Klasik mantıkta önermeler yapıları bakımından basit ve bileşik olmak üzere ikiye ayrılır. Basit önermeler tek bir yargı bildirirken, bileşik önermeler birden fazla yargı içerir. Dilbilgisel açıdan bağlaç içeren bazı cümleler bileşik gibi görünse de özneler arasındaki bölünemez bir ilişkiyi ifade ettiklerinde mantıksal olarak basit (ilişkili) önerme kabul edilirler. Ayrıca önermeler nitelik, nicelik ve kiplik yönünden de sınıflandırılır.
Bir felsefe öğretmeni derste tahtaya şu dört önermeyi yazmıştır:
I. Platon ve Aristoteles, felsefe tarihinde hoca-öğrenci ilişkisine sahip iki filozoftur.
II. Her filozof sorgulayıcıdır veya bazı düşünürler dogmatiktir.
III. Hiçbir insan ölümsüz değildir.
IV. Hava bulutlu ise yağmur yağması zorunludur.
Buna göre, bu önermelerle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?
- I. önerme, gramer yapısındaki bağlaca rağmen bağımsız yargılara bölünemeyen ilişkili bir basit önermedir; IV. önerme ise koşul eklemi içeren bileşik bir önermedir.Answer
- BI. önerme, özne grubunda 've' bağlacı barındırdığı için bileşik yapılıdır; III. önerme ise dış dünyadaki olgusal karşılığı nedeniyle doğruluk değeri yönünden gerçeklik olarak adlandırılmalıdır.
- CII. önerme, tikel olumlu iki yargının 'veya' eklemiyle bağlanmasıyla oluşmuş basit bir önermedir; III. önerme ise niceliği yönünden tümel olumlu sınıfına girer.
- DIII. önerme, öznesinin sınırlandırılma biçimi nedeniyle tikel olumsuz bir önermedir; IV. önerme ise yargının deneyimle doğrulanabilir olması bakımından yalın (asertorik) kipliğe sahiptir.
- EI. önerme nicelik yönünden tikel olumlu bir kategorik önermedir; II. önerme ise tümel olumsuz bir önerme ile tikel olumsuz bir önermenin birleşiminden oluşan bileşik bir önermedir.