Proteinler

6 questions

Question 1Question

Hücrede sentezlenen ve monomerleri arasında peptit bağları bulunan doğrusal bir polipeptit zincirinin işlevsel bir proteine dönüşüm süreci ve yapısal özellikleri ile ilgili;

I. Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanmasında, amino asitlerin radikal (RR) gruplar�� arasındaki zayıf etkileşimler ve kovalent bağlar rol oynar.
II. Yüksek sıcaklık veya pH değişimleri gibi faktörlerle proteinin denatüre olması durumunda, amino asitlerin sırası (birincil yapısı) korunurken üç boyutlu aktif yapısı bozulur.
III. Polipeptit zincirinin sentezi sırasında kurulan peptit bağı sayısı, tepkimede tüketilen toplam amino asit sayısına eşittir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Doğru yanıt 'I ve II' öncüllerini içeren seçenektir.
Doğru cevap 'I ve II' ifadesini içeren seçenektir. Proteinlerin katlanarak işlevsel üç boyutlu yapıyı kazanmasında amino asitlerin değişken (RR) grupları arasındaki kimyasal bağlar ve etkileşimler etkilidir. Denatürasyon sürecinde yüksek sıcaklık veya pH gibi etkenler bu zayıf etkileşimleri bozarak proteinin işlevsel üç boyutlu yapısını kaybettirir ancak kovalent peptit bağlarına etki etmediği için amino asit dizilimini (birincil yapıyı) korur. Doğrusal bir polipeptit sentezinde kurulan peptit bağı sayısı ise kullanılan amino asit sayısına eşit olmayıp, amino asit sayısının bir eksiğidir (n1n-1).

Step-by-Step Solution

1
Proteinlerin üç boyutlu yapı kazanma mekanizmasını analiz etme.
Amino asitlerin radikal (RR) grupları arasındaki etkileşimlerin (hidrojen bağları, disülfit köprüleri vb.) proteinin katlanmasında ve özgün üç boyutlu yapısını kazanmasında rol oynadığı belirlenir. Bu durumda birinci öncül doğrudur.
Proteinin işlevsel olabilmesi için doğru şekilde katlanması gerekir ve bu katlanma radikal gruplar arası bağlarla gerçekleşir.
2
Denatürasyon olayının protein yapısına etkisini inceleme.
Yüksek sıcaklık, ekstrem pH gibi etkenlerin proteinin üç boyutlu yapısını bozduğu ancak amino asit dizilimini (peptit bağlarını koparmadığı için birincil yapısını) koruduğu tespit edilir. Bu durumda ikinci öncül doğrudur.
Denatürasyon fiziksel bir değişimdir; zayıf bağlar kopar ancak kovalent peptit bağları korunur.
3
Polipeptit sentezindeki peptit bağı stoichiometry'sini hesaplama.
nn sayıda amino asidin katıldığı dehidrasyon sentezinde oluşan peptit bağı sayısı n1n-1 formülüyle hesaplanır. Dolayısıyla kurulan peptit bağı sayısı amino asit sayısına eşit olamaz. Bu durumda üçüncü öncül yanlıştır.
Açık uçlu doğrusal polimerleşmede monomer sayısından bir eksik sayıda bağ kurulur.

Key Concept

Proteinlerin yapısal düzeyleri, katlanma mekanizmaları, denatürasyon özellikleri ve dehidrasyon sentezi sayısal ilişkileri.
Question 2Question

Bir hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde, 8080 amino asidin dehidrasyonuyla doğrusal bir polipeptit zinciri üretilmiştir.

Buna göre, bu sentez reaksiyonu ve oluşan ürünle ilgili,

I. Tepkime sürecinde 7979 molekül su (H2OH_2O) açığa çıkar.
II. Polipeptit zincirinde amino asitler arasında 8080 tane peptit bağı kurulur.
III. Bu polipeptidin tamamen hidroliz edilerek amino asitlerine ayrıştırılması için 7979 molekül su (H2OH_2O) harcanır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III
Doğrusal bir polipeptit sentezinde açığa çıkan su sayısı ve kurulan peptit bağı sayısı n1n-1 bağıntısıyla bulunur (801=7980 - 1 = 79). Polipeptidin hidrolizinde de bağ sayısı kadar (7979 molekül) su harcanır. Dolayısıyla hem birinci hem üçüncü öncül doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Amino asit sayıs��nı belirleme ve dehidrasyon kuralını uygulama
Tepkimeye giren amino asit sayısı n=80n = 80'dir. Doğrusal bir polipeptit sentezinde (dehidrasyonda) kurulan peptit bağı sayısı ve açığa çıkan su sayısı n1n-1 formülüyle hesaplanır.
Protein sentezinde monomer sayısı ile oluşan bağ ve açığa çıkan su sayısı arasındaki matematiksel ilişkiyi kurmak için.
2
Açığa çıkan su ve peptit bağı sayılarını hesaplama
Sentezlenen polipeptitte kurulan peptit bağı sayısı = Açığa çıkan su sayısı = 801=7980 - 1 = 79 olur. Bu durumda birinci öncül doğru, ikinci öncül yanlış olur.
Sentez reaksiyonundaki bağ ve su sayılarını hesaplayıp öncülleri değerlendirmek için.
3
Polipeptidin hidrolizinde harcanan su miktarını bulma
Polipeptidin tamamen amino asitlerine yıkılması (hidroliz), dehidrasyon sentezinin tersidir. Bağları koparmak için harcanan su miktarı, kurulan peptit bağı sayısına eşittir (7979). Bu durumda üçüncü öncül de doğru olur.
Hidroliz sürecinde tüketilen su miktarını tespit ederek üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol etmek için.

Key Concept

Doğrusal dehidrasyon sentezinde ve hidroliz tepkimelerinde amino asit sayısı ile kurulan bağ ve su miktarı arasındaki n1n-1 ilişkisi.
Estimated Time:1m 0s
Question 3Question

Bir araştırmacı, 150150 amino asitten oluşan doğrusal bir polipeptit zincirinin sentezini ve bu polipeptitin üç boyutlu işlevsel bir proteine dönüşüm sürecini incelemektedir.

Araştırmacı, bu süreçlerle ilgili aşağıdaki çıkarımları yapmıştır:

I. Polipeptitin dehidrasyon sentezi sırasında 149149 adet peptit bağı kurulur ve 149149 molekül su açığa çıkar.
II. Proteinin yüksek sıcaklık etkisiyle denatüre olması durumunda, peptit bağları koparak polipeptit zincirinin primer (birincil) yapısı bozulur.
III. Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanmasında, amino asitlerin radikal (RR) grupları arasındaki etkileşimler rol oynar.

Buna göre, araştırmacının yaptığı çıkarımlardan hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III
Polipeptit zincirinin sentezi sırasında oluşan peptit bağı sayısı ve açığa çıkan su sayısı, amino asit sayısının bir eksiği (n1n - 1) formülüyle hesaplanır. Dolayısıyla 150150 amino asidin dehidrasyonuyla 149149 peptit bağı kurulur ve 149149 molekül su açığa çıkar (I. öncül doğrudur). Denatürasyon sürecinde yüksek sıcaklık, pH değişimleri veya yüksek tuz derişimi gibi faktörler proteinin üç boyutlu özgün yapısını koruyan zayıf bağları (hidrojen bağları vb.) bozar ancak amino asitler arasındaki kovalent peptit bağlarını koparmaz. Bu nedenle proteinin primer (birincil) yapısı bozulmaz (II. öncül yanlıştır). Polipeptitlerin katlanarak üç boyutlu işlevsel yapı kazanması, amino asitlerin yan zincirleri olan radikal (RR) grupları arasındaki hidrojen bağları, iyonik bağlar, disülfit köprüleri ve hidrofobik etkileşimler sayesinde gerçekleşir (III. öncül doğrudur). Bu doğrultuda I ve III numaralı çıkarımlar doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Dehidrasyon sentezi sonucunda oluşan peptit bağı ve açığa çıkan su sayısı bağıntısını kurmak.
150150 amino asitten oluşan doğrusal bir polipeptit sentezlenirken, n1n - 1 formülüne göre 1501=149150 - 1 = 149 peptit bağı kurulur ve 149149 su molekülü açığa çıkar.
Sentezlenen polimerin dehidrasyon katsayılarını ve doğrusal yapıdaki bağ/su stoichiometry'sini belirlemek için.
2
Denatürasyonun proteinlerin yapısal seviyelerine etkisini analiz etmek.
Yüksek sıcaklık gibi faktörler hidrojen bağları gibi zay��f etkileşimleri bozarak proteinin işlevsel üç boyutlu yapısını tahrip eder. Ancak kovalent peptit bağları güçlü olduğundan denatürasyon sırasında kopmaz; yani proteinin primer (birincil) yapısı korunur.
Denatüre olan bir proteinin hangi yapısal düzeylerinin bozulup hangilerinin korunduğunu saptamak için.
3
Proteinin üç boyutlu yapısının oluşumundaki kimyasal bağları incelemek.
Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün (fonksiyonel) yapı kazanmasında amino asitlerin radikal (RR) grupları arasındaki zayıf bağlar (hidrojen bağları vb.) ve kuvvetli bağlar (disülfit köprüleri) rol oynar.
Tersiyer ve kuaterner yapıların oluşum mekanizmasını belirlemek için.
4
Öncülleri değerlendirerek doğru seçeneği belirlemek.
I. ve III. öncüllerin doğru, II. öncülün ise yanlış olduğu belirlenerek doğru cevaba ulaşılır.
Tüm analizleri birleştirip nihai doğru yanıta karar vermek için.

Key Concept

Protein dehidrasyon sentezi bağıntıları, protein yapısının katları ve denatürasyon özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 4Question

Proteinler, hücrede ribozomda sentezlendikten sonra işlevsel hale gelebilmek için çeşitli katlanma basamaklarından geçerek karmaşık üç boyutlu yapılar oluştururlar.

Buna göre, sol sütunda verilen protein yapı düzeylerini, sağ sütundaki bu düzeylerin genel özellikleri ve oluşum biçimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Birincil (primer) yapı
İkincil (sekonder) yapı
Üçüncül (tersiyer) yapı
Dördüncül (kuaterner) yapı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birincil yapı doğrusal polipeptit zincirini (peptit bağları ile bağlı), ikincil yapı hidrojen bağları ile oluşan yerel katlanmaları (alfa-sarmal ve beta-yaprak), üçünc��l yapı yan zincirlerin (R grupları) etkileşimi ile oluşan üç boyutlu aktif yapıyı, dördüncül yapı ise birden fazla polipeptitin bir araya gelmesiyle oluşan kompleksi temsil eder.
Protein yapı düzeylerinin basitten karmaşığa doğru hiyerarşik organizasyonu, kullanılan bağ tipleri ve işlev kazanma durumlarına göre doğru şekilde eşleştirilmiştir. Birincil yapı doğrusal dizilimi, ikincil yapı omurgadaki hidrojen bağlarını, üçüncül yapı R grupları etkileşimlerini, dördüncül yapı ise çoklu polipeptit zincirlerini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Birincil (primer) yapının özellikleri analiz edilir.
Birincil yapının, protein sentezi sırasında amino asitlerin peptit bağlarıyla doğrusal olarak dizilmesini temsil ettiği ve işlevsel olmayan ilk polipeptit zinciri olduğu belirlenir. Bu tanım, amino asitlerin doğrusal bir sıra halinde uç uca eklenmesiyle oluşan zincir ifadesiyle eşleşir.
Birincil yapı proteinlerin sadece amino asit sırasını ve peptit bağlarını içerir.
2
İkincil (sekonder) yapının özellikleri analiz edilir.
Polipeptit omurgasındaki atomlar arasında kurulan hidrojen bağları sayesinde proteinin yerel olarak alfa-sarmal veya beta-pileli yaprak yapısı kazandığı tespit edilir. Bu durum, yerel kıvrımları tanımlayan ifadeyle eşleşir.
İkincil yapı, yan zincirlerin değil, peptid omurgasındaki atomların oluşturduğu hidrojen bağlarının ürünüdür.
3
Üçüncül (tersiyer) yapının özellikleri analiz edilir.
Polipeptit zincirinin üç boyutlu işlevsel yapısını kazanmasında R (radikal) grupları arasındaki etkileşimlerin (disülfit, hidrojen, iyonik bağlar ve hidrofobik etkileşimler) rol oynadığı belirlenir. Bu özellik, proteinin özgün üç boyutlu ve aktif yapısı ifadesiyle eşleşir.
Üçüncül yapı, proteinlerin işlev kazandığı (aktifleştiği) ana katlanma basamağıdır.
4
Dördüncül (kuaterner) yapının özellikleri analiz edilir.
Birden fazla bağımsız polipeptit zincirinin bir araya gelerek oluşturduğu işlevsel protein kompleksleri olduğu hatırlanır. Bu durum, birden fazla bağımsız polipeptit zincirinin bir araya gelmesiyle oluşan kompleksi tanımlayan ifadeyle eşleşir.
Dördüncül yapı sadece çoklu polipeptit alt birimlerinden oluşan proteinlerde bulunur.

Key Concept

Proteinlerin Yapısal Düzeyleri ve Bağ Çeşitleri
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question

Proteinlerin genel özellikleri, yapıları ve sentez süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Peptit bağları, polipeptit zincirini oluşturan komşu amino asitlerin değişken (radikal) grupları arasında kurulur.

Answer

Peptit bağlarının komşu amino asitlerin radikal grupları arasında kurulduğunu belirten ifade yanlıştır. Peptit bağı, bir amino asidin karboksil grubu ile diğer amino asidin amino grubu arasında kurulur.
Peptit bağı oluşumu sırasında bir amino asidin karboksil grubundaki karbon atomu ile diğer amino asidin amino grubundaki azot atomu arasında kovalent bağ (peptit bağı) kurulur. Radikal gruplar (değişken gruplar) peptit bağının kurulmasında görev almaz, proteinin üç boyutlu katlanma yapısında ve fonksiyonel özelliklerinin belirlenmesinde etkilidir. Bu nedenle radikal gruplar arasında peptit bağı kurulduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Amino asitlerin genel yapısının ve peptit bağlarının nasıl kurulduğunun analiz edilmesi.
Amino asitlerin yapısında bir amino grubu, bir karboksil grubu, bir hidrojen atomu ve bir radikal (değişken) grup bulunur. Dehidrasyon sentezi sırasında peptit bağı, bir amino asidin karboksil grubu (COOH) ile diğerinin amino grubu (NH2) arasında kurulur; radikal grup bu bağa katılmaz.
Hangi ifadenin yanlış olduğunu belirlemek için peptit bağının kimyasal olarak hangi gruplar arasında kurulduğunu bilmek gerekir.
2
Polimerleşme (dehidrasyon) ve hidroliz reaksiyonlarındaki su ve bağ dengesinin incelenmesi.
Doğrusal bir polipeptit sentezlenirken amino asit sayısının bir eksiği kadar peptit bağı kurulur ve aynı sayıda su molekülü açığa çıkar. Hidroliz sürecinde de bu bağların koparılması için kurulan bağ sayısı kadar su harcanır.
Dehidrasyon sentezinde oluşan bağ sayısı ile açığa çıkan su sayısı arasındaki ilişkinin doğru olup olmadığını doğrulamak.
3
Denatürasyon ve protein sentezi şablon mekanizmasının değerlendirilmesi.
Denatürasyonda yüksek sıcaklık gibi etkenlerle proteinin üç boyutlu yapısı bozulur ancak birincil yapı (amino asit dizilimi) ve peptit bağları korunur. Ayrıca protein sentezinin şablonu olan mRNA dizilimi DNA'daki genetik bilgiye göre sentezlenir.
Denatürasyon ve sentez mekanizmaları hakkındaki diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

Proteinlerin ve amino asitlerin yapısal özellikleri ile peptit bağı oluşumu
Question 6Question

Bir ökaryotik hücrede ribozomda sentezlenen bir proteinin, sentez başlangıcından aktif ve işlevsel bir üç boyutlu yapı kazanmasına kadar geçen süreçte gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru sıralama: tRNA moleküllerinin kodonlarla eşleşmesi, amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması, polipeptit zincirinin ribozomdan ayrılması ve polipeptitin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanması şeklindedir.
Doğru sıralama sırasıyla; amino asitlerin tRNA'lar tarafından ribozoma getirilip kodon-antikodon eşleşmesinin sağlanması, aralarında peptit bağlarının kurularak polipeptit zincirinin uzaması, sentezi biten zincirin ribozomdan serbest bırakılması ve son aşamada radikal gruplar arası etkileşimlerle proteinin üç boyutlu özgün işlevsel yapısını kazanmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ribozomda mRNA okunurken, tRNA'lar taş��dıkları amino asitlerle uygun kodonlara geçici olarak bağlanır.
Amino asitlerin genetik şifreye uygun sırada konumlanması sağlanır.
Sentezin şifreye uygun olarak başlayabilmesi ve yürütülebilmesi için kodon-antikodon eşleşmesi ilk şarttır.
2
Konumlanan amino asitlerin amino ve karboksil grupları arasında dehidrasyonla peptit bağları kurulur.
Doğrusal bir polipeptit zinciri (birincil yapı) oluşur.
Amino asitlerin kovalent bağlarla bağlanması polipeptit sentezinin uzama aşamasını oluşturur.
3
Durdurucu kodona ulaşıldığında sentez sonlanır ve polipeptit zinciri ribozomdan salınır.
Serbest, birincil yapıda bir polipeptit elde edilir.
Polipeptidin hücresel işlevini kazanmak üzere katlanabilmesi için ribozomdaki sentez sürecinin tamamlanıp sitoplazmaya geçmesi gerekir.
4
Polipeptit zincirindeki amino asitlerin radikal (R) grupları arasında zayıf etkileşimler kurulur.
Üç boyutlu, aktif ve işlevsel bir protein elde edilir.
Proteinin biyolojik aktivite gösterebilmesi için kendine özgü üç boyutlu konformasyonunu (sekonder, tersiyer veya kuaterner yapı) kazanması şarttır.

Key Concept

Proteinin sentezlenme ve işlevsel üç boyutlu yapısını kazanma basamakları.
Estimated Time:2m 0s
Proteinler Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin