Examkin

Question

Difficulty: HardHalk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Dede Korkut Kitabı’nda yer alan "Kam Büre Bey O��lu Bamsı Beyrek" hikâyesinden alınan:

"Dedem Korkut geldi, şadlık çaldı, boy boyladı, soy soyladı, bu Oğuzname’yi söyledi, Beyrek’in olsun dedi:
Yum (dua) vereyim hanım:
Yerli kara dağların yıkılmasın.
Gölgeli büyük ağacın kesilmesin.
Taşkın akan güzel suyun kurumasın.
Kanatlarının uçları kırılmasın.
Kadir Mevla seni namerde muhtaç etmesin.
Biz dahi üç kelime dua kıldık, kabul olsun.
Amin amin diyenler Tanrı’yı görsün..."

bu parçayla ilgili;

I. Destan döneminden halk hikâyeciliğine geçişin izlerini taşıyan İslami ve İslamiyet öncesi unsurların sentezlendiği,
II. Nesir içine serpiştirilmiş "soylama" olarak adlandırılan manzum bölümlerle anlatımın ritmikleştirildiği,
III. Hikâyenin bitişinde yer alan ve "yum" adı verilen kalıplaşmış dua bölümünü örneklediği

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIIAnswer

Answer

Öncüllerde verilen tüm yargıların (I, II ve III) doğru olduğunu belirten seçenek doğru cevaptır.
Verilen parçada İslamiyet öncesi tabiat kültüne ait unsurlar (dağ, ağaç, su) ile İslami ögeler (Mevla, Tanrı, amin) bir arada bulunarak geçiş dönemi sentezini yansıtır. Metindeki ritmik, aliterasyonlu ve şiirsel kısımlar Dede Korkut anlatılarında "soylama" olarak bilinir. Parçanın sonundaki dua bölümü ise geleneksel olarak "yum" (yum verme) adını alır. Dolayısıyla öncüllerin tamamı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki inanç ögelerini analiz etmek.
"Yerli kara dağlar", "gölgeli büyük ağaç" gibi doğa unsurları ile "Kadir Mevla", "dua", "Tanrı" gibi İslami kavramların bir arada kullanıldığı saptanmıştır.
Geçiş dönemi eseri olan Dede Korkut Hikâyeleri'nin hem İslamiyet öncesi hem de İslami inanç unsurlarını barındırdığını doğrulamak amacıyla bu adım gerçekleştirilir. Bu durum birinci öncüldeki yargıyı doğrular.
2
Metnin biçimsel ve üslup özelliklerini incelemek.
Düz yazı (nesir) içinde "Yerli kara dağların yıkılmasın / Gölgeli büyük ağacın kesilmesin" gibi ses benzerliklerine ve ölçüye dayalı ritmik, şiirsel (manzum) yapıların yer aldığı görülmüştür.
Dede Korkut Hikâyeleri'nde anlatıcının veya kahramanların kopuz eşliğinde söylediği şiirsel bölümlerin "soylama" olarak adlandırıldığını kontrol etmek için bu adım uygulanır. Bu durum ikinci öncüldeki yargıyı doğrular.
3
Parçanın yer aldığı bölümün işlevini ve adlandırılmasını belirlemek.
Metinde "Yum (dua) vereyim hanım" ifadesiyle başlayan ve hikâyenin sonunda yer alan kalıplaşmış dua bölümü tespit edilmiştir.
Dede Korkut hikâyelerinin sonunda anlatıcının (Dede Korkut) ortaya çıkıp kahramanlara ve dinleyicilere dua ettiği kalıplaşmış bölüme "yum" (yum verme) dendiği bilgisini doğrulamak amacıyla bu adım gerçekleştirilir. Bu durum üçüncü öncüldeki yargıyı doğrular.

Key Concept

Dede Korkut Hikâyeleri'nin dil, anlatım, biçim ve içerik özellikleri ile geçiş dönemi nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Halk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

More questions from this topic