Canlılar ve Çevre

Su ayak izi, bir mal veya hizmetin üretilmesi için kullanılan toplam tatlı su miktarının bir ölçüsüdür ve sürdürülebilirlik açısından kritik bir göstergedir. Aşağıda verilen su ayak izi türlerini, bu türlerin temel kapsamını ifade eden tanımlarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki tabloda bazı günlük aktiviteler ve ürünlerin üretimi için gerekli olan ortalama su miktarları verilmiştir:

Su tasarrufu yapmak isteyen bir birey; duş süresini 10 dakikadan 5 dakikaya indirmiş, ancak aynı hafta içerisinde ihtiyacı olmadığı halde indirimden dolayı fazladan bir adet pamuklu tişört satın almıştır.

Buna göre bu bireyin su ayak izindeki değişimle ilgili,
I. Doğrudan su kullanımı azalmıştır.
II. Pamuklu tişört üretimi için harcanan dolaylı su (sanal su) miktarı, evdeki su tasarrufundan daha fazladır.
III. Bireyin o haftaki toplam su ayak izi, önceki haftaya göre artış göstermiştir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir ürünün veya hizmetin üretimi sürecinde kullanılan toplam tatlı su hacmini temsil eden su ayak izi, çevresel sürdürülebilirliğin ölçülmesinde temel bir parametredir. Aşağıda verilen su ayak izi türlerini, bu türlerin ekolojik kapsamını ifade eden tanımlarla eşleştiriniz.

Ekolojik ayak izi, bir popülasyonun tükettiği kaynakların üretilmesi ve oluşturduğu atıkların etkisiz hale getirilmesi için ihtiyaç duyulan toplam verimli toprak ve su alanıdır. Biyolojik kapasite ise bir coğrafi bölgenin yenilenebilir doğal kaynakları üretme ve atıkları absorbe etme kapasitesini ifade eder.

Ekolojik ayak izi ve bileşenleri ile ilgili,

I. Karbon ayak izi, ekolojik ayak izi hesaplamalarına dahil edilen önemli bir alt bileşendir.
II. Bir bölgedeki ekolojik ayak izinin biyolojik kapasiteyi aşması, doğal kaynakların sürdürülebilirliğini tehlikeye sokarak ekolojik açığa neden olur.
III. Ekolojik ayak izi ile karbon ayak izi kavramları aynı kapsamı ifade ettiğinden bilimsel çalışmalarda birbirinin yerine kullanılabilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Ekolojik ayak izi, insan faaliyetlerinin doğa üzerindeki yükünü hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem, bir bireyin veya topluluğun tükettiği kaynakların üretilmesi ve oluşturduğu atıkların bertaraf edilmesi için gereken toplam biyolojik verimli toprak ve su alanını ölçer.

Ekolojik ayak izi ile ilgili,

I. Karbon ayak izi, ekolojik ayak izinin en büyük bileşenidir ve sera gazı salınımının etkilerini gidermek için gereken orman alanını temsil eder.
II. Ekolojik ayak izi ve karbon ayak izi, çevresel etkiyi ölçmede birbirinin yerine kullanılabilen eş anlamlı terimlerdir.
III. Bir bölgedeki biyokapasitenin ekolojik ayak izinden büyük olması, o bölgenin ekolojik rezervinin (artı bakiyesinin) olduğunu gösterir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen biyolojik olaylar ile bu olayların popülasyondaki genetik varyasyon ve biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerini açıklayan tanımları doğru şekilde eşleştiriniz.

Biyolojik çeşitliliğin temelini, popülasyon içindeki bireyler arasında gözlenen genetik varyasyonlar oluşturur. Bu varyasyonlar, çeşitli iç ve dış etkenler sonucunda ortaya çıkabilir ve türün değişen ortam koşullarına uyum yeteneğini artırır.

Buna göre, bir hayvan popülasyonunda gerçekleşen;

I. Mayozun profaz I evresinde homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında parça değişimi olması,
II. Çevresel pH değişimlerine bağlı olarak bir canlının vücut hücrelerindeki genlerin işleyişinin değişmesi,
III. Gamet oluşumu sırasında ayrılmama olayına bağlı olarak kromozom sayısında değişimlerin yaşanması,
IV. Radyasyon etkisiyle üreme ana hücrelerinde meydana gelen nükleotit dizilimi değişimleri

olaylarından hangileri, ilgili popülasyonda kalıtsal varyasyonların oluşmasına doğrudan katkı sağlar?

Canlılarda görülen varyasyonların kaynakları ve bu kaynakların populasyonun genetik yapısı üzerindeki etkileri biyolojik çeşitliliğin temelini oluşturur. Aşağıda verilen biyolojik olayları, bu olayların kalıtsal çeşitlilik üzerindeki temel sonuçları veya özellikleri ile en doğru şekilde eşleştiriniz.

İnsanlar tarafından bitki ve hayvan popülasyonları içinden istenilen özelliklere sahip bireylerin seçilerek eşleştirilmesi ve bu özelliklerin gelecek nesillerde baskın hale getirilmesi sürecine yapay seçilim denir. Günümüzde bu süreç; geleneksel melezlemelere dayanan "klasik ıslah" ve genetik mühendisliği tekniklerini içeren "modern ıslah" yöntemleri ile yürütülmektedir.

Islah çalışmaları ve bu süreçte kullanılan yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Modern biyoteknolojik ıslah çalışmalarında, soğuğa dayanıklılık geni taşıyan bir bitki türünden alınan genin, verimi yüksek ancak soğuğa dayanıksız bir kültür bitkisine aktarılması hedeflenmektedir. Bu ıslah sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları biyolojik işlem sırasına göre diziniz.

Sürdürülebilirlik ve doğal kaynakların korunması ile ilgili;

I. Bir ekosistemin sürdürülebilirliği, kaynakların kullanım hızının ekosistemin kendini yenileme kapasitesini aşmaması durumunda mümkündür.
II. Su ayak izi hesaplamaları, bir ürünün üretiminden tüketimine kadar harcanan doğrudan su miktarının yanı sıra sanal (dolaylı) su miktarını da kapsar.
III. Karbon ayak izi ile ekolojik ayak izi kavramları özdeş olup her iki terim de sadece birim zamanda atmosfere salınan sera gazı miktarını ifade etmek için kullanılır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Su ayak izi; bir mal veya hizmetin üretilmesi için tüketilen toplam tatlı su hacminin, tedarik zincirinin tamamını kapsayacak şekilde ölçülmesidir. Bir tekstil işletmesinde üretilen pamuklu tişörtlerin yaşam döngüsü analizinde şu veriler elde edilmiştir:

Bu verilere göre, su ayak izi bileşenleri ve çevresel etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Karbon ayak izi, birim karbondioksit ($CO_2$) cinsinden ölçülen, insan faaliyetlerinin çevreye bıraktığı toplam sera gazı salınım miktarıdır. Bir bireyin karbon ayak izi; fosil yakıt tüketimi gibi doğrudan emisyonları kapsayan "birincil" ve kullanılan ürünlerin tüm yaşam döngüsüyle ilişkili dolaylı emisyonları kapsayan "ikincil" karbon ayak izi olmak üzere iki bileşenden oluşur.

Buna göre, karbon ayak izi ile ilgili;

I. Mevsim dışı ve ithal gıda tüketiminin azaltılması, ürünlerin nakliye ve depolama süreçlerindeki enerji ihtiyacını düşürerek ikincil karbon ayak izini küçültür.
II. Konutlarda ısınma amacıyla fosil yakıtlar yerine güneş panellerinin kullanılması, doğrudan atmosfere salınan $CO_2$ miktarını azalttığı için birincil karbon ayak izini düşürür.
III. Karbon ayak izi, bir bireyin veya topluluğun tükettiği doğal kaynakların üretimi için gereken toplam biyolojik verimli kara ve su alanını ifade eden ekolojik ayak izi ile özdeş bir kavramdır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Sürdürülebilir bir yaşam için bireylerin ve toplumların doğa üzerindeki etkilerini ölçen parametreler büyük önem taşır. Bu bağlamda kullanılan "karbon ayak izi" ve "ekolojik ayak izi" kavramlarıyla ilgili;

I. Karbon ayak izi, birim karbondioksit ($CO_2$) cinsinden ölçülen, insan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazı etkisinin bir ölçüsüdür.
II. Ekolojik ayak izi; tüketilen doğal kaynakların üretimi ve oluşan atıkların bertarafı için gereken toplam verimli toprak ve su alanını temsil eden, karbon ayak izini de bir bileşen olarak kapsayan bir ölçüttür.
III. Karbon ayak izi ve ekolojik ayak izi, doğaya verilen zararı aynı birimler üzerinden ifade eden ve birbiri yerine kullanılabilen özdeş kavramlardır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıdaki tabloda, iki farklı şehrin kişi başına düşen ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasite (biyokapasite) değerleri verilmiştir:

Buna göre, bu şehirler ve ilgili ekolojik kavramlar hakkında ifade edilen;

I. K şehri, ekolojik kaynaklarını ekosistemin yenilenme hızından daha yüksek bir hızla tükettiği için ekolojik açık vermektedir.
II. Karbon ayak izi, her iki şehrin ekolojik ayak izi hesaplamasında bir alt bileşen olarak yer alır ve ekolojik ayak izinden bağımsız düşünülemez.
III. L şehrinde biyolojik kapasitenin ekolojik ayak izinden büyük olması, bu şehrin karbon salınımının sıfır (karbon nötr) olduğunu kanıtlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda sol sütunda verilen genetik varyasyon ve biyoçeşitlilik mekanizmalarını, sağ sütunda verilen bu mekanizmaların canlılar üzerindeki etkileri ve ��zellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki genetik varyasyon ve biyolojik değişim kavramlarını, en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Sürdürülebilirlik, ekolojik dengenin korunması ve doğal kaynakların gelecek nesillerin de ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde kullanılması sürecidir.

Buna göre, sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde;

I. Doğal kaynakların kendini yenileme hızından daha yüksek bir hızda tüketilmemesi,
II. Biyoçeşitliliğin korunarak ekosistem hizmetlerinin devamlılığının sağlanması,
III. Karbon ayak izini artıracak şekilde fosil yakıt kullanımının teşvik edilmesi

durumlarından hangileri hedeflenir?

Karbon ayak izi, her bireyin ulaşım, ısınma ve elektrik tüketimi gibi yaşamsal faaliyetleri sonucunda atmosfere salınan toplam karbondioksit ($CO_2$) miktarının bir ölçüsüdür.

Buna göre, bir bireyin gerçekleştirdiği;

I. ulaşımda özel araç yerine toplu taşıma araçlarını tercih etmesi,
II. konutlarda ısı yalıtımı yaptırarak enerji tasarrufu sağlaması,
III. ekolojik ayak izi ile karbon ayak izini birbirinin yerine kullanılabilen özdeş kavramlar olarak kabul etmesi

davranışlarından hangileri karbon ayak izinin küçültülmesine katkı sağlayan uygulamalardandır?

Canlılarda görülen değişimler kalıtsal olan ve kalıtsal olmayan (modifikasyonlar) varyasyonlar olarak iki grupta incelenir. Bir popülasyondaki bireyler arasında genetik çeşitliliğin artması, evrimsel süreç ve biyolojik çeşitlilik açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir popülasyonda kalıtsal varyasyonların ortaya çıkmasına veya artmasına neden olan faktörlerden biri değildir?