Question

Difficulty: HardTanzimat Dönemi Şiiri

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçim hem de içerik açısından köklü bir değişim sürecinin ürünüdür. Bu dönem şairleri, bireysel duyuşlardan toplumsal fikirlere, metafizik ürpertilerden kır yaşamına kadar geniş bir yelpazede estetik ve tematik arayışlar içine girmişlerdir.

Buna göre; sol sütunda yer alan dize çiftlerini, sağ sütunda verilen Tanzimat Dönemi şiirine ait estetik veya tematik yönelimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Vücudundur o bahr-i bî-pâyân-ı adâlet
    Akl-ı şerîfidir o kanuna ayn-ı hikmet
    Klasik kaside formunun korunarak adalet, kanun ve akıl gibi yeni kavramların şiire taşınması
  • Gül hazîn, sümbül perîşan, bâğzârın şevki yok
    Derd-i aşkınla yanan kalb-i zârın şevki yok
    Toplumsal konulardan uzaklaşılarak doğa unsurları üzerinden bireysel acı ve melankolinin işlenmesi
  • Nedir bu mâvi tecellî, bu sâyesiz elvân?
    Bu kâinât-ı musavver, bu meclis-i hayrân?
    Evren, yaradılış ve ölüm karşısında duyulan hayretin felsefi ve metafizik boyutta sorgulanması
  • Tafra satmaz bize bir köylü kızı
    Köye geldikçe güler yolda yüzü
    Saray ve şehir çevresinden çıkılarak kır yaşamının ve köylü hayatının şiire aktarılması

Answer

Şinasi'nin adalet ve akıl kavramlarını işlediği beyit klasik biçimde yeni kavramlar yönelimiyle; Recaizade Mahmut Ekrem'in doğa üzerinden hüzün anlattığı dizeler bireysel melankoli yönelimiyle; Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik sorular sorduğu dizeler felsefi ve metafizik sorgulama yönelimiyle; Muallim Naci'nin köylü kızını anlattığı dizeler ise köylü yaşamı ve kır yönelimiyle eşleşmektedir.
Şinasi'nin beyiti adalet ve akıl kavramlarıyla yeni içerik/eski biçim eşleşmesine; Recaizade Mahmut Ekrem'in dizeleri tabiat üzerinden bireysel melankoli eşleşmesine; Abdülhak Hamit Tarhan'ın dizeleri evrensel ve metafizik sorgulama eşleşmesine; Muallim Naci'nin dizeleri ise köylü yaşamını yansıtan kır yaşamı eşleşmesine uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci beyitte geçen 'bahr-i bî-pâyân-ı adâlet' (adaletin sonsuz denizi) ve 'akl-ı şerîf' (şerefli akıl) kavramlarını ve kullanılan kaside nazım biçimini inceleyiniz.
Bu dizelerin Şinasi'nin Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nden alındığı ve klasik biçim içinde adalet ve akıl gibi yeni kavramları işlediği belirlenir.
Tanzimat I. Dönem şiirinin en belirgin özelliği eski biçimle yeni temaları sunmaktır.
2
İkinci beyitteki 'gül hazîn, sümbül perîşan' doğa tasvirini ve 'kalb-i zâr' (ağlayan kalp) ifadesindeki bireysel üzüntüyü inceleyiniz.
Dizelerin Recaizade Mahmut Ekrem'e ait olduğu ve doğa aracılığıyla bireysel bir melankoliyi yansıttığı tespit edilir.
Tanzimat II. Dönem'de toplumsal konulardan uzaklaşılarak bireysel ve hüzünlü temalara ağırlık verilmiştir.
3
Üçüncü beyitteki 'mâvi tecellî', 'kâinât-ı musavver' (tasvir edilmiş evren) ve 'meclis-i hayrân' (hayran kalmış meclis) ifadelerini sorgulayan yapıyı inceleyiniz.
Dizelerin Abdülhak Hamit Tarhan'ın felsefi/metafizik sorgulamalar içeren 'Kürsi-i İstiğrak' şiirinden alındığı anlaşılır.
Tarhan, Türk şiirinde metafizik ve varoluşsal temaları en geniş ölçüde işleyen yenilikçi şairdir.
4
Dördüncü beyitteki 'köylü kızı' ve 'köy' kavramlarını ve dildeki sadeleşme eğilimini inceleyiniz.
Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' şiirinden alındığı ve taşra/köy yaşamını anlatan ilk realist-pastoral örneklerden biri olduğu belirlenir.
Dönemin gelenekçi kanadında yer alan Muallim Naci'nin bile köylü yaşamına yönelerek şiirde tematik bir açılım yaptığını kavramak önemlidir.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Tematik ve Estetik Yönelimler
Estimated Time:2m 0s
Rate this question