Bilişsel çelişki kuramının açıklandığı aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cüml… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Bilişsel çelişki kuramının açıklandığı aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Bilişsel çelişki; bireyin sahip olduğu inanç, değer veya tutumlar ile davranışları arasında bir uyumsuzluk ortaya çıktığında yaşadığı zihinsel gerilimi ifade eder. (II) Leon Festinger tarafından ortaya atılan bu teoriye göre, insanlar içsel dünyalarında bir tutarlılık arayışındadır ve bu uyumsuzluğun yarattığı huzursuzluğu azaltmak için çeşitli savunma yöntemleri geliştirirler. (III) Bu süreçte birey; ya çelişen inancını değiştirir ya davranışın�� yeni duruma uydurur ya da davranışını meşrulaştıracak yeni bilgileri araştırarak mevcut durumu rasyonalize etmeye çalışır. (IV) Kuram, insan davranışlarının her zaman rasyonel (mantıksal) olmaktan ziyade rasyonalize etmeye (kendini haklı çıkarmaya) dönük olduğunu ortaya koyar.

Buna göre, sol sütundaki numaralanmış cümleleri sağ sütundaki yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

I. CümleDüşünce ile eylem arasındaki çelişkinin kişide psikolojik bir gerginliğe yol açtığı
II. CümleZihinsel dengeyi korumak amacıyla kişilerin rahatsızlık verici duruma karşı zihinsel kalkanlar oluşturduğu
III. Cümleİç çatışmayı çözmek için bireyin bilişsel unsurlarını veya davranışsal tercihlerini yeniden yapılandırabileceği
IV. Cümleİnsanoğlunun eylemlerini her zaman mantıklı temellere dayandırmayıp sonradan mantığa büründürme eğiliminde olduğu

Answer

Eşleştirmeler şu şekildedir: I. cümle ile 'Düşünce ile eylem arasındaki çelişkinin kişide psikolojik bir gerginliğe yol açtığı' yargısı, II. cümle ile 'Zihinsel dengeyi korumak amacıyla kişilerin rahatsızlık verici duruma karşı zihinsel kalkanlar oluşturduğu' yargısı, III. cümle ile 'İç çatışmayı çözmek için bireyin bilişsel unsurlarını veya davranışsal tercihlerini yeniden yapılandırabileceği' yargısı, IV. cümle ile 'İnsanoğlunun eylemlerini her zaman mantıklı temellere dayandırmayıp sonradan mantığa büründürme eğiliminde olduğu' yargısı eşleşmelidir.

Eşleştirmelerin tamamı, paragraftaki cümlelerin anlam sınırları içerisinde kalacak şekilde doğru kavramlarla yapılmıştır. İlk cümledeki gerilim psikolojik gerginliğe, ikinci cümledeki savunma yöntemleri zihinsel kalkanlara, üçüncü cümledeki inanç ve davranış değişimi bilişsel/davranışsal yeniden yapılandırmaya, dördüncü cümledeki rasyonalize etme eğilimi ise sonradan mantığa büründürmeye karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

İlk cümleyi analiz ederek anahtar kelimeleri ve anlam sınırlarını belirlemek.

Cümledeki 'inanç, değer, tutum ve davranış uyumsuzluğu' ifadesi düşünce ve eylem çelişkisine; 'zihinsel gerilim' ifadesi ise psikolojik gerginliğe işaret eder. Bu çıkarım, düşünce ile eylem arasındaki çelişkinin kişide psikolojik gerginliğe yol açtığı yargısı ile eşleşir.

Yardımcı düşünce tespitinde cümledeki soyut ve somut kavramların eş anlamlı veya yakın anlamlı karşılıklarını bulmak gerekir.

İkinci cümlede yer alan kavramsal ilişkileri çözümlemek.

Cümledeki 'içsel dünyadaki tutarlılık arayışı' zihinsel dengeyi korumayı; 'huzursuzluğu azaltmak için geliştirilen savunma yöntemleri' ise zihinsel kalkanlar oluşturmayı ifade eder. Bu çıkarım, zihinsel dengeyi korumak amacıyla kişilerin rahatsızlık verici duruma karşı zihinsel kalkanlar oluşturduğu yargısı ile eşleşir.

Yazarın kullandığı psikolojik savunma mekanizmaları kavramını, genelleyici bir ifade olan zihinsel kalkanlar ile ilişkilendirmek gerekir.

Üçüncü cümledeki eylem seçeneklerini ve bunların bilişsel/davranışsal boyutlarını incelemek.

Cümledeki 'inancını değiştirmek' bilişsel unsuru; 'davranışını yeni duruma uydurmak' ise davranışsal tercihi yeniden yapılandırmayı anlatır. Bu durum, iç çatışmayı çözmek için bireyin bilişsel unsurlarını veya davranışsal tercihlerini yeniden yapılandırabileceği yargısı ile eşleşir.

Metinde sunulan iki farklı çözüm yolunun (inanç veya davranış değişimi) seçeneklerdeki kavramsal bütünlüğünü yakalamak gerekir.

Dördüncü cümlede sunulan temel çıkarımı değerlendirmek.

Cümledeki 'her zaman rasyonel olmaktan ziyade rasyonalize etmeye dönük olmak' tespiti, eylemlerin baştan mantıklı olmayıp sonradan mantığa büründürüldüğünü anlatır. Bu çıkarım, insanoğlunun eylemlerini her zaman mantıklı temellere dayandırmayıp sonradan mantığa büründürme eğiliminde olduğu yargısı ile eşleşir.

Rasyonel (mantıklı) ve rasyonalize etme (mantığa büründürme) terimlerinin Türkçe karşılıklarını doğru yorumlamak gerekir.

Key Concept

Bilişsel çelişki kuramı çerçevesinde paragraftaki yardımcı düşünceleri belirleme ve eşleştirme.

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic