Question

Difficulty: MediumKıyas Çeşitleri

Aşağıda verilen akıl yürütme örneklerini, karşılarında yer alan klasik mantıktaki kıyas çeşitleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Her dürüst insan erdemlidir, çünkü dürüstlük ahlaki bir değerdir. Ahmet de dürüst bir insandır. O hâlde Ahmet erdemlidir.Epikerem (Kanıtlı Kıyas)
  • Kitap okuyan insan bilgi edinir. Bilgi edinen insan olayları doğru analiz eder. Olayları doğru analiz eden insan isabetli kararlar verir. O hâlde kitap okuyan insan isabetli kararlar verir.Sorit
  • Çalışkandır, çünkü her gün düzenli olarak kütüphaneye gidiyor.Entimem (Kısaltılmış Kıyas)
  • Eğer projeyi zamanında teslim edersen çok yorulacaksın; eğer teslim etmezsen düşük not alacaksın. Projeyi ya zamanında teslim edeceksin ya da etmeyeceksin. O hâlde ya çok yorulacaksın ya da düşük not alacaksın.Dilemna (İkilem)

Answer

Her dürüst insan erdemlidir diye başlayan kanıtlı argüman Epikerem; kitap okuma odaklı zincirleme argüman Sorit; kütüphaneye gitmeye dayalı eksik öncüllü argüman Entimem; proje teslimi konulu iki uçlu argüman ise Dilemna ile eşleşir.
Verilen akıl yürütme biçimleri klasik mantıktaki kıyas kurallarına göre incelendiğinde; kanıt barındıran birinci çıkarım epikeremle, ara sonuçları elenmiş zincirleme yapıdaki ikinci çıkarım soritle, eksik öncüllü üçüncü çıkarım entimemle ve iki zorlu seçenek sunan dördüncü çıkarım dilemnayla tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadedeki 'çünkü dürüstlük ahlaki bir değerdir' gerekçesini saptamak.
Öncüllerinin yanında kanıt barındıran kıyas yapısı belirlenir.
Bu yapısal özellik bizi doğrudan kanıtlı kıyas olan epikereme götürür.
2
İkinci ifadedeki ardışık ilişkileri ve atlanan ara sonuçları analiz etmek.
Önermelerin birbirini zincirleme takip ettiği ama ara çıkarımların yazılmadığı görülür.
Bu yapı klasik mantıkta sorit kıyas çeşidini tanımlar.
3
Üçüncü ifadedeki eksik önermeyi belirlemek.
Zihinde gizli tutulan bir büyük öncülün varlığı saptanır.
Tek bir öncülle yapılan bu eksik çıkarım entimem olarak adlandırılır.
4
Dördüncü ifadedeki koşullu seçenekleri ve çıkmazı incelemek.
İki ucu da istenmeyen bir sonuca çıkan ikili önerme yapısı görülür.
Bu tip akıl yürütmeler mantıkta dilemna (ikilem) sınıfına girer.

Key Concept

Klasik mantıkta kıyas çeşitleri ve yapısal özellikleri
Estimated Time:1m 30s
Rate this question