İlk ve Orta Çağlarda Dünya

Orta Çağ Avrupası'nda uzun süre varlığını koruyan feodalizm (derebeylik) ile Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nun siyasi yapıları karşılaştırıldığında;

I. Bizans'ta hükümdarın gücünü dine dayandıran (teokratik/otokratik) bir meşruiyet anlayışı hâkimken, feodalitede egemenliğin vassal-süzeren arasındaki karşılıklı sadakat sözleşmelerine dayanması,
II. Feodalitede siyasi gücün ve yetkinin yerel hanedanlar (senyörler) arasında bölünmüş olmasına karşılık, Bizans'ta gücün tek merkezde toplandığı mutlakiyetçi bir yapının korunması,
III. Her iki yönetim şeklinde de yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin halk temsilcilerinden oluşan meclislerin denetimine bırakılmış olması

durumlarından hangileri doğrudur?

İlk Çağ medeniyetlerinde kanunların meşruiyet kaynakları, cezalandırma yöntemleri ve medeni hukuk alanındaki düzenlemeleri toplumsal yapılara göre farklılık göstermiştir.

Buna göre;
- Hükümdarın adalet yetkisini güneş tanrısı Şamaş'tan aldığını belirterek teokratik meşruiyeti vurgulayan ve cezalandırmada kısas (göze göz, dişe diş) ilkesini esas alan kanunlar,
- Ölüm ve işkence cezaları yerine genellikle tazminat (maddi bedel) ödeme usulünü benimseyen ve kadın haklarını koruyan ilk aile hukuku düzenlemelerine sahip kanunlar,

aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Aşağıda İlk ve Orta Çağlarda küresel ticarette önemli rol oynayan ticaret yolları ile bu yolların temel özellikleri verilmiştir. Ticaret yollarını bu özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Orta Çağ'da siyasi, hukuki ve askeri yapılar önemli değişimler geçirmiş; Doğu ve Batı dünyasında farklı yasal düzenlemeler ile askeri teşkilatlanmalar ortaya çıkmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen Orta Çağ hukuku ve askeri organizasyonlarına ait kavramları, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Orta Çağ'da hazırlanan hukuk metinlerinden Doğu Roma İmparatorluğu'na ait Justinianus Kanunları, eski Roma hukuk kurallarını Hristiyanlık dogmalarıyla harmanlayarak aile, miras ve mülkiyet haklarını yeniden düzenlemiş; imparatorun mutlak otoritesini pekiştirmiştir. Diğer taraftan Moğol İmparatorluğu'nda hazırlanan Cengiz Han Yasası (Büyük Yasa) ise bozkırın sözlü geleneklerini (töre) askeri ve sosyal hayatı disipline edecek şekilde yazılı kanunlar haline getirmiştir.

Bu bilgilere göre Orta Çağ hukuk sistemlerinin gelişim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

İlk Çağ'da medeniyet havzaları arasında yaşanan askeri, siyasi ve kültürel gelişmeler, güç merkezlerinin yer değiştirmesine ve yeni yönetim modellerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, Ön Asya ve Akdeniz havzasında siyasi gücün gelişimini gösteren aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

İlk Çağ'da Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinde hazırlanan hukuk metinleri, toplumların ihtiyaçları ve kültürel yapıları doğrultusunda farklı özellikler göstermiştir. Örneğin Babil'de Kral Hammurabi kanunlarını Güneş Tanrısı Şamaş'tan aldığını belirterek adaleti sağlamayı amaçlarken, Anadolu'da Hitit kralları da kendilerini tanrıların yeryüzündeki temsilcisi ve başrahibi saymışlardır. Ancak bu iki medeniyetin kanunları içerik ve ceza yöntemleri bakımından önemli farklılıklara sahiptir.

Bu bilgiler ve İlk Çağ hukuk sistemleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Hitit kanunlarının Hammurabi kanunlarından ayrılan özelliklerinden biri değildir?

İlk Çağ medeniyetlerinde coğrafi şartlar, dini inanışlar ve sınırların genişlemesi gibi faktörler siyasi gücün örgütlenme biçimlerini doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, İlk Çağ medeniyet havzalarındaki siyasi güç ve yönetim özellikleri ile ilgili;

I. Mısır medeniyetinde firavunların kendilerini doğrudan tanrı olarak kabul ettirmesiyle mutlak teokratik bir gücün ortaya çıkması,
II. Mezopotamya’nın açık düzlüklerden oluşması ve nehirlerin düzensiz taşmasının bölgede kalıcı, tek merkezli ve istila edilemeyen büyük bir imparatorluğun erken dönemde kurulmasını kolayla��tırması,
III. Perslerin genişleyen sınırları kontrol altında tutabilmek amacıyla satraplık denilen eyalet sistemini oluşturması ve valileri denetlemek için 'kralın gözleri' adı verilen m��fettişler görevlendirmesi

yargılarından hangileri doğrudur?

İlk Çağ'da yaşanan aşağıdaki göç hareketlerini ve bunların sonucunda ortaya çıkan siyasi veya askeri gelişmeleri kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

İlk Çağ'da kurulan medeniyetlerin siyasi organizasyonları ve idari yapıları kendilerine özgü nitelikler taşımaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen medeniyetleri sağ sütundaki idari ve siyasi yönetim özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Geç Tunç Çağı'nın sonlarında (MÖ 1200 civarı) Ege ve Balkanlar üzerinden gelen toplulukların başlattığı Ege Göçleri (Deniz Kavimleri İstilası), Anadolu, Suriye ve Mısır kıyılarına kadar ulaşmış; bölgedeki mevcut siyasi, askeri ve sosyo-ekonomik yapıları kökten değiştirmiştir.

Bu göç dalgasının Doğu Akdeniz havzasında yarattığı askeri ve siyasi sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

İlk Çağ'da yazının icadı ve gelişim süreci, insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Yazı; bilginin korunmasını, idari yapının güçlenmesini ve hukuk kurallarının yazılı hale getirilmesini sağlamıştır. Ancak yazılı kültürün gelişimi, sözlü kültürün tamamen yok olduğu anlamına gelmediği gibi her coğrafyada aynı hızda gerçekleşmemiştir.

Buna göre, İlk Çağ'da yazılı kültürün gelişimi ve yazılı kaynakların kullanımıyla ilgili;

I. Tarih öncesi devirlere ait bir yerleşim yerindeki arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan kil tabletlerin okunmasında epigrafi ve paleografi bilimlerinden yararlanılması,
II. Yazının kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, sözlü kültürün en önemli ögeleri olan mitlerin ve destanların toplumsal hafızadaki yerini ve idari-hukuki yapılara olan etkisini tamamen kaybetmesi,
III. Mezopotamya'da Sümer tapınaklarına (Ziggurat) teslim edilen tarım ürünlerinin miktarı ve kime ait olduğunu kaydetme ihtiyacının, piktografik yazının ortaya çıkışına zemin hazırlaması

durumlarından hangileri tarihsel açıdan doğru bir bilgidir veya değerlendirmedir?

Aşağıda İlk ve Orta Çağlarda küresel ticarete yön veren tarihi ticaret yolları ile bu yolların coğrafi ve siyasi özellikleri verilmiştir. Ticaret yollarını doğru özellikleri ile eşleştiriniz.

İlk Çağ'da yazının icadı, gelişim aşamaları ve kullanılan yazı materyalleri insanlık tarihinin seyrini kökten değiştirmiştir. Aşağıda verilen yazı türleri ve malzemelerini, ait oldukları tarihsel özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Tarih öncesi dönemlerden İlk Çağ'a geçişte yazının icadı ve kullanımı, insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Bu süreçte Mezopotamya ve Mısır gibi erken medeniyet havzalarında yazı; idari, hukuki ve ticari ilişkileri kayıt altına almak için kullanılmıştır.

İlk Çağ'da yazının gelişimi, sözlü ve yazılı kültürün özellikleri üzerine araştırma yapan bir tarihçinin ulaştığı;

I. Yazının bulunmadığı tarih öncesi devirlerde yaşamış insan topluluklarının siyasi ilişkilerinin incelenmesinde paleografik belgelerden yararlanıldığı,
II. Kadeş Antlaşması ve Hammurabi Kanunları gibi metinlerin, yazılı kültürün siyasi ve toplumsal düzeni sağlama işlevine örnek oluşturduğu,
III. Papirüs, parşömen ve kil tablet gibi yazı malzemelerinin geliştirilmesinin, bilginin korunmasını ve taşınabilirliğini kolaylaştırdığı

bilgilerinden hangileri doğrudur?

Orta Ça�� Avrupa'sında sosyo-ekonomik hayatın temelini oluşturan feodal sistem, kendine özgü iktisadi kurallar, zorunluluklar ve sınıfsal yapılar barındırmaktadır. Aşağıda verilen feodal sisteme ait kavramlar ile bu kavramların açıklamalarını doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

İlk Çağ'da farklı medeniyetler tarafından oluşturulan hukuk sistemleri, toplumsal ihtiyaçlara ve coğrafi özelliklere göre şekillenmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen kanunlar ile sağ sütunda yer alan bu kanunların temel karakteristik özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

İlk Çağ'da yaşanan nüfus hareketleri; siyasi, askeri veya dini gerekçelerle gerçekleşerek yerleşik düzenleri sarsmış ve yeni uygarlık sentezlerinin doğuşuna zemin hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıda verilen tarihi gelişmelerin kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Orta Çağ Avrupa'sında askeri organizasyon ve yönetim yapısı, tarafların karşılıklı hak ve ödevlerini belirleyen feodal hukuk kurallarına dayanıyordu. Bu sistemde kral, geniş toprakları yönetmesi karşılığında vassallarına dirlikler vermiş; vassallar da kendi askeri güçlerini oluşturmuşlardır. Ancak feodal hukukta yer alan 'Benim vassalımın vassalı, benim vassalım değildir.' ilkesi gereğince, hiyerarşinin alt basamaklarındaki askerlerin en üstteki krala doğrudan bir bağlılığı veya askeri yükümlülüğü bulunmuyordu.

Bu bilgiler doğrultusunda, Orta Çağ Avrupa askeri ve hukuki yapısı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

İlk Çağ'da Filistin ve Mezopotamya coğrafyasında gerçekleşen 'Babil Sürgünü', Babil Kralı II. Nebukadnezar'ın Kudüs'ü ele geçirerek Yahudileri zorunlu göç ettirmesiyle başlamıştır. Yaklaşık yetmiş yıl süren bu sürgün dönemi, Pers İmparatorluğu'nun Babil Devleti'ni yıkması ve Yahudilerin yurtlarına dönmelerine izin vermesiyle son bulmuştur.

Buna göre, Babil Sürgünü ve sonrasında yaşanan gelişmeler dikkate alındığında göç hareketleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?