Question

Difficulty: HardSiyasi Alandaki İnkılaplar

3 Mart 1924 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen yasalarla Halifelik kaldırılmış, aynı gün gerçekleştirilen diğer düzenlemelerle Şer’iyye ve Evkaf Vekaleti ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin görevlerine de son verilmiştir. Bu iki vekaletin kaldırılmasıyla şer'i işler ile vakıfların idaresi ve askeri komuta zinciri kabine dışına çıkarılarak yeni idari yapılara devredilmiştir.

Buna göre, Şer’iyye ve Evkaf Vekaleti ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılmasının ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dini ve askeri otoritelerin hükûmet üzerindeki doğrudan siyasi nüfuzunu sonlandırarak devlet idaresini laik ve sivil esaslara göre şekillendirmekAnswer
  2. B
    Yasama, yürütme ve yargı güçlerini birbirinden tamamen ayırarak günümüzdeki kuvvetler ayrılığı sistemini tam anlamıyla tesis etmek
  3. C
    Milli bağımsızlık ilkesi doğrultusunda askeri güçler ile dini kurumların yabancı devletlerin müdahalelerine karşı korunmasın�� sağlamak
  4. D
    Yavuz Sultan Selim döneminden beri süregelen teokratik yönetim anlayışını tek bir yasal düzenlemeyle tamamen tasfiye etmek
  5. E
    Eğitim birliğini ve kültürel gelişimi hedefleyen Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun uygulanması için geçici bürokratik mekanizmalar kurmak

Answer

Dini ve askeri otoritelerin hükûmet üzerindeki doğrudan siyasi nüfuzunu sonlandırarak devlet idaresini laik ve sivil esaslara göre şekillendirmek
Şer’iyye ve Evkaf Vekaleti ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılması, dini otoriteyi temsil eden bakanlık ile askeri gücü temsil eden komutanlığın hükûmet (yürütme) mekanizması içinde doğrudan yer alarak siyasi kararları etkilemesinin önüne geçmiştir. Yerlerine kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı siyaset dışı bırakılarak devlet idaresinin laikleşmesi ve sivil iradenin üstünlüğü sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kaldırılan kurumların niteliğini analiz etmek.
Şer’iyye ve Evkaf Vekaleti (dini işler bakanlığı) ve Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti (genelkurmay bakanlığı) yürütme organı olan kabinenin (hükûmetin) doğrudan parçasıdır.
Her iki kurumun devlet yönetimi içindeki kurumsal yerini tespit etmek gerekir.
2
Bu kurumların kaldırılmasının siyasi sonuçlarını değerlendirmek.
Bu vekaletlerin kaldırılmasıyla din işleri Diyanet İşleri Başkanlığına, askeri komuta ise Genelkurmay Başkanlığına devredilerek kabine dışına (siyaset dışına) çıkarılmıştır.
Yapılan reformun yönetim yapısında meydana getirdiği kurumsal değişimi anlamak gerekir.
3
Reformun ortak amacını temel ilkelerle ilişkilendirmek.
Dinin kabine dışına çıkarılması laikleşmeyi, ordunun kabine dışına çıkarılması ise sivil yönetimin ve demokrasinin pekişmesini (sivilleşmeyi) sağlamıştır.
Her iki gelişmenin ortak demokratik ve laik yönetim hedefini saptamak gerekir.

Key Concept

Siyasi Alandaki İnkılaplar
Rate this question