Question

Difficulty: Very hardTanzimat I. Dönem Edebiyatı ve Sanatçıları

Aşağıdaki sol sütunda verilen Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatı şiirlerinden alınmış beyit ve bentleri, sağ sütunda verilen ve bu dizelerin biçim, içerik ve izlek özelliklerini çözümleyen edebi analizlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Görüp ahkâm-ı asrı amed-i sıdk u selâmetten
    Çekildik izzet ü ikbal ile bab-ı hükûmetten
    (...)
    Ne efsunkâr imişsin ey didar-ı hürriyet
    Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten
    Klasik divan edebiyatı nazım şekli olan kaside biçimi korunmuş; ancak geleneksel övgü veya aşk temaları yerine hürriyet, esaret ve hükûmet gibi siyasi ve sosyal kavramlar işlenerek biçim-içerik tezatlığı ortaya konmuştur.
  • Bulur elbet arayan adlini deryada bile
    Suda balık gibi kanunla yüzer hamile
    (...)
    Aceb midir medeniyet resûlü dense sana
    Cihanı kılmak için vahşetten beri tek u ten
    Akılcılık ve kanun üstünlüğü düşüncelerini savunan sanatçı, övgü şiirinde şahsı kutsallaştırmak yerine onu kanun koruyucu ve medeniyet elçisi olarak nitelendirmiş; klasik kaside yapısını rasyonalist bir içerikle birleştirmiştir.
  • Diyar-ı küfrü gezdim beldeler kâşaneler gördüm
    Dolaştım mülk-i İslamı bütün viraneler gördüm
    (...)
    Geçip gitmiş o şevketler o devletler o kudretler
    Görüp hal-i perişanı ağlar gözler yürek sızlar
    Klasik felsefi/tasavvufi şiir formunun (terkib-i bent) kullanıldığı eserde, Doğu-Batı uygarlıkları arasındaki gelişmişlik farkı somut gözlemlerle eleştirilmiş; sosyal ve bürokratik yozlaşmayı eleştiren yeni bir içerik sunulmuştur.
  • Milletin etfaliyiz basıp izini yürüdük
    Harimi hürriyetin can verip tozunu bürüdük
    (...)
    Âlemin bağ u baharı vatan-ı canımızdır
    Hakka kurban gideli dökülen kanımızdır
    Klasik murabba formunda yazılmış bu eserde, millet ve vatan yolunda canını feda etme teması coşkulu, epik bir dille işlenmiştir. Toplumsal birliktelik vurgulanarak Tanzimat I. Dönem'in ortak milliyetçi ruhu yansıtılmıştır.

Answer

Doğru eşleşme şu şekildedir: Hürriyet Kasidesi'nden alınan ilk dize grubu kaside biçimi ve siyasi/sosyal içerik analiziyle; Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nden alınan ikinci dize grubu akılcılık ve kanun üstünlüğü analiziyle; Terkib-i Bend'den alınan üçüncü dize grubu Doğu-Batı medeniyet farkı ve sosyal eleştiri analiziyle; Vatan Şarkısı'ndan alınan dördüncü dize grubu ise coşkulu, epik vatan-millet analiziyle eşleşmelidir.
Eşleştirme, Tanzimat I. Dönem şiirlerindeki biçim-içerik ilişkisine ve şairlerin temel temalarına dayanmaktadır. Hürriyet Kasidesi hürriyet ve esaret temalarıyla Namık Kemal'in; Mustafa Reşit Paşa Kasidesi adalet, kanun ve medeniyet temalarıyla Şinasi'in; Terkib-i Bend ise Doğu-Batı kıyaslaması ve sosyal eleştiriyle Ziya Paşa'nın; Vatan Şarkısı ise coşkulu vatan sevgisi ve millet temasıyla yine Namık Kemal'in öncü sanat anlayışını ve edebi analizini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dize grubunu (left_1) okuyarak anahtar kelimeleri ve nazım biçimini belirlemek.
Dizelerin 'didar-ı hürriyet' ve 'esaret' kavramlarını içerdiği, beyit birimiyle yazılmış bir kasideden alındığı tespit edilir.
Bu dizeler Namık Kemal'in Hürriyet Kasidesi'ne aittir ve biçim olarak klasik kasideyi korurken içerik olarak hürriyeti ele alır.
2
İkinci dize grubunu (left_2) incelemek ve kavramsal çerçevesini çıkarmak.
Dizelerin 'kanun', 'adalet' ve 'medeniyet' kavramlarına vurgu yaptığı, Şinasi'nin akılcı üslubunu yansıttığı belirlenir.
Şinasi, Mustafa Reşit Paşa Kasidesi'nde devlet adamını klasik övgülerle değil, kanun ve medeniyet çerçevesinde akılcı bir dille över.
3
Üçüncü dize grubunu (left_3) incelemek ve sosyo-kültürel bağlamını analiz etmek.
Dizelerde Doğu-Batı uygarlıkları kıyaslanmakta (diyar-ı küfür / mülk-i İslam) ve İslam dünyasının geri kalmışlığı eleştirilmektedir.
Ziya Paşa'nın meşhur Terkib-i Bend eseri, klasik form içinde sosyal eleştiriyi ve bu medeniyet ikilemini ele alır.
4
Dördüncü dize grubunu (left_4) incelemek ve biçimsel/tematik yapısını belirlemek.
Dörtlüklerle yazılmış (murabba) bu grupta vatan, millet ve hürriyet yolunda fedakarlık temasının epik-coşkulu bir dille işlendiği görülür.
Namık Kemal'in Vatan Şarkısı, Tanzimat I. Dönem'in coşkulu vatanseverlik temasını klasik murabba formu içinde işleyen en önemli örneklerdendir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem Şiirinde Biçim ve İçerik İlişkisi (Klasik Biçim - Yeni İçerik)
Estimated Time:3m 0s
Rate this question