Edebiyat Bilgi ve Kuramları

279 questions

All types279 Multiple choice145 True / False3 Matching123 Fill in the blank8

Aşağıda verilen şiir parçalarını, sahip oldukları nazım biçimi ve nazım türü özellikleri dikkate alınarak doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci şiir (Avşar elleri) dörtlük ve 11'li hece ölçüsüyle yazılmış bir koçaklama (koşma); ikinci şiir (Yeri göğü ins ü cini yarattın) hece ölçüsüyle yazılmış bir şathiye; üçüncü şiir (Bir safâ bahşedelim) dörtlük ve nakaratları olan bir şarkı; dördüncü şiir (Müftî efendi) ise aruzla yazılmış iki beyitlik yergi içerikli bir kıt'adır.

Verilen eşleştirmede her şiir parçası, hem yapısal (nazım biçimi) hem de tematik (nazım türü) özelliklerine göre eksiksiz olarak tanımlanmıştır: Avşar ellerinden bahseden parça koşma biçimi ve koçaklama türündedir; Tanrı ile senli benli konuşan parça koşma biçimi ve şathiye türündedir; Nedim'in nakaratlı dizeleri şarkı biçimi ve şuhâne türündedir; Nef'i'nin yergi içeren dörtlüğü ise kıt'a biçimi ve hicviye türündedir.

Step-by-Step Solution

Şiirlerin hece ve aruz ölçülerini, nazım birimlerini (dörtlük, beyit) ve genel yapısal özelliklerini inceleyerek nazım biçimlerini belirleme.

Birinci ve ikinci şiirlerin hece ölçüsüyle yazıldığı ve dörtlük esasına dayandığı görülür (koşma biçimi). Üçüncü şiir dörtlük esasına dayanır, nakaratlıdır ve aruzla yazılmıştır (şarkı biçimi). Dördüncü şiir ise aruzla yazılmış, xaxa kafiyeli dört dizelik müstakil bir birimdir (kıt'a biçimi).

Nazım biçimini belirlemek için dış yapı özelliklerine (ölçü, kafiye düzeni, birim) bakılmalıdır.

Şiirlerin temalarını, işledikleri konuları inceleyerek nazım türlerini belirleme.

Birinci şiirde yiğitlik, savaş (koçaklama); ikinci şiirde Tanrı ile senli benli tasavvufi şakacı söylem (şathiye); üçüncü şiirde aşk ve zevk (şuhâne şarkı teması); dördüncü şiirde ise doğrudan kişiye yönelik eleştiri/yergi (hicviye) işlenmektedir.

Nazım türü, şiirin konusuna ve temasına göre belirlenen bir kategoridir.

Elde edilen nazım biçimi ve nazım türü bilgilerini birleştirerek seçeneklerdeki tanımlarla doğru eşleştirmeleri yapma.

Birinci şiir koşma-koçaklama ile, ikinci şiir koşma-şathiye ile, üçüncü şiir şarkı-lirik/şuhâne ile, dördüncü şiir kıt'a-hicviye ile eşleştirilir.

Eşleştirmenin doğruluğu, hem biçim hem de tür özelliklerinin aynı anda tam olarak uyuşmasıyla sağlanır.

Key Concept

Nazım biçimi (dış yapı, ölçü, kafiye örüntüsü) ile nazım türü (tema, içerik, konu) arasındaki kavramsal ayrım ve şiir geleneklerine göre bunların belirlenmesi.

Question 22Question →

Edebi metinlerin sınıflandırılmasında kullanılan yapısal ve işlevsel ölçütler dikkate alındığında; 'anlatmaya bağlı sanatsal metinler' (roman, hikâye vb.) ile 'kişisel hayatı konu alan öğretici metinler' (anı, günlük vb.) arasındaki temel ayrım, sanatsal metinlerde dış dünyadaki gerçekliğin kurmaca bir anlatıcı vasıtasıyla yeniden tasarlanarak şiirsel (sanatsal) işlevle sunulmasıyken; öğretici metinlerde ise yazarın doğrudan kendi kimliğiyle gerçekliği göndergesel veya heyecana bağlı işlevlerle aktarmasıdır.

True

False

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Verilen ifade doğrudur.

Sanatsal ve öğretici metinlerin ayrımında kullanılan temel ölçütler; gerçekliğin ele alınış biçimi (kurmaca ya da doğrudan), anlatıcının niteliği (yazarın kendisi ya da kurmaca anlatıcı) ve dilin işlevidir. Önerme bu ayrımları her iki metin grubu için doğru tanımlamaktadır.

Step-by-Step Solution

Sanatsal (edebî) metinlerin (roman, hikâye vb.) gerçeklikle ilişkisini, anlatıcı tipini ve dilin işlevini analiz etmek.

Sanatsal metinlerde gerçeklik kurmacadır, anlatıcı yazarın kurguladığı bir figürdür ve dil ağırlıklı olarak şiirsel işlevdedir.

Sınıflandırmada sanatsal metinlerin belirleyici yapısal özelliklerini tespit etmek için.

Öğretici metinlerin (anı, günlük vb.) gerçeklikle ilişkisini, anlatıcı yapısını ve dilin işlevini analiz etmek.

Öğretici metinlerde gerçeklik dış dünyaya dayanır (kurmaca değildir), anlatıcı yazarın kendisidir ve dil göndergesel ya da heyecana bağlı işlevdedir.

Öğretici metinlerin sanatsal metinlerden ayrıldığı yapısal ve işlevsel yönleri belirlemek için.

Elde edilen analizleri soruda verilen önerme ile karşılaştırmak.

Sorudaki önermenin her iki metin grubunun ayrımını bu ölçütlere göre doğru ve eksiksiz bir biçimde yaptığı görülür.

Önermenin doğruluk değerine ulaşmak için.

Key Concept

Edebi ve öğretici metinlerin sınıflandırılmasında gerçeklik, anlatıcı ve dilin işlevi ölçütleri

Estimated Time:2m 0s

Question 23Question →

Aşağıda farklı dönem ve geleneklere ait üç şiir örneği verilmiştir:

I.
Âlâ gözlü benli dilber
Koma beni yâd eline
Sana kul olmaklığımız
Yazılmış alnım teline

II.
Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su

III.
Kalktı göç eyledi Avşar elleri
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir

Bu şiirlerin nazım biçimi (şekli) ve nazım türü özellikleri hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

I. ve III. şiirlerin hece sayıları aynı olduğundan her ikisi de koşma nazım biçimiyle yazılm��ştır; bu durum nazım biçimlerinin belirlenmesinde sadece konunun esas alındığını gösterir.

II. şiir, beyit birimi ve aruz ölçüsüyle yazıldığı için gazel nazım biçimindedir; dini bir konuyu ele aldığı için nazım türü mersiye olarak adlandırılmalıdır.

III. şiir, yiğitlik ve mücadele konusunu işlediği için koçaklama nazım biçimindedir; I. şiir ise sevgilinin güzelliğini övdüğü için güzelleme nazım biçimiyle oluşturulmuştur.

I. şiir hece sayısı yönüyle semai nazım biçimine, teması yönüyle ise güzelleme nazım türüne örnektir; III. şiir ise 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı için koşma nazım biçiminde olup yiğitçe bir edayla söylenmesi nedeniyle koçaklama nazım türü kapsamındadır.

I. şiir lirik tarzıyla semai nazım türünü, III. şiir ise epik tarzıyla koşma nazım türünü örnekler; II. şiir ise tek dörtlükten oluşan tuyuğ nazım biçiminin özelliklerini taşır.

Show answer & explanation

Answer: I. şiir hece sayısı yönüyle semai nazım biçimine, teması yönüyle ise güzelleme nazım türüne örnektir; III. şiir ise 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı için koşma nazım biçiminde olup yiğitçe bir edayla söylenmesi nedeniyle koçaklama nazım türü kapsamındadır.

Answer

I. şiirin hece sayısı yönüyle semai nazım biçimine, teması yönüyle güzelleme nazım türüne; III. şiirin ise 11'li hece ölçüsüyle koşma nazım biçiminde ve yiğitçe edasından dolayı koçaklama nazım türüne ait olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Doğru olan seçenekte şiirlerin yapısal özellikleri ile tematik özellikleri doğru kavranmıştır. I. şiir 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı için nazım biçimi semai, sevgilinin güzelliğini işlediği için nazım türü güzellemedir. III. şiir ise 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı için nazım biçimi koşma, yiğitlik ve mücadeleyi işlediği için nazım türü koçaklamadır.

Step-by-Step Solution

Şiirlerin biçimsel (yapısal) özelliklerini (ölçü ve birim) belirlemek.

I. şiirin 8'li hece ölçüsüyle (Â-lâ göz-lü ben-li dil-ber: 8 hece) yazılmış bir dörtlük olduğu; II. şiirin aruz ölçüsü ve beyit birimiyle yazıldığı; III. şiirin ise 11'li hece ölçüsüyle (Kalk-tı göç ey-le-di Av-şar el-le-ri: 11 hece) yazılmış bir dörtlük olduğu belirlenir.

Nazım biçimleri belirlenirken hece sayısı, durak, uyak örgüsü ve nazım birimi gibi biçimsel unsurlar temel alınır.

Şiirlerin temalarını ve konularını analiz etmek.

I. şiirde sevgiliye duyulan aşkın ve güzelliğin işlendiği; II. şiirde Peygamber'e duyulan sevgi ve övgünün ele alındığı; III. şiirde ise yiğitlik, mücadele ve göç gibi epik konuların işlendiği tespit edilir.

Nazım türleri belirlenirken şiirin biçimsel özelliklerinden ziyade doğrudan doğruya işlediği konu ve tema esas alınır.

Elde edilen yapı ve konu verilerini klasik Türk edebiyatı terimleriyle eşleştirmek.

I. şiir semai (biçim) ve güzelleme (tür); II. şiir kaside (biçim) ve naat (tür); III. şiir koşma (biçim) ve koçaklama (tür) olarak eşleştirilir.

Hem Halk hem de Divan edebiyatında nazım biçimi ve türü eşleştirmelerinin teorik kurallarına uygun analiz yapılması gerekir.

Seçenekleri bu bilgiler doğrultusunda elemek.

I. şiirin semai/güzelleme, III. şiirin koşma/koçaklama özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiren ve kavramları karıştırmayan ifadenin yer aldığı seçenek doğrulanır.

Öğrencilerin kavram kargaşası yaşamasını hedefleyen çeldiriciler elenerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Nazım biçimi (şekli) şiirin dış yapısını (ölçü, kafiye şeması, nazım birimi); nazım türü ise şiirin içeriğini ve konusunu ifade eder.

Estimated Time:3m 0s

Question 24Question →

Aşağıda verilen klasik Türk edebiyatı ve halk edebiyatı ürünlerinden alınan şiir parçaları ile bu parçaların nazım biçimi ve nazım tür�� özelliklerine dair açıklamaları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Birinci şiir tuyuğ nazım biçimiyle; ikinci şiir semai biçimi ve şathiye türüyle; üçüncü şiir koşma biçimi ve taşlama türüyle; dördüncü şiir ise gazel biçimi ve münacat türüyle eşleşmektedir.

Verilen eşleştirmede her şiir parçası, hece ölçüsü/aruz kalıbı ve beyit/dörtlük birimleri gibi yapısal özellikleri (nazım biçimi) ile içerik/tema özellikleri (nazım türü) analiz edilerek doğru açıklamasıyla eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Dörtlük ve beyit birimlerini belirleyip hece veya aruz ölçüsü sayımı yapınız.

Birinci şiir aruzla yazılmış tek dörtlük, ikinci şiir sekizli hece ölçüsüyle yazılmış dörtlük, üçüncü şiir on birli hece ölçüsüyle yazılmış dörtlük, dördüncü şiir ise beyitlerle ve aruzla yazılmıştır.

Şiirlerin biçimsel (yapısal) özelliklerini belirlemek, nazım biçimlerini ayırt etmenin ilk adımıdır.

Şiirlerin tema ve içerik özelliklerini (konularını) inceleyiniz.

Birinci şiirde tasavvufi aşk, ikinci şiirde Allah ile şakacı/senli benli söylem, üçüncü şiirde toplumsal eleştiri, dördüncü şiirde ise Allah'a yakarış teması görülmektedir.

Şiirlerin konuları, onların nazım türlerini belirleyen temel ölçüttür.

Yapısal özellikler ile konuları birleştirerek doğru nazım biçimi ve nazım türü eşleştirmelerini gerçekleştiriniz.

Birinci şiir tuyuğ; ikinci şiir semai/şathiye; üçüncü şiir koşma/taşlama; dördüncü şiir ise gazel/münacat ile eşleşir.

Nazım biçimi ve nazım türü kavramlarının sentezlenmesiyle doğru eşleştirmelere ulaşılır.

Key Concept

Nazım Biçimi ve Nazım Türü Ayırımı

Question 25Question →

Aşağıdaki dizeleri (sol sütun), içerdikleri kafiye ve redif özellikleriyle (sağ sütun) doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Dizelerin kafiye ve redif özellikleri yönüyle doğru eşleşmesi şu şekildedir:
- Birinci dize ('ara' / 'dilara') -> Tunç kafiye barındıran ve redif kullanılmayan şiir örneği
- İkinci dize ('eridi' / 'er idi') -> Cinaslı kafiye barındıran şiir örneği
- Üç��ncü dize ('yanardı' / 'anardı') -> Tam kafiye ve ek halinde redif içeren şiir örneği
- Dördüncü dize ('geçti' / 'içti') -> Yarım kafiye ve ek halinde redif içeren şiir örneği

Dizeler doğru ahenk unsurları özellikleriyle eşleştirilmiştir. Birinci dizede 'ara' kelimesinin 'dilara' içinde tam olarak yer alması tunç kafiyeyi gösterir. İkinci dizede 'eridi' ve 'er idi' ifadelerinin sesteşliği cinaslı kafiyeyi gösterir. Üçüncü dizede 'yan-' ve 'an-' köklerindeki iki ses benzerliği ('an') tam kafiyeyi, ortak görevli '-ardı' ekleri redifi gösterir. Dördüncü dizede ise 'geç-' ve 'iç-' köklerindeki tek ses benzerliği ('ç') yarım kafiyeyi, ortak görevli '-ti' ekleri ise redifi gösterir.

Step-by-Step Solution

Birinci dizeyi kafiye ve redif açısından analiz etmek.

Dize sonundaki 'ara' sözcüğü, 'dilara' sözcüğünün içinde eksiksiz şekilde bulunmaktadır. Dizelerde başka ek veya tekrarlanan kelime bulunmamaktadır.

Bir kelimenin başka bir kelimenin içinde aynen yer alması tunç kafiyeyi oluşturur; ek bulunmadığı için redif yoktur.

İkinci dizeyi kafiye ve redif açısından analiz etmek.

Birinci dizenin sonundaki 'eridi' sözcüğü 'erimek' fiilinin geçmiş zaman çekimidir. İkinci dizenin sonundaki 'er idi' ise 'er' (yiğit, kahraman) ismi ile ek-fiilin birleşimidir. Sesleri aynı, anlamları farklıdır.

Yazılışları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerin oluşturduğu ses uyumu cinaslı kafiyedir.

Üçüncü dizeyi kafiye ve redif açısından analiz etmek.

Dize sonundaki 'yanardı' ve 'anardı' kelimelerinin kökleri 'yan-' ve 'an-' fiilleridir. Bu köklerin sonundaki 'an' sesleri ortaktır (iki ses benzerliği). Kökten sonra gelen '-ar-dı' ekleri ise geniş zamanın hikayesi görevindedir.

Köklerdeki iki ses benzerliği tam kafiyeyi; aynı görev, anlam ve işlevdeki ekler ise ek halinde redifi oluşturur.

Dördüncü dizeyi kafiye ve redif açısından analiz etmek.

Dize sonundaki 'geçti' ve 'içti' kelimelerinin kökleri 'geç-' ve 'iç-' fiilleridir. Bu köklerin sonundaki tek ortak ses 'ç' ünsüzüdür. Kökten sonra gelen '-ti' ekleri ise görülen geçmiş zaman eki görevindedir.

Köklerdeki tek ses benzerliği yarım kafiyeyi; aynı görev, anlam ve işlevdeki ekler ise ek halinde redifi oluşturur.

Key Concept

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Estimated Time:2m 30s

Question 26Question →

Şiir I
*Yiğit olan yiğitliğin yitirmez*
*Kılıç vurup düşmanını bitirmez*
*Korkak olan gerilerden atılmaz*
*Meydan-ı cenk i��inde duran yiğitler*

Şiir II
*Aşkın aldı benden beni*
*Bana seni gerek seni*
*Ben yanarım dünü günü*
*Bana seni gerek seni*

Şiir III
*Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su*
*Kim bu denlü tutuşan odlara kılmaz çâre su*

Bu şiir parçalarıyla ilgili olarak öne sürülen;

I. Birinci şiir; 11'li hece ölçüsüyle yazılması ve kafiye düzeni yönüyle koşma nazım biçimine, cenk ve yiğitlik konusunu işlemesi bakımından ise koçaklama nazım türüne örnektir.
II. İkinci şiir; dinî-tasavvufi içeriği nedeniyle ilahi nazım biçiminin temsilcisi olup hece sayısı ve dörtlük yapısı bakımından semai nazım türünün özelliklerini göstermektedir.
III. Üçüncü şiir; beyit nazım birimi ve aruz ölçüsüyle yapılandırıldığı için kaside nazım biçimine, Hz. Muhammed’e duyulan sevgi ve övgüyü barındırdığı için naat nazım türüne aittir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III yargıları doğrudur.

Birinci şiir, hece ölçüsü ve kafiye düzeni bakımından koşma biçiminde yazılmış bir koçaklama (tür) örneğidir. Üçüncü şiir ise kaside biçiminde yazılmış bir naat (tür) örneğidir. Dolayısıyla I ve III numaralı yargılar doğrudur.

Step-by-Step Solution

Birinci şiir parçasının biçimsel ve konusal yönlerini analiz edin.

Şiirin 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı, dörtlük birimi kullanıldığı ve kahramanlık konusunu işlediği görülür. Yapısal özellikleri nedeniyle nazım biçimi koşma, konusu nedeniyle nazım türü koçaklamadır. Bu nedenle birinci yargı doğrudur.

Birinci öncüldeki bilgilerin doğruluğunu kontrol etmek.

İkinci şiir parçasının biçimsel ve konusal yönlerini analiz edin.

Şiir 8'li hece ölçüsüyle yazılmış bir dörtlüktür, dolayısıyla nazım biçimi semaidir. Konusu Allah aşkı olduğu için dinî-tasavvufi halk edebiyatındaki nazım türü ilahidir. İkinci yargıda semai kavramına nazım türü, ilahi kavramına ise nazım biçimi denilerek terimler ters verilmiştir. Bu nedenle ikinci yargı yanlıştır.

İkinci öncüldeki kavramsal eşleştirmenin doğruluğunu kontrol etmek.

Üçüncü şiir parçasının biçimsel ve konusal yönlerini analiz edin.

Şiir beyit birimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmış bir kasidenin ilk beyitidir (nazım biçimi kasidedir). Peygamber efendimize duyulan sevgiyi ve övgüyü (su motifi üzerinden) işlediği için nazım türü naattır. Bu nedenle üçüncü yargı doğrudur.

Üçüncü öncüldeki bilgilerin doğruluğunu kontrol etmek.

Key Concept

Nazım biçimi (şekli), bir şiirin uyak örgüsü, nazım birimi ve ölçü gibi dış yapı özelliklerine göre aldığı isimdir (örneğin koşma, semai, kaside). Nazım türü ise şiirin işlediği konuya göre aldığı isimdir (örneğin koçaklama, ilahi, naat).

Estimated Time:2m 30s

Question 27Question →

Zihnin kontrolsüz, dağınık ve dış dünyadan bağımsız bir şekilde çağrışımlar zinciriyle akıtılması esasına dayanan ---- tekniği ile kahramanın iç dünyasının yine kendi ağzından ancak dil bilgisi kurallarına uygun, mantıklı ve düzenli cümlelerle aktarılmasına dayanan ---- tekniği, modern ve postmodern romanda sıkça kullanılan anlatım yöntemlerindendir.

Buna göre, aşağıdaki parçaların hangisinde bu iki teknik sırasıyla örneklendirilmiştir?

I. Telefonu sessize alıp masaya bıraktı. Onu arayıp her şeyi açıkça anlatmalıyım. Eğer şimdi aramazsam bir daha asla cesaret edemem. Bu belirsizlik beni içten içe kemiriyor.

II. Merdivenlerden inerken ayağı kaydı. Dikkat etmeli. Adımlar... Hayat da böyle basamaklardan ibaret değil mi? Geçen g��n okuduğum kitaptaki o yaşlı bilge ne diyordu? Bilgelik... Bilge olmak için saçların ağarması mı gerek? Neyse, otobüs kaç dakika sonra gelir acaba?

I. Yıllar sonra doğduğu eve döndüğünde içinde tarifi imkansız bir sızı hissetti. Eski günlerin hatırası, duvarlardaki çatlaklardan sızan nem gibi ruhunu sarıyordu. Kendini suçlu hissediyor, zamanında burayı terk etmemiş olmayı diliyordu.

II. Anahtarı kapının kilidine soktu. Dönmüyor. Paslanmış. Demir... Demirci Hüseyin'in dükkanındaki o kıvılcımlar. Ne çok korkardım çocukken ateşten. Ateş... Cehennem ateşi de böyle midir? Bugün cuma, yarın tatil. Çok uykum var.

I. Ceketinin düğmesini ilikledi. Soğuk. Havalar da birden soğudu. Geçen yıl bu zamanlar Bodrum'daydık. O mavi deniz... Mavinin her tonu vardı orada. Ressam amca tuvaline ne güzel yansıtıyordu dalgaları. Ressam olmak varmış. Hayatın renklerini karıştırmak... Yarınki faturaları nasıl ödeyeceğim ben?

II. Aynadaki yansımasına baktı. Bu saçlarımdaki aklar da neyin nesi? Yaşlanıyorum galiba. Artık bu şehri terk edip sakin bir kasabaya yerleşmemin zamanı geldi de geçiyor.

I. Çayından bir yudum aldı. Şeker... Şeker pancarı tarlalarında çalışan o kadınlar. Annemin elleri de öyle nasırlıydı. Nasır... Ayakkabım ayağımı sıkıyor. Yenisini alacak para var mı cüzdanda? Cüzdanı evde mi unuttum yoksa? Hayır, cebimde.

II. Büyük salona girdiğinde herkesin gözü onun üzerindeydi. Bu ilgiden rahatsız olmuştu ama dışarıya renk vermemek için yapay bir gülümsemeyle konukları selamladı. İçindeki öfkeyi bastırmaya çalışıyordu.

I. Mektubu katlayıp cebine koydu. Bu sırrı ölene kadar saklayacağım. Kimse gerçeği öğrenmemeli. Eğer öğrenirlerse her şey mahvolur.

II. Olanları düşündükçe içi daralıyor, babasına karşı hissettiği kırgınlığı bir türlü aşamıyordu. Aslında ona hak vermek istiyor ama gururu buna engel oluyordu.

Show answer & explanation

Answer: I. Ceketinin düğmesini ilikledi. Soğuk. Havalar da birden soğudu. Geçen yıl bu zamanlar Bodrum'daydık. O mavi deniz... Mavinin her tonu vardı orada. Ressam amca tuvaline ne güzel yansıtıyordu dalgaları. Ressam olmak varmış. Hayatın renklerini karıştırmak... Yarınki faturaları nasıl ödeyeceğim ben?

II. Aynadaki yansımasına baktı. Bu saçlarımdaki aklar da neyin nesi? Yaşlanıyorum galiba. Artık bu şehri terk edip sakin bir kasabaya yerleşmemin zamanı geldi de geçiyor.

Answer

İlk parçada kahramanın zihnindeki çağrışımların düzensiz bir şekilde aktarıldığı bilinç akışı, ikinci parçada ise kendi kendine yaptığı mantıklı iç konuşmanın yer aldığı seçenek doğrudur.

Bilinç akışı ve iç konuşma tekniklerinin sırasıyla örneklendirildiği parça doğru cevaptır. İlk parçada ceketinin düğmesini ilikleyen kahramanın zihni serbest çağrışımlarla tamamen kopuk konular (soğuk hava, Bodrum tatili, ressam, faturalar) arasında mantıksal bağ gözetmeden geçiş yapmaktadır, bu bilinç akışıdır. İkinci parçada ise aynaya bakan kahramanın zihnindeki iç konuşma dil bilgisi kurallarına uygun, düzgün cümlelerle kendi ağzından yansıtılmıştır, bu da iç konuşma tekniğidir.

Step-by-Step Solution

Öncüldeki tanımlardan hareketle boşluklara gelmesi gereken anlatım tekniklerini tespit etmek.

İlk boşluktaki çağrışımsal, düzensiz akış tanımı 'bilinç akışı' tekniğine; ikinci boşluktaki mantıklı, dil bilgisine uygun iç ses tanımı ise 'iç konuşma' tekniğine aittir. Soru bu iki tekniğin sırasıyla kullanıldığı seçeneği bulmamızı istemektedir.

Sorunun doğru çözülebilmesi için hedef kavramların doğru teşhis edilmesi gerekir.

Seçeneklerin ilk parçalarını 'bilinç akışı' kriterlerine (çağrışımsal mantıksız sıçramalar, dil bilgisi kurallarının gevşetilmesi) göre incelemek.

Ceketini ilikleyen kahramanın zihninde soğuk havadan Bodrum'a, oradan ressama ve son olarak faturalara geçiş yapması çağrışımsal bir zihin akışıdır ve bilinç akışı tekniğine uygundur.

Bilinç akışı tekniğinde zihindeki düşünceler mantıksal bir hiyerarşi olmaksızın serbestçe akar.

Seçeneklerin ikinci parçalarını 'iç konuşma' kriterlerine (kahramanın doğrudan kendi ağzından, mantıklı ve dil bilgisine uygun iç konuşmaları) göre incelemek.

Aynadaki yansımasına bakan kahramanın 'Bu saçlarımdaki aklar da neyin nesi? Yaşlanıyorum galiba...' şeklindeki iç konuşması dil bilgisi kurallarına uygun, mantıklı ve doğrudan birinci kişili anlatımla verilmiştir.

İç konuşmada bilinç akışının aksine zihinsel süreçler dil bilgisi kuralları çerçevesinde düzenli bir sırayla aktarılır.

Key Concept

Anlatmaya Bağlı Metinlerde Anlatım Teknikleri (Bilinç Akışı ve İç Konuşma Farkı)

Question 28Question →

Dokunur kalbime o dostun eli,
Aşkından dönerim divane deli,
Gözümden çağlayan yaşların seli,
Sanki bu dergâhta aziz bir veli.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Dize sonlarında ek hâlinde redif kullanılmış, kalan sesler arasında tam kafiye yapılmıştır.

Dörtlükte redif kullanılmamış, dize sonlarındaki '-eli' sesleriyle zengin kafiye yapılmıştır.

Hem ek hem de sözcük hâlinde redife yer verilerek şiirdeki ahenk güçlendirilmiştir.

Hece ölçüsünün 11'li kalıbıyla yazılan dörtlükte herhangi bir durak düzeni bulunmamaktadır.

Dize sonlarında 'tunç kafiye' kullanılarak ahenk unsurları çeşitlendirilmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Dörtlükte redif kullanılmamış, dize sonlarındaki '-eli' sesleriyle zengin kafiye yapılmıştır.

Answer

Dörtlükte redif kullanılmamış, dize sonlarındaki '-eli' sesleriyle zengin kafiye yapılmıştır.

Dize sonlarında yer alan 'deli' ve 'veli' kelimeleri kök durumunda olduğundan, bu kelimelerin sonundaki '-i' sesleri bir ek değildir. Dolayısıyla tüm dizelerde ortak görevli bir ek bulunmadığından redif yoktur. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri incelendiğinde 'e-l-i' seslerinin ortak olduğu görülür. Üç ses benzerliği zengin kafiye oluşturduğundan doğru yanıt redif kullanılmadığı ve zengin kafiye yapıldığı yönündeki ifadedir.

Step-by-Step Solution

Dize sonlarındaki kelimeler belirlenir ve kök-ek tahlili yapılır.

'eli' (el-i: iyelik eki), 'deli' (kök hâlinde), 'seli' (sel-i: iyelik eki), 'veli' (kök hâlinde) şeklinde tahlil edilir.

Kafiye ve rediflerin doğru belirlenebilmesi için kelimelerin yapısının analiz edilmesi gerekir.

Redif olup olmadığı kontrol edilir.

Dize sonlarında yer alan '-i' sesleri 'deli' ve 'veli' kelimelerinde köke dahilken, 'eli' ve 'seli' kelimelerinde ektir. Görevdaş ek veya sözcük tekrarı tüm dizelerde ortak olmadığından redif yoktur.

Redif olabilmesi için aynı görevdeki eklerin veya aynı anlamdaki sözcüklerin tekrarlanması zorunludur.

Kafiye türü belirlenir.

Dize sonlarındaki ortak sesler olan 'e', 'l', 'i' (-eli) sesleridir. Üç ses benzerliği olduğu için zengin kafiye yapılmıştır.

Redif elendikten sonra dize sonlarındaki ortak ses benzerlikleri kafiyeyi oluşturur ve üç ses zengin kafiyeye karşılık gelir.

Hece ölçüsü ve durak düzeni incelenir.

Tüm dizeler 11'li hece ölçüsüyle yazılmış ve 'Dokunur kalbime (6) / o dostun eli (5)' örneğinde olduğu gibi 6+5 durak düzenine uymaktadır.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu veya yanlışlığını teyit etmek için hece ve durak analizi tamamlanır.

Key Concept

Şiirde ahenk unsurlarını belirlerken kelimelerin kök ve ek yapısının çözümlenmesi, özellikle kök durumundaki sözcüklerin sonundaki seslerin eklerden ayırt edilerek kafiye ve redif ayrımının doğru yapılması.

Estimated Time:2m 30s

Question 29Question →

Güzel sanatlar; kullanılan malzemeye (enstrümana) ve hitap edilen duyu organına göre fonetik (işitsel), plastik (görsel) ve dramatik (ritmik) sanatlar olarak sınıflandırılır. Edebiyat, bu gruplandırma içerisinde müzik ile birlikte fonetik sanatlar arasında yer alır.

Buna göre, edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran ve onu fonetik bir sanat kılan temel malzeme aşağıdakilerden hangisidir?

Renk ve ışık

Taş ve mermer

Dil ve ses

Sahne ve dekor

Hacim ve mekân

Show answer & explanation

Answer: Dil ve ses

Answer

Edebiyatın temel malzemesi dil ve sestir.

Doğru seçenek olan dil ve ses, edebiyatın kurucu unsurlarıdır. Güzel sanatlar sınıflandırılırken malzemesi 'ses' olan sanatlar fonetik sanatlar olarak adlandırılır. Edebiyat da kelimeler ve bu kelimelerin ses değerleri üzerine kurulu bir sanat olduğu için bu gruptadır.

Step-by-Step Solution

Güzel sanatların sınıflandırma kriterlerini değerlendir.

Sanatlar; işitsel (fonetik), görsel (plastik) ve performansa dayalı (dramatik) olarak ayrılır.

Edebiyatın bu sistemdeki yerini belirlemek için önce sınıflandırma mantığını anlamak gerekir.

Edebiyatın kullandığı temel aracı belirle.

Edebiyat, duygu ve düşünceleri kelimeler (dil) aracılığıyla aktarır.

Her sanat dalı, kullandığı malzeme ile tanımlanır ve gruplandırılır.

Edebiyatın neden fonetik grupta olduğunu açıkla.

Dil, seslerden oluşan işitsel bir yapı olduğu için edebiyat fonetik sanatlar kategorisine girer.

Ses ve dil kullanımı, edebiyatı müzik ile aynı kategoride birleştirir.

Key Concept

Güzel Sanatların Sınıflandırılması ve Edebiyatın Malzemesi

Estimated Time:45s

Question 30Question →

Edebî metinlerin sınıflandırılmasında; roman, hikâye, masal ve fabl gibi türler 'anlatmaya bağlı metinler' kategorisinde; trajedi, komedi ve dram gibi tiyatro eserleri ise 'göstermeye bağlı metinler' kategorisinde değerlendirilir.

True

False

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Verilen ifade doğrudur çünkü roman, hikâye ve masal bir anlatıcının varlığına ihtiyaç duyarken tiyatro türleri sahnede gösterilmek amacıyla yazılır.

Metinlerin sınıflandırılması tablosunda sanatsal metinler, olay çevresinde oluşanlar başlığı altında 'anlatmaya bağlı' (roman, hikâye, masal, fabl, halk hikâyesi vb.) ve 'göstermeye bağlı' (trajedi, komedi, dram, Karagöz vb.) olarak iki ana kolda incelenmektedir. İfade bu bilimsel tasnife tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

Edebî metinlerin temel ayrım şemasını hatırla.

Metinler; öğretici ve sanatsal olarak ikiye ayrılır.

Sınıflandırmanın en üst basamağını belirlemek için.

Sanatsal metinlerin 'Olay Çevresinde Oluşanlar' alt dalını incele.

Bu grup 'Anlatmaya Bağlı' ve 'Göstermeye Bağlı' olarak iki alt başlığa sahiptir.

Türlerin hangi yöntemle sunulduğunu ayırt etmek için.

Örnek verilen türleri (roman, hikâye, tiyatro) bu başlıklarla eşleştir.

Roman, hikâye ve masal anlatmaya bağlı; tiyatro ise göstermeye bağlıdır.

Bilginin doğruluğunu teyit etmek için.

Key Concept

Edebi Metinlerin Sınıflandırılması

Question 31Question →

Bizim eller ne de güzel yaz olur,
Hani bizim ellerde de saz olur,
Dertli dertli söyleşirken naz olur.

Bu dizelerin ahenk özellikleri incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

11'li hece ölçüsü ve tam kafiye kullanılmıştır.

Sadece redif kullanılmış, kafiyeye yer verilmemiştir.

8'li hece ölçüsü ve zengin kafiye kullanılmıştır.

Cinaslı kafiye yoluyla ahenk sağlanmıştır.

Dize sonlarında sadece yarım kafiye bulunmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: 11'li hece ölçüsü ve tam kafiye kullanılmıştır.

Answer

Dizelerde 11'li hece ölçüsü ve tam kafiye kullanılmış olması

Verilen dizelerde her satır 11 heceden oluşmaktadır. Dize sonlarında yer alan 'yaz', 'saz' ve 'naz' kelimeleri kök halindedir ve bu kelimelerdeki '-az' sesleri iki ses benzerliğine dayandığı için tam kafiyedir. Kelime köklerinden sonra gelen ve her üç dizede de aynı anlamda kullanılan 'olur' kelimeleri ise sözcük halinde rediftir.

Step-by-Step Solution

Dizelerin hece sayılarını kontrol etmek.

Dizelerin her birinin 11 heceden oluştuğu görülür (

2+2+1+1+2+1+2 = 11

Şiirin veznini (ölçüsünü) belirlemek için hece sayımı yapılır.

Dize sonlarındaki sözcüklerin kök ve eklerini ayırmak.

Kelimelerin kökleri 'yaz', 'saz' ve 'naz'dır. 'olur' sözcükleri ise her dizede aynı anlam ve görevde kullanılan sözcüklerdir.

Kafiye ve redif ayrımını doğru yapabilmek için sözcük yapısını analiz etmek gerekir.

Kafiye türünü ve redifi belirlemek.

'olur' sözcükleri sözcük halinde rediftir. Köklerdeki '-az' sesleri (2 ses) tam kafiyedir.

İki ses benzerliği tam kafiyeyi, aynı görevdeki sözcük/ekler ise redifi oluşturur.

Key Concept

Şiirde Ahenk Unsurları (Tam Kafiye ve Sözcük Halinde Redif)

Question 32Question →

Edebî (sanatsal) metinler; olay çevresinde oluşan metinler ve coşku ve heyecanı dile getiren metinler olarak iki ana gruba ayrılır. Olay çevresinde oluşan metinler ise temsil edilme (sahnelenme) veya anlatılma özelliklerine göre kendi içinde 'anlatmaya bağlı' ve 'göstermeye bağlı' metinler şeklinde sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'göstermeye bağlı' edebî metinler grubunda yer alır?

Mesnevi

Gazel

Orta Oyunu

Mülakat

Destan

Show answer & explanation

Answer: Orta Oyunu

Answer

Orta oyunu, bir sahne performansı olduğu için göstermeye bağlı metinler kategorisindedir.

Orta oyunu, geleneksel Türk tiyatrosunun bir türü olarak sahnede bir olay örgüsünü canlandırma ilkesine dayanır. Bu özelliği onu 'göstermeye bağlı' metinler kategorisine yerleştirir.

Step-by-Step Solution

Metinlerin temel ayrımını hatırla.

Sanatsal metinler; şiir (coşku), anlatmaya bağlı (roman, masal vb.) ve göstermeye bağlı (tiyatro) olarak ayrılır.

Soru bizden sahneleme (temsil) esasına dayalı metni bulmamızı istemektedir.

Seçeneklerdeki türlerin sunum şeklini analiz et.

Mesnevi, Destan anlatılır; Gazel okunur/hissedilir; Mülakat bilgi verir; Orta oyunu ise canlandırılır.

Göstermeye bağlı metinlerin en temel özelliği bir seyirci topluluğu önünde canlandırılmasıdır.

Key Concept

Edebi Metinlerin Sınıflandırılması: Göstermeye Bağlı Metinler

Question 33Question →

Aşağıdaki şiir dizelerini, sonlarında yer alan baskın kafiye (uyak) türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Dizelerdeki ses benzerlikleri ve eklerin görevleri incelendiğinde; 'içerim/geçerim' dizeleri yarım kafiye, 'söner/döner' dizeleri tam kafiye, 'asmaya/asmaya' dizeleri ise cinaslı kafiye ile eşleşmektedir.

Dizelerin analizinde; 'içerim/geçerim'de tek sessiz (ç) benzeştiği için yarım, 'söner/döner'de iki ses (ön) benzeştiği için tam, 'asmaya/asmaya'da sesteşlik bulunduğu için cinaslı kafiye tespit edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Dize sonlarındaki kelimelerin ek ve köklerini ayırarak aynı görevli ekleri (redifleri) belirleyin.

'içerim/geçerim' dizelerinde '-erim' ekleri, 'söner/döner' dizelerinde ise '-er' ekleri rediftir.

Kafiye bulunmadan önce kelime kökünde olmayan ve aynı işlevdeki eklerin ayrılması gerekir.

Kalan köklerdeki ses benzerliklerini sayarak kafiye türünü tespit edin.

'iç-' ve 'geç-' köklerinde sadece 'ç' (1 ses), 'sön-' ve 'dön-' köklerinde ise 'ön' (2 ses) benzerliği vardır.

Benzeşen ses sayısı kafiyenin türünü (yarım, tam, zengin) belirler.

Dize sonundaki kelimelerin yazılışı aynı fakat anlamları farklıysa bunu cinas olarak işaretleyin.

Üçüncü örnekte 'asmaya' kelimeleri biri bitki adı diğeri asmak eylemi olduğu için cinaslıdır.

Sesteş kelimelerin dize sonunda kafiye oluşturmasına cinas denir.

Key Concept

Şiirde ahengi sağlayan redif (ek tekrarı) ve kafiye (kök ses benzerliği) unsurlarının doğru analiz edilmesi.

Alternative Method

Önce dize sonundaki kelimelerin anlamlarını kontrol ederek cinaslı kafiyeyi aradan çıkarmak, süreci hızlandırabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 34Question →

Elvan çiçeklerden sokma başına
Kudret kalemini çekmiş kaşına

Bu dizelerdeki ahenk unsurları (kafiye ve redif) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tam kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.

Yarım kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.

Zengin kafiye kullanılmış, redife yer verilmemiştir.

Tunç kafiye ve sözcük hâlinde redif vardır.

Sadece zengin kafiye kullanılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Tam kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.

Answer

Dizelerde tam kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.

Verilen dizelerde 'baş' ve 'kaş' kelime kökleridir. Bu köklerdeki '-aş' sesleri iki ses benzerliğine dayandığı için tam kafiyedir. Kelime köklerinden sonra gelen '-ına' ekleri ise her iki dizede de aynı dil bilgisi görevinde (iyelik ve yönelme eki) kullanıldığı için ek hâlinde rediftir.

Step-by-Step Solution

Dize sonlarındaki kelimeleri eklerine ayırarak incele.

"baş-ı-n-a" ve "kaş-ı-n-a" şeklinde eklerine ayrılır.

Redifi kafiyeden ayırmak için kelimenin kökünü ve eklerini belirlemek gerekir.

Eklerin görevlerini kontrol et.

"-ı-n-a" ekleri her iki dizede de iyelik ve yönelme durumu ekidir.

Yazılışları ve görevleri aynı olan bu parçalar 'ek hâlinde redif' oluşturur.

Kelimelerin köklerindeki ses benzerliklerini say.

"baş" ve "kaş" kelimelerinde "-aş" sesleri ortaktır.

Köklerdeki iki ses benzerliği 'tam kafiye' olarak adlandırılır.

Key Concept

Şiirde ses benzerliklerinde görevleri aynı olan eklerin redif, köklerdeki seslerin ise kafiye oluşturması.

Question 35Question →

Aşağıdaki dizelerde yer alan kafiye (uyak) türlerini, karşılarında verilen doğru kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Şiirlerdeki ses benzerlikleri incelendiğinde; tek ses benzerliği olan dize yarım kafiye, iki ses benzerliği olan tam kafiye, üç ses benzerliği olan zengin kafiye ve sesteş kelimelerle kurulan dize cinaslı kafiye ile eşleşir.

Doğru eşleştirmede; 'yol/dal' tek sesle yarım, 'derya/rüya' iki sesle tam, 'kucak/ocak' üç sesle zengin ve anlamları farklı 'geç' kelimeleri cinaslı kafiye kurallarını tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

Dize sonlarındaki ses benzerliklerini tespit et.

Yol-dal (-l), derya-rüya (-ya), kucak-ocak (-cak), geç-geç (sesteş).

Kafiye türünü belirlemek için benzeşen ses sayısını saymak gerekir.

Ses sayılarına göre kafiye türlerini adlandır.

1 ses: Yarım, 2 ses: Tam, 3 ses: Zengin, Sesteş: Cinaslı.

Edebiyat bilgilerine göre ses sayıları kafiye türlerini belirleyen temel ölçüttür.

Eşleştirmeyi tamamla.

L1-R1, L2-R2, L3-R3, L4-R4.

Tespit edilen türlerin kavramlarla eşleştirilmesi sorunun çözümünü sağlar.

Key Concept

Şiirde kafiye türleri ses sayısına ve sözcüklerin anlam ilişkisine (sesteşlik) göre belirlenir.

Practice More

Farklı nazım biçimlerinde (koşma, gazel) redif ve kafiye ayrımı üzerine pratik yapılması önerilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 36Question →

Ala gözlü benli dilber
Koma beni el yerine
Altın kemerin olayım
Dola beni bel yerine

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

"el" ve "bel" sözcüklerindeki "-el" sesleri tam kafiye örneğidir.

Şiirin tamamında

11

'li hece ölçüsü kullanılmıştır.

"yerine" sözcükleri ses benzerliği taşıdığı için zengin kafiye oluşturmuştur.

Dizelerdeki "el" ve "bel" sözcüklerinde sadece "l" sesi benzeştiği için yarım kafiye vardır.

Dörtlükte dize sonlarında ahengi sağlamak amacıyla rediften yararlanılmamıştır.

Show answer & explanation

Answer: "el" ve "bel" sözcüklerindeki "-el" sesleri tam kafiye örneğidir.

Answer

Dizelerdeki "el" ve "bel" sözcüklerinde yer alan "-el" sesleri iki ses benzerliğinden dolayı tam kafiye oluşturmaktadır.

Verilen dörtlükte ikinci ve dördüncü dizelerin sonundaki "yerine" sözcükleri hem yazılış hem de görev bakımından aynıdır, bu yüzden rediftir. Bu rediflerden hemen önce gelen "el" ve "bel" sözcüklerindeki "e" ve "l" harfleri ise iki ses benzerliği oluşturduğu için tam kafiye olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Dizelerin hece sayılarını kontrol etmek.

Dizelerin tamamının

8

heceden oluştuğu görülür (

8

'li hece ölçüsü).

Şiirin ölçüsünü belirlemek ahenk unsurlarını analiz etmenin ilk adımıdır.

Dize sonlarındaki yazılışları, görevleri ve anlamları aynı olan ek veya sözcükleri belirlemek.

İkinci ve dördüncü dizelerdeki "yerine" sözcükleri aynı anlamda ve görevde kullanılmıştır.

Anlam ve görev birliği olan tekrarlar redif olarak tanımlanır.

Rediften önceki ses benzerliklerini incelemek.

"el" ve "bel" sözcüklerinde "-el" seslerinin (iki ses) benzeştiği görülür.

İki ses benzerliği tam kafiyeyi oluşturur.

Key Concept

Şiirde kafiye ve redif ayrımı

Estimated Time:45s

Question 37Question →

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini, verilen örneklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Dizelerdeki kafiye türleri; tek ses benzerliği olan 'eğmiş/değmiş' için yarım, iki ses benzerliği olan 'uzaklara/tuzaklara' için tam, üçten fazla ses benzerliği olan 'miskin/keskin' için zengin ve bir kelimenin diğeri içinde geçmesi durumu olan 'yar/diyar' için tunç kafiye olarak eşleşmektedir.

Yarım kafiye tek ses (ğ), tam kafiye iki ses (ak), zengin kafiye üçten fazla ses (skin) ve tunç kafiye bir kelimenin diğerinin içinde yer alması (yar/diyar) prensibine dayanır.

Step-by-Step Solution

Dizelerin sonundaki kelimeleri ek ve köklerine ayırın.

eğ-miş/değ-miş, uzak-lara/tuzak-lara, miskin/kes-kin, yar/diyar.

Redifleri kafiyeden ayırmak için kelime yapısını incelemek gerekir.

Aynı görevdeki ekleri (redifleri) belirleyip eleyin.

'-miş' ve '-lara' ekleri aynı görevde oldukları için rediftir. 'Miskin/keskin' ve 'yar/diyar' örneklerinde ise ortak görevli ek yoktur.

Redifler kafiye incelemesine dahil edilmez.

Köklerdeki ses benzerliği sayısına göre kafiye türünü saptayın.

1 ses = yarım, 2 ses = tam, 3+ ses = zengin, kelime içi geçiş = tunç.

Kafiye türleri ses sayısına ve niteliğine göre isimlendirilir.

Key Concept

Şiirde Kafiye ve Redif Ayrımı

Question 38Question →

Karac’oğlan der ki kondum göçülmez
Aşkın zehri acıdır, hiç içilmez
Güzellerin kaşı, gözü seçilmez
Hepsi de birbirine benzer şimdi

Bu dörtlüğün ahenk özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

"-ülmez / -ilmez" bölümleri redif, "ç" sesleri yarım kafiyedir

Dörtlükte zengin kafiye kullanılmış, redife yer verilmemiştir

Şiirin tamamında 8'li hece ölçüsü ve çapraz kafiye örgüsü görülmektedir

"-il" ve "-ül" ekleri tam kafiye, "-mez" ekleri ise redif görevindedir

Dörtlükte sadece "ç" sesleriyle tam kafiye yapılmış, redif kullanılmamıştır

Show answer & explanation

Answer: "-ülmez / -ilmez" bölümleri redif, "ç" sesleri yarım kafiyedir

Answer

"-ülmez / -ilmez" bölümleri redif, "ç" sesleri yarım kafiyedir ifadesi doğrudur.

Verilen dörtlükte 'göç-ül-mez', 'iç-il-mez' ve 'seç-il-mez' kelimelerinde yer alan '-ülmez / -ilmez' ekleri hem yazılış hem de dil bilgisi görevi (edilgenlik + geniş zaman olumsuzu) bakımından özdeştir, bu yüzden rediftir. Kelime köklerinde kalan 'ç' sesleri ise tek ses benzerliği olduğu için yarım kafiye oluşturur.

Step-by-Step Solution

Dize sonlarındaki kelimeleri ek ve köklerine ayırın.

göç-ül-mez, iç-il-mez, seç-il-mez.

Kafiye ve redifi doğru ayırt edebilmek için kelime yapısını analiz etmek gerekir.

Eklerin görevlerini kontrol edin.

"-ül/-il" edilgenlik eki, "-mez" ise geniş zamanın olumsuzluk ekidir. Görevleri aynıdır.

Aynı görevdeki ekler veya kelimeler redif oluşturur.

Kelimelerin köklerindeki ses benzerliğini bulun.

"göç", "iç" ve "seç" köklerinde sadece "ç" sesi ortaktır.

Köklerdeki ses benzerliği kafiyeyi belirler.

Kafiye türünü adlandırın.

Tek ses benzerliği olduğu için "yarım kafiye"dir.

Ses sayısına göre kafiye türleri isimlendirilir.

Key Concept

Şiirde Redif ve Yarım Kafiye Ayrımı

Estimated Time:50s

Question 39Question →

Aşağıdaki dizelerin içerik ve üslup özelliklerini dikkate alarak boş bırakılan yerleri uygun şiir türü isimleriyle doldurunuz.

Fill in the blanks below

"Söylenir ve gezerdi yaban ellerde / Böyle bir aşk görülmedi gönüllerde" dizeleri, yoğun bir duygu ve coşku barındırdığı için şiir türüne örnektir. Öte yandan, "Dinle sana bir nasihat edeyim / Hatırdan gönülden geçici olma" dizeleri, okura bir öğüt verip yol gösterdiği için şiir türüne girmektedir.

Show answer & explanation

Answer

Dizelerin ilk grubunda aşk ve duygu ön planda olduğu için lirik şiir; ikinci grupta ise bir öğüt ve ders verme amacı güdüldüğü için didaktik şiir terimleri getirilmelidir.

Verilen ilk dizelerde 'aşk' ve 'gönül' ifadeleri üzerinden yoğun bir duygu aktarımı yapıldığı için bu tür lirik şiirdir. İkinci örnekteki 'nasihat' sözcüğü ve dizelerin genelindeki yol gösterme tavrı şiirin öğretici (didaktik) olduğunu kesinleştirir.

Step-by-Step Solution

Birinci dize grubunun temasını belirle.

Aşk ve gönül temaları tespit edildi.

Lirik şiirler; aşk, ayrılık, özlem gibi bireysel duyguları coşkulu bir dille işler.

İkinci dize grubunun temel amacını analiz et.

Öğüt verme ve nasihat etme amacı tespit edildi.

Didaktik şiirler, belli bir fikri aşılamak veya bilgi/öğüt vermek amacıyla yazılan öğretici şiirlerdir.

Key Concept

Şiir Türleri (Lirik ve Didaktik)

Practice More

Satirik şiir (eleştiri) ile didaktik şiir (öğretme) arasındaki farkı kavramak için Seyrani ve Dertli'nin taşlamaları ile Kutadgu Bilig'deki beyitleri karşılaştırabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 40Question →

Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum
Bekçileri gibiyiz evvelce buraların
Bu tenha derelerin, bu morca sırtların

İçeriği ve işlediği konu dikkate alındığında bu dizelerin aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Lirik

Epik

Didaktik

Pastoral

Satirik

Show answer & explanation

Answer: Pastoral

Answer

Doğa, dağ, dere ve çoban yaşamını konu edindiği için bu dizeler pastoral şiir türüne örnektir.

Verilen dizelerde 'çoban çocuğu', 'dağlar', 'tenha dereler' ve 'morca sırtlar' gibi doğaya ve kır yaşamına ait unsurlar baskındır. Bu tür temaları işleyen şiirler edebiyatımızda pastoral şiir olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve temayı belirleme

"Çoban çocuğu", "dağlar", "tenha dereler", "morca sırtlar" gibi ifadeler tespit edildi.

Şiirin türünü belirlemek için kullanılan kelime kadrosu ve işlenen tema en önemli ipucudur.

Belirlenen unsurları şiir türleriyle eşleştirme

Kır ve doğa yaşamını, çobanların hayatını anlatan türün pastoral şiir olduğu saptandı.

Edebiyat bilgilerine göre pastoral şiir, doğayı ve köy hayatını doğrudan veya dolaylı yolla anlatan şiir türüdür.

Key Concept

Şiir Türleri (Pastoral Şiir)

Practice More

Pastoral şiir türünün 'idil' ve 'eglog' olarak iki alt dalı olduğunu hatırlayarak bu ayrımı araştırabilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 2 / 14Next

Edebiyat Bilgi ve Kuramları

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More