Examkin

Question

Difficulty: Very hardNazım Biçimi ve Nazım Türü Kavramları

Aşağıda verilen şiir parçalarını, sahip oldukları nazım biçimi ve nazım türü özellikleri dikkate alınarak doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

  • Kalktı göç eyledi Avşar elleri
    Ağır ağır giden eller bizimdir
    Arap atlar yakın eder ırağı
    Yüce dağdan aşan yollar bizimdir    Dörtlük nazım birimi ve 11'li hece ölçüsüyle kurulan, yiğitlik ve kahramanlık temalarını işleyen koçaklama nazım türüne ait bir koşmadır.
  • Yeri göğü ins ü cini yarattın
    Sen ey mimar başı eyvancı mısın
    Ayı günü çarkı burcu var ettin
    Ey mekânsız ulu bezirgân mısın    11'li hece ölçüsüyle söylenip inançlardan teklifsizce, şakacı bir dille bahseden şathiye nazım türünün özelliklerini yansıtan bir halk şiiri biçimidir.
  • Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda
    Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a
    İşte üç çifte kayık iskelede âmâde
    Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a    Dörtlük birimiyle kurulan, aruz ölçüsüyle yazılan ve bent sonlarındaki nakarat yapısıyla ayrışan, aşk ve eğlence konusunu işleyen şuhâne bir şarkıdır.
  • Müftî efendi bize kâfir demiş
    Derim ben ona müselmân
    Lâkin varıldıkta rûz-ı mahşere
    İkimiz de çıkarız anda yalan    Beyitlerle kurulan nazım biçimlerinin aksine iki beyitlik (dört mısralık) müstakil bir biçim olan ve yergi (hicviye) türünde yazılmış bir kıt'adır.

Answer

Birinci şiir (Avşar elleri) dörtlük ve 11'li hece ölçüsüyle yazılmış bir koçaklama (koşma); ikinci şiir (Yeri göğü ins ü cini yarattın) hece ölçüsüyle yazılmış bir şathiye; üçüncü şiir (Bir safâ bahşedelim) dörtlük ve nakaratları olan bir şarkı; dördüncü şiir (Müftî efendi) ise aruzla yazılmış iki beyitlik yergi içerikli bir kıt'adır.
Verilen eşleştirmede her şiir parçası, hem yapısal (nazım biçimi) hem de tematik (nazım türü) özelliklerine göre eksiksiz olarak tanımlanmıştır: Avşar ellerinden bahseden parça koşma biçimi ve koçaklama türündedir; Tanrı ile senli benli konuşan parça koşma biçimi ve şathiye türündedir; Nedim'in nakaratlı dizeleri şarkı biçimi ve şuhâne türündedir; Nef'i'nin yergi içeren dörtlüğü ise kıt'a biçimi ve hicviye türündedir.

Step-by-Step Solution

1
Şiirlerin hece ve aruz ölçülerini, nazım birimlerini (dörtlük, beyit) ve genel yapısal özelliklerini inceleyerek nazım biçimlerini belirleme.
Birinci ve ikinci şiirlerin hece ölçüsüyle yazıldığı ve dörtlük esasına dayandığı görülür (koşma biçimi). Üçüncü şiir dörtlük esasına dayanır, nakaratlıdır ve aruzla yazılmıştır (şarkı biçimi). Dördüncü şiir ise aruzla yazılmış, xaxa kafiyeli dört dizelik müstakil bir birimdir (kıt'a biçimi).
Nazım biçimini belirlemek için dış yapı özelliklerine (ölçü, kafiye düzeni, birim) bakılmalıdır.
2
Şiirlerin temalarını, işledikleri konuları inceleyerek nazım türlerini belirleme.
Birinci şiirde yiğitlik, savaş (koçaklama); ikinci şiirde Tanrı ile senli benli tasavvufi şakacı söylem (şathiye); üçüncü şiirde aşk ve zevk (şuhâne şarkı teması); dördüncü şiirde ise doğrudan kişiye yönelik eleştiri/yergi (hicviye) işlenmektedir.
Nazım türü, şiirin konusuna ve temasına göre belirlenen bir kategoridir.
3
Elde edilen nazım biçimi ve nazım türü bilgilerini birleştirerek seçeneklerdeki tanımlarla doğru eşleştirmeleri yapma.
Birinci şiir koşma-koçaklama ile, ikinci şiir koşma-şathiye ile, üçüncü şiir şarkı-lirik/şuhâne ile, dördüncü şiir kıt'a-hicviye ile eşleştirilir.
Eşleştirmenin doğruluğu, hem biçim hem de tür özelliklerinin aynı anda tam olarak uyuşmasıyla sağlanır.

Key Concept

Nazım biçimi (dış yapı, ölçü, kafiye örüntüsü) ile nazım türü (tema, içerik, konu) arasındaki kavramsal ayrım ve şiir geleneklerine göre bunların belirlenmesi.
Rate this question

Topics

Nazım Biçimi ve Nazım Türü Kavramları

More questions from this topic