneğin yarasalar ve böcekler de uçar). Bu yüzden özgülük olamaz. Ceren'in yorumu yanlıştır.
Özgülük, bir türe ait olan fakat onun tanımına girmeyen, sadece o türe özgü olan niteliktir. Başka türlerle paylaşılan nitelikler ilintidir.
4
İlinti (accidens) kavramının tanımını ve örneğini analiz etmek.
Göç etmek ve yumurtlamak kuşlar dışında sürüngenler, balıklar gibi diğer omurgalılarda da görülür. Bu yüzden ilintidir. Doruk'un yorumu doğrudur.
İlinti, bir türe ait olan ama başka türlerle de paylaşılan, ortak niteliklerdir.

Key Concept

Beş Tümel (Cins, Tür, Ayrım, Özgülük, İlinti) ve Porphyrios Ağacı
Rate this question

Topics

Beş Tümel

More questions from this topic