Question

Difficulty: MediumKıyas Çeşitleri

Klasik mantıkta kıyaslar, yapısal özelliklerine ve öncüllerinin sıralanış şekillerine göre çeşitli gruplara ayrılır. Buna göre, sol sütunda verilen argüman örneklerini sağ sütundaki kıyas türleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Sokrates bir filozoftur; o hâlde sorgulayıcı bir zihne sahiptir.Entimem (Eksik Kıyas)
  • Her canlı ölümlüdür, çünkü hücreleri zamanla yaşlanır. İnsan da bir canlıdır. O hâlde insan da ölümlüdür.Epikerem (Kanıtlı Kıyas)
  • Planlı çalışan kişi zamanı iyi yönetir. Zamanı iyi yöneten kişi stresten uzak kalır. Stresten uzak kalan kişi mutlu olur. O hâlde planlı çalışan kişi mutlu olur.Sorit
  • Sınava çok çalışırsan sosyal hayatından geri kalırsın, çalışmazsan sınavda başarısız olursun. Sınava ya çok çalışacaksın ya da çalışmayacaksın. O hâlde ya sosyal hayatından geri kalacaksın ya da sınavda başarısız olursun.Dilemna (İkilem)

Answer

Sokrates ile ilgili argüman Entimem ile, canlıların ölümlülüğü ile ilgili kanıt içeren argüman Epikerem ile, planlı çalışmakla başlayan zincirleme argüman Sorit ile, sınava çalışmak veya çalışmamak arasındaki seçim içeren argüman ise Dilemna ile eşleşir.
Argümanlar incelendiğinde; eksik öncülü olan argüman entimemle, gerekçe/kanıt içeren argüman epikeremle, ara sonuçları atlanmış zincirleme argüman soritle ve iki seçenekli çıkmaz sunan argüman dilemnayla tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk argümanın yapısını incelemek
Sokrates'in filozof olması ve sorgulayıcı zihne sahip olması arasında doğrudan bir çıkarım yapılmıştır. Ancak 'Tüm filozoflar sorgulayıcıdır' gibi tümel bir büyük öncül dille ifade edilmeyip eksik bırakılmıştır. Bu durum entimem tanımına uyar.
Eksik öncüllü kıyasları tespit etmek için dilde ifade edilmeyen ancak zihnen kabul edilen önermeleri belirlemek gerekir.
2
İkinci argümanın yapısını incelemek
Büyük öncülün hemen yanında 'çünkü' bağlacıyla başlayan bir açıklama ve kanıt yer almaktadır. Bu yapı epikerem tanımına uyar.
Kanıtlı kıyasların ayırt edici özelliği olan öncüllerin gerekçelendirilmesini tespit etmek gerekir.
3
Üçüncü argümanın yapısını incelemek
Öncüller zincirleme bir şekilde birbirine bağlanmış ve aradaki sonuçlar yazılmadan ilk özne ile son yüklem birleştirilmiştir. Bu yapı sorit tanımına uyar.
Zincirleme kıyasların kısaltılmış bir formu olan sorit yapısını tanımak gerekir.
4
Dördüncü argümanın yapısını incelemek
İki koşullu önerme ve bir ayrıklı önermeden hareketle iki farklı seçenek sunulmuş ve her iki seçeneğin de bir sonuca bağlandığı görülmüştür. Bu yapı dilemna tanımına uyar.
Koşullu-seçmeli yapıdaki ikilemleri ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Klasik mantıkta kıyas çeşitleri (basit, bileşik ve düzensiz kıyaslar) ve bunların yapısal formları.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question