Milli Edebiyat Dönemi Hikaye ve Romanı

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun romanları, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinden Cumhuriyet Türkiyesi’ne uzanan tarihsel süreçteki toplumsal değişimleri ve krizleri kronolojik bir sıra takip ederek yansıtır.

Buna göre; yazarın aşağıda verilen romanlarının, ele aldıkları tarihsel dönemlerin (olay zamanının) kronolojik akışına göre eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında toplumsal değişimler, savaş yıllarının getirdiği ahlaki çöküntü ve bu süreçte ortaya çıkan yeni insan tipleri sıklıkla ele alınmıştır. Yazarın ilk romanı olan bu eserde, klasik bir olay örgüsünden ziyade İkinci Meşrutiyet devri ve I. Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul'un sosyal hayatı tasvir edilir. Özellikle savaş fırsatçılığı yapan 'harp zenginleri'nin yozlaşmış yaşamı ile yoksul halkın sefaleti arasındaki tezatlık, mizahi ve eleştirel bir üslup kullanılarak çeşitli karakter portreleri üzerinden aktarılır.

Bu parçada söz edilen edebi eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıda verilen Milli Edebiyat Dönemi eserlerini, karşılarında yer alan temel tematik odakları ve içerik özellikleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Şahin Efendi, mektebe başladığı ilk günlerde yalnız kendi işiyle meşgul oluyor; ders saatlerinden sonra odasına çekilerek kitap okuyordu. Fakat yava�� yavaş etrafındaki havada kendisini sıkan, nefes almasını zorlaştıran bir ağırlık hissetmeye başladı. Sarıova’da her şey, yenilik adına yapılan en küçük teşebbüse bile gizli bir düşmanlıkla karşı koyuyordu. Şahin Efendi, Anadolu’nun bu kasabasında cehaletin ne kadar organize bir güç olduğunu ve kişisel çıkarların bu cehaleti nasıl beslediğini her geçen gün daha acı bir şekilde fark ediyordu.

Reşat Nuri Güntekin’in *Yeşil Gece* romanından alınan bu parçadan ve dönemin edebi yöneliminden hareketle, eserdeki çatışma ve Şahin karakterinin üstlendiği misyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıda Reşat Nuri Güntekin'in Milli Edebiyat Dönemi roman anlayışını yansıtan *Çalıkuşu* adlı eserindeki olaylar karışık olarak verilmiştir. Bu olayları romandaki kronolojik gelişim sırasına göre sıralayınız.

Cebeci Hastanesinin bir odasında, kafasında bir kurşunla yatan Peyami’nin hatıra defteri şeklinde kurgulanan; İzmir’in işgali üzerine önce İstanbul’a gelen, ardından Anadolu’ya geçerek Kuvayımilliye hareketine katılan Ayşe, İhsan ve Peyami ekseninde Millî Mücadele’yi anlatan eser, edebiyatımızda bu mücadeleyi doğrudan işleyen ilk roman olma özelliğine de sahiptir.

Bu parçada söz edilen roman aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi hikâye ve romanlarında yansıtılan toplumsal meseleler, dönemin zihniyetini ve çatışmalarını temsil eden kilit karakterler üzerinden somutlaştırılmıştır.

Aşağıdaki sol sütunda yer alan roman/hikâye kahramanlarını, sağ sütunda verilen ve bu karakterlerin temsil ettiği temel tematik/toplumsal işlevlerle eşleştiriniz.

Milli Edebiyat Dönemi’nde hikâyeciliğin yönü İstanbul dışına, Anadolu’ya çevrilmiştir. Memleket gerçeklerini gözlemci bir gerçekçilikle ele alan yazar, Anadolu’nun çeşitli kasaba ve köylerindeki yaşamı, oradaki memurları ve yerel halkı sade bir dille hikâyelerine taşımıştır. Bu doğrultuda kaleme alınan bir eserde yer alan 'Şeftali Bahçeleri' adlı hikâyede, idealist bir memur olarak Anadolu’daki bir kasabaya atanan Agâh Bey’in, zamanla çevrenin rehavetine kapılarak ilkelerinden vazgeçişi ve tembelliğe teslim oluşu anlatılır.

Bu parçada sözü edilen yazar ve eseri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanları, Tanzimat döneminden Cumhuriyet'in sonraki yıllarına kadar uzanan geniş bir tarihsel süreci ve Türk toplumunun geçirdiği değişimleri kronolojik bir zincir halinde ele alır. Buna göre, aşağıda verilen Yakup Kadri Karaosmanoğlu romanlarının, konu aldıkları tarihsel dönemlerin kronolojik sırasına (eskiden yeniye) göre doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Milli Mücadele Dönemi’ni ve bu dönemin yarattığı toplumsal ruh halini konu edinen romanda, İzmir'in işgaliyle başlayan acılı sürece paralel olarak nişanlısının şehit düştüğü haberiyle sarsılan genç bir kadının, tüm acılarına rağmen Anadolu'da Milli Mücadele'ye ve yaralı askerlerin tedavisine kendini adaması anlatılır. Anadolu insanının bağımsızlık azmini ve fedakarlığını temsil eden 'Yıldız' karakterinin merkezde olduğu bu eser, Kurtuluş Savaşı'nı destansı bir hava içinde ele alır.

Bu parçada söz edilen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikâyeciliği, Anadolu coğrafyasına ve memleket gerçeklerine yönelişin Türk edebiyatındaki en belirgin dönemidir.

Aşağıda verilen eserleri, karşılarında yer alan doğru tematik veya içeriksel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Necdet, nişanlısı Leyla’nın işgal kuvvetleri subaylarıyla kurduğu yakın ilişkileri ve çevresindeki insanların sergilediği ahlaki yozlaşmayı büyük bir üzüntüyle izler. Onun gözünde bu şehir, mütareke günlerinin getirdiği çöküntüyle adeta kutsal kitaplarda lanetlenen kentleri andırmaktadır. Anadolu’da yürütülen mücadeleye karşı duyarsız kalan bu çevrelerin karşısında Necdet, zamanla kendi içindeki milli uyanışı gerçekleştirecektir.

Bu parçada özetlenen tematik yapı ve karakter dünyası, aşağıdaki Milli Edebiyat Dönemi eserlerinin hangisinde ele alınmıştır?

Milli Edebiyat Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikâye türünün gelişim çizgisini gösteren aşağıdaki eserleri, ilk yayımlanma (kitaplaşma veya tefrika) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Kiralık Konak romanından alınan aşağıdaki parçayı okuyunuz:

'Naim Efendi, kendi kendine: «Garip şey!» diyordu, «Biz ne idik, ne olduk? Bir zamanlar bu konağın içinde ne kadar ağırbaşlı, ne kadar terbiyeli bir hayat vardı! Şimdi bu gürültü, bu kahkahalar, bu hafiflik nereden çıktı? Gençler artık ne büyüklerini sayıyorlar ne de eski adabı dinliyorlar. Herkes kendi havasında, herkes kendi keyfinde...»'

Bu parçadan hareketle Kiralık Konak romanıyla ilgili aşa��ıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında öne çıkan karakterler, eserin ana temasını ve dönemin zihniyetini temsil eden sembolik özellikler taşırlar. Buna göre, sol sütunda verilen roman karakterlerini sağ sütundaki temsil ettikleri temel izlekler / toplumsal roller ile doğru şekilde eşleştiriniz.

İkinci Meşrutiyet’in ilanını takip eden yıllarda Babıali çevrelerinde gazetecilik yapan Ahmet Kerim’in gözünden; ��ttihat ve Terakki Cemiyeti ile muhalif Hürriyet ve İtilaf Fırkası arasındaki sert siyasi mücadeleleri, dönemin basın kavgalarını ve bireyin bu kaos ortamındaki çıkmazını konu edinen Milli Edebiyat Dönemi romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında "idealist öğretmen" tipi sıklıkla işlenen motiflerden biridir. Bu romanlardan birinde, geleneksel medrese eğitiminden yetiştiği hâlde bu sistemin yozlaşmışlığına isyan edip muallim mektebine geçen ve ardından Anadolu'nun Sarıova kasabasına tayin edilerek cehalet ve bağnazlıkla savaşan Şahin Bey'in mücadelesi anlatılır. Eser, din sömürüsü yapan çevrelerin ve işgal yıllarındaki iş birlikçilerin gerçek yüzünü ortaya koyması bakımından döneminin önemli bir tezli romanıdır.

Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Halide Edip Adıvar'ın Millî Mücadele dönemini doğrudan yansıtan ve Türk edebiyatının bu temadaki ilk romanlarından biri kabul edilen *Ateşten Gömlek* eserinin olay örgüsünü dikkate alarak aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak sıralayınız.

Millî Edebiyat Dönemi hikâye ve romanları; ele aldıkları temalar, sosyal meseleler ve karakter kadrolarıyla Türk edebiyatında gerçekçi yönelimin güçlendiği bir dönemi temsil eder. Aşağıda verilen Millî Edebiyat Dönemi romanlarını karşılarında yer alan ilgili konu ve temalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında, vatanseverlik ve işgal altındaki toplumun ahlaki durumu sıklıkla işlenmiştir. Bir yanda Mütareke İstanbul'unun kozmopolit çevrelerindeki yozlaşma, yabancı subaylarla kurulan ilişkiler ve milli davaya karşı duyarsızlık ele alınırken; diğer yanda Anadolu'da filizlenen Kuva-yı Milliye ruhu ve bu ruhu benimseyen aydınların yaşadığı iç hesaplaşmalar işlenir. Necdet karakterinin Leyla'ya duyduğu aşk ile vatan sevgisi arasında sıkışması ve sonunda Anadolu'daki mücadeleyi seçmesi bu izleğin merkezinde yer alır.

Bu parçada sözü edilen tematik yapı ve şahıs kadrosu aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?