Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Divan edebiyatında şairler; ele aldıkları konulara, şiirin yazılış amaçlarına ve hitap ettikleri zümrelere göre farklı nazım türlerinde eserler kaleme almışlardır. Aşağıda bazı nazım türlerinin açıklamaları verilmiştir:

* Şairin kendi sanat gücünü, şairlik yeteneğini ve üslubunu abartılı ve gururlu bir dille övdüğü türdür.
* Bir şehrin güzelliklerini, sosyal ve kültürel hayatını, o şehrin dikkat çeken güzellerini genellikle mesnevi biçiminde anlatan türdür.
* Ölen önemli bir kişinin (padişah, devlet büyüğü vb.) ardından duyulan acıyı ve onun erdemlerini dile getiren türdür.
* Bir kimseyi, toplumsal aksaklıkları ya da inançları yermek amacıyla alaycı, iğneleyici ve eleştirel bir dille yazılan türdür.

Buna göre, aşağıdaki beyitlerden hangisi açıklaması verilen nazım türlerinden herhangi birine örnek gösterilemez?

  1. A
    Tûtî-i mucize-gûyem ne desem lâf değil
    Çerh ile söyleşemem ayînesi sâf değil
  2. B
    Aceb şehr-i latîf ü pâk ü zîbâdur bu kim gûyâ
    Cihânın dîdesine sürme-i bînâdur Edirne
  3. Cihânı var eden sensin ki yoktan eyleyip zâhir
    Kamu mahlûkuna rızkın verirsin ey ganî Hâlık
    Answer
  4. D
    Gün doğdu ş��h-ı âlem uyanmaz mı hâbdan
    Kılmaz mı cilve hayme-i sîmîn-tanâbdan
  5. E
    Tahir Efendi bana kelb demiş
    İltifatı bu sözde zâhirdir

Answer

Cihânı var eden sensin ki yoktan eyleyip zâhir / Kamu mahlûkuna rızkın verirsin ey ganî Hâlık beyiti, Allah'ın birliğini ve yaratıcılığını konu alan 'tevhit' nazım türüne ait olduğu için yukarıdaki açıklamaların hiçbirine uymaz.
Yaratıcının dünyayı yoktan var etmesini ve rızık verici olmasını konu edinen beyit, Divan edebiyatında 'tevhit' nazım türüne örnektir. Sorunun öncülünde tevhit türüne dair bir tanım bulunmadığı için bu beyit açıkta kalır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki tanımların hangi nazım türlerine ait olduğunu belirleme
Tanımlar sırasıyla; fahriye (kendini övme), şehrengiz (şehir güzelliği), mersiye (ölümün ardından yas) ve hicviye (yergi/alay) nazım türlerine aittir.
Soruda verilen tanımları doğru terimlerle eşleştirmek beyit analizinin temelini oluşturur.
2
A, B, D ve E seçeneklerindeki beyitlerin temalarını ve nazım türlerini tespit etme
A seçeneği fahriye, B seçeneği şehrengiz, D seçeneği mersiye ve E seçeneği hicviye nazım türlerine örnek oluşturur.
Bu beyitlerin içerdiği anahtar kavramlar (kendi sözünü övme, Edirne şehri, padişahın uykusu/ölümü, kelb ifadesiyle yergi) tanımlarla örtüşmektedir.
3
C seçeneğindeki beyitin nazım türünü ve eşleşme durumunu kontrol etme
C seçeneğindeki beyit Allah'ın birliğini ve yaratıcılığını konu edinen 'tevhit' türündedir ve bu türün açıklaması öncülde yer almamaktadır.
Doğru cevabın belirlenmesi için eşleşmeyen tek seçeneğin tespit edilmesi gerekmektedir.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Türleri
Rate this question