Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerine göre sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

  • I. D��rtlük:
    Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
    Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
    Ok gıcırtısından kalkan sesinden
    Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, epik konulu bir koşma (koçaklama)
  • II. Dörtlük:
    Yüce dağların başında
    Salkım salkım olan bulut
    Saçın çözüp benim için
    Yaşın yaşın ağlar mısın
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik konulu bir semai (güzelleme)
  • III. Dörtlük:
    Yürü bire yalan dünya
    Sana konan göçer bir gün
    İnsan bir ekin misali
    Seni eken biçer bir gün
    8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, yiğitçe/felekten şikayetçi edalı bir varsağı
  • IV. Dörtlük:
    Adalet kalmadı hep zulüm doldu
    Geçti şu baharın gülleri soldu
    Dünyanın gidişi acayip oldu
    Koyun belli değil kurt belli değil
    11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel konulu bir koşma (taşlama)

Answer

I. Dörtlük -> 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, epik konulu bir koşma (koçaklama); II. Dörtlük -> 8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, lirik konulu bir semai (güzelleme); III. Dörtlük -> 8'li hece ölçüsüyle söylenmiş, yiğitçe/felekten şikayetçi edalı bir varsağı; IV. Dörtlük -> 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş, eleştirel konulu bir koşma (taşlama)
Dörtlüklerin hece sayıları ve tematik özellikleri incelendiğinde; Bolu Beyi'ne meydan okuyan 11'li dörtlük koçaklama koşma ile, bulut ve sevgili temalı lirik 8'li dörtlük güzelleme semai ile, 'bire' ünlemli 8'li dörtlük varsağı ile ve toplumsal aksaklıkları yeren 11'li dörtlük taşlama koşma ile kusursuz bir şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini belirlemek için ünlü harfleri sayınız.
I. Dörtlük 11'li, II. Dörtlük 8'li, III. Dörtlük 8'li ve IV. Dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Bu durum hece sayısı yönünden eşleştirmeyi daraltır.
Âşık edebiyatında koşma ve semai/varsağı ayrımında hece sayısı en temel yapısal belirleyicidir.
2
Dörtlüklerin üslup ve anahtar sözcüklerini inceleyiniz.
III. Dörtlükte geçen 'bire' ünlemi doğrudan varsağı nazım biçimine işaret eder. II. Dörtlük lirik (güzelleme), I. Dörtlük yiğitçe (koçaklama), IV. Dörtlük ise yerme/eleştiri (taşlama) tonu barındırır.
Nazım türlerinin belirlenmesinde işlenen tema ve üslup özellikleri belirleyicidir.
3
Elde edilen hece ölçüsü ve tema/üslup verilerini birleştirerek doğru eşleştirmeleri tamamlayınız.
I. Dörtlük 11'li koçaklama koşma ile, II. Dörtlük 8'li güzelleme semai ile, III. Dörtlük 'bire' ünlemli varsağı ile, IV. Dörtlük ise 11'li taşlama koşma ile eşleşir.
Her bir dörtlük hem yapısal (hece ölçüsü) hem de tematik olarak yalnızca bir tanıma tam uyum sağlamaktadır.

Key Concept

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türlerinin Yapısal (Hece Ölçüsü, Ünlemler) ve Tematik (Koçaklama, Güzelleme, Taşlama) Özelliklerine Göre Ayırt Edilmesi
Rate this question