All practice questions

Question 341Question →

Aşağıda verilen coğrafi alan veya kavramları, karşılarındaki jeolojik/tektonik süreç özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmeler şu şekildedir: Tsunami dalgalarının tetikleyici kökeni - Deniz tabanında meydana gelen tektonik olayların su kütlesini dikey yönlü harekete geçirmesi; İzlanda ve Atlantik Ortası Sırtı - Okyanus ortası levha yayılmasına bağlı olarak efüzif (sakin) karakterli bazaltik lav çıkışlarının görülmesi; Pasifik Ateş Çemberi - Levha sınırlarında dalma-batma kuşaklarına bağlı olarak aktif volkanların ve tsunami riskinin en yoğun olduğu bölge; Akdeniz Havzası - Afrika ve Avrasya levhalarının çarpışma s��nırında gelişen Etna ve Vezüv gibi volkanları barındıran havza.

Doğru eşleştirmeler, yeryüzündeki levha hareketlerinin türü (ayrılma, çarpışma, dalma-batma) ile bu sınırlarda meydana gelen afetlerin doğasını ve dağılışını açıklar. Tsunamiler jeolojik kökenlidir. İzlanda okyanus ortası sırtında sakin volkanizma sunar, Pasifik Ateş Çemberi en aktif dalma-batma kuşağıdır, Akdeniz Havzası ise levha çarpışma kuşağı volkanlarını barındırır.

Step-by-Step Solution

1

Tsunami oluşum mekanizmasının kökeninin saptanması

Tsunamilerin atmosferik (meteorolojik) olaylardan değil, deniz tabanında su kütlesinin dikey yönde yer değiştirmesine yol açan jeolojik/tektonik süreçlerden kaynaklandığı belirlenir.

Öğrencinin tsunami oluşum kaynağını doğru jeolojik süreçle ilişkilendirmesi sağlanır.

2

Levha sınırı tiplerine göre volkanizma karakterinin analiz edilmesi

İzlanda'nın levha ayrılma sınırında (okyanus ortası sırt) sakin bazalt püskürmeleri ürettiği, çarpışma/dalma-batma sınırlarında ise daha patlamalı volkanik faaliyetlerin geliştiği ayırt edilir.

Efüzif ve patlamalı volkanizma farkının coğrafi dağılış ilkesi doğrultusunda doğrulanması.

3

Haritadaki jeolojik kuşaklar ile bölgesel örneklerin eşleştirilmesi

En aktif dalma-batma kuşağı olan Pasifik kıyılarının Pasifik Ateş Çemberi ile güney Avrupa'daki çarpışma kuşağının ise Akdeniz Havzası ile eşleştiği tespit edilir.

Bölgelerin tektonik konumlarına göre afet risklerinin ve volkan türlerinin gruplandırılması.

Key Concept

Volkanizma ve Tsunami: Oluşumu ve Dağılışı

Question 342Question →

Aşağıda coğrafya biliminin bazı araştırma konuları ile bu konuları inceleyen beşeri coğrafyanın alt dalları verilmiştir. Araştırma konularını, doğru beşeri coğrafya alt dallarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Sınır güvenliği ve sınır aşan suların stratejik etkileri konusunu araştıran dal 'Siyasi Coğrafya'; fosil kaynak nakil hatları ve arz güvenliği konusunu araştıran dal 'Enerji Coğrafyası'; konut tipleri ve yerleşmelerin dağılışını araştıran dal 'Yerleşme Coğrafyası'; rekreasyonel faaliyetlerin taşıma kapasitesi üzerindeki etkilerini araştıran dal ise 'Turizm Coğrafyası'dır.

Araştırma konularındaki anahtar kelimeler ve kavramlar (sınır aşan suların siyasi etkileri, boru hatları güzergâhı, kırsal mesken tipleri ve rekreasyonel faaliyetler) sırasıyla siyasi coğrafya, enerji coğrafyası, yerleşme coğrafyası ve turizm coğrafyasının temel inceleme alanlarıyla doğrudan örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Devletlerin sınır güvenliği politikaları, egemenlik alanları ve sınır aşan suların stratejik etkileri incelenen araştırma konusunu analiz etmek.

Bu unsurlar devlet yönetimi, jeopolitik, sınırlar ve uluslararası hukuk ile ilişkili olduğundan siyasi coğrafyanın çalışma alanına dahil edilir.

Siyasi coğrafya, siyasi olayların coğrafi çevreyle olan karşılıklı ilişkilerini ve devletlerin jeopolitik konumlarını inceler.

2

Fosil kaynak havzalarından tüketim merkezlerine doğru uzanan nakil hatları ve bölgesel arz güvenliği ile ilgili araştırma konusunu analiz etmek.

Petrol ve doğal gaz gibi enerji kaynaklarının çıkarılması, taşınması ve arz güvenliği enerji coğrafyası kapsamında değerlendirilir.

Enerji coğrafyası, enerji kaynaklarının oluşumu, üretimi, taşınması ve tüketimi gibi süreçlerin mekansal analizini yapar.

3

Kırsal konut tipleri, mesken yapımında kullanılan doğal malzemeler ve yükselti faktörünün dağılışa etkisini konu alan çalışmayı analiz etmek.

Mesken tiplerinin fiziki çevre koşullarına (iklim, bitki örtüsü, jeolojik yapı) ve yükseltiye göre dağılımı yerleşme coğrafyasının konusudur.

Yerleşme coğrafyası, yerleşim birimlerinin (kent, kır), meskenlerin ve yerleşme dokularının dağılışını ve gelişimini inceler.

4

Doğal sit alanları ve kültürel miras bölgelerindeki rekreasyonel faaliyetler ile taşıma kapasitesi etkilerini konu alan çalışmayı analiz etmek.

Dinlenme, eğlenme ve seyahat amaçlı yapılan rekreasyonel faaliyetler turizm coğrafyası bünyesinde ele alınır.

Turizm coğrafyası, turizm etkinliklerinin, tesislerinin ve turist akışının coğrafi çevre ile olan ilişkilerini inceler.

Key Concept

Beşeri coğrafyanın alt dalları ve araştırma konuları arasındaki ilişki.

Estimated Time:2m 0s

Question 343Question →

İnsanlar, çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevreye müdahale etmekte ve bu durum doğal sistemlerde (kürelerde) değişimlere yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen insan müdahalelerini, öncelikle etkiledikleri doğal ortam unsurları (küreler) ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Fosil yakıt kullanımı ile Atmosfer, tünel/viyadük yapımı ile Litosfer, baraj inşası ile Hidrosfer, tür çeşitliliğinin azalması ile Biyosfer eşleşir.

Doğru eşleştirmede; atmosferin yapısını bozan fosil yakıtlar hava küre ile, yeryüzü şekillerini değiştiren tüneller taş küre ile, su kaynaklarına yapılan müdahaleler su küre ile ve canlı yaşamını etkileyen orman tahribatı canlılar küresi ile eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

İlk ifadedeki 'fosil yakıt kullanımı' ve 'küresel ısınma' kavramlarını analiz etmek.

Bu durum gazların atmosferdeki oranını değiştirdiği için Atmosfer (Hava Küre) ile eşleşir.

Atmosferin gaz dengesinin beşeri faaliyetlerle bozulması hava küreye yapılan bir müdahaledir.

2

İkinci ifadedeki 'tünel ve viyadük yapımı' faaliyetinin doğrudan yer şekilleri üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Bu durum yer kabuğuyla ilişkili olduğundan Litosfer (Taş Küre) ile eşleşir.

Ulaşım yolları açılırken yer şekillerinin değiştirilmesi taş küre üzerindeki beşeri müdahaleleri temsil eder.

3

Üçüncü ifadedeki 'akarsular üzerinde barajların inşa edilmesi' faaliyetini incelemek.

Bu durum doğrudan su kaynakları ve akarsu rejimi ile ilgili olduğundan Hidrosfer (Su Küre) ile eşleşir.

Baraj inşası ve akarsu yatağının değiştirilmesi su küre üzerindeki beşeri etkiler kapsamındadır.

4

Dördüncü ifadedeki 'bitki ve hayvan türlerinin neslinin tehlikeye girmesi' durumunu incelemek.

Canlı yaşamıyla doğrudan ilişkili olduğundan Biyosfer (Canlılar Küresi) ile eşleşir.

Flora ve faunada meydana gelen tahribatlar doğrudan canlılar küresini etkiler.

Key Concept

İnsanın doğal ortamlar (litosfer, atmosfer, hidrosfer, biyosfer) üzerindeki etkisi

Estimated Time:2m 0s

Question 344Question →

Aşağıda sol sütunda verilen levha tektoniği sınırları ile sağ sütunda yer alan sismik ve volkanik olayların genel özelliklerini en uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Okyanusal-karasal dalma-batan zonları derin odaklı depremler ve patlamalı asidik volkanizma ile; okyanus ortası sırtları sığ odaklı depremler ve bazaltik yeni taban oluşumu ile; dönüşüm faylar volkanizmasız sığ tektonik depremler ile; sıcak noktalar ise kalkan biçimli volkan adaları ile eşleşir.

Dalma-batan zonlarının derin odaklı depremler ve asidik patlamalı volkanizma ile; uzaklaşan sınırların sığ odaklı depremler ve bazaltik yeni taban oluşumu ile; transform fayların volkanizmasız sığ tektonik depremler ile; sıcak noktaların ise kalkan biçimli volkan adaları ile eşleştirilmesi coğrafi ve jeolojik prensiplere tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

1

Levha sınırlarının hareket yönlerini ve buna bağlı mekanik kuvvetleri belirlemek.

Yitim zonlarında çarpışma ve dalma, okyanus sırtlarında uzaklaşma-ayrılma, transform faylarda yanal sürtünme gerçekleşir.

Depremlerin odağını ve kabukta magmanın çıkış yollarını bu hareket mekanizmaları doğrudan belirler.

2

Magmanın kimyasal bileşimini ve yüzeye çıkış tarzını analiz etmek.

Mantodan doğrudan yükselen magma bazaltik (akışkan), kıtasal kabukla temas edip yükselen magma ise asidik (viskozitesi yüksek) özellik taşır.

Bu kimyasal fark, patlamalı veya sakin püskürme biçimlerini ortaya çıkarır.

3

Deprem odak derinlikleri ile levha etkileşimlerini eşleştirmek.

Dalma-batan levha boyunca yüzlerce kilometre derine inen Benioff zonu nedeniyle derin odaklı depremler oluşurken, diğer sınırlarda kırılmalar sığ odaklıdır.

Tektonik depremlerin odak derinliği, levhaların birbiriyle temas ettiği derinlik düzeyiyle ilişkilidir.

Key Concept

Levha tektoniği sınırlarına bağlı sismik odak derinlikleri ve volkanik magma tiplerinin özellikleri

Question 345Question →

Aşağıda verilen coğrafya bilimine katkı sunmuş önemli şahsiyetleri, coğrafya tarihinin gelişim sürecindeki temel katkıları ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eratosthenes coğrafya terimini ilk kullanan Antik Çağ bilginiyle, El-Biruni Dünya'nın yarıçapını hesaplayan İslam bilginiyle, Piri Reis Kitab-ı Bahriye eseriyle, Alexander von Humboldt ise fiziki coğrafyanın kurucusu ve coğrafya biliminin ilkelerini koyan modern çağ coğrafyacısıyla eşleşmektedir.

Tarihsel gelişim sürecine bakıldığında Eratosthenes coğrafya adını veren ilk kişi olarak antik döneme; El-Biruni astronomik ve jeodezik hesaplarıyla İslam dünyasına; Piri Reis haritaları ve Kitab-ı Bahriye eseriyle Osmanlı denizciliğine; Humboldt ise coğrafyanın metodolojik prensiplerini koyan modern döneme aittir ve eşleştirmeler bu tarihi gerçeklere göre doğru yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1

İlk Çağ temsilcisini belirleme ve eşleştirme

Eratosthenes'in coğrafya terimini ilk kez kullanan kişi olduğu ve Dünya'nın çevresini hesapladığı bilgisiyle eşleştirilmesi sağlanır.

Eratosthenes coğrafya biliminin isim babası ve İlk Çağ'ın en büyük matematiksel coğrafyacılarındandır.

2

Orta Çağ Türk-İslam coğrafyacısının katkılarını inceleme

El-Biruni'nin Dünya'nın yarıçapı, çevresi ve eksen eğikliğini hesaplama çalışmaları ile jeodezi bilimindeki yeri tespit edilir.

El-Biruni, Orta Çağ İslam dünyasında matematiksel coğrafyaya çok önemli katkılar sunmuştur.

3

Yeni Çağ Osmanlı denizcilik eserini eşleştirme

Piri Reis'in denizcilik alanındaki en önemli eser olan Kitab-ı Bahriye ve dünya haritası çalışmalarıyla eşleştiği belirlenir.

Piri Reis, Yeni Çağ'da Osmanlı Devleti'nin en büyük coğrafya ve kartografya uzmanlarından biridir.

4

Modern coğrafyanın kurucusunu tespit etme

Alexander von Humboldt'un modern fiziki coğrafyanın kurucusu ve metodolojisini ortaya koyan bilim insanı olduğu netleştirilir.

Humboldt, coğrafyanın dağılış, nedensellik ve ilgi/bağlantı ilkelerini modern anlamda sistemleştiren kişidir.

Key Concept

Coğrafyanın gelişiminde rol oynayan tarihi şahsiyetler ve bunların temel coğrafi katkıları.

Question 346Question →

Aşağıda Atatürk Dönemi'nde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel amaçları verilmiştir. Bu inkılapları ilgili oldukları temel amaçlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi deniz ticaretinde milli bağımsızlığın sağlanmasıyla; Aşar vergisinin kaldırılması köylünün mali yükünün azaltılmasıyla; Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması ise özel girişimlerin desteklenmesiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Kabotaj Kanunu denizlerdeki milli egemenliğe, Aşar vergisinin kaldırılması tarımsal üreticinin desteklenmesine, Teşvik-i Sanayi Kanunu ise özel sektör aracılığıyla sanayileşmeye yöneliktir.

Step-by-Step Solution

1

Kabotaj Kanunu'nun içeriğini ve denizcilikle olan ilişkisini analiz etmek.

Kabotaj Kanunu deniz ticareti ve liman işletme haklarını Türk denizcilerine verdiği için 'Deniz ticaretinde milli egemenliği ve bağımsızlığı sağlamak' ifadesiyle eşleşir.

Milli iktisat ilkesi doğrultusunda denizlerimizin bağımsızlığının sağlanması hedeflenmiştir.

2

Aşar vergisinin hedef kitlesini ve verginin niteliğini belirlemek.

Aşar vergisi köylüden alınan tarım vergisi olduğundan, kaldırılması 'Köylünün üzerindeki mali yükü azaltıp tarımsal üretimi canlandırmak' hedefiyle eşleşir.

Halkçılık ilkesi gereği köylünün refah seviyesinin yükseltilmesi amaçlanmıştır.

3

Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun adından yola çıkarak sanayi ve özel sektör ile ilişkisini kurmak.

Bu kanun özel sermayeye kolaylıklar sağladığı için 'Özel girişimcileri destekleyerek yerli sanayi üretimini artırmak' hedefiyle eşleşir.

Devletin henüz doğrudan yatırım yapamadığı erken dönemde özel teşebbüsü destekleme politikası uygulanmıştır.

Key Concept

Atatürk Dönemi ekonomi politikaları ve milli bağımsızlık, halkçılık ve sanayileşme hedefleri doğrultusunda yapılan düzenlemeler.

Question 347Question →

Coğrafya öğretmeninin araştırma ödevi için belirlediği aşağıdaki çalışma konularını, fiziki coğrafyacıların bu araştırmalarda doğrudan yararlandığı yardımcı bilim dalları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Çalışma konuları ve yardımcı bilim dalları şu şekilde eşleşmektedir: Göller Yöresi'ndeki göl suları ve su bütçesi çalışmaları Limnoloji ve Hidroloji ile; Taşeli Platosu'ndaki karstik şekiller ve kayaç analizleri Litoloji ve Jeoloji ile; Kaçkar Dağları'ndaki endemik bitkiler ve yaban hayatı çalışmaları Botanik ve Zooloji ile; Güneydoğu Anadolu'daki buharlaşma ve rüzgâr analizleri ise Meteoroloji ve Fizik bilimleri ile eşleşir.

Göller Yöresi'ndeki göl suları ve su bütçesi çalışmaları Limnoloji ve Hidroloji ile; Taşeli Platosu'ndaki dolin, obruk ve kireç taşı analizleri Litoloji ve Jeoloji ile; Kaçkar Dağları'ndaki endemik bitki ve yaban hayatı çalışmaları Botanik ve Zooloji ile; Güneydoğu Anadolu'daki buharlaşma ve rüzgâr analizleri ise Meteoroloji ve Fizik bilimleri ile eşleşmektedir. Bu bilim dalları fiziki coğrafyanın sırasıyla hidroğrafya, jeomorfoloji, biyocoğrafya ve klimatoloji alt dallarına doğrudan veri sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1

İlk çalışma konusundaki 'göl suları ve su bütçesi' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, suları ve gölleri inceleyen Limnoloji ve Hidroloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Göller coğrafyası (hidroğrafyanın bir parçası) çalışmalarında göl bilimi (limnoloji) ve su bilimi (hidroloji) temel veri kaynağıdır.

2

İkinci çalışma konusundaki 'dolin, obruk' gibi yer şekilleri ve 'kireç taşı' (kayaç yapısı) ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, kayaçları inceleyen Litoloji ve yer yapısını inceleyen Jeoloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Yer şekillerinin ve kayaç özelliklerinin incelenmesi fiziki coğrafyanın alt dalı olan jeomorfolojinin konusudur ve bu alanda jeoloji ile litolojiden yararlanılır.

3

Üçüncü çalışma konusundaki 'endemik çiçek toplulukları' ve 'yaban keçileri' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, bitkileri inceleyen Botanik ve hayvanları inceleyen Zooloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Bitki ve hayvanların dağılışını inceleyen biyocoğrafya alt dalı, biyoloji biliminin dalları olan botanik ve zoolojiden doğrudan yararlanır.

4

Dördüncü çalışma konusundaki 'buharlaşma şiddeti', 'rüzgâr frekansları' ve 'atmosferik koşullar' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, hava olaylarını inceleyen Meteoroloji ve atmosferin fiziksel yapısını açıklayan Fizik yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

İklim elemanlarının ve atmosfer olaylarının incelenmesi fiziki coğrafyanın alt dalı olan klimatolojinin konusudur ve bu alanda meteoroloji ve fizikten yararlanılır.

Key Concept

Fiziki coğrafyanın alt dalları (hidroğrafya, jeomorfoloji, biyocoğrafya, klimatoloji) ile bu dallara yardımcı olan bilim dallarının (limnoloji, hidroloji, litoloji, jeoloji, botanik, zooloji, meteoroloji, fizik) eşleştirilmesi.

Estimated Time:2m 0s

Question 348Question →

I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri'nin kendi aralarında yaptıkları gizli antlaşmalar ile bu antlaşmaların temel içerik ve hedeflerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sykes-Picot Antlaşması Orta Doğu'nun paylaşımını, MacMahon Antlaşması Şerif Hüseyin ile Arap devleti vaadini, Saint-Jean de Maurienne Antlaşması İtalya'ya İzmir ve çevresinin verilmesini, Petrograd Protokolü ise Rusya'ya Doğu Anadolu'nun bırakılmasını öngörmektedir.

Eşleştirmede Sykes-Picot Antlaşması Orta Doğu'nun İngiltere ve Fransa arasında paylaşılmasıyla, MacMahon Antlaşması Şerif Hüseyin ile yapılan Arap krallığı vaadiyle, Saint-Jean de Maurienne Antlaşması İtalya'ya İzmir çevresinin verilmesiyle, Petrograd Protokolü ise Rusya'ya Doğu Anadolu topraklarının bırakılmasıyla doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Sykes-Picot Antlaşması'nın kapsamını belirleme

Bu antlaşma İngiltere ile Fransa arasında Orta Doğu topraklarını paylaşmayı hedeflediğinden Orta Doğu paylaşım planı ile eşleşir.

Orta Doğu coğrafyasındaki manda yönetimlerinin temeli bu antlaşmayla atılmıştır.

2

MacMahon Antlaşması'nın taraflarını ve amacını inceleme

İngiliz temsilci MacMahon ile Şerif Hüseyin arasındaki uzlaşıyı yansıttığından Arap isyanı ve devlet vaadi ile eşleşir.

Osmanlı Devleti'nin İslamcılık/Ümmetçilik politikasının etkisiz kalmasında bu antlaşma önemli rol oynamıştır.

3

Saint-Jean de Maurienne Antlaşması'nın İtalya üzerindeki etkisini değerlendirme

İtalya'ya İzmir ve Batı Anadolu'yu vaat eden paylaşım planı ile eşleşir.

Paris Barış Konferansı'nda bu vaadin yerine getirilmemesi İtilaf Devletleri arasında ilk açık görüş ayrılığına yol açmıştır.

4

Petrograd Protokolü'nün Rusya'ya yönelik kazanımlarını analiz etme

Rusya'ya Boğazlar'ın yanı sıra Doğu Anadolu vilayetlerinin verilmesi maddesiyle eşleşir.

Rusya'daki rejim değişikliği bu paylaşım planlarının uygulanmasını engellemiş ve gizli antlaşmalar dünyaya açıklanmıştır.

Key Concept

I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını paylaşmak amacıyla imzaladığı gizli antlaşmalar ve içerikleri.

Estimated Time:2m 0s

Question 349Question →

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü (günlük hareketi) sonucunda yeryüzünde birçok fiziksel olay gerçekleşir. Aşağıda günlük hareketin bazı sonuçları ile bu sonuçların açıklamaları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki sonuçları sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Coriolis (sapma) etkisi sürekli rüzgarların yönlerinde sapmalara neden olmasıyla; fiziksel (mekanik) ufalanma gün içindeki sıcaklık değişimlerinin kayaçları çatlatmasıyla; yerel saat farkları ise Dünya'nın dönüş yönünden dolayı doğuda Güneş'in erken doğmasıyla eşleşir.

Coriolis etkisi rüzgarların sapmasına; günlük sıcaklık farkları kayaçların mekanik parçalanmasına; Dünya'nın dönüş yönü ise doğuda Güneş'in erken doğup yerel saatin ileri olmasına neden olur. Bu eşleştirmeler coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1

Coriolis (sapma) etkisinin doğasını incelemek

Bu etki sürekli rüzgarların esme yönlerinde sapmalara neden olur (Kuzey Yarım Küre'de sağa, Güney Yarım Küre'de sola).

Günlük hareketin dinamik bir sonucu olan Coriolis etkisinin rüzgar yönleri üzerindeki etkisini doğru eşleştirmek.

2

Fiziksel (mekanik) ufalanmanın nedenini belirlemek

Gün içindeki sıcaklık değişimleri kayaçların genleşip büzülerek çatlamasına (fiziksel ufalanmaya) yol açar.

Sıcaklık farkı ile kayaçların fiziksel deformasyonu arasındaki sebep-sonuç ilişkisini kurmak.

3

Yerel saat farklarının oluşum mantığını kavramak

Dünya'nın batıdan doğuya dönmesi nedeniyle doğuda yerel saatin daha ileri olması bu kavramla ilişkilidir.

Dönüş yönünün yerel saat üzerindeki etkisini doğru açıklama ile bağdaştırmak.

Key Concept

Dünya'nın günlük hareketinin sıcaklık, rüzgarlar ve yerel saat üzerindeki doğrudan etkileri

Question 350Question →

Karstik topografya; çözünebilen kayaçların su kimyasıyla erimesi veya bu sulardaki çözünmüş minerallerin çökelmesi sonucu şekillenir. Türkiye, karstik yer şekillerinin çeşitliliği ve yaygınlığı bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Bu şekillerin gelişiminde kayaç yapısı, iklim ve yer şekilleri gibi faktörler belirleyicidir.

Aşağıda verilen karstik yer şekillerini ve bölgesel karst özelliklerini, karşılarında yer alan jeomorfolojik açıklama ve oluşum süreçleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Polye (Gölova) en geniş karstik erime çanağıdır ve tabanında terra rossa toprakları barındırır. Obruk, yeraltı tavan çökmesiyle oluşan dik derin kuyulardır. Traverten, kalsiyum karbonat çökelmesiyle oluşan basamaklı yapılardır. Jips karstı ise Sivas'ta yaygın olan ve erime hızı kalkerden yüksek olan dayanıksız karst şekilleridir.

Karstik şekillerin doğru eşleşmesi şu şekildedir: Polye, en geniş karstik çanak olup tarımsal karstik ovaları oluşturur; obruk, yeraltı boşluklarının çökmesiyle oluşan dik kuyulardır; traverten, kalsiyum karbonat çökelmesiyle oluşan birikim şeklidir; jips karstı ise Sivas'ta yaygın olan, çok hızlı çözünen dayanıksız erime şekilleridir.

Step-by-Step Solution

1

Karstik aşınım şekillerinin en büyüğü olan polye tanımını analiz etmek.

Polye (Gölova) ifadesi, tabanında terra rossa biriken tarımsal karstik ovalar tanımıyla eşleşir.

Polyenin boyut hiyerarşisinde en üstte olduğunu ve tarımsal faaliyetlere uygunluğunu doğrulamak.

2

Yeraltı tavanlarının çökmesi ve aşırı yeraltı suyu tüketiminin tetiklediği doğal kuyuların obruk olduğunu saptamak.

Obruk ifadesi, yeraltı mağara tavanlarının çökmesi sonucu oluşan derin kuyularla eşleşir.

Obrukların oluşum mekanizmasını çökmeyle ilişkilendirmek.

3

Termal suların yüzeye çıkışıyla kalsiyum karbonatın çökelmesi sonucu oluşan basamaklı yer şeklinin traverten olduğunu teşhis etmek.

Traverten ifadesi, karbondioksitin açığa çıkmasıyla basamaklar halinde çökelen yer şekliyle eşleşir.

Travertenin kimyasal birikim kökenini ve morfolojisini tanımlamak.

4

Sivas çevresinde yaygın olan ve kalkere göre çok daha hızlı eriyebilen alçı taşı (jips) karstının özelliklerini ilişkilendirmek.

Jips Karstı ifadesi, Sivas çevresindeki hızlı ve dayanıksız çözünme süreçleriyle eşleşir.

Jips mineralinin çözünme hızının yüksek olmasının yer şekillerinin ömrü üzerindeki etkisini göstermek.

Key Concept

Karstik aşınım ve birikim şekillerinin oluşum mekanizmaları ile kayaç özelliklerine göre dağılışları.

Alternative Method

Karstik aşınım şekillerini boyutlarına göre küçükten büyüğe (lapya < dolin < uvala < polye) sıralayarak en geniş seçeneğin polye olduğunu kolayca bulabilirsiniz. Birikim şekillerinde ise kalsiyum karbonat kelimesi doğrudan traverten oluşumuna işaret eder.

Estimated Time:2m 0s

Question 351Question →

Aşağıda verilen kıyı tiplerini, oluşumlarında etkili olan temel özelliklerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Fiyort kıyı tipi buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla (birinci açıklama), haliçli kıyı tipi gelgit etkisiyle akarsu ağızlarının aşınmasıyla (ikinci açıklama) ve Dalmaçya kıyı tipi dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde vadilerin sular altında kalmasıyla (üçüncü açıklama) eşleşir.

Kıyı tipleri ve en belirgin özellikleri doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Fiyort buzul kökenlidir, haliç okyanus ve gelgit etkisiyle oluşur, Dalmaçya ise paralel dağ sıralarının sular altında kalmasıyla meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1

Fiyort kıyı tipinin tanımını belirlemek.

Fiyortlar buzul aşındırması sonucu oluşan vadilerin deniz suları altında kalmasıyla meydana gelir. Bu durum birinci maddedeki buzul vadilerinin sular altında kalması ifadesiyle örtüşmektedir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için fiyortların buzul kökenli bir kıyı tipi olduğunun bilinmesi gerekir.

2

Haliçli kıyı tipinin tanımını belirlemek.

Haliçler okyanus kıyılarındaki gelgit hareketlerine bağlı olarak akarsu ağızlarının aşındırılmasıyla oluşur. Bu durum ikinci maddedeki gelgit genliğinin yüksek olduğu okyanus kıyılar�� ifadesiyle örtüşmektedir.

Haliçli kıyı tipinin gelgit (medcezir) etkisiyle oluştuğunun kavranması gerekir.

3

Dalmaçya kıyı tipinin tanımını belirlemek.

Dalmaçya kıyıları, kıyıya paralel uzanan dağ sıralarının arasındaki vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı ve adalar yapısıdır. Bu durum üçüncü maddedeki kıyıya paralel uzanan dağ vadilerinin sular altında kalması ifadesiyle örtüşmektedir.

Dalmaçya kıyı tipinin orojenez ve deniz ilerlemesi (transgresyon) sonucu dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde oluştuğunu belirlemek gerekir.

Key Concept

Dalgalar, akıntılar ve kıyı tiplerinin oluşum süreçleri

Estimated Time:1m 0s

Question 352Question →

Aşağıda sol sütunda verilen felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerini, sağ sütundaki doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Refleksiflik kendi üzerine düşünme tanımıyla, kümülatiflik yığılımlı olarak artma tanımıyla, tutarlılık ise mantıksal olarak çelişki barındırmama tanımıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Sol sütundaki kavramları ve sağ sütundaki açıklamaları okuyun.

Kavramlar ve tanımların temel özellikleri belirlendi.

Eşleştirme yapabilmek için kavramların temel tanımlarını bilmek gerekir.

2

Kavramları tanımlarla birebir eşleştirin.

Refleksiflik düşünce üzerine düşünme, kümülatiflik yığılımlılık ve tutarlılık çelişmezlik tanımlarıyla doğru şekilde eşleşti.

Bu eşleştirmeler felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerinin temel sözlük anlamlarına uygundur.

Key Concept

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri

Estimated Time:45s

Question 353Question →

Ahlaki eylemde özgürlük problemi ile ilgili aşağıda verilen felsefi kavramları, savundukları temel açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Determinizm kavramı ahlaki kararların dış/iç nedenlerle belirlenip özgür olunamayacağı açıklamasıyla, İndeterminizm kavramı hiçbir etki altında kalmadan tamamen serbestçe seçim yapılabileceği açıklamasıyla, Otodeterminizm kavramı bireyin kendisini geliştirip aklını kullanarak özerkleşebileceği açıklamasıyla ve Fatalizm kavramı ise eylemlerin kader/alın yazısı ile önceden çizildiği açıklamasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; insanın ahlaki kararlarında özgür olamayacağını çevresel ve içsel nedenlerle açıklayan determinizm birinci ifadeyle; hiçbir etki altında kalmadan mutlak özgürlüğü savunan indeterminizm ikinci ifadeyle; kişinin aklını kullanarak kendi kararlarını verme gücünü aşamalı olarak kazanacağını belirten otodeterminizm üçüncü ifadeyle; ve eylemlerin ilahi bir güç tarafından önceden yazıldığını belirten fatalizm ise dördüncü ifadeyle tam olarak uyuşur.

Step-by-Step Solution

1

Ahlaki eylemde özgürlük problemine dair temel felsefi yaklaşımların (determinizm, indeterminizm, otodeterminizm ve fatalizm) tanımlarını anımsamak.

Her bir kavramın insan özgürlüğüne bakış açısı (belirlenmişlik, serbestlik, özerklik, kader) netleştirilir.

Doğru eşleştirmeyi yapabilmek için kavramların temel iddialarının ayırt edilmesi gerekir.

2

Kavramları açıklamalarla tek tek karşılaştırmak.

Belirlenmişliğe vurgu yapan determinizmin ilk açıklamayla, mutlak serbestliğe vurgu yapan indeterminizmin ikinci açıklamayla, kendini geliştirmeye ve ahlaki özerkliğe vurgu yapan otodeterminizmin üçüncü açıklamayla, alın yazısı/kader vurgusu yapan fatalizmin ise dördüncü açıklamayla eşleştiği görülür.

Hatalı eşleştirmeleri elemek ve her bir kavramı kendi özgün tanımıyla eşleştirmek için bu adım gereklidir.

3

Doğru eşleşen çiftleri nihai olarak kaydetmek.

left_1 ile right_1, left_2 ile right_2, left_3 ile right_3 ve left_4 ile right_4 doğru eşleşen çiftler olarak belirlenir.

Eşleştirme sürecini tamamlayıp doğru yanıtı oluşturmak amacıyla sonuca ulaşılır.

Key Concept

Ahlaki eylemde özgürlük problemi çerçevesindeki temel felsefi görüşler

Question 354Question →

Aşağıda verilen cümleleri, taşıdıkları yan cümlelerin kuruluş özelliklerine göre uygun birleşik cümle türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

İlk cümle girişik birleşik cümleyle, ikinci cümle şartlı birleşik cümleyle, üçüncü cümle ki'li birleşik cümleyle, dördüncü cümle ise iç içe birleşik cümleyle eşleşmektedir.

Cümleler sırasıyla yan cümleciğin kurucu ögelerine göre (fiilimsi, şart eki, ilgi bağlacı ve aktarma cümle) sınıflandırılarak doğru birleşik cümle türleriyle eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Cümlelerdeki yan yargıları belirlemek amacıyla fiilimsileri, şart eklerini, 'ki' bağlaçlarını ve aktarma sözleri aramak.

Birinci cümlede 'kullanmayı' ve 'getiren' fiilimsileri; ikinci cümlede '-se' şart eki; üçüncü cümlede 'ki' bağlacı; dördüncü cümlede ise tırnak içindeki aktarma cümlesi tespit edilmiştir.

Birleşik cümlelerin türü, yan cümleciğin kurucu unsuruna bağlı olarak değişir.

2

Tespit edilen her cümleyi yapısal özelliğine göre birleşik cümle türleriyle eşleştirmek.

Birinci cümle girişik birleşik cümleyle, ikinci cümle şartlı birleşik cümleyle, üçüncü cümle ki'li birleşik cümleyle ve dördüncü cümle iç içe birleşik cümleyle eşleşir.

Fiilimsiler girişik birleşik cümleyi, şart eki şartlı birleşik cümleyi, 'ki' bağlacı ki'li birleşik cümleyi ve başka bir cümle ise iç içe birleşik cümleyi oluşturur.

Key Concept

Birleşik Cümle Yapısı ve Çeşitleri

Estimated Time:2m 0s

Question 355Question →

Aşağıda felsefi düşüncenin bazı ayırt edici özellikleri ve bu özelliklere ait açıklamalar verilmiştir. Buna göre, özellikleri doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Refleksiflik kavramı düşüncenin kendi üzerine yönelmesiyle, kümülatiflik bilginin yığılarak birikmesiyle, rasyonellik ise iddiaların akıl ve mantık ilkelerine dayandırılmasıyla eşleşmelidir.

Eşleştirme yapıldığında, refleksiflik kavramı zihnin kendi düşünme eylemine yönelmesiyle; kümülatiflik felsefi bilginin tarih boyunca yığılıp birikmesiyle; rasyonellik ise iddiaların akla ve mantığa dayandırılmasıyla doğru şekilde ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

İlk olarak 'Refleksiflik' kavramının anlamı incelenir.

Refleksiflik, düşüncenin kendi üzerine dönmesidir. Bu durum, 'Düşüncenin kendi üzerine yönelmesi' açıklamasıyla eşleşir.

Refleksif olma, felsefede zihnin kendi ürettiği iddiaları tekrar düşünme nesnesi yapması anlamına gelir.

2

İkinci olarak 'Kümülatiflik' kavramı değerlendirilir.

Kümülatiflik, yığılma ve birikme anlamına gelir. Bu yüzden 'Felsefi bilginin tarih boyunca yığılarak birikmesi' açıklamasıyla eşleşir.

Felsefe tarihi boyunca ortaya atılan görüşler birbirini tamamen yok etmez, aksine üst üste yığılarak felsefe mirasını zenginleştirir.

3

Son olarak 'Rasyonellik' kavramının tanımı incelenir.

Rasyonellik, akılcılık demektir. Bu tanım, felsefenin aklı ve mantığı temel almasıyla doğrudan ilişkilidir.

Rasyonel düşünce, dogmatik temellere değil, aklın süzgecinden geçmiş mantıklı argümanlara dayanır.

Key Concept

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri

Estimated Time:1m 0s

Question 356Question →

Dünya'nın eksen eğikliği ve yıllık hareketine bağlı olarak farklı enlemlerde Güneş ışınlarının düşme açıları ve gece-gündüz süreleri yıl boyunca değişim gösterir.

Buna göre, aşağıda solstis (gün dönümü) tarihlerinde verilen enlemler ile bu enlemlerde gerçekleşen coğrafi özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleşen çiftler sırasıyla: 21 Haziran'da Kuzey Kutup Dairesi 46°54' güne�� açısı ve 24 saat gündüz ile; 21 Aralık'ta Yengeç Dönencesi 43°06' güneş açısı ve en uzun gece ile; 21 Haziran'da Ekvator 66°33' güneş açısı ve gece-gündüz eşitliği ile; 21 Aralık'ta Güney Kutup Noktası ise 23°27' güneş açısı ve 24 saat gündüz (Güneş'in batmaması) ile eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, Dünya'nın yıllık hareketi sırasında eksen eğikliğine bağlı olarak güneş ışınlarının enlemlere düşme açısının matematiksel hesabı ve solstis günlerindeki aydınlanma dairesi sınırlarının değişimiyle tam uyumludur. Ekvator'da her zaman gece-gündüz eşitken, kutup daireleri ve kutup noktaları solstis tarihlerinde

24

saatlik gündüz veya gece durumlarını yaşarlar.

Step-by-Step Solution

1

Solstis tarihlerinde Güneş ışınlarının hangi enlemlere dik açıyla (

90^\circ

) düştüğünü saptayınız.

21

Haziran solstisinde Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne (

23^\circ 27'

K),

21

Aralık solstisinde ise Oğlak Dönencesi'ne (

23^\circ 27'

G) dik açıyla düşer.

Geliş açısı hesaplamalarında Güneş'in dik düştüğü enlem temel referanstır.

2

Kuzey Kutup Dairesi (

66^\circ 33'

K) enleminin

21

Haziran tarihindeki değerlerini hesaplayınız.

Güneş ışınlarının geliş açısı

90^\circ - (66^\circ 33' - 23^\circ 27') = 46^\circ 54'

olarak bulunur. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanır ve Kuzey Kutup Dairesi'nde gündüz süresi

24

saattir.

Aynı yarım kürede yer alan enlemlerin farkı alınarak geliş açısı bulunur.

3

Yengeç Dönencesi (

23^\circ 27'

K) enleminin

21

Aralık tarihindeki durumunu hesaplayınız.

Güneş ışınlarının geliş açısı

90^\circ - (23^\circ 27' + 23^\circ 27') = 43^\circ 06'

olarak hesaplanır. Kuzey Yarım Küre kış başlangıcında olduğundan yılın en dar açısı alınır ve en uzun gece yaşanır.

Farklı yarım kürelerdeki enlemler toplanarak

90^\circ

'den çıkarılır.

4

Ekvator'un (

0^\circ

)

21

Haziran tarihindeki durumunu inceleyiniz.

Güneş ışınlarının geliş açısı

90^\circ - 23^\circ 27' = 66^\circ 33'

olur. Ekvator'da aydınlanma dairesinin konumu nedeniyle her zaman gece ve gündüz süreleri

12

saat olarak eşittir.

Ekvator çizgisi Dünya'nın şeklinden dolayı aydınlanma çemberi tarafından daima iki eşit parçaya bölünür.

5

Güney Kutup Noktası'nın (

90^\circ

G)

21

Aralık tarihindeki durumunu analiz ediniz.

Güneş ışınlarının geliş açısı

90^\circ - (90^\circ - 23^\circ 27') = 23^\circ 27'

olur. Güney Yarım Küre yaz mevsimini yaşadığından kutup noktasında

24

saat boyunca gündüz yaşanır (Güneş batmaz).

Kutup noktaları solstis tarihlerinde eksen eğikliği derecesine eşit bir açıyla Güneş ışığı alır.

Key Concept

Eksen Eğikliği ve Yıllık Hareketin Sonuçları

Estimated Time:2m 0s

Question 357Question →

Fiziki coğrafyanın alt dalları, yeryüzündeki doğal olayları ve süreçleri incelerken çeşitli yardımcı bilim dallarının verilerinden ve yöntemlerinden yararlanır.

Aşağıda verilen coğrafi araştırma konularını, bu araştırmalarda doğrudan yararlanılan yardımcı bilim dallarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Fırat ve Dicle nehirlerinin akım düzenlerinin incelenmesi Potamoloji ile; maki bitki topluluklarının incelenmesi Botanik ile; karstik aşınım şekillerini olu��turan kireç taşlarının analizi Litoloji ile; toprak örtüsünün horizon yapısının incelenmesi ise Pedoloji ile eşleşmektedir.

Verilen araştırma konularından akarsuların akım özelliklerinin incelenmesi potamoloji ile; bitki topluluklarının yapısal analizi botanik ile; kireç taşı gibi kayaç tabakalarının yapısı litoloji ile; toprak katmanlarının (horizon) incelenmesi ise pedoloji ile doğrudan ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1

Akarsuların akım düzenlerini ve debilerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Fırat ve Dicle nehirlerinin debi analizleri potamoloji (akarsu bilimi) ile ilişkilendirilir.

Potamoloji, akarsuların akış özelliklerini ve rejimlerini doğrudan inceleyen hidroğrafya alt bilim dalıdır.

2

Bitki topluluklarının özelliklerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Maki bitki topluluklarının fizyolojik özellikleri ve tür çeşitliliği botanik (bitki bilimi) ile eşleşir.

Botanik, bitkilerin anatomik ve fizyolojik yapılarını inceleyerek biyocoğrafyaya veri sağlayan temel biyoloji dalıdır.

3

Kayaç özelliklerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Kireç taşı (kalker) tabakalarının mineralojik yapısının incelenmesi litoloji (taş bilimi) ile eşleşir.

Litoloji, yer kabuğunu oluşturan kayaçların bileşimlerini inceleyerek jeomorfolojiye yardımcı olur.

4

Toprak katmanlarını ve yapısını inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Toprak örtüsünün horizon ve fiziksel özelliklerinin incelenmesi pedoloji (toprak bilimi) ile eşleşir.

Pedoloji, toprakların oluşumunu, gelişimini ve yapısını inceleyen ve jeomorfolojiye katkı sunan bilim dalıdır.

Key Concept

Fiziki Coğrafyanın Alt Dalları ve Yardımcı Bilim Dalları

Estimated Time:2m 0s

Question 358Question →

Aşağıda yeryüzünde nüfusun dağılışını etkileyen faktörlere bağlı olarak şekillenen bazı bölgeler ve bu bölgelerin nüfus özellikleri verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki bölgeleri sağ sütundaki nüfus özellikleri ve bunun temel nedenleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Amazon ve Kongo havzaları yüksek sıcaklık, nem ve gür orman örtüsüyle; Kuzey Afrika ve Orta Avustralya kuraklık ve su kıtlığıyla; Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'nın doğusu sanayi, ticaret ve uygun iklim koşullarıyla; Sibirya ve Kuzey Kanada ise düşük sıcaklıklar ve donmuş topraklarla eşleşmektedir.

Dünya nüfusunun yeryüzündeki dağılışı düzenli değildir. Amazon ve Kongo havzaları aşırı nem ve gür bitki örtüsü nedeniyle; Kuzey Afrika ve Orta Avustralya kuraklık ve su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle; Sibirya ve Kuzey Kanada ise düşük sıcaklıklar nedeniyle seyrek nüfuslanmıştır. Buna karşın Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'nın doğusu uygun iklim özellikleri ve gelişmiş sanayi faaliyetleri sayesinde yoğun nüfuslu alanlardır.

Step-by-Step Solution

1

Ekvatoral bölgedeki nehir havzalarının doğal özelliklerini analiz etme

Amazon ve Kongo havzalarının çok sıcak, nemli ve gür ormanlarla kaplı olmasından dolayı seyrek nüfuslu olduğu belirlenir.

Ekvatoral iklimin nüfus üzerindeki sınırlayıcı etkisini tespit etmek.

2

Dönenceler çevresindeki karasal ve çöl bölgelerinin iklim şartlarını değerlendirme

Kuzey Afrika ve Orta Avustralya'nın şiddetli kuraklık ve su azlığı nedeniyle seyrek nüfuslandığı belirlenir.

Kuraklığın nüfus dağılışına etkisini analiz etmek.

3

Sanayileşmiş küresel merkezlerin beşerî ve ekonomik koşullarını inceleme

Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'nın doğusunun sanayi ve ticaret faaliyetleri sayesinde yoğun nüfuslu olduğu belirlenir.

Ekonomik faaliyetlerin nüfus yoğunluğuna etkisini ortaya koymak.

4

Kutup altı yüksek enlemlerin sıcaklık koşullarını değerlendirme

Sibirya ve Kuzey Kanada'nın aşırı soğuklar ve donmuş topraklar nedeniyle seyrek nüfuslandığı belirlenir.

Düşük sıcaklıkların yerleşme üzerindeki olumsuz etkisini tespit etmek.

Key Concept

Dünya genelinde nüfusun dağılışını etkileyen fiziki (iklim, su kaynakları, bitki örtüsü) ve beşerî (sanayileşme, ticaret) faktörler.

Estimated Time:1m 15s

Question 359Question →

Yer kabuğunda meydana gelen tektonik kökenli depremlerin özelliklerini ve etkilerini inceleyen sismoloji biliminde birçok temel kavram kullanılmaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen deprem bilimi terimlerini, sağ sütunda yer alan doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Hiposantr kavramı yer kabuğunun derinliklerindeki iç odak noktasıyla, Episantr kavramı bu odağın yeryüzündeki izdüşümü olan dış merkezle, Magnitüd sismograf yardımıyla saptanan toplam enerji miktarıyla, İntensite ise depremin yeryüzündeki yapılar ve insanlar üzerinde yarattığı hasar derecesiyle eşleşmektedir.

Yapılan eşleştirmede depremin yeraltındaki başlangıç noktası (hiposantr) derinlikteki tanımıyla, yeryüzündeki izdüşümü (episantr) dış merkez tanımıyla doğru ilişkilendirilmiştir. Deprem sırasında açığa çıkan enerjinin aletsel karşılığı büyüklük (magnitüd) olarak adlandırılırken, bu sarsıntının canlılar ve yapılar üzerindeki tahrip edici etkisi ise şiddet (intensite) olarak nitelendirilerek doğru bir şekilde tanımlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Hiposantr kavramının fiziksel konumunu tespit etmek.

Hiposantr (deprem odağı), sismik dalgaların üretilip çevreye yayıldığı yer kabuğu içerisindeki en derin kaynaktır.

Depremin iç merkezini ve başlangıç noktasını doğru tanımlamak.

2

Episantr kavramının coğrafi konumunu belirlemek.

Episantr (deprem merkez üssü), hiposantr noktasından yüzeye çizilen en kısa dik hattın yeryüzüne ulaştığı dış merkezdir.

İç merkez ile dış merkez arasındaki geometrik ve sismik ilişkiyi kurmak.

3

Deprem büyüklüğü (magnitüd) kavramının ölçüm yöntemini ve niteliğini belirlemek.

Magnitüd, sismograf cihazının kaydettiği dalga genliğine göre belirlenen, açığa çıkan toplam enerjinin nesnel ifadesidir.

Depremin fiziksel gücünü gösteren aletsel ölçümü tanımlamak.

4

Deprem şiddeti (intensite) kavramının gözlemsel niteliğini saptamak.

Şiddet, depremin binalarda yarattığı yıkım, doğadaki değişimler ve insanlar tarafından algılanma derecesi gibi sosyo-çevresel etkilere dayanır.

Depremin büyüklüğü ile yarattığı hasar (şiddet) arasındaki farkı netleştirmek.

Key Concept

Depremlerin Oluşumu ve Temel Kavramları

Estimated Time:1m 30s

Question 360Question →

Aşağıdaki coğrafi bölgeleri, nüfus dağılışını belirleyen temel faktörler ve bu nüfuslanmanın özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Ganj ve Brahmaputra Deltası tarımsal/Muson özellikleriyle, Kuzey Amerika'nın Doğu Kıyıları sanayi/finans özellikleriyle, Kongo Havzası ekvatoral/gür orman özellikleriyle, Orta Avustralya ise dinamik yüksek basınç/kuraklık özellikleriyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Ganj ve Brahmaputra Deltası geleneksel çeltik tarımı ve Muson yağışlarıyla (tarımsal bölge), Kuzey Amerika'nın Doğu Kıyıları sanayi ve finansla (beşerî bölge), Kongo Havzası yüksek sıcaklık/nem ve gür ormanlarla (ekvatoral bölge), Orta Avustralya ise dinamik yüksek basınç kaynaklı kuraklıkla (kurak bölge) eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Ganj ve Brahmaputra Deltası'nın coğrafi konumu ve tarımsal potansiyeli analiz edilir.

Bu bölgenin Muson yağışları ve alüvyal topraklar sayesinde tarımsal nüfus yoğunluğu yüksek bir yer olduğu belirlenir ve Muson iklimine dair açıklamayla eşleştirilir.

Tarımsal elverişlilik, Güneydoğu Asya'daki nüfus yoğunluğunun temel nedenidir.

2

Kuzey Amerika'nın Doğu Kıyıları'nın sosyo-ekonomik yapısı incelenir.

Sanayi, ticaret, finans ve ulaşım ağlarının gelişmişliğiyle nüfusun yoğunlaştığı belirtilen beşerî açıklama ile eşleştirilir.

Sanayi ve hizmet sektörleri bu bölgedeki yoğun nüfuslanmanın birincil nedenidir.

3

Kongo Havzası'nın iklim ve bitki örtüsü özellikleri değerlendirilir.

Sıcaklık, nem ve gür yağmur ormanları nedeniyle nüfusun seyrek olduğu ekvatoral açıklama ile eşleştirilir.

Aşırı sıcaklık ve nem, yerleşmeyi zorlaştıran fiziki etkenlerdir.

4

Orta Avustralya'nın iklim koşulları göz önünde bulundurulur.

Dinamik yüksek basınç etkisiyle oluşan kuraklık ve çöller nedeniyle nüfusun seyrek olduğunu belirten kurak bölge açıklamasıyla eşleştirilir.

Su kaynaklarının kıtlığı nüfus dağılışını doğrudan kısıtlar.

Key Concept

Dünya genelinde nüfusun dağılışı homojen olmayıp, fiziki (iklim, yer şekilleri, su kaynakları) ve beşerî (sanayileşme, tarım, ulaşım) faktörlerin karşılıklı etkileşimine göre şekillenir.

Alternative Method

Alternatif olarak, bölgelerin mutlak konumları (enlemleri) ve iklim tipleri (Ekvatoral, Muson, Çöl vb.) göz önünde bulundurularak fiziki kısıtlamalar hızlıca elenebilir.

Estimated Time:2m 0s

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution