Tanzimat Dönemi Şiiri

17 questions

Question 1Question

Aşağıda Tanzimat Dönemi Türk şiirine ait iki farklı örnek verilmiştir:

I. Metin
*Görüp ahkâm-ı asrı amele baka-yı hürriyet*
*Çekildik izzet ü ikbal ile bab-ı hükümetten*
*Usanmaz kendini insan bilenler halka hizmetten*
*Mürüvvet-mend olan mazluma el çekmez ianetten*

II. Metin
*Eyvah! Ne yer, ne yâr kaldı,*
*Gönlüm dolu âh u zâr kaldı.*
*Şimdi buradaydı, gitti elden,*
*Gitti ebede gelip ezelden.*

Bu iki metinden hareketle Tanzimat Dönemi Türk şiiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: I. metin, biçimsel ve dilsel özellikleriyle divan edebiyatı geleneklerinin tamamen reddedildiğini gösteren bir manifesto niteliğindeyken; II. metin, Tanzimat II. döneminin 'göz için kafiye' anlayışını ve klasik kafiye kurallarını katı bir şekilde koruduğunu örnekler.

Answer

I. metnin divan geleneklerini tamamen reddettiğini ve II. metnin klasik kafiye kurallarını katı bir şekilde koruduğunu iddia eden yargı söylenemez.
I. metnin biçimsel ve dilsel özellikleriyle divan geleneklerini tamamen reddettiği iddiası yanlıştır; çünkü Hürriyet Kasidesi klasik kaside formuyla yazılmıştır. Aynı şekilde, II. metnin (Makber) klasik kafiye kurallarını katı bir şekilde koruduğu iddiası da yanlıştır; çünkü Abdülhak Hamit Tarhan divan şiirinin kafiye ve biçim kurallarını büyük ölçüde yıkmış, düzensiz kafiyelenişler ve yeni nazım şekilleri denemiştir.

Step-by-Step Solution

1
I. metnin biçim, dil ve tema analizi yapılır.
I. metin (Hürriyet Kasidesi), divan şiiri nazım biçimi olan kasideyle yazılmıştır, dili ağırdır ve aruz ölçüsü taşır. Divan geleneği tamamen reddedilmemiştir.
Tanzimat I. dönem şiirinin 'eski biçim-yeni öz' ikiliğini tespit etmek.
2
II. metnin biçim, dil ve tema analizi yapılır.
II. metin (Makber), Tanzimat II. dönemi şairi Abdülhak Hamit Tarhan'a aittir. Ölüm temasını işler, biçimsel olarak klasik divan şemalarını esnetmiş ve kafiye kurallarını gevşetmiştir.
Tanzimat II. dönem şiirinin metafizik temalarını ve biçimsel serbestleşmesini belirlemek.
3
Seçeneklerdeki önermeler bu analizler doğrultusunda değerlendirilir.
I. metnin gelenekleri tamamen reddetmediği, II. metnin ise klasik kafiye kurallarını katı bir şekilde korumadığı (aksine yıktığı) görülür. Bu nedenle yanlış olan yargı belirlenir.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem Şiirinin Biçim, Dil ve İçerik Yönünden Karşılaştırılması
Question 2Question

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçimsel hem de tematik açıdan ciddi bir dönüşümün ve Doğu-Batı çatışmasının izlerini taşır. Bu dönem şairleri, geleneksel ile modern arasında farklı estetik ve felsefi tutumlar geliştirmişlerdir.

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi şiirlerinden alınmış beyit ve bent örneklerini, bu şiirlerin temsil ettiği estetik, felsefi veya tematik dönüşümü açıklayan ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ne efsunkâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten
Gül hazin, sümbül perişan, bağzârın şevki yok
Şâdmanlık kalmamış, feryâd ü zârın şevki yok
Eyvah! Ne yer ne yâr kaldı,
Gönlüm dolu âh ü zâr kaldı.
Şimdi buradaydı, gitti elden,
Gitti ebede gelip ezelden.
İdrâk-i maâlî bu küçük akla gerekmez
Zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dizeler ve edebi açıklamalar şu şekilde eşleşmektedir: Hürriyet ve esaret kavramlarını işleyen kaside beyti, klasik biçimde sosyal-siyasi temaların toplumsal faydacı estetikle ele alınmasıyla; gül ve sümbülün perişanlığını anlatan beyit, bireysel hüzün ve tabiatın estetik sınırları genişleten yeni duyarlılığıyla; 'Eyvah!' ünlemiyle başlayan bent, ölüm karşısındaki metafizik isyan ve biçimsel düzensizlikle; akıl ve terazi benzetmesini içeren hikemi beyit ise insanın kavrayış sınırlarını sorgulayan Doğu-Batı zihniyet çatışmasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; hürriyet kavramını işleyen beyit klasik kaside biçiminde sosyal temaların ele alınmasını (toplumcu estetik); gül ve sümbülün perişanlığını tasvir eden beyit bireysel hüzün ve tabiatla estetik sınırların genişletilmesini; 'Eyvah!' ile başlayan bent ölüm karşısındaki metafizik ürpertiyi ve biçimsel serbestliği; akıl ve terazi benzetmesi sunan beyit ise insanın kavrayış sınırlarını sorgulayan hikemi üslubu doğru şekilde tanımlar.

Step-by-Step Solution

1
Verilen beyit ve bentlerdeki tematik kavramlar ile anahtar kelimeler incelenir.
Birinci parçada 'hürriyet/esaret', ikinci parçada 'gül/sümbül/hazin/feryad', üçüncü parçada 'eyvah/gitti ebede/yâr', dördüncü parçada 'idrak-i maali/akıl/terazi' kavramları belirlenir.
Şiirlerin hangi Tanzimat şairine ve edebi yönelime ait olduğunu bulabilmek amacıyla tematik ipuçları saptanmalıdır.
2
Dizelerin sahipleri ve edebi kimlikleri tespit edilir.
İlk beyit Namık Kemal'e (toplumsal/siyasi fayda), ikinci beyit Recaizade Mahmut Ekrem'e (bireysel hüzün/tabiat), üçüncü bent Abdülhak Hamit Tarhan'a (ölüm/metafizik/romantik isyan), dördüncü beyit Ziya Paşa'ya (hikemi/didaktik üslup) aittir.
Sanatçıların Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki estetik ve zihinsel konumlarını belirlemek doğru eşleştirmeyi sağlayacaktır.
3
Her bir edebi parça ile sağ sütunda yer alan estetik/felsefi açıklamalar eşleştirilir.
Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi klasik nazım şekliyle sosyal kavramların birleşimidir. Recaizade'nin beyti Servet-i Fünun'u hazırlayan bireysel tabiat duyarlılığıdır. Hamit'in Makber'i metafizik ürperti ve biçimsel düzensizliktir. Ziya Paşa'nın beyti ise klasik hikemi üslupla aklın sınırlarını sorgulamadır.
Dizelerin içerik ve biçimsel özellikleri ile Tanzimat şiirinin gelişim çizgisi arasındaki doğrudan ilişki kurularak çözüm tamamlanır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinin Estetik, Felsefi ve Biçimsel Dönüşümü
Estimated Time:3m 0s
Question 3Question

Ne gam pür-âteş-i hevle olsa da gavgâ-yı hürriyet
Kaçar mı merd olan bir cân için meydân-ı gayretten

Tanzimat Dönemi şiir anlayışı göz önüne alındığında, Namık Kemal'in 'Hürriyet Kasidesi'nden alınan bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Tanzimat II. Dönemi'nin 'sanat sanat içindir' anlayışına uygun olarak tamamen bireysel ve metafiziksel bir tema işlenmiştir.

Answer

Beyitte Tanzimat II. Dönemi'nin bireysel ve metafiziksel temasının işlendiğini savunan yargı yanlıştır; çünkü bu beyit Tanzimat I. Dönem şairi Namık Kemal'e aittir ve toplumsal bir mücadeleyi (hürriyet) konu edinmektedir.
Doğru cevap, beyitte Tanzimat II. Dönem şiir anlayışına uygun olarak bireysel bir temanın işlendiğini belirten yargıdır. Çünkü bu beyit, Tanzimat I. Dönem'in en önemli temsilcilerinden biri olan Namık Kemal'in 'Hürriyet Kasidesi' adlı şiirinden alınmıştır. Şiirde bireysel değil, 'hürriyet mücadelesi' gibi son derece toplumsal ve siyasi bir konu işlenmiştir. Dolayısıyla bu yargı söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Beyitte geçen anahtar kavramları tespit etme
'Gavgâ-yı hürriyet' (hürriyet mücadelesi) ve 'meydân-ı gayret' (çaba meydanı) kavramları beyitte öne çıkmaktadır.
Şiirin temasını belirlemek ve hangi dönemin zihniyetini yansıttığını anlamak için anahtar kelimeleri incelemek gerekir.
2
Dönem özellikleriyle eşleştirme yapma
Hürriyet, adalet, vatan gibi toplumsal konular Tanzimat I. Dönem şiirinin ('sanat toplum içindir' anlayışının) temel özellikleridir.
Tanzimat I. Dönem ile II. Dönem arasındaki tema ve sanat anlayışı farklarını ortaya koymak gerekir.
3
Beytin biçimsel özelliklerini inceleme
Beyit birimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmış olan bu şiir, biçimsel olarak Divan edebiyatı geleneğine bağlıdır.
Şiirin biçim (eski) ve içerik (yeni) ikiliğini doğrulamak için nazım birimi ve ölçüyü kontrol etmek gerekir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem şiirinde biçimce eski, içerikçe yeni olma durumu ve toplumsal temaların (hürriyet, vatan vb.) işlenmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki sanat anlayışlarının gelişimini gösteren aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi kavramlar getirilmelidir?

Fill in the blanks below

Tanzimat I. Dönem şairleri şiiri toplumu eğitmek, bilinçlendirmek ve yeni değerleri halka aktarmak için bir araç olarak görmüş; bu doğrultuda anlayışını benimsemişlerdir. Tanzimat II. Dönem şairleri ise dönemin getirdiği siyasi baskıların da etkisiyle toplumsal konular yerine estetik güzelliğe ve bireysel temalara yönelerek anlayışını savunmuşlardır.
Show answer & explanation

Answer

Tanzimat I. Dönem şiirinde 'toplum için sanat' (veya 'sanat toplum içindir') anlayışı, Tanzimat II. Dönem şiirinde ise 'sanat için sanat' (veya 'sanat sanat içindir') anlayışı benimsenmiştir.
Tanzimat I. Dönem şairleri sanatın halkı eğitmek için bir araç olduğuna inanmış ve 'toplum için sanat' görüşünü savunmuşlardır. Tanzimat II. Dönem şairleri ise siyasi koşulların etkisiyle içe kapanık, bireysel temalara yönelmiş ve sanatın amacının yine sanatın kendisi olduğunu savunarak 'sanat için sanat' görüşünü benimsemişlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat Dönemi'nin birinci ve ikinci dönem şairlerinin şiire bakış açılarını ve amaçlarını incelemek.
Birinci dönem şairlerinin (Şinasi, Namık Kemal vb.) şiiri toplumu eğitme ve vatan, hürriyet gibi konuları aşılama aracı olarak gördükleri; ikinci dönem şairlerinin (Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan vb.) ise daha çok estetik ve bireysel konuları ön plana çıkardıkları tespit edilir.
Dönemler arasındaki temel anlayış farkını ortaya koymak.
2
Bu amaçlara karşılık gelen edebî ve sanatsal ilkeleri belirlemek.
Birinci dönemdeki toplumsal fayda amacının 'toplum için sanat' (sanat toplum içindir) ilkesine; ikinci dönemdeki estetik ve bireysel odaklanmanın ise 'sanat için sanat' (sanat sanat içindir) ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Boşluklara getirilmesi gereken doğru terimleri saptamak.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Sanat Anlayışı ve Dönemsel Farklar
Estimated Time:1m 0s
Question 5Question

Gül hazin, sümbül perişan, bağ-zarın şevki yok,
Dertli dertli ötmede kumru, hezarın şevki yok.

Recaizade Mahmut Ekrem’e ait olan bu beyit ve temsil ettiği dönem şiir anlayışı göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Toplum için sanat anlayışıyla kaleme alınmış olup vatan sevgisi, adalet ve hürriyet gibi temaları halka anlatmayı amaçlamaktadır.

Answer

Beyit, Tanzimat II. Dönemi'nin bireysel ve 'sanat sanat içindir' anlayışını yansıttığı için toplumsal sorunları, vatan veya hürriyet gibi temaları halka anlatmayı amaçlayan 'toplum için sanat' anlayışıyla yazılmamıştır.
Beyit, Recaizade Mahmut Ekrem'in oğlu Nicat'ın ölümü üzerine duyduğu derin kişisel acıyı anlatır. Bu durum, Tanzimat II. Dönemi'nin bireysel ve 'sanat sanat içindir' ilkesine dayanan şiir anlayışını gösterir. Dolayısıyla, vatan sevgisi ve hürriyet gibi toplumsal konuları halka aşılamayı amaçlayan 'toplum için sanat' anlayışıyla kaleme alındığı yönündeki iddia yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Beyitte geçen kelimeleri ve konuyu analiz etmek.
Beyitte gül, sümbül, kumru gibi doğa unsurlarının hüzünlü ve neşesiz olduğu (hazin, perişan, şevki yok) belirtilmektedir. Konu bireysel hüzün ve kederdir.
Şiirin hangi tema etrafında şekillendiğini ve hangi dönemin zihniyetini taşıdığını belirlemek için.
2
Şiirin biçimsel ve dilsel özelliklerini incelemek.
Beyit nazım birimiyle yazılmış, aruz ölçüsü kullanılmış ve dil oldukça ağırdır (hazin, bağ-zar, hezar vb.).
Biçim ve dil özelliklerinin Tanzimat'ın hangi dönemine ait olduğunu saptamak için.
3
Bulguları Tanzimat dönemleri şiir özellikleri ile karşılaştırmak.
Ağır dil, bireysel tema (hüzün), doğanın duygu dünyasına göre şekillenmesi (romantizm) ve eski biçimle yeni temanın işlenmesi Tanzimat II. Dönem şiirine işaret eder. Toplumsal fayda, vatan, adalet gibi temaları savunan Tanzimat I. Dönem şiiriyle bağdaşmaz.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu denetlemek ve söylenemeyecek olan yargıyı bulmak için.

Key Concept

Tanzimat II. Dönem Şiirinin Tematik ve Dilsel Özellikleri
Question 6Question

Aşağıdaki parçada Tanzimat Dönemi Türk şiirine yön veren sanatçılarla ilgili boş bırakılan yerleri uygun isimlerle doldurunuz.

Fill in the blanks below

Tanzimat Dönemi Türk şiiri iki farklı yönelimle gelişimini sürdürmüştür. Birinci dönemde divan edebiyatı nazım şekilleri içinde vatan, hürriyet, adalet gibi temaları coşkulu bir dille işleyen ve 'hürriyet şairi' olarak tanınan , yeni bir edebi zihniyetin kurulmasında öncü olmuştur. İkinci dönemde ise bireysel temalara yönelinmiş, özellikle Sahra ve Makber gibi eserleriyle Türk şiirine metafizik derinlik kazandıran ve 'Şair-i Azam' unvanıyla bilinen şiirin sınırlarını hem biçimsel hem de içeriksel olarak genişletmiştir.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa Namık Kemal, ikinci boşluğa ise Abdülhak Hamit Tarhan getirilmelidir.
Tanzimat I. Dönem şiirinde toplumsal temaları coşkuyla işleyen 'hürriyet şairi' Namık Kemal iken; II. Dönem'de bireysel temalara ve ölüm/doğa konularına eğilerek 'Şair-i Azam' unvanını alan ve Sahra ile Makber eserlerini kaleme alan sanatçı Abdülhak Hamit Tarhan'dır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki ipuçlarından yararlanarak birinci boşluğu tespit etme
Tanzimat I. Dönem şairleri arasında 'vatan', 'hürriyet' ve 'adalet' kavramlarını öne çıkaran, edebiyat tarihinde 'hürriyet şairi' olarak anılan isim Namık Kemal'dir. Dolayısıyla birinci boşluğa Namık Kemal ismi gelmelidir.
Metindeki 'hürriyet şairi' ifadesi ve birinci dönemin toplumsal çizgisi bizi bu sonuca götürür.
2
Parçadaki ipuçlarından yararlanarak ikinci boşluğu tespit etme
Tanzimat II. Dönem'de Türk şiirine metafizik ürperti getiren, Sahra (ilk pastoral şiirimiz) ve Makber (ünlü ölüm temalı şiir) gibi eserlerin yazarı olan ve edebiyatımızda 'Şair-i Azam' olarak tanınan sanatçı Abdülhak Hamit Tarhan'dır. Dolayısıyla ikinci boşluğa Abdülhak Hamit Tarhan ismi gelmelidir.
Metinde geçen 'Sahra', 'Makber' ve 'Şair-i Azam' ipuçları doğrudan bu sanatçıyı işaret etmektedir.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem şiir anlayışı ve bu dönemlerin önde gelen şairlerinin ayırt edici özellikleri ile eserleri.
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question

Gitti, gelmez... Ne fena gitti Nijad!
Paralandı yüreğim, bitti Nijad!
O benim zevk ü hayatımdı benim,
O benim ruh-ı revânımdı benim.

Recaizade Mahmut Ekrem’in oğlu Nijad’ın ölümü üzerine yazdığı bu dizelerden hareketle Tanzimat İkinci Dönem şiiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Show answer & explanation

Answer: Toplumsal fayda sağlama amacıyla vatan, hürriyet ve adalet gibi temaların savunulduğuna

Answer

Toplumsal fayda sağlama amacıyla vatan, hürriyet ve adalet gibi temaların savunulduğuna
Toplumsal fayda sağlama amacıyla vatan, hürriyet ve adalet gibi temaların savunulduğunu belirten yargı yanlıştır çünkü bu özellikler Tanzimat I. Dönem şiirine aittir. Recaizade Mahmut Ekrem'in 'Ah Nijad' şiiri ise Tanzimat II. Dönem'in 'sanat sanat içindir' zihniyetini, bireysel acıları ve ağırlaşan dil yapısını yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
Şiir örneğinin temasını ve dilini incelemek
Dizelerin Recaizade Mahmut Ekrem tarafından oğlu Nijad'ın ölümü üzerine yazıldığı, bireysel bir acıyı (ölüm teması) ele aldığı ve dilinde 'ruh-ı revan', 'zevk ü hayat' gibi geleneksel unsurlar barındırdığı görülür.
Şiirin ait olduğu edebi dönemi ve zihniyeti tespit etmek için.
2
Tanzimat İkinci Dönem şiir anlayışının genel özelliklerini hatırlamak
Tanzimat İkinci Döneminde 'sanat sanat içindir' anlayışının egemen olduğu, bireysel konuların (aşk, ölüm, metafizik, doğa) işlendiği ve dilin ağırlaştığı bilgisine ulaşılır.
Şiir örneğiyle dönemin genel ilkelerini karşılaştırmak için.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlış olan yargıyı belirlemek
Vatan, hürriyet ve adalet gibi toplumsal kavramların savunulması Tanzimat Birinci Dönem şiirinin özelliğidir. İkinci Dönem'i temsil eden bu şiirde toplumsal bir fayda gütme amacı bulunmamaktadır.
Soru kökündeki 'ulaşılamaz' ifadesine uygun olan doğru seçeneği bulmak için.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem şiirinin tema, dil ve sanat anlayışı bakımından farkları
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question

Ne efsunkâr imişsin ey didâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten

Tanzimat Dönemi Türk şiirinin yapı ve tema özellikleri dikkate alındığında, Namık Kemal'e ait bu beyit aşağıdakilerden hangisini doğrudan örnekler?

Show answer & explanation

Answer: Divan şiiri nazım şekilleri korunarak vatan, hürriyet gibi yeni ve toplumsal temaların işlenmesini

Answer

Tanzimat Dönemi Türk şiirinde eski biçimlerin (divan şiiri nazım şekilleri) kullanılmasına devam edilirken, içerikte vatan ve hürriyet gibi yeni ve toplumsal konulara yer verilmiştir.
Verilen beyit, klasik edebiyat nazım biçimlerinden kaside formunda (Hürriyet Kasidesi) ve aruzla yazılmıştır. Ancak içeriğinde 'hürriyet' ve 'esaret' gibi toplumsal/siyasi temalar işlenmiştir. Bu durum Tanzimat I. Dönem şiirinin eski biçimlerle yeni konuları işleme özelliğini doğrudan yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen beytin kelime kadrosunu ve temasını analiz etme
Beyitte geçen 'hürriyet' ve 'esaret' kelimelerinden yola çıkılarak şiirin konusunun toplumsal ve siyasi bir temaya (özgürlük) dayandığı tespit edilir.
Şiirin içerik/tema yönünden hangi edebi döneme veya anlayışa ait olduğunu belirlemek için bu analiz gereklidir.
2
Beytin biçimsel (yapısal) özelliklerini inceleme
İki dizelik bir birim (beyit) kullanıldığı, aruz ölçüsünün ve klasik kafiye şemasının sürdürüldüğü belirlenir.
Şiirin biçimsel olarak yeni bir arayış mı yoksa geleneksel bir form mu taşıdığını anlamak için yapı özellikleri kontrol edilir.
3
Elde edilen verileri Tanzimat şiirinin genel özellikleri ile sentezleme
Divan edebiyatı formuyla (kaside) toplumsal bir temanın (hürriyet) işlendiği belirlenerek bunun Tanzimat I. Dönem şiirindeki 'eski biçim içinde yeni öz' yaklaşımını örneklediği sonucuna ulaşılır.
Soruda istenen doğrudan örnekleme ilişkisini doğru saptamak için biçim ve içerik sentezi yapılır.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem şiirinde biçimsel olarak divan edebiyatı geleneklerinin (nazım şekilleri, aruz) sürdürülmesine karşın içerikte vatan, millet, hürriyet, adalet gibi yeni ve toplumsal temaların işlenmesi.

Alternative Method

Beyitte geçen 'hürriyet' (özgürlük) kavramının Türk edebiyatına ilk kez Tanzimat Dönemi'nde girdiğini bilmek, bizi doğrudan bu dönemde yapılan içerik yeniliğine ve divan edebiyatı nazım şekli olan kasideyle birleştirilmesine götürür. Biçim (kaside/beyit/aruz) eski, öz (hürriyet) yenidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi şiir parçalarını, ilgili oldukları sanatçılarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Vahdet-i zâtına aklımca şehâdet lâzım
Cân ü gönülden ana şükr ü ibâdet lâzım
Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini
Yok mudur kurtaracak bahtı kara mâderini?
Eyvah! Ne yer, ne yâr kaldı
Gönlüm dolu âh u zâr kaldı
Nihayet bir kucak ot topladılar
Sıkıp bağlandılar, yük eylediler

Matches

Show answer & explanation

Answer

Verilen Tanzimat Dönemi şiir parçalarından birincisi Şinasi, ikincisi Namık Kemal, üçüncüsü Abdülhak Hamit Tarhan, dördüncüsü ise Muallim Naci ile eşleşmektedir.
Dizeler, şairlerin Türk edebiyatı tarihindeki en bilinen eserlerinden ve şiir anlayışlarından seçilmiştir: Şinasi'nin Münacat'ı akılcı inanç anlayışını, Namık Kemal'in vatan konulu beyti onun hürriyet ve vatan şairi kimliğini, Abdülhak Hamit Tarhan'ın Makber'i metafizik kederi, Muallim Naci'nin Köylü Kızların Şarkısı ise ilk köy şiiri denemesini simgeler.

Step-by-Step Solution

1
İlk dize grubunun tema ve dil özelliklerini inceleme
'Vahdet-i zât', 'aklınca şehâdet' kavramlarının varlığı belirlendi.
Şinasi'nin şiirlerinde akıl, kanun ve medeniyet temalarını öne çıkaran rasyonel üslup bu dizelerle uyuşmaktadır.
2
İkinci dize grubunun kavramsal dünyasını analiz etme
'Vatan' ve 'mâder' (anne/vatan) sözcüklerinin vatan müdafaası bağlamında kullanıldığı görüldü.
Namık Kemal'in vatan ve hürriyet temalı coşkulu şiir çizgisiyle örtüşen bu dizeler doğrudan sanatçıyla eşleşir.
3
Üçüncü dize grubunun duygusal ve felsefi arka planını değerlendirme
Ölüm acısı ve derin bir kederi ('yâr kaldı', 'âh u zâr kaldı') işleyen dizeler incelendi.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın eşinin ölümü üzerine yazdığı meşhur Makber şiiri bu dizelerin kaynağıdır.
4
Dördüncü dize grubunun biçim ve içerik unsurlarını belirleme
Köy yaşamından ve köylülerin gündelik emeğinden bahseden ('kucak ot topladılar') sade dizeler analiz edildi.
Muallim Naci'nin ilk köy şiiri kabul edilen Köylü Kızların Şarkısı adlı eseri bu dizeleri barındırır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Sanatçı, Tema ve Eser İlişkisi
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question

Aşağıdaki parçada Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki 'eski-yeni' tartışmasıyla ilgili boş bırakılan yerleri uygun eser isimleriyle doldurunuz.

Fill in the blanks below

Tanzimat Dönemi Türk şiirinde eskilik-yenilik tartışması, edebiyat tarihinin en hareketli süreçlerinden birini oluşturur. Bu tartışmanın merkezinde yer alan ve yenilikçi şiir anlayışının teorisyenliğini üstlenen Recaizade Mahmut Ekrem, şiir hakkındaki görüşlerini ve estetik anlayışını adlı eserinin mukaddimesinde açıklamıştır. Onun bu görüşlerine karşı eski şiir geleneğini savunan Muallim Naci ise kendi şiir görüşünü ve Ekrem'e yönelik eleştirilerini başlığı altında yayımladığı yazılarda bir araya getirmiştir.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa Recaizade Mahmut Ekrem'in şiir ve edebiyat üzerine görüşlerini serdettiği 'Zemzeme' eseri, ikinci boşluğa ise Muallim Naci'nin ona karşılık olarak yazdığ�� eleştiri türündeki 'Demdeme' eseri getirilmelidir.
Tanzimat Dönemi Türk şiirinin en belirgin tartışma aksı olan eski-yeni kutuplaşmasında; Recaizade Mahmut Ekrem yenilikçi kanadı temsil eder ve görüşlerini 'Zemzeme' eserinin ön sözünde açıklar. Klasik şiir zevkini sürdürmek isteyen Muallim Naci ise ona karşı 'Demdeme' başlıklı yazılarıyla muhalefet eder. Bu nedenle boşluklara sırasıyla bu iki eser gelmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Recaizade Mahmut Ekrem'in yenilikçi şiir görüşlerini sistemleştirdiği eseri tespit etmek.
Bu eser yazarın 'Zemzeme' (özellikle 3. Zemzeme ön sözü) adlı çalışmasıdır.
Zemzeme mukaddimesi, Tanzimat ikinci döneminde yeni şiirin poetikası niteliğindedir.
2
Muallim Naci'nin bu yenilikçi poetikaya karşı eski şiir geleneğini savunduğu eleştirel eseri tespit etmek.
Bu eser Muallim Naci'nin kaleme aldığı 'Demdeme'dir.
Demdeme, Zemzeme'deki görüşlere doğrudan cevap vermek ve eski şiir tarzının estetiğini savunmak amacıyla yazılmıştır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi şiirinde eski-yeni tartışması (Zemzeme-Demdeme tartışması)
Question 11Question

Aşağıdaki beyitler Şinasi’nin Münacat adlı şiirinden alınmıştır:

*Varlığın bilmeğe tek akıl senedir*
*Cihanda kibriyana delil can u tendir*

Buna göre, bu beyitlerin Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki yenileşme hareketleri açısından taşıdığı önem aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Biçimsel olarak Divan şiiri geleneğine bağlı kalınmasına rağmen, içeriğe akılcı ve rasyonel bir bakış açısı getirilerek klasik münacat çizgisinin dışına çıkılması

Answer

Biçimsel olarak Divan şiiri geleneğine bağlı kalınmasına rağmen, içeriğe akılcı ve rasyonel bir bakış açısı getirilerek klasik münacat çizgisinin dışına çıkılması
Beyitlerde Tanrı'nın varlığının kanıtı olarak 'akıl' ve insan bedeninin ('can u ten') gösterilmesi, klasik münacat türündeki tasavvufi teslimiyet veya vahdet-i vücut anlayışı yerine Batı dünyasından etkilenen rasyonel/akılcı bakış açısını yansıtır. Bu durum, biçimsel olarak eski (beyit, aruz) kalınmasına rağmen içerikte yenileşmenin gerçekleştiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin içerik analizinin yapılması ve 'akıl' kavramının sorgulanması.
Beyitlerde Tanrı'nın varlığını bilmek için tek senedin (dayanağın) 'akıl' olduğu belirtilmektedir.
Şairin Tanrı'nın varlığını rasyonel bir temel üzerinden açıklamaya çalıştığını anlamak amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Beyitlerin biçimsel özelliklerinin (nazım birimi, ölçü) incelenmesi.
Şiir, beyit nazım birimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmış bir münacattır.
Biçim yönünden geleneksel Divan şiiri yapısının korunduğunu saptamak amacıyla bu inceleme yapılır.
3
Tanzimat I. Dönem şiirindeki 'eski biçim - yeni öz' ilişkisinin değerlendirilmesi.
Geleneksel bir nazım türü olan münacatta ilk kez akılcı ve rasyonel düşüncenin işlendiği görülür.
Şiirin Türk edebiyatındaki yenileşme hareketleri içindeki yerini belirlemek amacıyla bu değerlendirme yapılır.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem şiirinde Divan şiiri biçimleri kullanılarak yeni kavramların (akıl, hak, adalet vb.) işlenmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 12Question

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki anlayış farklarını ve estetik dönüşümü somutlaştırmak isteyen bir öğretmen, tahtaya şu iki beyiti yazar:

I. Beyit:
*Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini;*
*Yoğimiş kurtaracak bahtı kara mâderini?*

II. Beyit:
*Her hâtıra bir levha-i mahzun u kederdir,*
*Her leyl-i siyeh bir şeb-i târîk-i hederdir.*

Bu beyitlerin temsil ettiği şiir anlayışları ve edebi dönemler hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Her iki beyitte de dize sonlarındaki ses benzerlikleri incelendiğinde; I. beyitte zengin kafiye ve redif kullanılmışken II. beyitte tam kafiye ve redif kullanılmıştır.

Answer

Birinci beyitte tam kafiye ve redif, ikinci beyitte ise zengin kafiye ve redif kullanıldığından, bunun aksini iddia eden değerlendirme yanlıştır.
Birinci beyitte yer alan 'hançerini' ve 'mâderini' kelimelerinde yer alan '-ini' ekleri redif, 'hançer' ve 'mâder' kelimelerinin köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan 'er' sesleri ise tam kafiyedir. İkinci beyitte yer alan 'kederdir' ve 'hederdir' kelimelerindeki '-dir' ekleri redif, 'keder' ve 'heder' kelimelerinin köklerindeki dört ses benzerliğine dayanan 'eder' sesleri ise zengin kafiyedir. Bu durumda birinci beyitte zengin, ikinci beyitte ise tam kafiye kullanıldığını iddia eden değerlendirme yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci beyitteki kafiye ve redif yapısını incelemek.
Birinci beyitte 'hançerini' ve 'mâderini' kelimelerindeki '-ini' eki redif, 'hançer' ve 'mâder' kelimelerinin köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan 'er' sesleri ise tam kafiyedir.
Şiirdeki ahenk unsurlarının doğru tespit edilmesi değerlendirmenin doğruluğunu denetlemek için gereklidir.
2
İkinci beyitteki kafiye ve redif yapısını incelemek.
İkinci beyitte 'kederdir' ve 'hederdir' kelimelerindeki '-dir' ekleri redif, 'keder' ve 'heder' kelimelerinin köklerindeki dört ses benzerliğine dayanan 'eder' sesleri ise zengin kafiyedir.
Kafiye türlerinin ses benzerliği sayısına göre doğru sınıflandırılması gerekir.
3
Dönemsel özellikleri ve edebi sanatları değerlendirmek.
Birinci beyit vatan savunmasını konu alan toplumsal bir şiirdir (Tanzimat I. Dönem). İkinci beyit bireysel hüzün ve melankoliyi işleyen bir şiirdir (Tanzimat II. Dönem) ve bünyesinde teşbih sanatı barındırır.
Seçeneklerde sunulan dönemsel ve sanatsal yorumların doğruluğundan emin olmak için bu analiz yapılır.

Key Concept

Tanzimat I. ve II. Dönem Şiirinin Karşılaştırılması
Estimated Time:2m 0s
Question 13Question

Aşağıda sol sütunda Tanzimat Dönemi Türk şiirine ait bazı önemli eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin edebiyat tarihindeki önemini belirten açıklamalar yer almaktadır. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sahra
19. Asır Manzumesi
Vâveylâ
Ateşpare

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sahra eseri doğa ve kır hayatını işleyen pastoral şiir açıklamasıyla; 19. Asır Manzumesi akıl, bilim ve medeniyeti ele alan açıklamayla; Vâveylâ vatan sevgisi ve millet bilinci açıklamasıyla; Ateşpare ise eski edebiyat savunucusunun yeni tarz sade şiirleri açıklamasıyla eşleşir.
Tanzimat Dönemi Türk şiirinde eserlerin tematik ve yapısal özellikleri incelendiğinde; Sahra'nın Türk edebiyatındaki ilk pastoral şiir olması, 19. Asır Manzumesi'nin akıl ve bilimi yücelten felsefi yapısı, Vâveylâ'nın vatan sevgisi ve millet bilincini coşkulu şekilde işlemesi, Ateşpare'nin ise eski şiir savunucusu Muallim Naci'nin yeni tarz sade şiirlerini içermesi doğru birer edebi tespittir ve eşleşmeler bu doğrultuda kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin yazarlarını ve edebi yönelimlerini belirleme
Sahra'nın Abdülhak Hamit Tarhan'a, 19. Asır Manzumesi'nin Sadullah Paşa'ya, Vâveyl��'nın Namık Kemal'e, Ateşpare'nin ise Muallim Naci'ye ait olduğu tespit edilir.
Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için öncelikle eser-yazar ilişkisi kurulmalıdır.
2
Eserlerin içeriksel ve yapısal niteliklerini çözümleme
Sahra'nın ilk pastoral şiir olduğu, 19. Asır Manzumesi'nin bilim ve aklı öne çıkardığı, Vâveylâ'nın coşkulu vatan temalı olduğu, Ateşpare'nin ise Muallim Naci'nin yeni tarzdaki sade şiirlerini barındırdığı belirlenir.
Eserlerin içerik özelliklerini bilmek, sağ sütundaki tanımlarla örtüştürmeyi sağlar.
3
Eserler ile açıklamaları doğru biçimde eşleştirme
Sol taraftaki her bir eser sağ taraftaki benzersiz ve doğru edebi özellikle eşleştirilir.
Tüm veriler analiz edilerek nihai eşleştirme tablosu oluşturulur.

Key Concept

Tanzimat Dönemi şairlerinin eserleri, bu eserlerin tematik/biçimsel özellikleri ve edebiyat tarihindeki yenilikçi yönleri
Question 14Question

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki dönüşümü ve dönemin yenilikçi eserlerini konu edinen bu metindeki boşlukları uygun yapıt adlarıyla tamamlayınız.

Fill in the blanks below

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, biçim ve içerik bakımından köklü değişimlerin yaşandığı bir geçiş evresidir. Özellikle ikinci dönemde, şiirin konusu genişletilmiş ve bireysel temalar metafizik bir derinlikle ele alınmıştır. Bu dönemde Abdülhak Hamit Tarhan, edebiyatımızda ilk pastoral şiir örneği sayılan ile doğayı yapaylıktan uzak bir şekilde ele almış; eşinin ölümü üzerine yazdığı ve Türk şiirine metafizik ürpertiyi getiren başyapıtı ile de ölüm felsefesini sorgulamıştır. Öte yandan Recaizade Mahmut Ekrem, yeni şiir anlayışını teorik temellere oturtmak amacıyla kaleme aldığı adlı eserinin mukaddimesinde 'güzellik' kavramını şiirin yegane gayesi olarak ilan etmiştir.
Show answer & explanation

Answer

Metindeki boşluklara sırasıyla Sahra, Makber ve Zemzeme eser adları getirilmelidir.
Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki yeniliklerin temsilcileri ve eserleri dikkate alındığında; ilk pastoral şiir örneği olarak Sahra, metafizik derinliğiyle öne çıkan ölüm temalı başyapıt olarak Makber ve şiirin gayesini güzellik olarak açıklayan teorik mukaddimeye sahip eser olarak Zemzeme boşluklara sırasıyla getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluktaki ipucunu belirleme ve analiz etme
İlk boşlukta 'edebiyatımızda ilk pastoral şiir örneği sayılan' eserin yazılması istenmektedir. Abdülhak Hamit Tarhan'ın 1879 yılında yayımladığı ve tabiat tasvirlerine yer verdiği Sahra adlı yapıtı Türk edebiyatının ilk pastoral şiir kitabıdır.
Pastoral şiir türünün edebiyatımızdaki ilk örneğini belirlemek için.
2
İkinci boşluktaki ipucunu belirleme ve analiz etme
İkinci boşlukta 'eşinin ölümü üzerine yazdığı ve Türk şiirine metafizik ürpertiyi getiren başyapıt' ifadesi yer almaktadır. Abdülhak Hamit Tarhan'ın, eşi Fatma Hanım'ın Beyrut'taki vefatı üzerine kaleme aldığı, ölüm karşısındaki felsefi sorgulamalarını içeren eseri Makber'dir.
Yazarın tematik yönelimlerini ve ünlü yapıtını eşleştirmek için.
3
Üçüncü boşluktaki ipucunu belirleme ve analiz etme
Üçüncü boşlukta Recaizade Mahmut Ekrem'in yeni şiir görüşlerini, güzellik anlayışını ve şiir teorisini sunduğu mukaddimeli eseri sorulmaktadır. Yazarın bu fikirlerini açıkladığı eser Zemzeme'dir (özellikle Zemzeme III Mukaddimesi).
Recaizade Mahmut Ekrem'in poetikasını şekillendirdiği eseri bulmak için.

Key Concept

Tanzimat II. Dönem şiirinin yenilikleri, ilk pastoral şiir örneği, ölüm teması ve şiir kuramı tartışmaları
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question

İkbâl için ahbâbı siâyet yeni çıktı
Bilmez idik evvel bu dirâyet yeni çıktı
Sâdıkları tahkîr ile tezyîf âdettir
Bilmem ki bu reftâr-ı hidâyet yeni çıktı

(siâyet: gammazlamak; ikbâl: yüksek makam; tezyîf: değersizleştirmek, alay etmek; reftâr: gidiş, davranış)

Ziya Paşa’nın *Terkib-i Bend*’inden alınan bu bentle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Dilin sadeleştirilmesi ve hece ölçüs��nün yaygınlaştırılması yönündeki teorik görüşlerin şiirde tam anlamıyla hayata geçirildiğini göstermektedir.

Answer

Dilin sadeleştirilmesi ve hece ölçüsünün yaygınlaştırılması yönündeki teorik g��rüşlerin şiirde tam anlamıyla hayata geçirildiğini göstermektedir.
Tanzimat Birinci Dönem şairleri dilde sadeleşmeyi ve hece ölçüsünü teorik yazılarında (örneğin Şiir ve İnşa makalesinde) hararetle savunmuş olsalar da, kendi şiirlerinde aruz ölçüsünü ve yabancı kelimelerle dolu ağır bir dili kullanmaya devam etmişlerdir. Ziya Paşa'nın bu bendi de aruz ölçüsüyle ve yoğun Arapça-Farsça kelimelerle yazılmıştır. Dolayısıyla, teorideki sade dil ve hece ölçüsü hedeflerinin bu şiirde başarıyla hayata geçirildiği söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Şiirin biçimsel özelliklerini incelemek.
Şiirin aruz ölçüsüyle ve Divan edebiyatına ait terkib-i bent nazım biçimiyle yazıldığı görülür.
Şiirin geleneksel biçimsel yapısını ortaya koymak.
2
Şiirin temasını ve edebi dönemle ilişkisini analiz etmek.
Şiirde makam elde etmek için dürüst insanları karalamak gibi toplumsal yozlaşma konuları eleştirilmektedir. Bu içerik Tanzimat I. Dönem 'sanat toplum içindir' ilkesine uygundur.
Şiirin içerik ve dönem özelliklerini belirlemek.
3
Dilde sadeleşme ve ölçü teorisinin uygulanabilirliğini değerlendirmek.
Bentte aruz ölçüsü kullanılmış ve 'siâyet, tezyîf, tahkîr' gibi yabancı sözcüklere yer verilmiştir. Bu durum teoride savunulan sadeleşme ve hece ölçüsü fikirlerinin bu şiirde uygulanamadığını gösterir.
Seçeneklerde sunulan iddiaları edebi gerçeklerle karşılaştırıp yanlış olan yargıyı saptamak.

Key Concept

Tanzimat Dönemi şiirinde eski-yeni ikiliği, biçim-içerik tezatlığı ve teori-uygulama farklılığı.
Estimated Time:2m 0s
Question 16Question

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçim hem de içerik açısından köklü bir değişim sürecinin ürünüdür. Bu dönem şairleri, bireysel duyuşlardan toplumsal fikirlere, metafizik ürpertilerden kır yaşamına kadar geniş bir yelpazede estetik ve tematik arayışlar içine girmişlerdir.

Buna göre; sol sütunda yer alan dize çiftlerini, sağ sütunda verilen Tanzimat Dönemi şiirine ait estetik veya tematik yönelimlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Vücudundur o bahr-i bî-pâyân-ı adâlet
Akl-ı şerîfidir o kanuna ayn-ı hikmet
Gül hazîn, sümbül perîşan, bâğzârın şevki yok
Derd-i aşkınla yanan kalb-i zârın şevki yok
Nedir bu mâvi tecellî, bu sâyesiz elvân?
Bu kâinât-ı musavver, bu meclis-i hayrân?
Tafra satmaz bize bir köylü kızı
Köye geldikçe güler yolda yüzü

Matches

Show answer & explanation

Answer

Şinasi'nin adalet ve akıl kavramlarını işlediği beyit klasik biçimde yeni kavramlar yönelimiyle; Recaizade Mahmut Ekrem'in doğa üzerinden hüzün anlattığı dizeler bireysel melankoli yönelimiyle; Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik sorular sorduğu dizeler felsefi ve metafizik sorgulama yönelimiyle; Muallim Naci'nin köylü kızını anlattığı dizeler ise köylü yaşamı ve kır yönelimiyle eşleşmektedir.
Şinasi'nin beyiti adalet ve akıl kavramlarıyla yeni içerik/eski biçim eşleşmesine; Recaizade Mahmut Ekrem'in dizeleri tabiat üzerinden bireysel melankoli eşleşmesine; Abdülhak Hamit Tarhan'ın dizeleri evrensel ve metafizik sorgulama eşleşmesine; Muallim Naci'nin dizeleri ise köylü yaşamını yansıtan kır yaşamı eşleşmesine uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci beyitte geçen 'bahr-i bî-pâyân-ı adâlet' (adaletin sonsuz denizi) ve 'akl-ı şerîf' (şerefli akıl) kavramlarını ve kullanılan kaside nazım biçimini inceleyiniz.
Bu dizelerin Şinasi'nin Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nden alındığı ve klasik biçim içinde adalet ve akıl gibi yeni kavramları işlediği belirlenir.
Tanzimat I. Dönem şiirinin en belirgin özelliği eski biçimle yeni temaları sunmaktır.
2
İkinci beyitteki 'gül hazîn, sümbül perîşan' doğa tasvirini ve 'kalb-i zâr' (ağlayan kalp) ifadesindeki bireysel üzüntüyü inceleyiniz.
Dizelerin Recaizade Mahmut Ekrem'e ait olduğu ve doğa aracılığıyla bireysel bir melankoliyi yansıttığı tespit edilir.
Tanzimat II. Dönem'de toplumsal konulardan uzaklaşılarak bireysel ve hüzünlü temalara ağırlık verilmiştir.
3
Üçüncü beyitteki 'mâvi tecellî', 'kâinât-ı musavver' (tasvir edilmiş evren) ve 'meclis-i hayrân' (hayran kalmış meclis) ifadelerini sorgulayan yapıyı inceleyiniz.
Dizelerin Abdülhak Hamit Tarhan'ın felsefi/metafizik sorgulamalar içeren 'Kürsi-i İstiğrak' şiirinden alındığı anlaşılır.
Tarhan, Türk şiirinde metafizik ve varoluşsal temaları en geniş ölçüde işleyen yenilikçi şairdir.
4
Dördüncü beyitteki 'köylü kızı' ve 'köy' kavramlarını ve dildeki sadeleşme eğilimini inceleyiniz.
Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' şiirinden alındığı ve taşra/köy yaşamını anlatan ilk realist-pastoral örneklerden biri olduğu belirlenir.
Dönemin gelenekçi kanadında yer alan Muallim Naci'nin bile köylü yaşamına yönelerek şiirde tematik bir açılım yaptığını kavramak önemlidir.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Tematik ve Estetik Yönelimler
Estimated Time:2m 0s
Question 17Question

Aşağıdaki dizeler Tanzimat Dönemi şairlerinden Muallim Naci’nin *Köylü Kızların Şarkısı* adlı şiirinden alınmıştır:

*Niçin sık sık bakarsın böyle yollara?*
*Gözlerin mi yoruldu, a köylü kızı?*
*Uzat mahzun elini, ver şu dallara,*
*Gönlün mü kırıldı, a köylü kızı?*

Bu dizeler ve şairiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' sesleri zengin kafiye oluşturarak Tanzimat şiirinin biçimsel mükemmellik arayışını yansıtmaktadır.

Answer

Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu ve bunun biçimsel mükemmellik arayışını yansıttığını savunan yargı söylenemez.
Dizelerin dize sonu ahenk unsurları incelendiğinde; 'yollara' ve 'dallara' kelimelerinin kökleri sırasıyla 'yol' ve 'dal'dır. Bu sözcüklere gelen '-lar' çoğul eki ve '-a' yönelme durumu eki aynı görev ve anlamda kullanıldığı için '-lara' bölümü rediftir. Kelime köklerinde kalan ses benzerliği ise yalnızca tek bir ünsüzden ('l') ibaret olup yarım kafiyeyi oluşturur. Dolayısıyla '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu iddia eden yargı yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Dizelerin ait olduğu eseri ve şairini belirlemek.
Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' adlı şiirine ait olduğu ve edebiyatımızdaki ilk köy şiiri olduğu saptanır.
Şiirin edebi değerini ve dönemsel bağlamını doğru analiz edebilmek amacıyla şair ve eser tespiti yapılır.
2
Şiirin biçimsel özelliklerini (ölçü ve hece kalıbı) incelemek.
Dizelerin heceleri sayıldığında 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı doğrulanır.
Şiirin ahenk unsurlarından biri olan ölçü özelliğini teyit etmek için hece sayımı gerçekleştirilir.
3
Dize sonlarındaki kafiye ve redifleri çözümlemek.
'yollara' ve 'dallara' sözcüklerindeki '-lara' (çoğul eki + yönelme durumu eki) ekinin redif, köklerde kalan tek ses benzerliği olan 'l' harfinin ise yarım kafiye olduğu belirlenir. Bu doğrultuda '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğu iddiasının dil bilgisi ve kafiye kurallarına aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.
Şiirin biçimsel doğruluğunu kontrol etmek ve hatalı ahenk çözümlemesini saptamak amacıyla kök-ek çözümlemesi yapılır.

Key Concept

Tanzimat Dönemi Şiirinde Biçim ve İçerik Yenilikleri (Muallim Naci)
Tanzimat Dönemi Şiiri Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin