Examkin

Göreceli (Özel) Konum ve Etkileri

2 questions

All types2Multiple choice1Matching1
Question 1Question →

Türkiye'nin coğrafi özellikleri incelendiğinde, bu özelliklerin bir kısmının mutlak (matematik) konumun, bir kısmının ise göreceli (özel) konumun sonucu olduğu görülür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun bir sonucudur?

Show answer & explanation

Answer: Kısa mesafelerde farklı yükselti ve denizellik şartlarına bağlı olarak aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması

Answer

Kısa mesafelerde farklı yükselti ve denizellik şartlarına bağlı olarak aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması
Kısa mesafelerde farklı yükselti ve denizellik şartlarına bağlı olarak aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması, yer şekillerinin çeşitliliği ve yükselti farklarından kaynaklandığı için göreceli (özel) konumun doğrudan bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak ve göreceli konum tanımlarını hatırlayınız.
Mutlak konum, Ekvator'a ve başlangıç meridyenine göre olan konumdur. Göreceli konum ise denizellik, karasallık, yükselti ve yer şekilleri gibi özel şartları kapsar.
Soruyu çözebilmek için iki kavram arasındaki temel farkı ortaya koymak gerekir.
2
Verilen seçenekleri analiz ederek hangisinin yerel yer şekilleri ve yükselti ile ilgili olduğunu belirleyiniz.
Belirgin dört mevsim yaşanması, rüzgar yönlerinin sıcaklığa etkisi, Güneş ışınlarının geliş açısı sınırı ve gündüz süresi değişimi enlem ve yarım küre (mutlak konum) özellikleri ile doğrudan ilişkilidir. Ancak aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması yer şekilleri ve yükselti gibi göreceli konum özelliklerinin sonucudur.
Her bir coğrafi sonucun temel nedenini tespit ederek doğru şıkka ulaşmak amaçlanır.

Key Concept

Göreceli konum; yükselti, denizellik-karasallık ve yer şekilleri gibi unsurların iklim üzerindeki yerel etkilerini belirler.
Question 2Question →

Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun ortaya çıkardığı bazı coğrafi durumlar ile bu durumların ortaya çıkmasındaki temel göreceli konum faktörlerini eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İzmir'den Van'a doğru gidildikçe s��caklık ortalamalarının düşmesi ve karın yerde kalma süresinin uzaması
Karadeniz kıyı kuşağında yıllık yağış miktarının Ege kıyı kuşa��ına göre belirgin derecede fazla olması
Hazar Havzası ve Orta Doğu petrol ile doğal gaz kaynaklarının Avrupa pazarlarına taşınmasında bir köprü görevi görmesi
İç Anadolu'nun iç kesimlerinde yıllık yağış miktarının az olması ve günlük sıcaklık farklarının yüksek seyretmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

İzmir ve Van arasındaki sıcaklık farkı yükseltiyle; Karadeniz ile Ege kıyılarındaki yağış farkı dağların uzanış doğrultusuyla; enerji koridoru olma durumu kıtalararası jeopolitik kavşak konumuyla; İç Anadolu'daki kuraklık ve karasallık ise çevredeki dağ sıralarının nemli havayı engellemesiyle eşleşmektedir.
İzmir ve Van arasındaki sıcaklık farkı yükseltinin artmasıyla; Karadeniz ile Ege arasındaki yağış farkı dağların uzanış yönüyle; enerji koridoru konumu stratejik kıtalararası geçiş koridoru olmasıyla; İç Anadolu'daki karasallık ise çevreleyen dağların nemli havayı kesmesiyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadenin analizi
İzmir ve Van yaklaşık aynı enlemdedir. Sıcaklık ve kar örtüsü sürelerindeki fark enlemle açıklanamaz; bu fark batıdan doğuya doğru yükseltinin artmasından kaynaklanır. Dolayısıyla bu ifade batıdan doğuya yükseltinin artmasıyla eşleşir.
Aynı enlem üzerindeki sıcaklık farklarını göreceli konum faktörleriyle açıklamak.
2
İkinci ifadenin analizi
Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel uzanarak denizden gelen nemli rüzgarları dik karşılar ve bol yağış alır. Ege'de ise dağlar kıyıya dik uzandığı için nemli hava içeri sokulur ve kıyıda aşırı yağış birikmez. Bu durum dağların uzanış doğrultusuyla eşleşir.
Yıllık yağış miktarı ve dağılışında dağların uzanış doğrultusunun etkisini saptamak.
3
Üçüncü ifadenin analizi
Enerji koridoru ve transit ticaret yolları, Türkiye'nin enerji üreten ülkeler ile tüketen Avrupa arasında jeopolitik ve stratejik bir geçiş noktasında bulunmasının bir sonucudur.
Ekonomik ve ulaşım coğrafyası özelliklerini Türkiye'nin kıtalararası jeopolitik konumuyla ilişkilendirmek.
4
Dördüncü ifadenin analizi
İç Anadolu Bölgesi'nin etrafının Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları ile çevrili olması, denizel etkilerin içeriye sokulmasını engeller. Bu durum karasallığa ve yağış azlığına yol açar.
Yer şekillerinin çevreye göre çanak durumunda bulunmasının nemlilik ve yağış üzerindeki etkisini belirlemek.

Key Concept

Türkiye'de göreceli konuma bağlı yükselti, karasallık-denizellik, yer şekillerinin uzanış doğrultusu ve jeopolitik konum faktörlerinin coğrafi sonuçları.
Göreceli (Özel) Konum ve Etkileri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin