Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü açıklamalarıyla eşleştiriniz.

  • Adalet kalmadı hep zulüm doldu
    Geçti şu baharın gülleri soldu
    Dünyanın gidişi acayip oldu
    Koyun belli değil kurt belli değil
    11'li hece ölçüsüyle oluşturulan, toplumsal bir aksaklığı veya adaletsizliği eleştiren koşma biçimindeki taşlama
  • İncecikten bir kar yağar
    Tozar Elif Elif deyi
    Deli gönül abdal olmuş
    Gezer Elif Elif deyi
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, aşk ve sevgiliyi konu edinen semai biçimindeki güzelleme
  • Bre ağalar bre beyler
    Ölmeden bir dem sürelim
    Gözümüze kara toprak
    Dolmadan bir dem sürelim
    8'li hece ölçüsüyle yazılmış, 'bre' gibi yiğitçe ünlemler barındıran ve hayata karşı kayıtsız, babacan bir tavır sergileyen varsağı
  • Köroğlu der durun durak bilinsin
    Kıratımın nalları hep silinsin
    Mert olanın adı mertçe anılsın
    Kılıçlar kınından çıktığı zaman
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, yiğitlik, savaş ve kahramanlık temalarını işleyen koçaklama türündeki koşma

Answer

I. dörtlük toplumsal eleştiri içeren taşlama (koşma) ile, II. dörtlük a��k temalı güzelleme (semai) ile, III. dörtlük 'bre' ünlemli varsağı ile, IV. dörtlük ise yiğitlik temalı koçaklama (koşma) ile eşleşmelidir.
Eşleştirmelerin doğru yapılabilmesi için her dörtlüğün hece sayısı, içerdiği anahtar ünlemler (bre, hey vb.) ve teması incelenmelidir. I. dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmış ve toplumsal bozulmayı yerdiği için taşlamadır. II. dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmış ve sevgiliyi (Elif) konu edindiği için semai (güzelleme) örneğidir. III. dörtlük 'bre' ünlemiyle başladığı ve 8'li heceyle söylendiği için varsağıdır. IV. dörtlük ise 11'li hece ölçüsüyle söylenip yiğitlik teması işlediği için koçaklamadır.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini sayarak yapısal sınıflandırma için ilk veriyi toplama.
I. dörtlük 11'li, II. dörtlük 8'li, III. dörtlük 8'li, IV. dörtlük 11'li hece ölçüsündedir.
Âşık edebiyatında koşma (ve türleri olan güzelleme, koçaklama, taşlama) 11'li hece ölçüsüyle yazılırken semai ve varsağı 8'li hece ölçüsüyle yazılır.
2
Dörtlüklerin dil, üslup ve içerdiği özel ünlemleri kontrol etme.
III. dörtlükte 'Bre' ünlemi bulunmaktadır. Diğer dörtlüklerde belirgin bir ünlem yoktur ancak yiğitlik, lirik sevgi ve yergi temaları öne çıkmaktadır.
Varsağı nazım biçimini semaiden ayıran en önemli üslup özelliği 'bre, hey, behey' gibi yiğitçe ünlemlerin kullanılmasıdır.
3
Dörtlüklerin temalarını (nazım türlerini) analiz ederek son eşleştirmeyi gerçekleştirme.
I. dörtlük toplumsal aksaklıkları yeren bir taşlama; II. dörtlük aşk temalı bir güzelleme; IV. dörtlük yiğitlik temalı bir koçaklamadır.
Nazım biçimleri hece ve yapıya dayanırken, nazım türleri konuya göre belirlenir. Bu sayede doğru eşleştirmeler tamamlanır.

Key Concept

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question