Examkin

Question

Difficulty: EasyÜnsüz Benzeşmesi

Aşağıda verilen ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) açıklamaları ile bu açıklamalara örnek oluşturan sözcükleri doğru biçimde eşleştiriniz.

  • Sert ünsüzle biten bir isme gelen bulunma durumu ekinin (-da / -de) benzeşerek sertleşmesidolap-ta
  • Sert ünsüzle biten bir isme gelen isimden isim yapım ekinin (-cı / -ci) benzeşerek sertleşmesibalık-çı
  • Sert ünsüzle biten bir fiile gelen görülen geçmiş zaman ekinin (-dı / -di) benzeşerek sertleşmesigit-ti
  • Sert ünsüzle biten bir fiile gelen fiilden isim yapım ekinin (-gı / -gi) benzeşerek sertleşmesiseç-ki

Answer

Sert ünsüzle biten bir isme gelen bulunma durumu ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'dolap-ta' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir isme gelen isimden isim yapım ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'balık-çı' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir fiile gelen görülen geçmiş zaman ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi 'git-ti' sözcüğüyle; sert ünsüzle biten bir fiile gelen fiilden isim yapım ekinin benzeşerek sertleşmesi ifadesi ise 'seç-ki' sözcüğüyle eşleşmektedir.
Verilen sözcüklerin kök/gövde sonundaki sert ünsüzler (p, k, t, ç), eklerin başındaki yumuşak ünsüzleri (d, c, g) kendilerine benzeterek sertleştirmiştir. Dolap (isim) + -da (bulunma eki) birleşerek 'dolap-ta' olmuş; balık (isim) + -cı (isimden isim yapım eki) birleşerek 'balık-çı' olmuş; git- (fiil) + -di (görülen geçmiş zaman eki) birleşerek 'git-ti' olmuş; seç- (fiil) + -gi (fiilden isim yapım eki) birleşerek 'seç-ki' olmuştur. Bu durumlar açıklamalardaki dil bilgisi kategorileriyle birebir eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin kök veya gövdelerinin son harflerini tespit etmek.
"dolap" (p), "balık" (k), "git-" (t) ve "seç-" (ç) sözcüklerinin tamamı Türkçedeki sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesinin gerçekleşebilmesi için temel şart, sözcüğün sert ünsüzle bitmesidir.
2
Sözcüklere getirilen eklerin orijinal biçimlerini ve uğradıkları değişimi belirlemek.
Sözcüklere sırasıyla "-da", "-cı", "-di" ve "-gi" ekleri getirilmiş; bu eklerin başındaki yumuşak ünsüzler (d, c, g) sırasıyla sertleşerek t, ç ve k seslerine dönüşmüştür.
Sert ünsüzle biten sözcüğün ardından yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşmesi Türkçenin asli ses kurallarındandır.
3
Kelimelerin türlerine (isim/fiil) ve eklerin işlevlerine göre doğru açıklamalarla eşleştirme yapmak.
Dolap ve balık kelimelerinin isim; git- ve seç- kelimelerinin fiil olduğu belirlenir. Eklerin yapım eki, çekim eki (bulunma ve geçmiş zaman) işlevleri dikkate alınarak eşleştirme tamamlanır.
Açıklamalardaki dil bilgisi terimlerinin (isim, fiil, yapım eki, çekim eki) hedef sözcüklerle birebir uyuşması gerekmektedir.

Key Concept

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi)
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Ünsüz Benzeşmesi

More questions from this topic