Question

Difficulty: MediumÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda âşık edebiyatı geleneğinden alınmış bazı d��rtlükler ve bu dörtlüklerin ait olduğu nazım biçimi/türü sınıflandırmaları karışık olarak verilmiştir. Dörtlüklerin hece ölçüsü, dil ve tema özelliklerini dikkate alarak sol sütundaki dörtlükleri sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve nazım türüyle eşleştiriniz.

  • Behey elâ gözlü dilber
    Vakit erişti gidelim
    Bize kısmet bu yerlerde
    Durmayalım tez gidelim
    Nazım Biçimi: Varsağı
  • Yeşil başlı gövel ördek
    Uçar gider göle doğru
    Yardan bir haber gelirse
    Giderim o yola doğru
    Nazım Biçimi: Semai / Nazım Türü: Güzelleme
  • Kalktı göç eyledi Avşar elleri
    Ağır ağır giden eller bizimdir
    Arap atlar yakın eder ırağı
    Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
    Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Koçaklama
  • Ormanda büyüyen adam azgını
    Çarşıda pazarda adam beğenmez
    Medrese kaçkını şerir yezidi
    Ulu yetmiş iki adem beğenmez
    Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Taşlama

Answer

Sol sütunda verilen birinci dörtlük Varsağı nazım biçimiyle; ikinci dörtlük Semai biçiminde ve Güzelleme türüyle; üçüncü dörtlük Koşma biçiminde ve Koçaklama türüyle; dördüncü dörtlük ise Koşma biçiminde ve Taşlama türüyle eşleşmelidir.
Dörtlüklerin hece ölçüleri ve konuları incelendiğinde; 'Behey' ünlemli ve 8'li hece ölçülü dörtlük Varsağı nazım biçimiyle; aşk temalı ve 8'li hece ölçülü dörtlük Semai-Güzelleme ile; yiğitlik temalı ve 11'li hece ölçülü dörtlük Koşma-Koçaklama ile; toplumsal yergi barındıran ve 11'li hece ölçülü dörtlük ise Koşma-Taşlama ile tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Hece ölçüsünün sayılması
Dörtlüklerin hece sayıları belirlenir: Birinci ve ikinci dörtlükler 8'li, üçüncü ve dördüncü dörtlükler ise 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Âşık edebiyatında hece ölçüsü, nazım biçimlerini (koşma ile semaiyi) birbirinden ayırmak için en temel yapısal unsurdur.
2
Üslup özelliklerinin (ünlemlerin) tespiti
Birinci dörtlükteki 'Behey' ünlemi tespit edilir.
Güney Anadolu'daki Varsak boyuna ait yiğitçe, mertçe bir eda taşıyan ve 'bre, hey, behey' gibi ünlemler barındıran 8'li hece ölçülü şiirler doğrudan Varsağı olarak sınıflandırılır.
3
Dörtlüklerin temalarına (nazım türlerine) göre incelenmesi
İkinci dörtlükte 'yar' ve 'yeşil başlı gövel ördek' gibi aşk/doğa ögeleriyle Güzelleme; üçüncü dörtlükte 'Avşar elleri, arap atlar' gibi yiğitlik ve mücadele ögeleriyle Koçaklama; dördüncü dörtlükte ise 'adam beğenmez, medrese kaçkını' gibi yergi ögeleriyle Taşlama türleri tespit edilir.
Hece ölçüsüyle belirlenen nazım biçimlerinin hangi nazım türüne ait olduğunu anlamak için şiirin ana temasına odaklanılması gerekir.

Key Concept

Âşık edebiyatı nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) hece ölçüsü ve üslup özelliklerine göre ayırt etme; nazım türlerini (güzelleme, koçaklama, taşlama) ise tematik özelliklerine göre belirleme.
Rate this question