Question

Difficulty: MediumBirinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Milli Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'nin açılmasının ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde meclis otoritesini sarsmaya yönelik birçok ayaklanma çıkmıştır. Aşağıda sol sütunda bu ayaklanmaların ortaya çıkış nedenleri ve niteliklerine göre yapılan sınıflandırmalar, sağ sütunda ise bu sınıflandırmalara ait ayaklanma örnekleri verilmiştir. Sol sütunda yer alan nitelikleri, sağ sütundaki uygun ayaklanma örnekleriyle eşleştiriniz.

  • Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından, İngilizlerin de desteğiyle Boğazlar ve çevresinde milli kuvvetleri engellemek amacıyla kurulan askeri güçlerin çıkardığı ayaklanmalarKuvayıinzibatiye (Hilafet Ordusu) ve Ahmet Anzavur Ayaklanmaları
  • Milli Mücadele'nin başlangıcında yararlılıklar göstermiş fakat düzenli ordunun kurulması kararına karşı çıkarak merkezi otoriteye başkaldıranların çıkardığı ayaklanmalarÇerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe Ayaklanmaları
  • İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa kışkırtmaları sonucu Anadolu'nun iç kesimlerinde halkın dini ve geleneksel duyguları istismar edilerek çıkarılan yerel ayaklanmalarBolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Konya ve Yozgat Ayaklanmaları
  • Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu'da işgallere zemin hazırlamak ve bağımsız devletler kurmak amacıyla gayrimüslim halkın çıkardığı ayaklanmalarPontus Rum ve Doğu Anadolu Ermeni Ayaklanmaları

Answer

Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan askeri nitelikli isyanlar Kuvayıinzibatiye ve Ahmet Anzavur ayaklanmalarıyla; başlangıçta Kuvayı Milliye safında olup düzenli orduya karşı çıkanlar Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ayaklanmalarıyla; İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri ortaklığıyla çıkarılan yerel isyanlar Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Konya ve Yozgat ayaklanmalarıyla; azınlıkların bağımsızlık amaçlı isyanları ise Pontus Rum ve Doğu Anadolu Ermeni ayaklanmalarıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmede her ayaklanma kategorisi kendi tarihsel niteliğine ve amacına uygun olarak doğru bir şekilde gruplandırılmıştır. Doğrudan İstanbul Hükümeti'nin askeri çabaları Hilafet Ordusu ile; Kuvayı Milliye kökenli isyancılar düzenli orduye direnen Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ile; İtilaf Devletleri ortak yapımı yerel isyanlar Bolu-Düzce ve Konya-Yozgat olayları ile; azınlık isyanları ise Pontus Rum ve Ermeni faaliyetleri ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmaların belirlenmesi
Milli kuvvetleri Boğazlar çevresinden uzak tutmak isteyen İstanbul Hükümeti'nin doğrudan yönlendirdiği Kuvayıinzibatiye (Hilafet Ordusu) ve Ahmet Anzavur isyanları tespit edilir.
İstanbul Hükümeti'nin doğrudan kurduğu yapılar ile ortaklaşa kışkırttığı yerel halk hareketlerini birbirinden ayırt etmek gerekir.
2
Kuvayı Milliye kökenli olup sonradan ayaklanan grupların belirlenmesi
Milislere komuta eden ve düzenli ordunun disiplinine girmek istemeyen Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe'nin isyanları belirlenir.
Bu isyanların diğerlerinden farkı, başlangıçta milli mücadeleye hizmet etmiş kişilerin meclisin merkezi otoritesini tanımamalarından kaynaklanmasıdır.
3
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri ortaklığıyla çıkarılan yerel isyanların belirlenmesi
Anadolu'da halkın dini duygularının suistimal edilmesiyle çıkan Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Konya ve Yozgat ayaklanmaları tespit edilir.
Bu isyanlar geniş bir alana yayılmış olup İtilaf Devletleri'nin propaganda desteğiyle yürütülmüştür.
4
Gayrimüslim azınlıkların çıkardığı ayrılıkçı isyanların belirlenmesi
Pontus Rum ve Ermeni ayaklanmaları bu kategoriye dahil edilir.
Bu isyanların temel amacı bağımsız devlet kurarak Anadolu topraklarını parçalamaktır.

Key Concept

Birinci TBMM Dönemi'nde çıkan iç ayaklanmaların nitelikleri, nedenleri ve örnek olaylar düzeyinde sınıflandırılması.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question