Examkin

Türkiye'de Enerji Kaynakları ve Kullanımı

11 questions

All types11Multiple choice5Matching1Ordering5
Question 1Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yararlanılan bazı enerji kaynaklarının oluştukları jeolojik dönemler göz önüne alındığında, bu kaynakların en eski jeolojik dönemde oluşandan en yakın jeolojik dönemde oluşana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Türkiye'deki enerji kaynaklarının oluştukları jeolojik dönemler en eskiden en yeniye doğru; taş kömürü (Paleozoik / I. Jeolojik Zaman), linyit kömürü (Tersiyer / III. Jeolojik Zaman) ve jeotermal kaynaklar (Neotetonik dönem / III. Zaman sonu - IV. Jeolojik Zaman) şeklindedir.
Doğru sıralama taş kömürü (I. Zaman), linyit (III. Zaman) ve jeotermal (III. Zaman sonu - IV. Zaman) şeklinde olmalıdır. Taş kömürü en yaşlı, jeotermal kaynaklar ise en genç oluşumlardır.

Step-by-Step Solution

1
Taş kömürünün jeolojik dönemini belirleme
Taş kömürü Paleozoik (I. Jeolojik Zaman) döneminde oluşmuştur.
Yüksek kalori değerine sahip bu kömür türü, Türkiye'deki en eski kömürleşme sürecini temsil eder.
2
Linyit kömürünün jeolojik dönemini belirleme
Linyit Tersiyer (III. Jeolojik Zaman) döneminde oluşmuştur.
Türkiye arazisinin büyük bir kısmı bu dönemde karasallaştığı için linyit yatakları ülkenin geneline yayılmıştır.
3
Jeotermal kaynakların jeolojik dönemini belirleme
Jeotermal kaynaklar Neotetonik dönem (III. Zaman sonu ve IV. Zaman) kırık hatlarıyla ilişkilidir.
Aktif fay hatları ve sıcak su çıkışları Türkiye'nin genç tektonik yapısının bir sonucudur ve en güncel süreci yansıtır.

Key Concept

Türkiye'deki enerji kaynaklarının oluşumu ile jeolojik zamanlar arasındaki ilişki.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların toplam üretim içerisindeki payları dönemsel, iklimsel ve yapısal faktörlere göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, Türkiye'nin elektrik enerjisi üretiminde yararlanılan aşağıdaki kaynakları, toplam elektrik üretimi içindeki paylarına göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğalgaz, Linyit, Rüzgar, Jeotermal
Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde doğalgaz en yüksek paya sahiptir. Ardından Türkiye genelinde geniş linyit havzalarına dayanan termik santraller (linyit) gelir. Yenilenebilir kaynaklardan rüzgar enerjisi elektrik üretiminde üçüncü sırada yer alırken, jeotermal enerji coğrafi yayılışının sınırlı olması nedeniyle bu dört kaynak arasında en düşük paya sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'nin elektrik üretiminde kullanılan enerji kaynaklarının güncel üretim oranlarını analiz etmek.
Doğalgaz: ~%20-23, Linyit: ~%12-14, Rüzgar: ~%10-11, Jeotermal: ~%3-4 değerleri tespit edilir.
Kaynakların güncel üretim paylarını doğru belirlemek sıralamanın temelidir.
2
Yenilenebilir ve fosil kaynakların üretim karakteristiklerini karşılaştırmak.
Doğalgaz ve linyit baz yük santralleri olarak kesintisiz çalışabilirken rüzgar ve jeotermalin coğrafi/iklimsel sınırları nedeniyle payları daha düşüktür.
Kurulu güç ile fiili üretim miktarı arasındaki farkı ayırt etmek hatayı önler.
3
Belirlenen oranlara göre en yüksek paya sahip kaynaktan en düşüğe doğru sıralama yapmak.
Doğalgaz en yüksek payla birinci, linyit ikinci, rüzgar üçüncü ve jeotermal ise dördüncü sıraya yerleştirilir.
İstenen yönelime (en yüksekten en düşüğe) göre sıralamayı tamamlamak.

Key Concept

Türkiye'de enerji kaynaklarının elektrik üretimine katkı oranları ve üretim hiyerarşisi.
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi elde etmek amacıyla yararlanılan kaynakların bir kısmı yer altındaki jeolojik yapıya bağlıyken bir kısmı da doğrudan coğrafi konum ve iklim koşullarından etkilenmektedir.

Buna göre, aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisiyle çalışan elektrik santrallerinin üretim kapasitesi, doğrudan iklim koşullarındaki (yağış miktarı ve rejimindeki) dalgalanmalardan etkilenir?

Show answer & explanation

Answer: Hidroelektrik

Answer

Hidroelektrik
Hidroelektrik santraller, akarsuların akış gücünden yararlanarak elektrik üretir. Akarsuların taşıdığı su miktarı ve akış rejimi doğrudan iklim koşullarına (yağış miktarı ve rejimine) bağlı olduğundan, hidroelektrik üretim kapasitesi iklimdeki dalgalanmalardan doğrudan etkilenir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen enerji kaynaklarının kökenlerini (jeolojik veya meteorolojik/iklimsel) sınıflandırın.
Linyit, taş kömürü, jeotermal ve doğalgaz yer altı (jeolojik) kökenliyken; hidroelektrik su gücüne (meteorolojik/iklimsel) dayanır.
Hangi kaynağın atmosferik olaylar ve yağış rejimiyle doğrudan ilişkili olduğunu belirlemek.
2
Yağış miktarındaki dalgalanmaların akarsular ve dolayısıyla enerji üretimi üzerindeki etkisini analiz edin.
Kurak geçen dönemlerde akarsuların taşıdığı su miktarı azaldığı için hidroelektrik santrallerinin elektrik üretim kapasitesi doğrudan düşer.
İklim koşullarından doğrudan etkilenen tek kaynağın hidroelektrik olduğunu doğrulamak.

Key Concept

Türkiye'de enerji kaynaklarının iklim ve coğrafi koşullarla olan ilişkisi
Estimated Time:1m 0s
Question 4Question →

T��rkiye'de elektrik enerjisi üretimi sağlanan aşağıdaki kaynakları, toplam elektrik üretimindeki payı en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğal gaz - Rüzgar enerjisi - Jeotermal enerji
Türkiye'de elektrik üretiminde kullanılan kaynakların güncel payları incelendiğinde doğal gaz, rüzgar ve jeotermal enerjiye göre belirgin şekilde üst sırada yer almaktadır. Yenilenebilir kaynaklar arasında ise rüzgar enerjisinin elektrik üretimine katkısı, jeotermal enerjinin katkısından oldukça fazladır. Dolayısıyla en yüksek paydan en düşüğe sıralama Doğal gaz, Rüzgar enerjisi ve Jeotermal enerji şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'nin elektrik üretiminde bu üç kaynak arasından en büyük paya sahip olan birincil kaynağı belirleyin.
Doğal gaz elektrik üretiminde yaklaşık %20-25'lik pay ile bu listede ilk sıradadır.
Fosil kaynaklar, Türkiye'nin baz yük elektrik ihtiyac��nı karşılamada hala baskın bir konumdadır.
2
Geriye kalan rüzgar ve jeotermal kaynakların üretim paylarını kıyaslayın.
Rüzgar enerjisi yaklaşık %10-11'lik bir paya sahipken, jeotermal enerjinin payı yaklaşık %3-4 seviyelerindedir.
Rüzgar enerjisi potansiyeli ve kurulu gücü, jeotermal enerjiye göre coğrafi olarak çok daha geniş bir alana yayılmıştır.
3
Kaynakları en yüksek üretim payından en düşüğe doğru sıralayın.
Doğal gaz, rüzgar enerjisi ve jeotermal enerji şeklinde doğru sıralama oluşturulur.
Elektrik üretimindeki güncel payların büyüklük ilişkisi Doğal gaz > Rüzgar > Jeotermal şeklindedir.

Key Concept

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan kaynakların oransal dağılımı
Question 5Question →

Türkiye'de enerji kaynaklarının dağılışı ve bu kaynakları kullanan elektrik santrallerinin coğrafi özellikleri hakkında hazırlanan bir araştırma raporunda, haritada numaralandırılan alanlarla ilgili bazı değerlendirmelere yer verilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanlardaki enerji kaynakları ve bu kaynaklara dayalı elektrik üretimiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V numaralı alanda kurulmuş olan hidroelektrik santralleri, modern baraj ve türbin teknolojileri sayesinde havzadaki yıllık yağış dalgalanmalarından ve kuraklık dönemlerinden tamamen bağımsız olarak kesintisiz enerji üretimi gerçekleştirmektedir.

Answer

V numaralı alanda kurulmuş olan hidroelektrik santrallerinin, modern baraj ve türbin teknolojileri sayesinde havzadaki yıllık yağış dalgalanmalarından ve kuraklık dönemlerinden tamamen bağımsız olarak kesintisiz enerji üretimi gerçekleştirdiğini savunan değerlendirme yanlıştır.
Doğru cevap olan değerlendirme yanlıştır çünkü hidroelektrik santrallerinde elektrik üretimi doğrudan akarsuyun taşıdığı su miktarına ve dolayısıyla yağış rejimine bağlıdır. Gelişmiş baraj teknolojileri suyun yönetimini kolaylaştırsa da, kuraklık dönemlerinde veya yıllık yağış dalgalanmalarında su girdisi azalacağı için elektrik üretimi kesintisiz sürdürülemez.

Step-by-Step Solution

1
Haritada numaralandırılmı�� alanların coğrafi konumlarını ve bu konumlarla ilişkili enerji kaynaklarını belirleyin.
I numaralı yer Ege (jeotermal), II numaralı yer Zonguldak (taş kömürü), III numaralı yer Muğla (linyit), IV numaralı yer Güneydoğu Anadolu (hidroelektrik/Fırat), V numaralı yer ise Doğu Karadeniz (hidroelektrik/akarsu potansiyeli) olarak eşleşmektedir.
Soruda verilen öncüllerin ve seçeneklerin doğruluğunu harita üzerinden kontrol edebilmek için ilk olarak coğrafi konum tespiti yapılmalıdır.
2
Her bir seçenekteki enerji kaynağı-doğal çevre ilişkisini ve santral özelliklerini analiz edin.
Jeotermal enerjinin iklimden etkilenmediği bilgisi, taş kömürünün I. Jeolojik Zaman ürünü olup Çatalağzı'nda kullanıldığı bilgisi, Muğla'daki santrallerin linyit kullandığı ve kirlilik yarattığı bilgisi ile hidroelektrik santrallerinin iklime bağımlı olduğu bilgileri coğrafi gerçeklerle uyuşmaktadır.
Seçeneklerdeki doğru ifadeleri eleyerek yanlış olan seçeneğe ulaşmak hedeflenmektedir.
3
Teknolojinin doğal faktörler üzerindeki sınırlandırıcı etkisini tamamen yok edip edemeyeceğini sorgulayın.
Modern teknolojilerin barajların verimliliğini artırabileceği ancak su kaynağı (yağış) olmadan enerji üretiminin kesintisiz sürdürülemeyeceği sonucuna ulaşılır. Doğu Karadeniz'deki akarsu santralleri de kurak periyotlardaki debi düşüşlerinden doğrudan etkilenir.
Teknolojik gelişmelerin doğa üzerindeki etkisini abartarak doğal sınırları tamamen ortadan kalkmış gibi kabul eden kavram yanılgısını tespit etmek için bu adım gereklidir.

Key Concept

Türkiye'de enerji kaynaklarının verimliliği, üretim potansiyeli ve elektrik üretimi üzerinde doğal coğrafi faktörlerin (iklim, jeolojik yapı, yer şekilleri) belirleyici rolü ile hidroelektrik üretimin iklimsel dalgalanmalara olan duyarlılığı.
Question 6Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yararlanılan aşağıdaki kaynakları, ülke genelinde ilk kez ticari amaçla elektrik üretimine başlandığı tarihlere göre eskiden yeniye (geçmişten günümüze) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Türkiye'de ticari elektrik üretimine başlama sıralaması geçmişten günümüze doğru sırasıyla: Linyit kömürüne dayalı santraller (1950'ler), Jeotermal santraller (1984), Rüzgar santralleri (1998) ve Lisanslı güneş santralleri (2010'lar) şeklindedir.
Türkiye'de elektrik üretiminde linyit kömürünün kullanımı 1950'lerde başlarken, jeotermal enerji 1984'te, rüzgar enerjisi 1998'de ve lisanslı güneş enerjisi santralleri 2010'lu yıllarda elektrik şebekesine dahil edilmiştir. Bu durum linyit, jeotermal, rüzgar ve güneş sıralamasını doğru kılar.

Step-by-Step Solution

1
Linyit kömürünün elektrik üretimindeki tarihsel başlangıç dönemini belirlemek.
Tunçbilek (1956) ve Soma (1957) termik santrallerinin işletmeye açılmasıyla linyitten elektrik üretimi 1950'lerde başlamıştır ve en eski döneme aittir.
Linyit yatakları, Türkiye'nin elektrik ihtiyacını karşılamak için yerli kömür hamlesi kapsamında erken dönemde devreye sokulmuştur.
2
Jeotermal kaynağa dayalı elektrik üretiminin başlangıç tarihini saptamak.
Türkiye'nin ilk jeotermal elektrik santrali olan Denizli-Sarayköy Santrali 1984 yılında faaliyete başlamıştır.
Kırıklı fay yapılarına bağlı olarak Ege Bölgesi'ndeki jeotermal potansiyelin elektrik enerjisine dönüştürülmesi 1980'li yıllarda gerçekleşmiştir.
3
Rüzgar gücünden ticari elektrik üretiminin başlangıç yılını tespit etmek.
İzmir-Çeşme'de kurulan ilk ticari rüzgar enerjisi santrali (Ares RES) 1998 yılında elektrik üretimine başlamıştır.
Rüzgar enerjisi teknolojilerinin Türkiye'de ticari anlamda yaygınlaşmaya başlaması 1990'ların sonunu bulmuştur.
4
Güneş enerjisine dayalı lisanslı elektrik üretimi başlangıcını belirlemek.
Şebekeye bağlı büyük ölçekli ve lisanslı güneş enerjisi santralleri (örneğin Konya Kızören GES) 2010'lu yılların ortalarından itibaren şebekeye dahil edilmiştir.
Güneş paneli teknolojilerinin maliyetinin düşmesi ve yasal düzenlemelerin tamamlanması en güncel dönemde (2010'lar sonrası) gerçekleşmiştir.

Key Concept

Türkiye'de elektrik üretiminde kullanılan enerji kaynaklarının devreye alınma süreçleri ve tarihsel gelişim sırası.
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretimi gerçekleştiren santrallerin coğrafi özellikleri, hammadde temini ve üretim koşulları hakkında araştırma yapan bir coğrafyacının ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kırklareli (Hamitabat) ve İstanbul (Ambarlı) termik santralleri, Marmara Bölgesi'ndeki zengin yerli linyit yataklarına yakın kurulmuş olup hammaddeye yakın yer seçimi ilkesine örnek oluşturur.

Answer

Kırklareli (Hamitabat) ve İstanbul (Ambarlı) termik santrallerinin yerli linyit yataklarına bağlı olarak kurulduğu ve hammaddeye yakınlık ilkesine dayandığı yargısı yanlıştır.
Kırklareli (Hamitabat) ve İstanbul (Ambarlı) termik santralleri linyit yataklarına yakın kurulmamıştır; bu santraller ithal ve yerli doğal gaz ile çalışmaktadır. Marmara Bölgesi'nde linyit yatakları bulunsa da, bu iki santralin yer seçiminde tüketim merkezlerine (sanayi ve nüfus yoğunluğuna) yakınlık ile doğal gaz boru hatları/ithalat limanlarına yakınlık belirleyici olmuştur. Bu nedenle linyit yataklarına yakın kuruldukları ve hammaddeye yakınlık ilkesine örnek oluşturdukları yönündeki ifade coğrafi açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Santrallerin kullandığı enerji kaynaklarını ve yakıt türlerini belirleyin.
Hamitabat ve Ambarlı santralleri doğal gaz kullanırken; Çatalağzı taş kömürünü, Sarayköy ve Germencik jeotermali (sıcak su/buhar), Atatürk ve Karakaya barajları ise suyu (hidroelektrik) kullanır.
Her santralin enerji kaynağı türünü netleştirmek, kuruluş yeri kriterlerini doğru analiz etmenin temelidir.
2
Santrallerin kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki coğrafi ve ekonomik etkenleri inceleyin.
Doğal gaz santrallerinin sanayi ve nüfusun yoğun olduğu büyük tüketim merkezlerine (Marmara) ve boru hatlarına yakın kurulduğu; jeotermal santrallerin fay hatlarına bağlı olduğu; hidroelektrik santrallerin ise akarsu potansiyeline göre yer seçtiği belirlenir.
Yargıların doğruluğunu test etmek için hammaddeye yakınlık, pazara yakınlık ve doğal çevre koşullarının etkilerini karşılaştırmak gerekir.
3
Yanlış olan coğrafi bilgiyi tespit edin.
Hamitabat ve Ambarlı santrallerinin Marmara Bölgesi'ndeki linyit yataklarına yakın kurulduğu iddiasının yanlış olduğu, bu tesislerin doğal gazla çalıştığı ve tüketim/pazara yakınlık odaklı konumlandırıldığı sonucuna ulaşılır.
Coğrafi eşleştirmeler ve lokasyon teorileri arasındaki çelişkiyi bularak soruyu çözümlemek hedeflenir.

Key Concept

Türkiye'de Elektrik Üreten Santrallerin Dağılışı ve Kuruluş Yeri Seçim Kriterleri
Question 8Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi elde etmek amacıyla kurulan santrallerin yer seçiminde; hammaddenin taşınabilirliği, suya yakınlık, iklim koşulları ve tüketim merkezlerine yakınlık gibi farklı doğal ve be��eri faktörler etkili olmaktadır.

Buna göre, Türkiye'de faaliyet gösteren enerji santralleri ve kullanılan enerji kaynakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Akkuyu Nükleer Güç Santrali, reaktörlerinde gerçekleşen nükleer bölünme (fisyon) tepkimeleri sırasında yüksek miktarda karbondioksit gazı açığa çıkardığı için elektrik üretimi aşamasında sera etkisini doğrudan artıran termik bir santraldir.

Answer

Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin fisyon tepkimeleri sırasında yüksek miktarda karbondioksit gazı açığa çıkararak sera etkisini doğrudan artırdığı yönündeki ifade yanlıştır.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin çalışma prensibine yönelik ifade yanlıştır; çünkü nükleer güç santralleri elektrik üretimi esnasında fosil yakıtlar gibi doğrudan karbon salınımına neden olmazlar. Reaktörlerde gerçekleşen fisyon tepkimesi sonucu ortaya çıkan ısı enerjisiyle su buharlaştırılır ve bu buhar türbinleri döndürerek elektrik üretir. Dolayısıyla nükleer enerji sera etkisini doğrudan artıran fosil kaynaklı bir enerji üretimi değildir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır ve aranan doğru seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde verilen enerji kaynakları (linyit, doğalgaz, su gücü, jeotermal, nükleer) ile bu kaynakları kullanan santrallerin coğrafi ve teknik özelliklerini karşılaştırın.
Linyit, doğalgaz, akarsular ve jeotermal kaynaklarla ilgili yer seçimi ve üretim özellikleri doğrulanır.
Yanlış olan seçeneği ayırt etmek için öncelikle doğru coğrafi bilgileri elemek gerekir.
2
Nükleer santrallerin enerji üretim mekanizmasını ve çevreye olan etkisini analiz edin.
Nükleer santrallerde fisyon (bölünme) tepkimesiyle elde edilen ısının su buharı üretmekte kullanıldığı ve elektrik üretimi aşamasında doğrudan karbondioksit salımının gerçekleşmediği saptanır.
Nükleer enerjinin çevre dostu düşük karbonlu özellikleri ile fosil yakıtların karbon salınım mekanizması arasındaki farkı belirlemek için bu adım gereklidir.

Key Concept

Türkiye'de elektrik santrallerinin yer seçimi kriterleri ve nükleer enerjinin çalışma prensibinin çevre üzerindeki etkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 9Question →

Aşağıdaki Türkiye haritasında elektrik enerjisi üretilen dört farklı santralin kurulduğu alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

* I numaralı alan (Muğla)
* II numaralı alan (Bursa)
* III numaralı alan (İzmir)
* IV numaralı alan (Artvin)

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen bu alanlar ile bu alanlardaki santrallerde elektrik üretiminde yararlanılan birincil enerji kaynaklarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I numaralı alan (Muğla)
II numaralı alan (Bursa)
III numaralı alan (İzmir)
IV numaralı alan (Artvin)

Matches

Show answer & explanation

Answer

I numaralı alan (Muğla) Linyit ile, II numaralı alan (Bursa) Doğal gaz ile, III numaralı alan (İzmir) Rüzgar ile, IV numaralı alan (Artvin) ise Su gücü (Hidrolik) ile eşleşmektedir.
Haritadaki merkezler incelendiğinde; Muğla (I) linyit yataklarına yakın kurulmuş termik santralleriyle, Bursa (II) ithal gazın tüketildiği Ovaakça kombine çevrim santraliyle, İzmir (III) kıyı ege rüzgarlarını kullanan Alaçatı santraliyle ve Artvin (IV) Çoruh Nehri üzerindeki Deriner HES ile eşleşmektedir. Bu eşleştirme santrallerin coğrafi dağılışına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı alanın (Muğla) birincil enerji kayna��ını tespit etme
Muğla ili sınırları içinde yer alan Yatağan termik santralinde linyit kömürü kullanılmaktadır. Dolayısıyla I numaralı alan Linyit ile eşleşir.
Muğla ve çevresi, Alp kıvrımları döneminde (3. jeolojik zaman) oluşmuş zengin linyit havzalarına ev sahipliği yapar.
2
II numaralı alanın (Bursa) birincil enerji kaynağ��nı tespit etme
Bursa Ovaakça'da yer alan termik santral doğal gaz ile çalışmaktadır. Dolayısıyla II numaralı alan Doğal gaz ile eşleşir.
Doğal gaz boru hatlarıyla taşınabildiğinden, santraller çoğunlukla büyük tüketim merkezlerine yakın yerlere (Marmara Bölgesi gibi) kurulur.
3
III numaralı alanın (İzmir) birincil enerji kaynağ��nı tespit etme
İzmir Çeşme-Alaçatı bölgesinde kurulan santral rüzgar gücü ile çalışır. Dolayısıyla III numaralı alan Rüzgar ile eşleşir.
Ege kıyı şeridi, yüksek rüzgar potansiyeli ve düzenli esen rüzgarları sebebiyle rüzgar santralleri için çok uygundur.
4
IV numaralı alanın (Artvin) birincil enerji kaynağını tespit etme
Artvin'de Çoruh Nehri üzerinde kurulu olan Deriner Barajı su gücü kullanır. Dolayısıyla IV numaralı alan Su gücü (Hidrolik) ile eşleşir.
Doğu Karadeniz Bölgesi, engebeli yer şekilleri ve akarsuların yüksek debisi nedeniyle hidroelektrik potansiyeli en yüksek bölgelerdendir.

Key Concept

Türkiye'deki elektrik santrallerinin yer seçimi kriterleri ile doğal/beşeri hammadde kaynaklarının coğrafi dağılışı arasındaki ilişki.
Question 10Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretimi gerçekleştiren santrallerin yer seçimi, üretim koşulları ve çevresel etkileri kullanılan enerji kaynağına göre değişiklik gösterir.

Aşağıdaki tabloda, bu santrallerden bazılarının özellikleri verilmiştir:

SantralKullanılan Enerji KaynağıBulunduğu İlÜretimin İklime BağımlılığıKarbon Salınım Oranı
SarayköyJeotermalDenizliYokÇok Düşük
HamitabatDoğal GazKırklareliYokYüksek
SomaLinyitManisaVarÇok Yüksek
AtatürkHidroelektrikŞanlıurfaVarYok
ÇatalağzıTaş KömürüZonguldakYokÇok Yüksek

Tablodaki bilgilere göre, hangi santralin özelliklerinde bir bilgi yanlışı bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Soma

Answer

Soma Santrali'nin özelliklerinde hata yapılmıştır. Linyit kömürü ile elektrik üreten termik santrallerin üretimi iklim koşullarına bağlı değildir.
Soma Santrali linyit kömürü kullanan bir termik santraldir. Termik santrallerde elektrik üretimi yakma kazanlarında gerçekleştirildiği için dış ortamdaki iklim koşullarından (yağış miktarı, kuraklık vb.) etkilenmez. Bu nedenle tablodaki 'Üretimin İklime Bağımlılığı' özelliğinin 'Var' olarak belirtilmesi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tabloda verilen santrallerin kullandığı enerji kaynaklarını ve konumlarını kontrol etmek.
Soma Santrali'nin Manisa'da bulunduğu ve linyit kömürü kullandığı bilgisi doğrudur.
Eşleştirmelerin temel doğruluğunu doğrulamak.
2
Linyit kömürünün elektrik üretimine dönüştürülme sürecinin iklim koşullarından etkilenip etkilenmediğini analiz etmek.
Linyit kömürüne dayalı termik santraller kapalı kazan sistemlerinde yakma yoluyla elektrik üretir. Bu üretim süreci rüzgâr, yağış veya güneşlenme süresi gibi iklim elemanlarına bağlı değildir. Dolayısıyla iklim bağımlılığı 'Yok' olmalıdır.
Soma satırındaki bilgi hatasını tespit etmek.
3
Soma Santrali'nin karbon salınım oranını kontrol etmek.
Linyit kömürü yüksek kükürt ve kül oranına sahip bir fosil yakıt olduğundan karbon salınımı 'Çok Yüksek'tir, bu bilgi doğrudur.
Diğer özelliklerin doğruluğunu teyit ederek hatanın sadece iklim bağımlılığı kısmında olduğunu kesinleştirmek.

Key Concept

Türkiye'deki Elektrik Santrallerinin Çalışma Prensipleri ve İklimle İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 11Question →

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yararlanılan aşağıdaki yenilenebilir enerji kaynaklarını, yıllık elektrik üretimindeki paylarına göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru sıralama hidroelektrik, rüzgar enerjisi, güneş enerjisi ve jeotermal enerji şeklindedir.
Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yenilenebilir kaynaklar arasında en büyük pay hidroelektrik enerjidedir. Onu sırasıyla rüzgar enerjisi, güneş enerjisi ve jeotermal enerji takip etmektedir. Dolayısıyla doğru sıralama hidroelektrik, rüzgar enerjisi, güneş enerjisi ve jeotermal enerji şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki genel paylarını karşılaştırmak.
Hidroelektrik enerjinin, çok sayıda akarsu ve baraj barındıran ülkemizde yenilenebilir kaynaklar arasında lider olduğu görülür.
Hidroelektrik santraller uzun yıllardır en yaygın ve kurulu gücü en yüksek yenilenebilir kaynaktır.
2
Rüzgar ve güneş enerjisi paylarını kıyaslamak.
Rüzgar enerjisi santrallerinin kapasite faktörünün güneş santrallerine göre daha yüksek olması nedeniyle elektrik üretimindeki payının güneşin önünde olduğu belirlenir.
Güneş santrallerinin gece üretim yapamaması gibi nedenlerle yıllık toplam üretim payı rüzgara göre daha azdır.
3
Jeotermal enerjinin yerini tayin etmek.
Jeotermal enerjinin yalnızca fay hatlarının yoğun olduğu belirli bölgelerde (özellikle Sarayköy, Germencik) üretilmesi nedeniyle payının en düşük olduğu anlaşılır.
Coğrafi dağılış alanının dar olması üretimin sınırlı kalmasına yol açmaktadır.

Key Concept

Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimindeki payları ve bu payların coğrafi nedenleri.
Türkiye'de Enerji Kaynakları ve Kullanımı Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin