Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

  • Kükremiş aslanlar meydana çıksın,
    Kılıçlar kınından çekilsin bugün.
    Düşmanın bendini sel gibi yıksın,
    Yiğidin namusu ölçülsün bugün.
    Koşma - Koçaklama
  • Suna boylum, ala gözlüm,
    Gurbet elde ağlar mısın?
    Şirin dilli, tatlı sözlüm,
    Yüreğimi dağlar mısın?
    Semai - Güzelleme
  • Kazanıp kazanıp vermezsin ele,
    Görünmek istersin başka bir hâle.
    Yalan dolan ile düşersin dile,
    Kendini bilmeyen cana ne deyim?
    Koşma - Taşlama
  • Bre ağalar bre beyler,
    Yalan dünya kime kalır?
    Bir gün göçüp gider canlar,
    Toprak alan elbet alır.
    Varsağı

Answer

Birinci dörtlük Koşma-Koçaklama, ikinci dörtlük Semai-Güzelleme, üçüncü dörtlük Koşma-Taşlama, dördüncü dörtlük ise Varsağı ile eşleşmektedir.
Dörtlüklerin hece sayıları ve temaları incelendiğinde; kükremiş aslanlar ve kılıçlardan bahseden 11'li dörtlük Koşma-Koçaklama ile; suna boylu sevgiliye seslenen 8'li dörtlük Semai-Güzelleme ile; dünyadaki yalanları ve hırsı eleştiren 11'li dörtlük Koşma-Taşlama ile; 'Bre' ünlemiyle başlayıp hayattan şikayet eden 8'li dörtlük ise Varsağı ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini belirlemek için ünlü harfleri sayın.
Birinci ve üçüncü dörtlüklerin 11'li hece ölçüsü; ikinci ve dördüncü dörtlüklerin ise 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı görülür.
Âşık edebiyatında hece sayısı, koşma (11'li) ile semai ve varsağı (8'li) ayrımını yapmak için ilk temel yapısal ölçüttür.
2
Dörtlüklerin temalarını (konularını) analiz edin.
Birinci dörtlükte savaş ve yiğitlik (koçaklama), ikinci dörtlükte sevgiliye özlem (güzelleme), üçüncü dörtlükte ise toplumsal yozlaşma ve eleştiri (taşlama) temaları tespit edilir.
Nazım türlerinin belirlenmesi, doğrudan şiirin işlediği konunun sınıflandırılmasına dayanır.
3
Üslup özelliklerini ve özel ünlemleri kontrol edin.
Dördüncü dörtlükte yer alan 'Bre' ünlemi ve 8'li hece yapısı bu şiirin varsağı olduğunu kesinleştirir.
Varsağı nazım biçimini semaiden ayıran en önemli yapısal fark, girişinde barındırdığı yiğitçe ünlemlerdir.

Key Concept

Âşık edebiyatı nazım biçimleri hece ölçülerine (11'li koşma, 8'li semai/varsağı) ve üslup özelliklerine (varsağıdaki bre, hey ünlemleri) göre ayrılırken; nazım türleri ise işlenen temaya (güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt) göre belirlenir.
Rate this question