Examkin

Meridyenler, Boylam ve Yerel Saat Hesaplamaları

3 questions

All types3Multiple choice1Matching2
Question 1Question →

Aşağıda verilen coğrafi özellikleri, karşılarındaki doğru kavram veya değerlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

30∘30^\circ Doğu meridyeninde yer alan bir merkez ile Başlangıç Meridyeni (0∘0^\circ) arasındaki yerel saat farkı
Ardışık iki meridyen yayı arasındaki zaman farkı
Başlangıç Meridyeni'nin doğusunda yer alan yarım küre
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş yönüne bağlı olarak yerel saatin daha ileri olduğu yön

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: 30∘30^\circ Doğu meridyeni farkı için 120120 dakika, iki meridyen arası zaman farkı için 44 dakika, Başlangıç Meridyeni'nin doğusu için Doğu Yarım Küre ve yerel saatin ileri olduğu yön için Doğu yönü.
Soruda yer alan tüm coğrafi tanımlar ve hesaplamalar temel coğrafya bilgileriyle tam uyumludur. Ardışık meridyenler arası zaman farkı 44 dakikadır, 30∘30^\circ boylam farkı 120120 dakikaya karşılık gelir, Greenwich'in doğusu Doğu Yarım Küre'dir ve Dünya'nın dönüş yönü nedeniyle yerel saat doğuda daha ileridir.

Step-by-Step Solution

1
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkının belirlenmesi
Meridyenler arasındaki zaman farkının Dünya'nın her yerinde sabit ve 44 dakika olduğu belirlenir.
Matematiksel saat hesaplamalarında kullanılacak temel birimin tespit edilmesi.
2
Belirtilen boylamlar arasındaki zaman farkının hesaplanması
30∘30^\circ Doğu meridyeni ile Başlangıç Meridyeni (0∘0^\circ) arasında 30−0=3030 - 0 = 30 boylam farkı vardır. 30×4=12030 \times 4 = 120 dakika fark bulunur.
Boylam derecesi bilinen bir meridyenin zaman farkının hesaplanması.
3
Yarım kürelerin konumuna göre adlandırılması
Başlangıç Meridyeni'nin doğu kısmında yer alan boylamların Doğu Yarım Küre'de yer aldığı belirlenir.
Coğrafi koordinat yönünün tespit edilmesi.
4
Dünya'nın günlük hareket yönüne bağlı olarak saat farkı yönünün bulunması
Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için güneşin daha erken doğduğu ve yerel saatin daha ileri olduğu yönün Doğu olduğu eşleştirilir.
Günlük hareketin yerel saat üzerindeki temel etkisinin anlaşılması.

Key Concept

Meridyenlerin özellikleri, boylam farkına bağlı yerel saat hesaplama ve yarım küre tanımları
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi özellikleri ve durumları, sağ sütunda verilen doğru kavramlar veya matematiksel değerlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

30∘30^\circ Doğu boylamında yer alan Kocaeli ile 45∘45^\circ Doğu boylamında yer alan Iğdır arasındaki yerel saat farkı
Başlangıç Meridyeni'nde (0∘0^\circ) yerel saat 10.0010.00 iken, aynı anda yerel saati 12.0012.00 olan boylam derecesi
Yerel saati 13.2013.20 olan bir merkeze göre, yerel saati 13.0013.00 olan başka bir merkezin konum farkı
Meridyenler arası ��izgisel mesafenin kutuplara doğru daralmasına rağmen, ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkının Dünya'nın her yerinde 44 dakika olmasının temel nedeni

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kocaeli ile Iğdır arasındaki yerel saat farkının 6060 dakika olması; yerel saati 12.0012.00 olan yerin 30∘30^\circ Doğu boylamı olması; saati 13.0013.00 olan merkezin diğeriyle 5∘5^\circ daha batıda olması ve 44 dakikalık sabit zaman farkının sebebinin çizgisel hızın azalması ve açısal hızın sabit kalması ile eşleşmesi doğru eşleştirmeyi oluşturur.
Doğru eşleştirmeler coğrafi konum ilkeleriyle tam uyumludur: 30∘30^\circ Doğu ile 45∘45^\circ Doğu arasında 6060 dakika fark bulunur. Başlangıç meridyeninden 22 saat ileri olan boylam 30∘30^\circ Doğu boylamıdır. Saat farkı 2020 dakika (5∘5^\circ) daha geri olan merkez, referans noktasına göre 5∘5^\circ daha batıda yer alır. Kutuplara doğru çizgisel hız azaldığı için meridyen mesafesi daralır fakat açısal hız sabit kaldığından ardışık meridyenler arası zaman farkı her enlemde 44 dakika olarak korunur.

Step-by-Step Solution

1
Boylam farkından yerel saat farkını hesaplama
45∘−30∘=15∘45^\circ - 30^\circ = 15^\circ boylam farkı bulunur. 15×4=6015 \times 4 = 60 dakika olarak yerel saat farkı hesaplanır.
Aynı yarım küredeki iki boylam arasındaki farkı bulmak için çıkarma işlemi yapılır ve her meridyen arası 44 dakika ile çarpılır.
2
Verilen saat farkından boylam derecesini ve yönünü bulma
Saat farkı 22 saat (120120 dakika) ve boylam farkı 30∘30^\circ olarak bulunur. Saat ileri olduğu için yön Doğu olarak belirlenir.
Daha doğudaki yerlerde yerel saat daima daha ileridir.
3
İki merkez arasındaki konum ilişkisini saat farkı cinsinden belirleme
2020 dakikalık zaman farkı 5∘5^\circ boylam farkına eşittir. Saati geri olan merkez batıdadır.
Yerel saatin daha geri olması, merkezin daha batıda yer aldığını gösterir.
4
44 dakikalık sabit zaman farkının fiziksel nedenini yorumlama
Çizgisel hızın kutuplara doğru azalmasıyla meridyenler arası mesafe daralsa da açısal hızın sabit kalmasıyla 44 dakikalık sürenin değişmediği belirlenir.
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı (açısal hız) her yerde sabittir.

Key Concept

Meridyenlerin özellikleri, yerel saat farkı hesaplama yöntemleri ve Dünya'nın dönüş hızının yerel saate etkisi.

Alternative Method

Yerel saat hesaplamalarında formül yerine doğrudan oran-orantı yöntemi (1 derece = 4 dakika ise X derece = Y dakika) kullanılabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question →

Yerel saati 14.2014.20 olan 35∘35^\circ Doğu boylamı üzerindeki X merkezinden, yerel saati 12.4012.40 olan Y merkezine doğru hareket edilmektedir.

Buna göre, Y merkezinin üzerinde yer aldığı coğrafi boylam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 10∘10^\circ Doğu boylamı

Answer

10∘10^\circ Doğu boylamı
İki merkez arasındaki yerel saat farkı olan 11 saat 4040 dakika (100100 dakika), boylam farkı olarak 25∘25^\circ yapar. Yerel saati daha geri olan Y merkezi, X merkezinin batısında yer aldığından, 35∘35^\circ Doğu boylamından 25∘25^\circ batıya gidilerek 10∘10^\circ Doğu boylamına ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
İki merkez arasındaki yerel saat farkını hesaplamak.
14.20−12.40=1 saat 40 dakika=100 dakika14.20 - 12.40 = 1\text{ saat } 40\text{ dakika} = 100\text{ dakika}
İki meridyen arasındaki zaman farkı sabit olduğu için öncelikle toplam zaman farkını bulmamız gerekir.
2
Zaman farkını boylam farkına dönüştürmek.
100 dakika/4 dakika=25∘100\text{ dakika} / 4\text{ dakika} = 25^\circ boylam farkı
Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı 44 dakika olduğundan, toplam dakika farkını 44'e bölerek boylam farkını buluruz.
3
Y merkezinin hangi yarım kürede ve boylamda olduğunu yön kurallarına göre belirlemek.
35∘ Dog˘u−25∘=10∘ Dog˘u boylamı35^\circ\text{ Doğu} - 25^\circ = 10^\circ\text{ Doğu boylamı}
Y merkezinin yerel saati (12.4012.40), X merkezinin yerel saatinden (14.2014.20) daha geridir. Yerel saatin geri olduğu merkezler daha batıda yer alır. Bu nedenle X merkezinin boylamından (35∘35^\circ Doğu) batıya doğru 25∘25^\circ gidilmelidir. Sonuç 0∘0^\circ meridyeninin doğusunda kaldığı için 10∘10^\circ Doğu boylamı olur.

Key Concept

Yerel saat hesaplamalarında boylam farkı bulma ve yön kuralları

Alternative Method

Zaman farkını doğrudan saat birimiyle oranlayarak da bulabiliriz: Her 15∘15^\circ boylam farkı 11 saate (6060 dakikaya) denk gelir. 11 saat 4040 dakikalık zaman farkı, 11 saat için 15∘15^\circ ve kalan 4040 dakika için (40/4=10∘40 / 4 = 10^\circ) olmak üzere toplam 25∘25^\circ boylam farkı oluşturur.
Estimated Time:1m 30s
Meridyenler, Boylam ve Yerel Saat Hesaplamaları Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin