Examkin

Question

Difficulty: HardHalk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Halk hikâyeleri üzerine yapılan bir çalışmada araştırmacı, incelediği metinden şu kesiti alıntılar:

'Tahir sazı eline aldı, bakalım Zühre’sine ne cevap verdi:
*Karşıdan geliyor benim efendim*
*Göz süzüp gerdanını kıran efendim*
*Eğer senin sevdiğin ben isem*
*Ağlama göreyim gözün efendim*

Tahir böyle söyleyince Zühre’nin gözyaşları sel oldu, bağr�� yandı. Araya giren vezir, padişahın fermanını okudu ve Tahir’in Mardin Kalesi'ne sürgün edilmesine hükmetti. Tahir, yollara düşüp gurbetin acısını çekerken Zühre sarayda onun aşkıyla sararıp soldu.'

Bu parçadan hareketle halk hikâyelerinin yapısal, üslupsal ve icra özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Anlatıda olayların akışı ve tasvirler nesirle (düzyazı), duygusal yoğunluğun arttığı monolog ve diyaloglar ise nazımla (şiir) verilerek türün karma yapısı korunmuştur.
  2. B
    Metinde geçen saz çalma ve şiir okuma eylemleri, anlatının âşıklar (musannifler) tarafından müzikal bir icra eşliğinde sunulduğuna işaret eder.
  3. C
    Sözlü gelenek ürünü olan bu metinde, halkın günlük konuşma dilinin yalınlığı ve 'bağrı yanmak', 'sararıp solmak' gibi deyimleşmiş ifadeler göze çarpar.
  4. Alıntılanan bu kesit, halk hikâyelerinin başlangıcında yer alan, dinleyiciyi/okuyucuyu anlatıya hazırlamak amacıyla kalıplaşmış sözler ve tekerlemelerle örülen 'döşeme' bölümünden alınmıştır.Answer
  5. E
    Nazım ve nesir karışık bu anlatım tarzı, Türk edebiyatında Dede Korkut Hikâyeleri ile belirginleşen destandan halk hikâyeciliğine geçiş sürecinin üslupsal devamlılığını gösterir.

Answer

Alıntılanan bu kesit, halk hikâyelerinin başlangıcında yer alan, dinleyiciyi/okuyucuyu anlatıya hazırlamak amacıyla kalıplaşmış sözler ve tekerlemelerle örülen 'döşeme' bölümünden alınmıştır.
Verilen parçada Tahir ile Zühre hikâyesinin düğüm noktalarından biri olan sürgün olayı ve kahramanların bu olay karşısındaki duygusal tepkileri anlatılmaktadır. Bu durum, halk hikâyesinin gelişim ve çatışma aşamalarını içeren 'asıl konu' bölümüne aittir. Oysa 'döşeme' bölümü hikâyenin en başında yer alır ve olaylardan bağımsız, dinleyiciyi anlatıya hazırlayan tekerlemeler ve kalıplaşmış sözler içerir. Dolayısıyla, metnin 'döşeme' bölümünden alındığını belirten yargı söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Metnin içeriğini ve olay örgüsündeki yerini analiz etme
Metinde Tahir'in Zühre'ye saz eşliğinde seslenmesi, ardından vezirin kararıyla sürgüne gönderilmesi ve her iki kahramanın yaşadığı aşk acısı anlatılmaktadır.
Metnin halk hikâyesinin hangi yapısal bölümüne denk düştüğünü saptamak için içeriğin belirlenmesi gerekir.
2
Halk hikâyesi yapısal bölümlerinin işlevlerini hatırlama
Döşeme bölümünün hikâyenin başında yer alan, dinleyiciyi hazırlayan tekerlemeli ve kalıplaşmış giriş kısmı olduğu; asıl konu bölümünün ise olayların geliştiği, düğümlerin atıldığı ana kısım olduğu belirlenir.
Verilen metindeki olayların 'döşeme' tanımına uyup uymadığını kontrol etmek gerekir.
3
Metin ile yapısal bölümleri karşılaştırarak seçeneğin doğruluğunu değerlendirme
Alıntılanan metinde ana olayların ve trajik sürgünün anlatıldığı görülür, dolayısıyla bu kısım 'asıl konu' bölümüdür. Parçanın 'döşeme' bölümünden alındığını iddia eden seçeneğin yanlış olduğu saptanır.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olan yargıyı bulmak hedeflenir.

Key Concept

Halk hikâyelerinin yapısal bölümleri ve genel özellikleri
Rate this question

Topics

Halk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

More questions from this topic