All practice questions

1052 questions

Question 181Question

Numaralanmış edebi değerlendirmelerin vurguladığı yazınsal özellikleri, karşılarında yer alan anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yapıtlarını oluştururken kelimelerin üzerine çöken beylik anlamları sıyırıp atan sanatçı, her cümlesinde yalnızca kendine özgü bir ses dünyası inşa etmiştir.
Fikirlerin mantıksal bir zincirle örüldüğü bu denemelerde, yazarın bir sayfada savunduğu düşünceyi birkaç sayfa sonra çürütecek herhangi bir yaklaşıma rastlanmaz.
Sanatçı, zihnindeki imgeleri okura ulaştırırken söz oyunlarına başvurmamış, düşünceyi gölgeleyecek hiçbir süslü ve yapay ifadeye yer vermemiştir.
Metin boyunca ne dilin pürüzlü seslerine ne de okurun zihnini yoracak telaffuzu zor kelime gruplarına yer verilmiş; cümleler adeta su gibi akıp gitmiştir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Kendine özgü ses dünyası oluşturmak 'özgünlük' ile; çelişkili ifadelere yer vermemek 'tutarlılık' ile; süssüz ve yapay olmayan bir dil kullanmak 'yalınlık' ile; pürüzsüz ve akıp giden bir söyleyişe sahip olmak 'akıcılık' ile eşleşir.
Metinlerde vurgulanan özellikler doğrudan ilgili ilkelerin tanımlarıyla örtüşmektedir: Kendine has olmak özgünlüğü, çelişmemek tutarlılığı, süssüzlük yalınlığı ve okuma kolaylığı akıcılığı temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Her bir edebi değerlendirme metnindeki anahtar ifadeleri saptama.
Birinci ifadede 'kendine özgü bir ses dünyası', ikinci ifadede 'savunulan düşünceyi çürütecek yaklaşımın olmaması', üçüncü ifadede 'süslü ve yapay ifadelere yer verilmemesi' ve dördüncü ifadede 'telaffuzu zor kelimelerin bulunmaması' ifadeleri anahtar niteliklerdir.
Anlatım ilkelerini doğru belirleyebilmek için metindeki belirleyici kavramları tespit etmek gerekir.
2
Belirlenen anahtar ifadeleri ilgili anlatım ilkeleriyle ilişkilendirme.
Kendine özgülük 'özgünlük' kavramına; çelişmezlik 'tutarlılık' kavramına; süssüzlük 'yalınlık' kavramına; dilin engelsizce akması ise 'akıcılık' kavramına işaret eder.
Anahtar nitelikler ile Türkçe dersi müfredatındaki anlatım ilkelerinin teorik tanımları arasında bağlantı kurulmalıdır.
3
Eşleşmeleri sonuca bağlama.
Sol sütundaki her bir metin sağ sütundaki doğru anlatım ilkesiyle eşleştirilerek işlem tamamlanmıştır.
Eşleştirmenin doğruluğunu son kontrol adımıyla teyit etmek amacıyla bu adım uygulanır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 182Question

Aşağıda verilen paragrafları, bu paragraflarda ağır basan anlatım biçimlerinin temel tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bazı çevreler, dijital çağın getirdiği hızın insan zihnini tembelleştirdiğini ve derinlemesine d��şünme yetimizi elimizden aldığını öne sürüyor. Hatta ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte insanın edilgen bir alıcıya dönüştüğü iddia ediliyor. Oysa durum hiç de sanıldı��ı gibi değildir. Bilakis, dijital mecralar bireye bilgiyi sadece tüketme değil, onu anında yeniden üretme ve etkileşime girme fırsatı sunmaktadır. Yeni nesil okur, metnin sınırlarını aşarak yazarla doğrudan bağ kurabilmekte, böylece edilgenlikten sıyrılıp sürecin aktif bir bileşeni hâline gelmektedir. Dolayısıyla dijitalleşmeyi salt zihinsel bir gerileme olarak görmek, onun sunduğu demokratik ve yaratıcı alanı göz ardı etmektir.
Geniş pencerelerinden süzülen solgun ekim güneşi, tozlu masanın üzerindeki sararmış parşömenleri cılız bir ışıkla aydınlatıyordu. Odanın köşesinde, ahşap işlemeleri yer yer aşınmış devasa bir saat, zamanın geçişini ağır adımlarla duyurmaktaydı. Duvardaki çatlaklar boyunca uzanan nem lekeleri, geçmişin izlerini taşıyan düzensiz haritaları andırıyordu. Masanın hemen yanında, üzeri meşin kaplı eski bir koltuk duruyordu; koltuğun yıpranmış kadife minderleri, buraya yıllar boyunca kimsenin oturmadığını fısıldar gibiydi. Havaya yayılan hafif küf kokusu, geçmiş zamanların yaşanmışlıklarını odanın her köşesine sindirmişti.
Saat tam beşe çeyrek kala, perondaki kalabalığı yararak son vagona doğru koşmaya başladı. Elindeki ağır valizi her adımda daha da zor taşıyor, alnından süzülen ter damlalarını eliyle silmeye çalışıyordu. Kondüktörün düdük sesi garda yankılandığında, genç adam trene binip binmemek arasında kararsız kaldı. Tam kapıya yönelmişti ki geriye dönüp istasyonun ��ıkışına doğru hızlı adımlarla yürümeye karar verdi. Valizini yere bırakıp derin bir nefes aldı ve rayların üzerinde yavaşça süzülen trenin arkasından tebessümle baktı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dijitalleşmeyi ele alan birinci paragraf tartışmacı anlatımın özelliğini içeren tanım ile; eski odayı betimleyen ikinci paragraf betimleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile; tren garındaki yolcunun hareketlerini aktaran üçüncü paragraf ise öyküleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile eşleşmelidir.
Dijitalleşmeyi ele alan birinci paragraf tartışmacı anlatımın özelliğini içeren tanım ile; eski odayı betimleyen ikinci paragraf betimleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile; tren garındaki yolcunun hareketlerini aktaran üçüncü paragraf ise öyküleyici anlatımın özelliğini içeren tanım ile eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
Birinci paragrafta yazar, dijitalleşmenin insan zihnini tembelleştirdiği kanısına karşı çıkmış, 'oysa durum hiç de sanıldığı gibi değildir' diyerek kendi tezini savunmuştur. Bu durum tartışmacı anlatım biçiminin temel özelliğidir.
Yazarın okurun yerleşik bir düşüncesini değiştirmeye çalışması tartışmacı anlatıma yönlendirir.
2
İkinci paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
İkinci paragrafta 'solgun ekim güneşi', 'tozlu masa', 'aşınmış devasa bir saat' gibi niteleyici sözcüklerle mekânın özellikleri zihinde resim çizecek şekilde tasvir edilmiştir. Bu durum betimleyici anlatım biçiminin temel özelliğidir.
Niteleyici sözcükler ve durağan tasvirler betimleyici anlatıma yönlendirir.
3
Üçüncü paragraftaki dilsel ögelerin ve amacın analiz edilmesi.
Üçüncü paragrafta olaylar (koşması, kararsız kalması, geri dönmesi) kişi ve yer ögelerine bağlı olarak, bir zaman akışı içinde hareketli bir şekilde anlatılmıştır. Bu durum öyküleyici anlatımın temel özelliğidir.
Zaman akışı, olay örgüsü ve hareketlilik öyküleyici anlatıma yönlendirir.

Key Concept

Paragrafta kullanılan anlatım biçimleri ve bunların ayırıcı nitelikleri
Question 183Question

Aşağıdaki numaralanmış yazar üsluplarına dair değerlendirmeleri, bu değerlendirmelerde vurgulanan veya ihlal edilen anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Yazar, yapıtlarında sözcük israfından kaçınarak anlatımı en aza indirgenmiş bir kelime kadrosuyla kurar. Öyle ki yapıttan tek bir kelimeyi dahi çıkarmak, cümlenin anlamsal bütünlüğünde bir gedik açılmasına yol açar.
II. Yazar, kelimelerin sözlük anlamının dışındaki yan ve mecaz anlamlarıyla zırhlanmış süslü bir anlatıma itibar etmez; düşüncelerini dolambaçlı yollara girmeden, dilin gösterişsiz doğallığıyla aktarır.
III. Yazarın metinde kullandığı bazı ifadeler ve zamirler, okurda birden fazla ve çelişen yargıların doğmasına zemin hazırlamakta; bu da metinde tek ve berrak bir iletinin oluşmasını güçleştirmektedir.
IV. Yazar, hacimce küçük olan bu hikâyesinde, insan ruhunun en derin katmanlarını ve varoluş sancılarını adeta bir kristal gibi yoğunlaştırarak birkaç satıra sığdırmayı başarmıştır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

I numaralı yazar değerlendirmesi duruluk ilkesine uygunlukla; II numaralı değerlendirme yalınlık ilkesinin benimsenmesiyle; III numaralı değerlendirme açıklık ilkesinin ihlaliyle; IV numaralı değerlendirme ise özlülük ilkesinin yansıtılmasıyla eşleşmektedir.
Yapılan eşleştirmelerde, sözcük tasarrufunun vurgulanması duruluk ilkesine; süslü anlatımdan kaçınılması yalınlık ilkesine; çokanlamlılık ve belirsizlik oluşması açıklık ilkesinin ihlaline; küçük bir hacme geniş anlamların sığdırılması ise özlülük ilkesine karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk değerlendirme metnini incelemek.
Gereksiz sözcük kullanımından kaçınıldığı ve her kelimenin işlevsel olduğu saptanmıştır.
Bu özellik duruluk anlatım ilkesinin doğrudan tanımıdır.
2
İkinci değerlendirme metnini incelemek.
Sanatlı, mecazlı ve süslü anlatımdan uzak durulduğu, doğal bir dil kullanıldığı saptanmıştır.
Süs ve sanattan uzaklık yalınlık ilkesini tanımlar.
3
Üçüncü değerlendirme metnini incelemek.
Zamir ve ifadelerin çok anlamlılığa ve belirsizliğe yol açtığı saptanmıştır.
Anlamda kapalılık ve birden fazla yargı oluşturma açıklık ilkesinin ihlalidir.
4
Dördüncü değerlendirme metnini incelemek.
Küçük bir hacme derin ve geniş anlam dünyalarının sığdırıldığı saptanmıştır.
Az sözle yoğun anlamlar ifade etmek özlülük ilkesinin göstergesidir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 184Question

Aşağıda verilen paragrafları, bu paragraflarda kullanılan anlatım biçimlerinin en belirgin özellikleriyle doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Son yıllarda yapay zekânın edebi metinler üretebildiği, gelecekte romancıların veya şairlerin işlevsiz kalacağı sıklıkla ileri sürülüyor. Oysa bu iddia, sanatın en temel unsurlarını göz ardı etmektedir. Bir algoritma, milyonlarca kelimeyi tarayıp kusursuz bir kurgu şablonu oluşturabilir; ancak insanın varoluşsal sancılarını, bir acının yürekte bıraktığı o tarifsiz sızıyı hissederek satırlara dökemez. Yapay zekâ yalnızca geçmişin bir tekrarını sunar, oysa gerçek edebiyat her defasında yeni bir insani deneyimin keşfidir. Dolayısıyla yazarlık, formüllerle açıklanabilecek mekanik bir süreç değil, ruhsal bir aktarımdır.
Köyün çıkışındaki yokuşta, zamanın acımasız dişlileri arasında ezilmiş iki katlı kerpiç bir ev duruyordu. Çatısının sağ köşesi çökmüş, buradaki kiremitler bahçedeki yabani otların arasına saçılmıştı. Rüzgâr estikçe menteşesinden kurtulmuş tahta kapı, gıcırdayarak boşluğa doğru sallanıyordu. Pencere pervazlarındaki mavi boyalar güneşten solmuş, pul pul dökülmüştü; camların yerinde ise örümcek ağlarıyla kaplı koyu bir karanlık hüküm sürüyordu. Bahçedeki kurumuş kuyu bile üzerini kaplayan sarmaşıklarla adeta derin bir uykuya dalmıştı.
Ahmet Efendi, kütüphanenin tozlu rafları arasında saatlerdir aradığı o kadim el yazmasını nihayet en alt raftaki ahşap sandığın içinde buldu. Ellerinin titremesine engel olmaya çalışarak sandığın kapağını yavaşça araladı. Kitabın meşin cildine dokunduğunda duyduğu o kadim koku, onu yıllar öncesine, çocukluğunun o unutulmaz kış günlerine götürdü. Kitabı dikkatle kucağına alıp masasına doğru yürüdü; lambanın sarı ışığı altında sayfaları tek tek çevirmeye başladı. Her sayfada geçmişin izlerini arıyor, zamanın durduğunu hissediyordu.
Kutup ışıkları veya bilimsel adıyla aurora, Güneş'ten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanı ile etkileşime girmesi sonucu gökyüzünde oluşan doğal ışımalardır. Güneş rüzgarlarıyla taşınan elektronlar ve protonlar, atmosferin üst tabakalarındaki oksijen ve azot atomlarıyla çarpışır. Bu çarpışma sırasında enerji kazanan atomlar, temel enerji seviyelerine dönerken dışarıya foton salarlar. Bu fotonlar, özellikle kutup bölgelerinde yeşil, mor ve kırmızı renklerin büyüleyici bir dansı olarak gözlemlenir. Bu olay, tamamen fiziksel enerji aktarımlarının atmosferik bir sonucudur.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Yapılan eşleştirmede: Yapay zekânın edebi metinler üretmesine dair tartışma metni (birinci metin) okuyucunun fikrini değiştirmeyi amaçlayan özellik ile; terk edilmiş kerpiç evi betimleyen metin (ikinci metin) zihinde görsellik uyandırmayı hedefleyen özellik ile; Ahmet Efendi'nin el yazmasını bulmasını konu alan öyküleyici metin (üçüncü metin) olayları devinim halinde sunan özellik ile; kutup ışıklarını açıklayan nesnel metin (dördüncü metin) ise okuyucuya bilgi vermeyi amaçlayan özellik ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede: Yapay zekâ hakkındaki tartışma metni okuyucunun fikrini değiştirmeyi amaçlayan özellik ile; kerpiç ev betimlemesi zihinde görsellik uyandırmayı hedefleyen özellik ile; Ahmet Efendi'nin öyküsü olayları devinim halinde sunan özellik ile; kutup ışıkları açıklaması ise okuyucuya nesnel bilgi vermeyi amaçlayan özellik ile bir araya gelir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci metindeki ana düşünceyi ve anlatıcının tavrını inceleme
Metinde yapay zekânın yazarın yerini alacağı iddiasına karşı çıkılarak savunulan tezin temellendirildiği görülür.
Bu durum, bir düşünceyi çürütme amacı taşıyan tartışmacı anlatıma özgüdür.
2
İkinci metinde kullanılan kelimelerin işlevini ve görselliğini analiz etme
Metinde kerpiç evin mavi boyaları, kırık dökük kapısı ve yabani otlar kelimelerle resmedilmiştir.
Varlıkların niteliklerini sıralayarak zihinde izlenim uyandırmak betimleyici anlatımın özelliğidir.
3
Üçüncü metindeki hareket unsurlarını ve olay akışini saptama
Ahmet Efendi'nin sandığı bulması, kapağını açması ve masaya yürümesi gibi eylemler bir süreç içinde aktarılmıştır.
Olayların kişi, yer ve zaman ekseninde devinimle sunulması öyküleyici anlatımı gösterir.
4
Dördüncü metnin üslubunu ve bilgi aktarma amacını değerlendirme
Kutup ışıklarının oluşum süreci elektronlar, protonlar ve fotonlar üzerinden nesnel bir dille anlatılmıştır.
Nesnel bir konu hakkında bilgi vermeyi ve öğretmeyi amaçlayan bu üslup açıklayıcı anlatıma aittir.

Key Concept

Paragrafta kullanılan anlatım biçimlerinin (öyküleme, betimleme, açıklama, tartışma) ayırt edici yapısal ve işlevsel özelliklerini belirleme.
Estimated Time:2m 0s
Question 185Question

Yıllardır bu küçük serada, çölün o amansız sıcağından kurtardığım nadide bir kaktüs çiçeğinin açmasını bekliyorum. (I) Her sabah erkenden uyanıp toprağın nemini parmaklarımla kontrol etmek, ona hak ettiği şefkati göstermek benim için bir görevden öte, yaşam biçimi haline geldi. (II) Çevremdekiler bu çabamı beyhude bulup durdu, bir çiçeğin peşinden ömrümü heba ettiğimi söylediler ama ben onların bu sığ ve karamsar bakışlarına hiçbir zaman kulak asmadım. (III) Geçen k��ş yaşanan o beklenmedik don olayında çiçeği koruyacak önlemleri zamanında almadığım için yapraklarının bir kısmının sararmasına yol açtım ve bu ihmalim içimde hâlâ ince bir sızı olarak durur. (IV) Yine de tüm bu zorluklara rağmen, bir gün o eşsiz çiçeğin tüm ihtişamıyla serpileceğine ve seramı renklendireceğine dair inancımı en ufak bir tereddüt duymadan koruyorum.

Buna g��re, parçada numaralanmış cümleleri yansıttıkları baskın duygu veya karakter özelliğiyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. cümle 'İşine karşı derin bir özen ve sorumluluk bilinci gösterme', II. cümle 'Dış etkenlerden ve olumsuz eleştirilerden etkilenmeyerek kararlılık sergileme', III. cümle 'Kendi hatasından ve ihmalkarlığından ötürü pişmanlık (hayıflanma) duyma', IV. cümle 'Karşılaşılan olumsuzluklara rağmen geleceğe dair umut ve iyimserlik besleme' ifadeleriyle doğru şekilde eşleşir.
I. cümle özen ve sorumluluk bilincini, II. cümle olumsuz eleştirilere kulak asmayarak kararlılığı, III. cümle zamanında önlem almamanın getirdiği pişmanlığı, IV. cümle ise tüm zorluklara rağmen umut ve iyimserliği ifade ettiği için eşleştirmeler bu doğrultuda tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
I. cümlenin duygu ve karakter analizini yapmak
I. cümledeki günlük nem kontrolü ve şefkat ifadeleri 'özen ve sorumluluk bilinci' ile örtüşür.
Karakterin işini ciddiye alma ve özen gösterme düzeyini belirlemek.
2
II. cümlenin duygu ve karakter analizini yapmak
II. cümledeki eleştirilere kulak asmama ifadesi 'kararlılık ve etki altında kalmama' ile örtüşür.
Karakterin dış görüşlerden bağımsız hareket etme özelliğini saptamak.
3
III. cümlenin duygu ve karakter analizini yapmak
III. cümledeki önlem almama ve sızı duyma ifadeleri 'ihmalkarlıktan doğan pişmanlık' ile örtüşür.
Karakterin geçmişteki hatasına yönelik duyduğu hayıflanmayı belirlemek.
4
IV. cümlenin duygu ve karakter analizini yapmak
IV. cümledeki tüm zorluklara rağmen inancını koruma ifadesi 'geleceğe dair umut ve iyimserlik' ile örtüşür.
Karakterin geleceğe yönelik pozitif beklentisini ortaya koymak.

Key Concept

Paragraftaki cümlelerin yansıttığı baskın duygu durumlarını ve karakter özelliklerini saptama.
Estimated Time:1m 30s
Question 186Question

Yıllardır bu daracık makine dairesinde, film şeritlerinin çıkardığı o ritmik sesle adeta zamanı durdurarak ömür tükettim. (I) Şimdilerde dijital ekranların soğuk ışığı salonları birer birer kaplarken köhneleşmiş emektar makinemizin dişlilerine bakıp 'Ne güzel günlerdi o telaşlı, heyecanlı koşturmalarımız,' diyorum iç çekerek. (II) Teknolojinin bu amansız, durdurulamaz hızına ayak uyduramadık belki de; devir tamamen değişti ve biz oyunun dışında kaldık, artık bunu olgunlukla kabullenmekten başka seçeneğimiz kalmadı. (III) Ama yine de o eski gümüş beyazı perdelerden süzülen ışık huzmesinin salonda yarattığı büyüleyici, masalsı atmosferi hiçbir modern teknolojiye değişmem; bu loş mekân benim sığınağımdı. (IV) Şimdi koca salon bomboş kalmış olsa dahi her sabah makine dairesine girip o eski projektörü özenle temizlemekten, paslı dişlileri yağlamaktan asla vazgeçmeyeceğim.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle yansıtılan baskın duygu veya karakter özellikleri aşağıda verilmiştir.

Buna göre, parçadaki numaralanmış cümleleri ifade ettikleri baskın duygu veya karakter özellikleri ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle Özlem, ikinci cümle Kabulleniş, üçüncü cümle Bağlılık, dördüncü cümle ise Kararlılık ile eşleşmelidir.
Paragraftaki cümleler incelendiğinde; geçmişe özlem duyulması birinci cümlede, durumun çaresizce kabul edilmesi ikinci cümlede, mesleğe ve mekâna bağlılık üçüncü cümlede ve ne olursa olsun vazgeçmeme iradesi dördüncü cümlede açıkça verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki birinci cümle okunarak 'Ne güzel günlerdi...' ifadesi ile geçmişe duyulan his analiz edilir.
Bu ifadenin geçmiş günleri arama ve özleme duygusuna (Özlem) karşılık geldiği saptanır.
Geçmişe yönelik olumlu anıların iç çekerek yâd edilmesi doğrudan özlem duygusunu belirtir.
2
İkinci cümle incelenerek değişen devrin getirdiği sonuçlara karşı takınılan tavır belirlenir.
Cümledeki 'artık bunu olgunlukla kabullenmekten başka seçeneğimiz kalmadı' ifadesinin Kabulleniş duygusunu yansıttığı görülür.
Değişimi engelleme gücünün kalmadığı bir durumda durumu rıza göstererek kabul etme kabulleniş anlamına gelir.
3
Üçüncü cümledeki anlatıcının mekana ve sinema sanatına bakış açısı çözümlenir.
Cümlede geçen 'hiçbir modern teknolojiye değişmem' ve 'sığınağımdı' sözlerinin Bağlılık kavramıyla uyuştuğu anlaşılır.
Bir unsuru her şeye yeğleme ve ona sığınma, o unsura duyulan güçlü sevgiyi ve bağlılığı ifade eder.
4
Dördüncü cümledeki gelecek planı ve sergilenen irade değerlendirilir.
Cümledeki 'asla vazgeçmeyeceğim' kararlı duruşunun Kararlılık karakter özelliğiyle örtüştüğü tespit edilir.
Zor koşullara (salonun boş kalması) rağmen eyleminden geri adım atmama niyeti kararlılık göstergesidir.

Key Concept

Paragrafta karakterin duygu dünyasını, hayata ve olaylara yaklaşımındaki baskın özellikleri metindeki anahtar kelimeler ve ifadeler üzerinden analiz etme.
Question 187Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış yazar üsluplarına dair değerlendirmeleri, sağ sütunda verilen uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Öykülerindeki her kelime adeta kuyumcu titizliğiyle yerleştirilmiş; anlatımda hiçbir fazlalığa yer verilmemiştir. Cümlelerinden tek bir kelimeyi bile çıkardığınızda yapının bozulduğu görülür.
Anlatımında hiçbir gösterişe, ağdalı sözcüğe, mecazlı ve sanatlı ifadelere rastlayamazsınız. Düşüncelerini süslemeden, olabildiğince sade ve gösterişsiz bir biçimde aktarır.
Onun yapıtlarındaki tek bir cümle, sayfalarca sürecek felsefi ve toplumsal tahlillerin özünü barındırır. Çok az söz kullanarak okura geniş bir anlam dünyası sunar.
Metinlerini okurken zihniniz pürüzsüz bir yolda ilerler gibi hisseder. Telaffuz güçlüğü yaşatacak yabancı veya kulağı tırmalayan kelimelerden kaçındığı için cümleler su gibi akar gider.

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk ifade Duruluk ilkesiyle, ikinci ifade Yalınlık ilkesiyle, üçüncü ifade Özlülük ilkesiyle, dördüncü ifade ise Akıcılık ilkesiyle eşleşmektedir.
Duruluk ilkesi gereksiz sözcük barındırmamayı; yalınlık ilkesi sanatsız ve sade söyleyişi; özlülük ilkesi az sözle çok şey anlatmayı; akıcılık ilkesi ise telaffuz kolaylığı ve pürüzsüz anlatımı ifade ettiğinden, verilen yazar değerlendirmeleri sırasıyla bu kavramlarla örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk yazar değerlendirmesini incelemek.
Değerlendirmede geçen 'hiçbir fazlalığa yer verilmemesi' ve 'kelime çıkarıldığında yapının bozulması' ifadelerinin duruluk ilkesine işaret ettiği tespit edildi.
Duruluk, anlatımda gereksiz sözcük bulunmaması durumudur.
2
İkinci yazar değerlendirmesini incelemek.
Değerlendirmede geçen 'gösterişe, ağdalı sözcüğe, mecazlı ve sanatlı ifadelere yer verilmemesi' özelliğinin yalınlık ilkesine karşılık geldiği saptandı.
Yalınlık (sadelik), süsten ve sanatsal ögelerden arındırılmış bir anlatımı ifade eder.
3
Üçüncü yazar değerlendirmesini incelemek.
Değerlendirmede geçen 'tek bir cümlenin sayfalarca sürecek tahliller barındırması' ve 'az söz kullanarak geniş anlam sunması' özelliklerinin özlülük ilkesiyle eşleştiği belirlendi.
Özlülük, az sözcükle çok ve derin anlamlar ifade etme becerisidir.
4
Dördüncü yazar değerlendirmesini incelemek.
Değerlendirmede geçen 'telaffuz güçlüğü yaşatacak kelimelerin bulunmaması' ve 'anlatımın su gibi akması' ifadelerinin akıcılık ilkesini nitelediği görüldü.
Akıcılık, ses akışını bozan pürüzlerin olmaması ve metnin kolayca okunabilmesidir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 188Question

Bir seramik sanatçısının iç dünyasını ve çalışma disiplinini yansıtan aşağıdaki cümleleri, içerdikleri baskın duygu veya karakter özelliğiyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tezg��hın başına her geçişimde, avuçlarımın arasındaki ıslak balçığın parmaklarımın en ufak hareketine boyun eğerek şekilden şekle girmesindeki o mutlak teslimiyet karşısında büyüleniyorum.
Oysa geçen ay fırından çıkardığım o nadide vazonun üzerindeki incecik çatlağı gördüğümde, günlerce harcadığım emeğin sabırsızlığıma kurban gidişine içim yanmıştı.
Şimdi ise köşede duran pürüzsüz çamur kütlesine bakıp zihnimdeki o kusursuz formu hayata geçirmek için sabırsızlanıyor, ellerimin toprağa dokunacağı anı iple çekiyorum.
Biliyorum ki toprak, aceleye getirilmiş hiçbir hareketi affetmez; bu yüzden sabrımı bir zırh gibi kuşanıp her detayı ilmek ilmek işleyeceğim.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle 'Hayranlık', ikinci cümle 'Hayıflanma', üçüncü cümle 'İsteklilik', dördüncü cümle 'Kararlılık' duygusu ve karakter özelliğiyle eşleşmektedir.
Sanatçının balçığa şekil verirken hissettiği büyülenme hayranlığı; geçmişte sabırsızlığı yüzünden vazosunun çatlamasına üzülmesi hayıflanmayı; yeni bir esere başlamak için can atması istekliliği; sabırla ve özenle çalışacağını belirtmesi ise kararlılığı temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin anahtar kavramlarını ve üslubunu incelemek
'Mutlak teslimiyet karşısında büyüleniyorum' ifadesi tespit edildi.
Yazarın malzemeyle kurduğu ilişkideki büyülenme ve takdir hissinin (hayranlık) belirlenmesi hedeflenmiştir.
2
İkinci cümledeki zaman yönelimini ve duygu tonunu belirlemek
'Emeğin sabırsızlığıma kurban gidişine içim yanmıştı' ifadesi belirlendi.
Geçmişte kendi hatasından dolayı kaybolan bir değer için hissedilen üzüntü ve hayıflanmanın saptanması amaçlanmıştır.
3
Üçüncü cümledeki eyleme geçme arzusunu çözümlemek
'Sabırsızlanıyor' ve 'iple çekiyorum' ifadeleri bulundu.
Geleceğe yönelik heyecan, sabırsızlık ve eylem arzusunun (isteklilik) tespit edilmesi hedeflenmiştir.
4
Dördüncü cümledeki irade ve duruş bildiren ifadeleri saptamak
'Sabrımı bir zırh gibi kuşanıp her detayı ilmek ilmek işleyeceğim' ifadesi çözümlendi.
Zorluklar karşısında sabır gösterme niyeti ve işi tamamlama konusundaki iradenin (kararlılık) bulunması amaçlanmıştır.

Key Concept

Paragrafta cümlelerin yansıttığı duygusal durumları ve karakter özelliklerini metindeki anahtar kelimeler ve ton yardımıyla analiz etme.
Estimated Time:2m 0s
Question 189Question

Değerlerin oluşum sürecinde ve bu değerlerin toplumsal hayata yansımasında din, akıl, örf-âdet ve kültür gibi kaynaklar aktif rol oynamaktadır.

Buna göre, sol tarafta verilen açıklama ve örnekleri sağ taraftaki değer kaynaklarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Toplumda uzun süre uygulanarak yerleşik hale gelen, dinin temel ilkeleriyle çelişmediği sürece değerlerin aktarımında köprü vazifesi gören yazısız kurallar bütünü.
İnsanın yaratılıştan getirdiği temiz fıtratı koruyarak iyiyi kötüden, faydalıyı zararlıdan ayırt etmesini sağlayan ve ahlaki değerlerin kavranmasında aracı olan zihni yeti.
Toplumsal hayatın merkezinde yer alarak adaleti, doğruluğu, yardımlaşmayı ibadet bilinciyle harmanlayan ve değerlere nihai yaptırım gücü kazandıran ilahi kaynak.
Bir toplumun tarihsel süreçte ürettiği maddi ve manevi ögelerin tamamını kapsayan, değerlerin sonraki nesillere dil, sanat ve edebiyat yoluyla aktarılmasını sağlayan geniş havza.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki yazısız toplumsal kurallara dair açıklama örf ve âdetlerle; yaratılıştan gelen ayırt etme yetisi selim akılla; ilahi vahiy kaynaklı yaptırım gücü dinle; maddi ve manevi değerleri aktaran geniş havza ise kültürle eşleşmelidir.
Sol taraftaki yazısız kurallar ve dinle uyum vurgusu örf ve âdetlerle; yaratılıştan gelen temiz fıtrat ve ahlaki ayırt etme yetisi selim akılla; ilahi vahiy ve nihai yaptırım gücü dinle; maddi ve manevi ögelerin tamamını içeren aktarım havzası ise kültür kavramıyla örtüşmektedir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadedeki 'yazısız kurallar bütünü' ve 'dinle çelişmediği sürece köprü vazifesi görme' vurguları analiz edilir.
Bu özelliklerin örf ve âdetleri tanımladığı belirlenir ve birinci ifade örf ve âdetler kavramıyla eşleştirilir.
Örf ve âdetler, toplumsal mutabakatla oluşan ve dinin onayından geçen geleneksel normlardır.
2
İkinci ifadedeki 'yaratılıştan gelen temiz fıtrat', 'iyiyi kötüden ayırt etme' ve 'zihni yeti' kavramları incelenir.
Bu niteliklerin selim akıl kavramını işaret ettiği saptanır ve ikinci ifade selim akılla eşleştirilir.
Selim akıl, önyargılardan arınmış, insanı doğru bilgiye ve ahlaki erdeme ulaştıran akıl türüdür.
3
Üçüncü ifadedeki 'ilahi kaynak', 'ibadet bilinci' ve 'nihai yaptırım gücü' ifadeleri değerlendirilir.
Bu özelliklerin dini temsil ettiği anlaşılır ve üçüncü ifade din kavramıyla eşleştirilir.
Din, aşkın bir otoriteye (Allah'a) dayandığı için değerlerin en güçlü ve değişmez referans kaynağıdır.
4
Dördüncü ifadedeki 'maddi ve manevi ögelerin tamamı' ile 'dil, sanat ve edebiyat yoluyla aktarım' vurguları çözümlenir.
Bu bütünsel yapının kültürü tanımladığı görülür ve dördüncü ifade kültürle eşleştirilir.
Kültür, toplumun ürettiği tüm değerlerin dil ve sanat gibi kanallarla geleceğe aktarıldığı havzadır.

Key Concept

Değerlerin oluşmasında rol oynayan din, selim akıl, örf-âdet ve kültür kaynaklarının ayırt edilmesi.
Question 190Question

Cumhuriyet'in ilk yıllarında milli ve bağımsız bir ekonomi oluşturmak amacıyla birçok önemli adım atılmıştır. Aşağıda bu dönemde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel özellikleri verilmiştir. Bu inkılaplar ile ilişkili oldukları temel özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Aşar Vergisinin Kaldırılması
Kabotaj Kanunu'nun Çıkarılması
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun Kabulü
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın Uygulanması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşme şu şekildedir: Aşar Vergisinin Kaldırılması - Tarımla uğraşan köylünün üzerindeki ağır vergi yükünü kaldırarak toplumsal adaleti ve üretimi artırmayı hedefleyen halkçı uygulama; Kabotaj Kanunu'nun Çıkarılması - Türk kara sularında deniz ticareti ve taşımacılığı hakkını yalnızca Türk gemilerine ve vatandaşlarına tanıyarak iktisadi bağımsızlığı güçlendiren yasal düzenleme; Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun Kabulü - Özel sermaye birikimini desteklemek ve yerli üreticinin fabrika açmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanan liberal nitelikli kanun; I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın Uygulanması - Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında ��zel sektörün yetersiz kalması üzerine temel tüketim mallarının üretimini devlet eliyle gerçekleştirmeyi amaçlayan program.
Yapılan eşleştirmede her inkılap kendi özgün amacıyla eşleşmektedir: Aşar vergisinin kaldırılması köylünün yükünü azaltarak toplumsal refahı ve üretimi artırmayı hedeflemiştir. Kabotaj Kanunu denizlerde milli hakimiyeti sağlayarak iktisadi bağımsızlığı getirmiştir. Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sektörü canlandırmaya yönelik liberal bir adım iken, I. Beş Yıllık Sanayi Planı kriz ortamında devlet eliyle yürütülen planlı kalkınma modelini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Aşar Vergisinin kaldırılmasının amacını belirleme
Bu vergi köylüden alınan ağır bir ürün vergisiydi. Kaldırılması köylüyü rahatlatmış ve halkçılık doğrultusunda toplumsal adalete hizmet etmiştir. Bu nedenle tarımla uğraşan köylünün üzerindeki vergi yükünü hafifletmeye dair açıklamayla eşleşir.
İnkılabın hedef kitlesini ve toplumsal etkisini analiz etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Kabotaj Kanunu'nun temel niteliğini belirleme
Kabotaj Kanunu denizlerdeki egemenlik hakkıyla ilgilidir. Bu yasa yabancıların deniz ticareti tekelini kaldırarak bu hakkı Türk vatandaşlarına vermiştir ve doğrudan iktisadi bağımsızlığı (milliyetçilik) amaçlar. Bu yönüyle deniz ticaret hakkına ilişkin açıklamayla eşleşir.
Yasanın ulusal egemenlik ve deniz ticareti kapsamını kavramak gerekir.
3
Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun amacını saptama
Bu kanun özel sektöre teşvikler (vergi indirimi, arsa tahsisi vb.) sunarak sanayileşmeyi özel girişimciler yoluyla gerçekleştirmek amacıyla çıkarılmıştır. Dolayısıyla liberal nitelikli ve özel sermayeyi destekleyen kanun açıklamasıyla eşleşir.
Devletçilik öncesi dönemdeki özel girişimi destekleme çabasını anlamak önemlidir.
4
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulamaya geçiş nedenini belirleme
Özel sektörün sermaye yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği zorluklar nedeniyle sanayileşme devlet eliyle yürütülmüştür. Bu plan devletçilik ilkesinin bir gereği olarak temel sanayi tesislerinin kurulmasını öngörür. Bu nedenle devlet eliyle planlı sanayileşme açıklamasıyla eşleşir.
Küresel krizlerin ve yerel sermaye yetersizliğinin devletçi politikalara geçişteki rolünü belirlemek gerekir.

Key Concept

Ekonomi alanında yapılan inkılapların amaçları, yöntemleri (liberal/devletçi) ve ilişkili oldukları temel ilkeler (milliyetçilik, halkçılık, devletçilik).
Question 191Question

Aşağıda yazarların kendi yazma süreçleri ve tarzlarına dair açıklamaları ile bu açıklamaların temsil ettiği anlatım ilkeleri verilmiştir. Buna göre, numaralanmış açıklamalarla ilkelerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ben eserlerimde kendi yolumu çizmeye inanırım; başka yazarların üslubunu taklit etmek yerine, sadece bana özgü olan o biricik anlatım biçimini ararım.
Yazdığım bir cümlenin okurda hiçbir tereddüde yer bırakmamasını isterim; her okuyan ayn�� anlamı çıkarmalı, ifadelerim yoruma göre değişmemelidir.
Bir romancı yazdığı sayfalar boyunca kendiyle çelişmemelidir; kitabın başında öne sürülen bir tez, kitabın sonunda yalanlanmamalıdır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci açıklama özgünlük ilkesiyle, ikinci açıklama açıklık ilkesiyle, üçüncü açıklama ise tutarlılık ilkesiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; birinci ifadedeki 'kendine has olma ve taklit etmeme' özgünlükle, ikinci ifadedeki 'tek bir net anlam taşıma' açıklıkla, üçüncü ifadedeki 'kendiyle çelişmeme' ise tutarlılıkla ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci yazarın ifadesini analiz etmek
İfadede yer alan 'başka yazarları taklit etmemek' ve 'bana özgü biricik biçim' kısımları tespit edilir.
Bu özellikler edebiyatta yazarın kendi sesini bulmasını, yani özgünlük ilkesini tanımlar.
2
İkinci yazarın ifadesini analiz etmek
İfadede yer alan 'her okuyanın aynı anlamı çıkarması' ve 'tereddüde yer bırakmama' kısımları tespit edilir.
Anlatılanların yoruma açık olmaması ve tek bir net anlam taşıması açıklık ilkesinin gereğidir.
3
Üçüncü yazarın ifadesini analiz etmek
İfadede yer alan 'kendiyle çelişmemek' ve 'tezin yalanlanmaması' durumları tespit edilir.
Eserdeki düşüncelerin birbirini desteklemesi ve çelişkili olmaması tutarlılık ilkesiyle açıklanır.

Key Concept

Anlatım ilkelerinden özgünlük, açıklık ve tutarlılık kavramlarının tespiti ve eşleştirilmesi.
Question 192Question

Aşağıdaki parçada bir arkeoloğun kazı alanındaki duygu ve düşünceleri numaralanmış cümlelerle aktarılmıştır:

"Yıllardır bu tozlu kazı alanında, toprağın katmanları arasında geçmişin izini sürüyorum. (I) Her sabah ilk ışıklarla işe koyulurken içimde tarifsiz bir heyecan uyanıyor; sanki az sonra bin yıllık bir sırra dokunacakmışım gibi sabırsızlanıyorum. (II) Ancak bazen haftalarca tek bir çanak çömlek parçası bile bulamadığımızda, boşa kürek çektiğimizi düşünüp derin bir iç çekmekten kendimi alamıyorum. (III) Yine de her zorluğa rağmen, bu kadim kentin gizemlerini çözme irademden asla ödün vermiyor, fırçamla toprağı santim santim kazımaya devam ediyorum. (IV) Buralara kadar gelip de geçmişin bu görkemli mirasına tanıklık edemeyen, buradaki emeği sıradan bir kazı olarak gören insanları düşündükçe ise içimi derin bir üzüntü kaplıyor."

Bu par��ada numaralanmış cümlelerde öne çıkan duygu ve karakter özelliklerini sağdaki uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. cümle
II. cümle
III. cümle
IV. cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. cümle 'Coşku ve sabırsızlık', II. cümle 'Yılgınlık ve hayal kırıklığı', III. cümle 'Kararlılık ve azim', IV. cümle 'Hüzün ve sitem' kavramlarıyla eşleşir.
Arkeoloğun anlatımında, I. cümlede işe başlama hevesiyle gelen coşku ve sabırsızlık; II. cümlede haftalar süren verimsizlik sonrasındaki yılgınlık ve hayal kırıklığı; III. cümlede engellere rağmen sürdürülen kararlılık ve azim; IV. cümlede ise geçmişin değerini bilmeyen insanlara yönelik duyulan hüzün ve sitem duygusu açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle numaralanmış cümleler sırasıyla coşku ve sabırsızlık, yılgınlık ve hayal kırıklığı, kararlılık ve azim, hüzün ve sitem ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
I. cümlenin duygu tonunu analiz etmek
Cümledeki 'heyecan' ve 'sabırsızlanıyorum' kelimeleri, anlatıcının hissettiği coşku ve sabırsızlığı açıkça ortaya koymaktadır.
İlk cümlede yazarın sabah işe başlarken duyduğu hevesi belirlemek için.
2
II. cümlenin durumunu ve duygu ifadesini incelemek
Haftalarca sonuç alamayınca duyulan 'boşa kürek çekme' düşüncesi ve 'derin bir iç çekme' eylemi, hayal kırıklığı ve yılgınlık hislerini gösterir.
Yazarın başarısızlık karşısında kapıldığı geçici olumsuz duygu durumunu saptamak için.
3
III. cümledeki karakter vurgusunu saptamak
'İradeden asla ödün vermemek' ve 'santim santim kazımaya devam etmek' ifadeleri, vazgeçmeme, yani kararlılık ve azim niteliklerini yansıtır.
Anlatıcının zor şartlar altındaki tutumunu ve karakter özelliğini belirlemek için.
4
IV. cümledeki duygu durumunu belirlemek
Emeği ve mirası önemsemeyenlere yönelik hissedilen 'üzüntü' ve örtük serzeniş, hüzün ve sitem kavramlarıyla doğrudan örtüşür.
Son cümledeki çevresel duyarlılığı ve kırgınlığı analiz etmek için.

Key Concept

Paragrafta numaralanmış cümlelerde yer alan duygusal ifadelerin ve karakter özelliklerinin doğru teşhis edilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 193Question

A��ağıda verilen paragrafları, bu paragraflarda ağır basan anlatım biçiminin temel özelliğiyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Çömlek ustası, ıslak çamuru hızla dönen çarkın tam ortasına yerleştirdi. Avuçlarını çamura bastırarak ona yukarı doğru uzanan silindirik bir form verdi. Ardından başparmağıyla üst kısmına hafifçe bastırıp geniş bir kase şekli oluşturdu ve biten esere bakıp gülümsedi.
Kutunun içinden çıkan köstekli saat, pirinç gövdesi üzerindeki ince işçilikle göz alıyordu. Kapağında derin çizgilerle işlenmiş zarif çiçek motifleri bulunuyor; kapağı açtığınızda ise sararmış kadranı üzerindeki siyah Romen rakamları ve incecik metal akrep ile yelkovan göze çarpıyordu.
Kral kelebekleri, her yıl Kuzey Amerika’dan Meksika’daki ormanlara uzanan binlerce kilometrelik bir göç rotasını takip ederler. Bu yolculuk sırasında yönlerini bulmak için güneşin konumunu ve dünyanın manyetik alanını kullanan bu canlılar, göç eden tek kelebek türü olarak bilinir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Çömlek ustasıyla ilgili paragraf olay akışının aktarılmasıyla, köstekli saatle ilgili paragraf zihinde görsellik oluşturulmasıyla, kral kelebekleriyle ilgili paragraf ise bilgi verilmesiyle eşleşmektedir.
Çömlek ustasının çamura şekil verme eylemleri kronolojik bir sıra ve hareketlilik barındırdığı için olay akışının aktarılmasıyla eşleşir. Köstekli saatin tasarımı ve görselliği kelimelerle resmedildiği için zihinde görsellik oluşturulmasıyla eşleşir. Kral kelebeklerinin göç rotasına dair verilen bilgiler ise okuyucuyu aydınlatmayı amaçladığı için bilgi verilmesiyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Paragrafların içeriklerini ve yazılış amaçlarını analiz etmek
Birinci paragrafta hareket ve olay akışı, ikinci paragrafta görsellik ve tasvir, üçüncü paragrafta ise nesnel bilgi aktarımı tespit edilir.
Paragraflardaki anlatım biçimlerinin temel işlevlerini belirlemek için metinlerin yapısı incelenmelidir.
2
Anlatım özelliklerini sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek
Olay akışı öykülemeyle, tasvir betimlemeyle, bilgi verme ise açıklamayla doğru şekilde eşleştirilir.
Her paragrafın temel anlatım özelliği, anlatım biçimlerinin ayırt edici tanımlarıyla örtüşmektedir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım Biçimleri
Question 194Question

Aşağıdaki paragrafta bir keman yapımcısının (luthier) meslek hayatına dair bazı içsel sorgulamaları ve çalışma biçimi numaralanmış cümlelerle verilmiştir.

(I) Aylarca engebeli dağ yollarında yürüyüp orman orman gezerek doğru ağacı aradığım, sonunda tek bir kusursuz ladin gövdesi bile bulamadan döndüğüm zamanlar oldu; yine de içimdeki o gizemli tınıyı bulma arzusundan bir an olsun vazgeçmedim, aramayı hep sürdürdüm. (II) Fakat ne zaman tezgâhın üzerindeki yarım kalmış gövdeye baksam, geçen kış o yaşlı ağaç blokunu aceleyle keserken liflerin yönünü yanlış hesaplayıp heba ettiğim o kıymetli malzeme için içimde derin bir sızı hisseder, kendime kızarım. (III) Şimdi ise yeni bir kemanın gövdesini yontarken en ince zımparayı parmak uçlarımla yönlendiriyor, her lifin pürüzsüzleştiğinden emin olmak için saatlerce milim milim ilerliyorum; çünkü benim için bu iş, hata kabul etmeyen bir sabır ayinidir. (IV) Eskiden atölyeden çıkan her enstrümanla birlikte ruhumun bir parçasının da gittiğini düşünür, günlerce yas tutardım; şimdilerde ise giden her kemanın kendi m��ziğini bulmak üzere çıktığı bu kaçınılmaz yolculuğu olgunlukla ve sükunetle karşılıyorum.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümlelerde öne çıkan durum/davranışları, yansıttıkları baskın duygu durumu veya karakter özelliğiyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. cümlede belirtilen vazgeçmeme ve aramayı sürdürme durumu
II. cümlede belirtilen aceleyle hata yapıp malzemeyi heba etme durumu
III. cümlede belirtilen saatlerce milim milim ve pürüzsüzce çalışma durumu
IV. cümlede belirtilen enstrümanın gidişini olgunlukla karşılama durumu

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. cümle 'Kararlılık ve Azim' ile, II. cümle 'Pişmanlık ve Hayıflanma' ile, III. cümle 'Titizlik ve Özen' ile, IV. cümle ise 'Kabullenme ve Sükunet' ile eşleşir.
Cümlelerdeki ifadeler yazarın iç dünyasındaki yansımalarla birebir örtüşmektedir. Kararlılık, pişmanlık, özen ve kabullenme duyguları metindeki eylemlerden doğrudan çıkarılabilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz etme
I. cümlede geçen 'vazgeçmedim, aramayı hep sürdürdüm' ifadesi luthierin kararlılık ve azim özelliklerini gösterir.
Zorluklara rağmen hedeften dönmeme iradesi bu özellikleri tanımlar.
2
İkinci cümleyi analiz etme
II. cümlede geçen 'heba ettiğim o kıymetli malzeme için içimde derin bir sızı hisseder, kendime kızarım' ifadesi pişmanlık ve hayıflanma duygularını gösterir.
Kaçırılan fırsatlara veya yapılan hatalara karşı duyulan içsel sızı hayıflanmadır.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
III. cümlede geçen 'her lifin pürüzsüzleştiğinden emin olmak için saatlerce milim milim ilerliyorum' ifadesi titizlik ve özen özelliklerini gösterir.
Ayrıntılara aşırı dikkat etme ve işi kusursuz yapma çabası özen ve titizliği gösterir.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
IV. cümlede geçen 'kaçınılmaz yolculuğu olgunlukla ve sükunetle karşılıyorum' ifadesi kabullenme ve sükunet duygularını gösterir.
Kaçınılmaz durumlar karşısında içsel huzuru koruyarak razı olma durumu kabullenmedir.

Key Concept

Paragrafta Karakter ve Duygu Analizi
Question 195Question

Aşağıdaki sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uygunluk ve aykırılık durumlarına göre sağdaki açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

kapağı
hukuku
saçı

Matches

Show answer & explanation

Answer

kapağı sözcüğü ünsüz yumuşamasına uğramış sözcükle, hukuku sözcüğü yabancı kökenli olduğu için yumuşamaya aykırı sözcükle, saçı sözcüğü ise tek heceli olduğu için yumuşamaya aykırı sözcükle eşleşmelidir.
kapağı sözcüğünde ünsüz yumuşaması kuralına uygun bir değişim (k -> ğ) vardır. hukuku sözcüğü yabancı kökenli olduğu için, saçı sözcüğü ise tek heceli olduğu için ünsüz yumuşaması kuralına aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
"kapağı" sözcüğünün kökü "kapak" olup "-ı" eki almıştır; "hukuku" sözcüğünün kökü "hukuk" olup "-u" eki almıştır; "saçı" sözcüğünün kökü "saç" olup "-ı" eki almıştır.
Ses olayını görebilmek için kelimenin ek almadan önceki son harfi ile ek aldıktan sonraki hali karşılaştırılmalıdır.
2
Kelimelerde ses değişimi olup olmadığını kontrol edin.
"kapak" kelimenin sonundaki "k" ünsüzü "ğ" ünsüzüne dönüşmüştür. "hukuk" ve "saç" kelimelerinin sonundaki sert ünsüzlerde bir değişim olmamıştır.
Hangi sözcükte ünsüz yumuşamasının gerçekleştiğini tespit etmek için.
3
Yumuşama gerçekleşmeyen sözcüklerin kurala aykırılık gerekçelerini sınıflandırın.
"hukuk" yabancı kökenli bir sözcük olduğundan kural dışıdır; "saç" ise tek heceli Türkçe bir sözcük olduğundan kural dışıdır.
Sağ taraftaki istisna tanımlarıyla doğru eşleştirmeyi yapabilmek için.

Key Concept

Ünsüz Yumuşaması ve Kurala Aykırı Durumlar
Estimated Time:1m 0s
Question 196Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerin köklerini, karşılarında verilen kök türleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Yıkılan duvarı örmek için yeni taşlar getirdiler." cümlesindeki "taş" sözcüğü
"Kitapçıdan aldığı yeni romanı iki günde okudu." cümlesindeki "oku" sözcüğü
"Evdeki tüm odaları renklendirmek için yeni bir boya aldı." cümlesindeki "boya" sözcüğü
"Bahçedeki kuru otları temizlemek için tek tek yoldu." cümlesindeki "yol" sözcüğü

Matches

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleştirme şu şekildedir: 1. İsim Kökü (taş), 2. Fiil Kökü (oku-), 3. Ortak Kök (boya), 4. Sesteş Kök (yol-).
Eşleştirmede her sözcük, kendi kök özelliklerine uygun sınıfa yerleştirilmiştir. 'taş' yalnızca isim kökü, 'oku-' yalnızca fiil kökü, 'boya' anlam ilişkili ortak kök, 'yol-' ise sesteş köktür.

Step-by-Step Solution

1
"taş" sözcüğünün kök türü belirlenir.
"taş" sözcüğünün isim kökü olduğu belirlenir.
Sözcük mastar eki alamadığından ve nesne bildirdiğinden isim kökü grubuna girer.
2
"okudu" eyleminin kökü tespit edilir.
"oku-" sözcüğünün fiil kökü olduğu belirlenir.
Sözcük eylem bildirmekte ve mastar eki (-mak) alabilmektedir.
3
"boya" sözcüğünün kök türü analiz edilir.
"boya" sözcüğünün ortak kök olduğu belirlenir.
Hem isim hem fiil olarak kullanılabilir ve iki kullanım arasında anlam ilişkisi mevcuttur.
4
"yoldu" eyleminin kökü analiz edilir.
"yol" sözcüğünün sesteş kök olduğu belirlenir.
İsim ve fiil olarak kullanılabilen sözcüğün iki anlamı arasında hiçbir ortak yön (anlam ilişkisi) yoktur.

Key Concept

Türkçede kökler temel olarak isim ve fiil kökü olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca yazılışları aynı olan ortak (kökteş) kökler ile sesteş kökler de mevcuttur. Ortak köklerde anlam ilişkisi varken, sesteş köklerde anlam ilişkisi yoktur.
Question 197Question

Aşağıdaki parçada bir ahşap oyma ustasının meslek hayatına dair bazı duygu ve düşünceleri numaralanmış cümlelerle verilmiştir:

'Ihlamur kokulu küçük atölyemde, elimdeki keskiyi ahşabın liflerinde yavaşça gezdirirken zamanın akışını unutur, başka bir aleme geçerim. (I) Yıllar boyu bu sert budakları sabırla ve inatla yonttum; her bir kıvrımda kararlılığın ve emeğin ham maddeyi nasıl dönüştürdüğünü gözlerimle gördüm. (II) Ancak günümüz çıraklarının aceleciliğini, bir an önce ün kazanma hırslarını gördükçe mesleğin geleceği adına derin bir endişeye kapılmaktan kendimi alamıyorum. (III) Keşke ben de zamanında o yaşlı ustamın öğütlerine daha çok kulak kabartsaydım, onun titizliğini daha erken yaşlarda sahiplenseydim diye düşünürüm bazen. (IV) Yine de tezgahımın başına geçip ham bir ağaç parçasını sanata dönüştürmek, beni içsel bir dinginliğe ve büyük bir mesleki doyuma ulaştırıyor.'

Buna göre, numaralanmış cümleleri ifade ettikleri baskın duygu veya karakter özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle ile kararlılık ve sebatkârlık; ikinci cümle ile geleceğe dair kaygı ve endişe; üçüncü cümle ile geçmişe yönelik pişmanlık ve öz eleştiri; dördüncü cümle ile üretmenin getirdiği huzur ve mesleki tatmin eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede birinci cümle zorluklara karşı gösterilen direnci ('sabırla ve inatla') anlattığı için kararlılıkla; ikinci cümle yeni neslin hırsı karşısında mesleğin geleceğine dair hissedilen korkuyu belirttiği için kaygıyla; üçüncü cümle geçmiş hataların fark edilip üzüntü duyulmasını ('keşke') içerdiği için pişmanlıkla; dördüncü cümle ise yaratım sürecinin ruhsal ödülünü ('dinginlik ve doyum') açıkladığı için üretme huzuruyla ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralandırılmış cümlelerin ana düşüncesini ve tonunu belirleme.
Birinci cümlede 'sabır' ve 'inat' kelimeleri ile ham maddeyi dönüştürme vurgulanmaktadır. İkinci cümlede gençlerin tavırlarından duyulan 'endişe' öne çıkmaktadır. Üçüncü cümlede 'keşke' ifadesiyle geçmişe dönük bir hayıflanma sezilmektedir. Dördüncü cümlede ise işin bitiminde duyulan 'dinginlik' ve 'doyum' belirtilmektedir.
Her bir cümlenin içerdiği temel duyguyu veya karakter özelliğini saptamak eşleştirmenin ilk adımıdır.
2
Belirlenen duyguları sağ sütundaki kavramlarla karşılaştırma.
Birinci cümle 'kararlılık ve sebatkârlık' ile; ikinci cümle 'geleceğe dair kaygı ve endişe' ile; üçüncü cümle 'geçmişe yönelik pişmanlık ve öz eleştiri' ile; dördüncü cümle ise 'üretmenin getirdiği huzur ve mesleki tatmin' ile örtüşmektedir.
Her cümlenin anlam sınırları ile seçeneklerdeki kavramların tam olarak eşleşmesi sağlanmalıdır.

Key Concept

Paragraftaki cümlelerin anlam ve duygu yükünü, konuşmacının ruh halini ve karakter özelliklerini metne dayanarak analiz etme.
Estimated Time:2m 0s
Question 198Question

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerdeki ses olaylarını veya ses özelliklerini, sol sütundaki dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Eylemin sonundaki geniş ünlünün (a, e) şimdiki zaman eki (-yor) etkisiyle daralması
Kökteki geniş ünlünün kaynaştırma ünsüzünün (y) etkisiyle daralması
Söyleyişte daralma eğilimi gösterse de yazımda daraltılmayan, daraltılması yazım yanlışı sayılan kullanım
Şimdiki zaman eki (-yor) öncesinde türeyen yardımcı ünlünün, ünlü daralmasıyla karıştırılması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki cümleler sırasıyla şu şekilde eşleşir: Standart daralma gösteren eylem 'karşılıyor' ile; kaynaştırma sesiyle daralan kök 'diye' ile; yazımda daralmayan sözcük 'yapmayan' ile; yardımcı ünlü barındıran eylem ise 'çeviriyordu' ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; 'karşılıyor' eylemindeki geniş ünlü şimdiki zaman ekiyle daralmıştır; 'diye' zarf-fiilinde kaynaştırma ünsüzünün daraltıcı etkisi görülür; 'yapmayan' sıfat-fiilinde söyleyişteki daralma yazıda korunmamıştır; 'çeviriyordu' eyleminde ise ünlü daralması yoktur, sadece yardımcı ünlü bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yüklemleri ve potansiyel ses olayı barındıran sözcükleri tespit etmek.
karşılıyor, diye, yapmayan ve çeviriyordu sözcükleri belirlenir.
Çözümün doğru odak noktasını oluşturmak amacıyla ses olayına aday sözcükler seçilir.
2
Sözcükleri kök-ek analizine tabi tutarak ünlü daralması kurallarını uygulamak.
karşıla-yor (daralma var), de-y-e (y etkisiyle daralma var), yap-ma-y-an (yazıda daralma yok), çevir-i-yor-du (daralma yok, yardımcı ünlü var) yapıları çözümlenir.
Kelimelerin ek alırken uğradığı ses değişimlerinin niteliğini belirlemek.
3
Elde edilen dil bilgisi bulgularını sol sütundaki kuramsal tanımlarla eşleştirmek.
Her tanımın kendi örneğiyle tam uyum sağladığı görülür.
Soruda istenen doğru eşleşme tablosunu oluşturmak.

Key Concept

Ünlü daralması kuralları, istisnaları ve daralmayla karıştırılan yardımcı ünlü durumları.
Question 199Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcükleri, ünlü daralması kuralları ve bu ses olayının gerçekleşme durumu yönünden sağdaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Her sabah erkenden spor yapmaya başlıyor.
Onu bir daha göremem diye çok endişelenmişti.
Sınıftaki arkadaşlarıyla her konuda çok iyi anlaşıyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

başlıyor sözcüğü standart ünlü daralması açıklamasıyla, diye sözcüğü kaynaştırma ünsüzünün etkisiyle oluşan istisnai ünlü daralması açıklamasıyla, anlaşıyor sözcüğü ise ünlü daralmasının gerçekleşmediği yardımcı ünlü açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; 'başlıyor' sözcüğü standart ünlü daralmasına (başla-yor -> başlıyor), 'diye' sözcüğü -y ünsüzünün etkisiyle oluşan istisnai daralmaya (de-ye -> diye) ve 'anlaşıyor' sözcüğü ise ünsüzle bittiği için ünlü daralması barındırmayan yardımcı ünlü durumuna (anlaş-ı-yor) karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini veya gövdelerini belirleyin.
"başlıyor" eyleminin kökü "başla-", "diye" sözcüğünün kökü "de-", "anlaşıyor" eyleminin kökü ise "anlaş-" olarak tespit edilir.
Ünlü daralmasının gerçekleşebilmesi için bir sözcüğün son sesinin geniş ünlü (-a/-e) olması gerektiğinden ilk adım kök analizi yapmaktır.
2
Köklerin sonundaki sesleri ve bu seslerin ek alırken uğradıkları değişimleri inceleyin.
"başla-" fiilindeki geniş "-a" sesi "-yor" ekinin etkisiyle "-ı"ya dönüşmüştür. "de-" fiilindeki geniş "-e" sesi "-y" kaynaştırma sesinin etkisiyle "-i"ye dönüşmüştür. "anlaş-" fiili ise ünsüzle bittiği için bir ses değişimi yaşamamış, sadece araya "-ı-" yardımcı ünlüsü gelmiştir.
Sözcüklerin standart daralma, istisnai daralma ve daralma olmama (yardımcı ünlü) durumlarını ayırt etmek.
3
Belirlenen özellikleri sağ sütundaki dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştirin.
başlıyor -> standart ünlü daralması (right_2), diye -> istisnai ünlü daralması (right_3), anlaşıyor -> daralma yok (right_1) şeklinde eşleşir.
Soruda istenen doğru eşleştirmeleri tamamlamak.

Key Concept

Türkçede sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten eylemlere şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde veya "de-", "ye-" gibi bazı eylemlere kaynaştırma ünsüzü (-y) geldiğinde bu geniş ünlüler daralarak dar ünlüye (ı, i, u, ü) dönüşür. Buna ünlü daralması denir. Sonu ünsüzle biten kelimelerde ise daralma olmaz, araya yardımcı ünlü girer.
Question 200Question

İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki din, inanış ve cenaze kültürüne ait bazı kavramlar aşağıda verilmiştir. Bu kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kurgan
Balbal
Yuğ
Uçmag

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kurgan kavramı oda şeklindeki mezarla, Balbal kavramı heykelcik biçimindeki taşlarla, Yuğ kavramı cenaze töreniyle, Uçmag kavramı ise cennet ile eşleşmektedir.
Kavramların doğru eşleşmesi şu şekildedir: Kurgan - ölen kişinin oda şeklindeki mezarı; Balbal - mezarın etrafına dikilen taş heykeller; Yuğ - cenaze töreni; Uçmag - cennet. Bu eşleşmeler ilk Türk devletlerindeki dini ve kültürel inanışları tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kurgan kavramının anlamını belirlemek
Kurgan, ölen kişilerin değerli eşyalarıyla gömüldüğü mezar odalarıdır.
Bu tanım bizi oda şeklindeki mezar ifadesine götürür.
2
Balbal kavramının anlamını belirlemek
Balbal, ölen kişinin mezarının etrafına dikilen taş heykellerdir.
Bu tanım bizi mezar etrafına dikilen taş heykeller ifadesiyle eşleştirir.
3
Yuğ kavramının anlamını belirlemek
Yuğ, cenaze törenini ifade eder.
Bu tanım bizi ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze merasimi ifadesine götürür.
4
Uçmag kavramının anlamını belirlemek
Uçmag, eski Türk inancında cennet anlamına gelir.
Bu tanım bizi ruhların gideceği cennet ifadesiyle eşleştirir.

Key Concept

İlk Türk Devletlerinde ahiret inancı ve cenaze kültürüyle ilgili temel kavramlar
Estimated Time:1m 0s
PreviousPage 10 / 53Next
All practice questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin