Examkin

Karbon Bileşiklerinde Hibritleşme (sp³, sp², sp)

13 questions

All types13Multiple choice7True / False2Matching4
Question 1Question →

Metil 2-penten-4-ynoat molekülünün formülü aşağıda verilmiştir:

HC≡C−CH=CH−COOCH3\text{HC} \equiv \text{C} - \text{CH} = \text{CH} - \text{COOCH}_3

Buna göre, bu moleküldeki hibritleşme ve bağ örtüşmeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Moleküldeki tüm karbon atomlarının hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin toplam sayısı 6'dır.

Answer

Moleküldeki tüm karbon atomlarının hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin toplam sayısı 6'dır ifadesi yanlıştır, çünkü bu sayı 7 olmalıdır.
Moleküldeki karbon atomlarının hibritleşmeyen p orbitali sayısı toplamı 7'dir. Önermede bu sayının 6 olduğu iddia edildiği için bu ifade yanlıştır ve aranan doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Moleküldeki karbon atomlarının konumlarını ve bağ yapılarını belirlemek.
Karbon atomlarının sp3sp^3, sp2sp^2 ve spsp hibritleşme durumları tespit edilir.
Hibritleşme türünü bilmek, katılmayan p orbitallerini bulmanın ilk adımıdır.
2
Her bir hibritleşme türü için karbon atomlarının hibritleşmeye katılmayan p orbitali sayılarını hesaplarız.
sp3sp^3 için 0, sp2sp^2 için 1, spsp için 2 hibritleşmeyen p orbitali bulunur.
spnsp^n hibritleşmesinde, hibritleşmeye katılan p orbitali sayısı n'dir. Toplam 3 p orbitali olduğu için hibritleşmeye katılmayan p orbitali sayısı 3−n3-n olur.
3
Moleküldeki tüm karbon atomlarının hibritleşmeyen p orbitallerini toplarız.
1 tane sp3sp^3 (1×0=01 \times 0 = 0), 3 tane sp2sp^2 (3×1=33 \times 1 = 3), 2 tane spsp (2×2=42 \times 2 = 4) hibritleşmeyen p orbitali bulunur. Toplam: 0+3+4=70 + 3 + 4 = 7 adettir.
Moleküldeki toplam hibritleşmeyen p orbitali sayısını belirleyerek önermenin doğruluğunu test etmek.

Key Concept

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türüne (sp3,sp2,spsp^3, sp^2, sp) bağlı olarak hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin sayısının ve orbital örtüşmelerinin belirlenmesi.
Question 2Question →

Asetilen (C2H2C_2H_2) molekülün��n açık formülü H−C≡C−HH - C \equiv C - H şeklindedir. Buna göre, bu moleküldeki karbon atomlarının hibritleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: spsp

Answer

spsp hibritleşmesi yapan karbon atomları
Asetilen molekülünde her bir karbon atomu iki adet sigma bağı yapmıştır ve üzerinde ortaklanmamış elektron çifti barındırmaz. Bu durum karbon atomunun etrafında 2 doğrultu olduğunu gösterir ve bu doğrultular spsp hibritleşmesi ile açıklanır.

Step-by-Step Solution

1
Asetilen (C2H2C_2H_2) molekülünün açık formülü incelenir.
Molekülde karbon atomları arasında üçlü bağ (C≡CC \equiv C), karbon ile hidrojen atomları arasında ise tekli bağlar (C−HC - H) bulunur.
Bağ türlerini belirlemek hibritleşme analizinin ilk adımıdır.
2
Karbon atomlarının yaptığı sigma (σ\sigma) ve pi (π\pi) bağ sayıları belirlenir.
Her bir karbon atomu, 2 adet sigma bağı (biri hidrojenle, diğeri karbonla) yapmıştır. Üçlü bağın kalan 2 bağı ise pi bağıdır.
Hibritleşmeye sadece sigma bağları katılır, pi bağları katılmaz.
3
Karbon atomu etrafındaki doğrultu sayısı hesaplanarak hibritleşme türü belirlenir.
Karbon atomlarının etrafında 2 doğrultu olduğundan, karbon atomları spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Doğrultu sayısının 2 olması spsp hibritleşmesini gösterir.

Key Concept

Karbon atomlarının doğrultu sayısına göre hibritleşme türlerinin belirlenmesi. Pi bağları hibritleşmeye katılmaz.
Question 3Question →

Aşağıda verilen karbon bileşikleri ile bu bileşiklerdeki karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türlerini eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Eten (CH2=CH2CH_2=CH_2) molekülündeki karbon atomları
Asetilen (HC≡CHHC \equiv CH) molekülündeki karbon atomları
Metan (CH4CH_4) molekülündeki karbon atomu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eten molekülündeki karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesiyle, asetilen molekülündeki karbon atomları spsp hibritleşmesiyle, metan molekülündeki karbon atomu ise sp3sp^3 hibritleşmesiyle eşleşir.
Metan molekülündeki karbon atomu 4 sigma bağına sahip olduğu için sp3sp^3, eten molekülündeki karbon atomları birer pi bağı içerip 3 doğrultuya sahip olduğu için sp2sp^2, asetilen molekülündeki karbon atomları ise ikişer pi bağı içerip 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metan (CH4CH_4) molekülündeki karbon atomunun bağ yapısını belirleme.
Metan molekülünde karbon atomu 4 adet tekli sigma bağı yapar ve 4 doğrultusu bulunur. Bu nedenle karbon atomu sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomu sadece tekli bağlar yaptığında tüm melez orbitaller sp3sp^3 karakterindedir.
2
Eten (CH2=CH2CH_2=CH_2) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını inceleme.
Eten molekülünde karbonlar arasında ikili bağ bulunur. Karbon atomu 3 adet sigma bağı ve 1 adet pi bağı yapar. Doğrultu sayısı 3 olduğundan sp2sp^2 hibritleşmesi gerçekleşir.
Pi bağı oluşturan orbital melezleşmeye katılmadığından hibritleşme türü sp2sp^2 olur.
3
Asetilen (HC≡CHHC \equiv CH) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını inceleme.
Asetilen molekülünde karbonlar arasında üçlü bağ bulunur. Karbon atomu 2 adet sigma bağı ve 2 adet pi bağı yapar. Doğrultu sayısı 2 olduğundan spsp hibritleşmesi gerçekleşir.
İki pi bağı oluşturan orbitaller melezleşmeye dahil edilmediği için geriye kalan orbitaller spsp hibriti oluşturur.

Key Concept

Karbon atomunun yaptığı pi bağlarının hibritleşmeye katılmadığı kuralı çerçevesinde, doğrultu sayısına bağlı olarak sp3sp^3, sp2sp^2 ve spsp hibritleşme türlerinin belirlenmesi.
Estimated Time:1m 0s
Question 4Question →

Aşağıda verilen organik bileşiklerdeki belirtilen karbon (CC) atomlarının hibritleşme türlerini ve bu atomların gerçekleştirdiği bazı bağlardaki orbital örtüşme türlerini uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Eten (C2H4C_2H_4) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-hidrojen (C−HC-H) bağlarındaki orbital örtüşmesi
Asetilen (C2H2C_2H_2) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-karbon (C−CC-C) σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi
Etan (C2H6C_2H_6) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-karbon (C−CC-C) σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi
Propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molek��lündeki merkez karbon atomunun hibritleşme türü ve uç karbon atomlarıyla yaptığı σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşen çiftler sırasıyla: Eten'deki C-H bağları sp2sp^2 hibritleşmesi ve sp2−ssp^2-s örtüşmesi; Asetilen'deki C-C bağı spsp hibritleşmesi ve sp−spsp-sp örtüşmesi; Etan'daki C-C bağı sp3sp^3 hibritleşmesi ve sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesi; Propadien'deki merkez karbonun komşu karbonlarla bağı spsp hibritleşmesi ve sp−sp2sp-sp^2 örtüşmesidir.
Doğru eşleştirmede, her bir karbon atomunun bağ sayısı ve doğrultu sayısı analiz edilerek hibritleşme türü bulunur. Etende 3 doğrultu olduğundan karbonlar sp2sp^2 hibritleşmesi yapar ve hidrojenin ss orbitali ile sp2−ssp^2 - s örtüşmesi oluşturur. Asetilende 2 doğrultu olduğundan karbonlar spsp hibritleşmesi yapar ve iki karbon arasındaki σ\sigma bağı sp−spsp - sp örtüşmesidir. Etanda 4 doğrultu olduğundan karbonlar sp3sp^3 hibritleşmesi yapar ve karbon-karbon bağı sp3−sp3sp^3 - sp^3 örtüşmesidir. Propadien molekülündeki merkez karbon atomu iki taraftan π\pi bağı yaptığı için spsp hibritleşmesi yaparken, uç karbonlar sp2sp^2 hibritleşmesi yapar; bu durum merkez ve uç karbonlar arasındaki σ\sigma bağında sp−sp2sp - sp^2 örtüşmesine yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Her bir molekülün Lewis yapısını çizerek karbon atomlarının σ\sigma ve π\pi bağ sayılarını belirleyin.
Eten (C2H4C_2H_4) molekülünde karbonlar 3 σ\sigma ve 1 π\pi bağı; asetilen (C2H2C_2H_2) molekülünde karbonlar 2 σ\sigma ve 2 π\pi bağı; etan (C2H6C_2H_6) molekülünde karbonlar 4 σ\sigma bağı; propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molekülünde merkez karbon 2 σ\sigma ve 2 π\pi bağı, uç karbonlar ise 3 σ\sigma ve 1 π\pi bağı yapar.
Karbon atomlarının doğrultu sayısı (ve dolayısıyla hibritleşme türü), yaptıkları σ\sigma bağı sayısı ile doğrudan ilişkilidir.
2
Karbon atomlarının doğrultu sayılarına göre hibritleşme türlerini tayin edin.
3 doğrultu için sp2sp^2 (eten ve propadien uç karbonları), 2 doğrultu için spsp (asetilen ve propadien merkez karbonu), 4 doğrultu için sp3sp^3 (etan) hibritleşmesi gerçekleşir.
Hibritleşme türünün belirlenmesi, bağ oluşumunda örtüşen orbitallerin doğru tespit edilmesini sağlar.
3
Bağları oluşturan atomların bağa katılan orbitallerini belirleyerek orbital örtüşmelerini yazın.
Hidrojen atomu bağa yalnızca ss orbitali ile katılır. Hibritleşmiş karbon atomları σ\sigma bağlarını hibrit orbitalleriyle yaparken, π\pi bağlarını hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşturur.
Eşleştirme listesindeki sol sütun bileşenlerinin sağ sütundaki doğru orbitallerle eşleştirilmesi tamamlanır.

Key Concept

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türünün (sp³, sp², sp) moleküldeki doğrultu sayısına göre belirlenmesi ve bağların oluşumunda rol oynayan orbital örtüşmelerinin analizi.
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question →
Açık formülü verilen 11-penten-33-in molekülü şu şekildedir:
CH2=CH−C≡C−CH3\text{CH}_2=\text{CH}-\text{C}\equiv\text{C}-\text{CH}_3
Buna göre, bu molekül ile ilgili;

I. Karbon atomlarının hibritleşmeye katılan toplam orbital sayısı 1414'tür.
II. 33. ve 44. karbon atomları (C3\text{C}_3 ve C4\text{C}_4) arasındaki üçlü bağın tamamı sp−spsp-sp orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.
III. 22. ve 33. karbon atomları (C2\text{C}_2 ve C3\text{C}_3) arasındaki sigma (σ\sigma) bağı, sp2−spsp^2-sp orbital örtüşmesiyle kurulmuştur.

yargılarından hangileri doğrudur?

(Moleküldeki karbon atomları IUPAC kurallarına uygun olarak soldan sağa doğru numaralandırılmıştır.)

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Karbon atomlarının hibritleşmeye katılan toplam orbital sayısı 14'tür ve ikinci ile üçüncü karbon atomları arasındaki sigma bağı sp2-sp orbital örtüşmesiyle kurulmuştur.
I. öncülde belirtilen hibritleşmeye katılan toplam orbital sayısı doğrudur; çünkü iki adet sp2sp^2 karbonundan 2×3=62 \times 3 = 6, iki adet spsp karbonundan 2×2=42 \times 2 = 4 ve bir adet sp3sp^3 karbonundan 44 olmak üzere toplam 14 orbital hibritleşmeye katılmıştır. III. öncüldeki C2 (sp2sp^2) ve C3 (spsp) atomları arasındaki tekli sigma bağı ise bu iki atomun hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle (sp2−spsp^2-sp) oluşur, bu da doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Moleküldeki her bir karbon atomunun doğrultu sayısını belirleyerek hibritleşme türlerini saptama.
1. karbon (sp2sp^2), 2. karbon (sp2sp^2), 3. karbon (spsp), 4. karbon (spsp), 5. karbon (sp3sp^3) hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomlarının yaptığı sigma bağı sayısı ve varsa ortaklanmamış elektron çifti toplamı doğrultu sayısını verir. Pi bağları doğrultu olarak sayılmaz.
2
Hibritleşmeye katılan toplam orbital sayısını hesaplama.
Toplam orbital sayısı: 3+3+2+2+4=143 + 3 + 2 + 2 + 4 = 14 olarak bulunur.
sp3sp^3 hibritleşmesinde 4, sp2sp^2 hibritleşmesinde 3, spsp hibritleşmesinde ise 2 orbital melezleşmeye katılır.
3
Karbon atomları arasındaki bağların orbital örtüşmelerini analiz etme.
C3-C4 arasındaki üçlü bağın 1'i sigma (sp−spsp-sp), 2'si pi (p−pp-p) bağıdır. C2-C3 arasındaki sigma bağı ise sp2−spsp^2-sp örtüşmesiyle oluşmuştur.
Sigma bağları hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşurken, pi bağları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur.

Key Concept

Karbon atomlarının hibritleşme türlerinin belirlenmesi ve kimyasal bağlardaki orbital örtüşmeleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question →

Sistematik adı 3-bütin-2-on olan CH3−CO−C≡CH\text{CH}_3-\text{CO}-\text{C}\equiv\text{CH} bileşiğinin moleküler yapısında, karbon atomları arasında yer alan tüm tekli (σ\sigma) kovalent bağların sp3−sp3sp^3-sp^3 hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle oluştuğu iddiası doğru mudur?

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır. 3-bütin-2-on molekülündeki karbon-karbon tekli bağları sp3−sp2sp^3-sp^2 ve sp2−spsp^2-sp hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle oluşmuştur.
Verilen moleküldeki tekli kovalent bağlar farklı hibritleşme durumlarındaki karbon atomları arasında kurulduğundan (sp3−sp2sp^3-sp^2 ve sp2−spsp^2-sp), sp3−sp3sp^3-sp^3 orbital örtüşmesi içermez. Bu nedenle iddia yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
3-bütin-2-on (CH3−CO−C≡CH\text{CH}_3-\text{CO}-\text{C}\equiv\text{CH}) molekülünün açık yapısını yazarak her bir karbon atomunun yaptığı σ\sigma ve π\pi bağlarını tespit edin.
Metil karbonu (C1\text{C}_1) 4 σ\sigma bağı yaptığından sp3sp^3; karbonil karbonu (C2\text{C}_2) 3 σ\sigma ve 1 π\pi bağı yaptığından sp2sp^2; alkin karbonları (C3\text{C}_3 ve C4\text{C}_4) ise 2 σ\sigma ve 2 π\pi bağı yapt��ğından spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Bir atomun hibritleşme türü, yaptığı σ\sigma bağ sayısı ile varsa ortaklanmamış elektron çifti sayısının toplamına göre belirlenir.
2
C1−C2\text{C}_1-\text{C}_2 ve C2−C3\text{C}_2-\text{C}_3 atomları arasındaki tekli bağları oluşturan orbitalleri eşleştirin.
C1−C2\text{C}_1-\text{C}_2 arasındaki tekli bağ sp3sp^3 (C1\text{C}_1) ile sp2sp^2 (C2\text{C}_2) hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle; C2−C3\text{C}_2-\text{C}_3 arasındaki tekli bağ ise sp2sp^2 (C2\text{C}_2) ile spsp (C3\text{C}_3) hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle oluşur.
Hibritleşmeye katılan atomlar arasındaki tekli bağlar (σ\sigma bağları), bu atomların hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle meydana gelir.
3
Belirlenen örtüşme türlerinin sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesi olup olmadığını kontrol edin.
Molekülde karbon atomları arasında sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle oluşmuş hiçbir tekli bağ bulunmamaktadır.
Moleküldeki tekli bağlar sırasıyla sp3−sp2sp^3-sp^2 ve sp2−spsp^2-sp örtüşmeleriyle kurulmuştur.

Key Concept

Karbon bileşiklerinde hibritleşme türleri ve bağların oluşumunda rol oynayan orbital örtüşmeleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →
Propinal (HC≡C−CHO\text{HC}\equiv\text{C}-\text{CHO}) molekülünde yer alan kimyasal bağlar ve atomların hibritleşme durumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Show answer & explanation

Answer: Karbon atomları arasındaki üçlü bağda yer alan pi (π\pi) bağları, sp−sp\text{sp} - \text{sp} orbital örtüşmesiyle olu��muştur.

Answer

Karbon atomları arasındaki üçlü bağda yer alan pi bağları, sp−sp\text{sp} - \text{sp} orbital örtüşmesiyle oluşmuştur ifadesi yanlıştır.
Karbon atomları arasındaki üçlü bağda yer alan pi bağlarının sp−sp\text{sp} - \text{sp} orbital örtüşmesiyle oluştuğunu iddia eden seçenek yanlıştır. Çünkü pi bağları, hibritleşmeye katılmayan serbest p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur. sp−sp\text{sp} - \text{sp} örtüşmesi ise bu iki karbon arasındaki sigma bağını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Moleküldeki atomların hibritleşme türlerini belirleyin.
Propinal (H−C1≡C2−C3(=O)−H\text{H}-\text{C}_1\equiv\text{C}_2-\text{C}_3(=\text{O})-\text{H}) molekülünde C1\text{C}_1 ve C2\text{C}_2 atomları sp\text{sp}, C3\text{C}_3 atomu ise sp2\text{sp}^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Bağ örtüşmelerini ve hibritleşme türlerini doğru analiz edebilmek için her bir atomun yaptığı hibritleşmeyi bulmamız gerekir.
2
Bağların oluşumuna katılan orbital örtüşmelerini inceleyin.
Sigma bağları hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle (sp−sp2\text{sp}-\text{sp}^2, sp−s\text{sp}-\text{s} vb.) oluşurken, pi bağları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle (p−p\text{p}-\text{p}) oluşur.
Pi bağlarının hibrit orbitalleriyle değil, sadece hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin örtüşmesiyle oluştuğu bilgisini uygulamak için.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlış olan ifadeyi tespit edin.
Karbon atomları arasındaki üçlü bağda yer alan pi bağlarının sp−sp\text{sp} - \text{sp} örtüşmesiyle oluştuğu yönündeki ifade yanlıştır; bu örtüşme yalnızca sigma bağını oluşturur. Pi bağları p−p\text{p} - \text{p} örtüşmesiyle kurulmuştur.
Yanlış olan seçeneği belirlemek ve soruyu çözmek için.

Key Concept

Organik bileşiklerde sigma bağları hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşurken, pi bağları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur.
Question 8Question →

Akrilonitril (CH2=CH−C≡N\text{CH}_2=\text{CH}-\text{C}\equiv\text{N}) molekülündeki atomların hibritleşme durumları ve orbital örtüşmeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Karbon atomları arasındaki tekli bağ, sp2sp^2 ve spsp hibrit orbitallerinin örtüşmesi (sp2−spsp^2 - sp) sonucu oluşmuştur.

Answer

Karbon atomları arasındaki tekli bağın, sp2sp^2 ve spsp hibrit orbitallerinin örtüşmesi (sp2−spsp^2 - sp) sonucu oluştuğunu belirten ifade doğrudur.
Moleküldeki CH2=CH−\text{CH}_2=\text{CH}- kısmındaki karbonlar sp2sp^2 hibritleşmesi yapmışken, −C≡N-\text{C}\equiv\text{N} kısmındaki karbon spsp hibritleşmesi yapmıştır. Bu iki karbon atomu arasındaki tekli sigma bağı, sp2sp^2 ve spsp hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle (sp2−spsp^2 - sp) oluştuğu için karbon atomları arasındaki tekli bağın sp2−spsp^2 - sp örtüşmesiyle oluştuğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Moleküldeki karbon atomlarının yaptıkları bağ sayıları ve türleri incelenir.
Vinil grubundaki (CH2=CH−\text{CH}_2=\text{CH}-) karbon atomları birer adet çift bağ (1 sigma, 1 pi) ve tekli bağlar içerir. Nitril grubundaki (−C≡N-\text{C}\equiv\text{N}) karbon atomu ise bir adet üçlü bağ (1 sigma, 2 pi) ve bir adet tekli bağ içerir.
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirlemek için her bir karbonun etrafındaki sigma bağlarının (doğrultuların) sayısının tespit edilmesi gerekir.
2
Her bir karbon atomunun hibritleşme türü belirlenir.
Vinil grubundaki karbonlar 3 doğrultuya sahip oldukları için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Nitril grubundaki karbon atomu ise 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Pi bağları hibritleşmeye katılmadığından ve doğrultu sayılmadığından, doğrultu sayısı 3 olan karbon atomları sp2sp^2, doğrultu sayısı 2 olan karbon atomları spsp hibritleşmesi gerçekleştirir.
3
Karbon atomları arasındaki tekli bağın oluşumuna katılan orbitaller analiz edilir.
Vinil karbonu (sp2sp^2 hibritli) ile nitril karbonu (spsp hibritli) arasındaki tekli bağ bir sigma bağıdır ve bu bağ, atomların hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşur. Dolayısıyla bu bağ sp2−spsp^2 - sp orbital örtüşmesiyle kurulmuştur.
Hibritleşme yapmış atomlar arasındaki tekli bağlar (sigma bağları), hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle meydana gelir.

Key Concept

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türleri (sp³, sp², sp) ve bu hibrit orbitallerinin katıldığı bağlardaki orbital örtüşmeleri.
Question 9Question →

Aşağıda verilen karbon bileşikleri ile bu bileşiklerdeki karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Asetilen (C2H2\text{C}_2\text{H}_2)
Formaldehit (HCHO\text{HCHO})
Metan (CH4\text{CH}_4)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Asetilen (C2H2\text{C}_2\text{H}_2) bileşiği sp\text{sp} hibritleşmesi ile, Formaldehit (HCHO\text{HCHO}) bileşiği sp2\text{sp}^2 hibritleşmesi ile ve Metan (CH4\text{CH}_4) bileşiği ise sp3\text{sp}^3 hibritleşmesi ile eşleşir.
Asetilen bileşiğindeki karbon atomları 2 sigma bağı yaptığı için sp\text{sp}, formaldehitteki karbon atomu 3 sigma bağı yaptığı için sp2\text{sp}^2, metandaki karbon atomu ise 4 sigma bağı yaptığı için sp3\text{sp}^3 hibritleşmesi yapmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Asetilen (C2H2\text{C}_2\text{H}_2) molekülünün Lewis yapısı çizilir ve sigma/pi bağ sayısı belirlenir.
Molekülde H−C≡C−H\text{H}-\text{C}\equiv\text{C}-\text{H} yapısı bulunur. Her bir karbon atomu 2 sigma ve 2 pi bağı yapmıştır.
Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türü belirlenirken pi bağları hibritleşmeye dahil edilmez. 2 sigma doğrultusuna sahip karbon atomları sp\text{sp} hibritleşmesi yapmıştır.
2
Formaldehit (HCHO\text{HCHO}) molekülünün Lewis yapısı çizilir ve sigma/pi bağ sayısı belirlenir.
Molekülde karbonil grubu (C=O\text{C}=\text{O}) ve iki C−H\text{C}-\text{H} bağı bulunur. Karbon atomu 3 sigma ve 1 pi bağı yapmıştır.
Pi bağı hibritleşmeye katılmadığı için 3 sigma doğrultusuna sahip karbon atomu sp2\text{sp}^2 hibritleşmesi yapmıştır.
3
Metan (CH4\text{CH}_4) molekülünün Lewis yapısı çizilir ve bağ sayısı belirlenir.
Karbon atomu 4 hidrojen atomu ile 4 tekli (sigma) bağ yapmıştır, pi bağı bulunmaz.
4 sigma doğrultusu bulunan karbon atomu sp3\text{sp}^3 hibritleşmesi yapmıştır.

Key Concept

Karbon atomunun yaptığı sigma ve pi bağı sayılarına göre hibritleşme türünün (sp3\text{sp}^3, sp2\text{sp}^2, sp\text{sp}) belirlenmesi.
Question 10Question →

Propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molekülündeki orbital örtüşmeleriyle ilgili hazırlanan 'Molekülde karbon atomları arasında oluşan sigma bağları, sp2−sp2sp^2 - sp^2 hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşmuştur.' ifadesi kimyasal açıdan doğru bir önerme midir?

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır, çünkü propadien molekülünde karbon atomları arasındaki sigma bağları sp2−spsp^2 - sp hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle oluşur.
Propadien molekülünde ortadaki karbon atomu iki adet çift bağ yaptığı için spsp hibritleşmesine sahiptir, uçtaki karbonlar ise sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Bu nedenle karbonlar arasındaki sigma bağları sp2−spsp^2 - sp orbitallerinin örtüşmesiyle oluşur. İfadedeki sp2−sp2sp^2 - sp^2 örtüşmesi bilgisi yanlış olduğundan, doğru yanıt ifadenin yanlış olduğudur.

Step-by-Step Solution

1
Propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molekülündeki karbon atomlarının yaptıkları bağ sayılarını ve türlerini belirleyin.
Uçlardaki karbon atomları (CH2CH_2) 3 sigma ve 1 pi bağı yaparken, ortadaki karbon atomu (CC) 2 sigma ve 2 pi bağı yapmaktadır.
Bir atomun hibritleşme türünü bulmak için yaptığı sigma bağları ve varsa ortaklanmamış elektron çifti doğrultuları tespit edilmelidir.
2
Belirlenen bağ sayılarına göre her bir karbon atomunun hibritleşme türünü bulun.
Uçtaki karbon atomları sp2sp^2, ortadaki karbon atomu ise spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomu 3 doğrultuya sahip olduğunda (3 sigma) sp2sp^2, 2 doğrultuya sahip olduğunda (2 sigma) spsp hibritleşmesi yapar.
3
Karbon atomları arasındaki sigma bağlarının hangi orbitallerin örtüşmesiyle oluştuğunu analiz edin.
Sigma bağları, uçtaki karbonların sp2sp^2 hibrit orbitalleri ile ortadaki karbonun spsp hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle (sp2−spsp^2 - sp) oluşur.
Sigma bağları hibritleşmiş orbitallerin uç uca örtüşmesiyle meydana gelir. Karbon atomları farklı hibritleşme yaptığı için örtüşen orbitaller sp2sp^2 ve spsp orbitalleridir.

Key Concept

Karbon atomunun yaptığı bağ türlerine (sigma/pi) ve sayısına göre hibritleşme türünün ve bağları oluşturan orbital örtüşmelerinin belirlenmesi.
Question 11Question →
Yarı açık formülü
HO−CH2−C≡C−CH=CH2\text{HO}-\text{CH}_2-\text{C}\equiv\text{C}-\text{CH}=\text{CH}_2
şeklinde olan organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Show answer & explanation

Answer: Karbon ve hidrojen atomları arasındaki tüm sigma (σ\sigma) bağları s−sp2s - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Answer

Karbon ve hidrojen atomları arasındaki tüm sigma bağlarının s−sp2s - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluştuğu ifadesi yanlıştır. Oksijene bağlı olan karbon atomu sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığından, bu karbon ile hidrojen atomları arasındaki bağlar s−sp3s - sp^3 örtüşmesiyle kurulmuştur.
Oksijene bağlı olan karbon atomu 4 doğrultuya sahip olup sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Bu nedenle bu karbon ile hidrojen atomları arasındaki bağlar s−sp3s - sp^3 orbital örtüşmesiyle oluşmuştur. Tüm C-H bağlarının s−sp2s - sp^2 örtüşmesiyle oluştuğu ifadesi bu yüzden yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Moleküldeki karbon atomlarının bağ sayılarını ve hibritleşme türlerini belirleyin.
Oksijene bağlı −CH2−-\text{CH}_2- grubu karbonu 4 sigma bağı yaptığı için sp3sp^3, üçlü bağa katılan −C≡C−-\text{C}\equiv\text{C}- karbonları 2 sigma bağı yaptıkları için spsp, ikili bağa katılan −CH=CH2-\text{CH}=\text{CH}_2 karbonları ise 3 sigma bağı yaptıkları için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Karbon atomlarının yaptığı doğrultu (yönelim) sayısı hibritleşme türünü belirler. Pi bağları hibritleşme türü belirlenirken doğrultu olarak sayılmaz.
2
Karbon-hidrojen (C-H) bağlarının orbital örtüşme türlerini analiz edin.
sp3sp^3 hibritleşmesi yapan karbonun hidrojenle yaptığı bağlar s−sp3s - sp^3 örtüşmesiyle, sp2sp^2 hibritleşmesi yapan karbonların hidrojenle yaptığı bağlar ise s−sp2s - sp^2 örtüşmesiyle oluşur. Bu nedenle moleküldeki tüm C-H bağları aynı örtüşme türüne sahip değildir.
Hidrojen bağ yapımında yarı dolu ss orbitalini kullanırken, karbon atomları hibritleşme türüne göre uygun hibrit orbitallerini kullanır.
3
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağ sayılarını hesaplayarak seçenekleri doğrulayın.
Molekülde 11 tane sigma bağı (1 tane O-H, 1 tane C-O, 5 tane C-H, 4 tane C-C) ve 3 tane pi bağı (2 tane üçlü bağda, 1 tane ikili bağda) bulunur.
Her tekli bağ bir sigma bağıdır. Çoklu bağlarda ise bağlardan sadece biri sigma bağı, geri kalanlar ise pi bağıdır.

Key Concept

Organik bileşiklerde karbon atomlarının sigma ve pi bağları yaparken kullandıkları hibrit orbitalleri ve orbital örtüşmeleri.
Question 12Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen organik ve anorganik karbon bileşiklerine ait özellikler ile sağ sütunda verilen hibritleşme türü veya orbital örtüşmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

H2COH_2CO (metanal) molekülündeki karbon atomunun hibritleşme türü
C2H2C_2H_2 (etin) molekülünde karbon-karbon σ\sigma bağını oluşturan örtüşme
C2H6C_2H_6 (etan) molekülünde karbon-karbon σ\sigma bağını oluşturan örtüşme
CO2CO_2 (karbon dioksit) molekülündeki karbon atomunun hibritleşme türü

Matches

Show answer & explanation

Answer

Metanal sp2sp^2 hibritleşmesiyle, etin molekülündeki karbon-karbon σ\sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle, etan molekülündeki karbon-karbon σ\sigma bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle ve karbon dioksit spsp hibritleşmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede: metanal molekülündeki karbon atomu 3 doğrultuya sahip olduğu için sp2sp^2 hibritleşmesi yapar. Etin molekülündeki karbon atomları spsp hibritleşmesi yaptığından aralarındaki sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle oluşur. Etan molekülündeki karbonlar sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığından karbon-karbon sigma bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle oluşur. Karbon dioksitte karbon atomu 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapar.

Step-by-Step Solution

1
Metanal (H2COH_2CO) molekülünün Lewis yapısını yazarak karbon atomunun doğrultu sayısını belirlemek.
Karbon atomu oksijen ile ikili bağ (1 σ\sigma, 1 π\pi) ve iki hidrojen ile tekli bağlar yapar. Toplam 3 σ\sigma bağı (3 doğrultu) bulunur.
Karbon atomunun hibritleşme türü, etrafındaki sigma bağı sayısı ve ortaklanmamış elektron çifti sayısı (doğrultu sayısı) ile belirlenir.
2
Etin (C2H2C_2H_2) molekülünün yapısını inceleyerek karbon-karbon arasındaki bağların türünü belirlemek.
Etin molekülü H−C≡C−HH-C\equiv C-H yapısındadır. Karbon atomları 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapmıştır ve aralarındaki sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle oluşur.
Üçlü bağdaki sigma bağının hangi orbitallerin örtüşmesiyle oluştuğunu saptamak için karbon atomlarının hibritleşme durumunu bulmak gerekir.
3
Etan (C2H6C_2H_6) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını ve orbital örtüşmesini belirlemek.
Etan molekülünde karbon atomları arasında tekli sigma bağı bulunur. Her iki karbon da 4 doğrultuya sahip olduğundan sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Karbon-karbon bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle kurulur.
Tekli karbon-karbon bağının oluşumuna katılan hibrit orbitallerini belirlemek.
4
Karbon dioksit (CO2CO_2) molekülündeki karbon atomunun doğrultu sayısını ve hibritleşmesini bulmak.
Merkezdeki karbon atomu iki oksijen atomuyla çift bağ yapar (O=C=OO=C=O). Karbon atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çifti yoktur ve etrafında 2 doğrultu (2 σ\sigma bağı) bulunduğundan spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Çift bağ içeren anorganik bir karbon bileşiğinde karbonun hibritleşmesini belirlemek.

Key Concept

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türleri ve bağ oluşumundaki orbital örtüşmeleri.
Question 13Question →

Aseton (CH3COCH3\text{CH}_3\text{COCH}_3) molekülünün açık yapısı aşağıda gösterilmiştir:

[Görsel]

Buna göre, moleküldeki hibritleşme türleri ve bağları oluşturan orbital örtüşmeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Karbon-karbon (C−C\text{C}-\text{C}) sigma (σ\sigma) bağları, sp3−sp2sp^3 - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.

Answer

Karbon-karbon (C−C\text{C}-\text{C}) sigma (σ\sigma) bağları, sp3−sp2sp^3 - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluşmuştur.
Aseton molekülünde uçlardaki metil (CH3\text{CH}_3) karbonları 4 adet sigma bağı yaptığından sp3sp^3 hibritleşmesine sahiptir. Ortadaki karbonil (C=O\text{C}=\text{O}) karbonu ise 3 adet sigma bağı yaptığından (pi bağı hibritleşmeye dahil edilmez) sp2sp^2 hibritleşmesine sahiptir. Dolayısıyla, metil karbonları ile karbonil karbonu arasında oluşan tekli sigma bağları, bu atomların hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle meydana gelir ve bu örtüşme sp3−sp2sp^3 - sp^2 şeklinde tanımlanır. Bu nedenle karbon-karbon sigma bağlarının sp3−sp2sp^3 - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluştuğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Aseton molekülünün açık formülündeki karbon atomlarının doğrultu (sigma bağı + ortaklanmamış elektron çifti) sayılarını belirlemek.
İki uçtaki metil karbonları 4'er sigma bağı yapar. Ortadaki karbonil karbonu ise 3 sigma bağı ve 1 pi bağı içerir.
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleyebilmek için doğrultu sayılarını saptamak gerekir.
2
Karbon atomlarının doğrultu sayılarına göre hibritleşme türlerini atamak.
Metil karbonları sp3sp^3 hibritleşmesi, karbonil karbonu ise sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
4 doğrultu sp3sp^3 hibritleşmesini, 3 doğrultu (pi bağı dahil edilmeden) ise sp2sp^2 hibritleşmesini gösterir.
3
Karbon-karbon arasındaki sigma bağını oluşturan orbitallerin örtüşmesini belirlemek.
sp3sp^3 hibrit orbitallerine sahip metil karbonu ile sp2sp^2 hibrit orbitallerine sahip karbonil karbonunun bu orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle sp3−sp2sp^3 - sp^2 sigma bağı oluşur.
Sigma bağları, bağa katılan atomların hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle meydana gelir.

Key Concept

Karbon Bileşiklerinde Hibritleşme ve Orbital Örtüşmeleri
Estimated Time:2m 0s
Karbon Bileşiklerinde Hibritleşme (sp³, sp², sp) Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin