Din ve İbadet

İslam dininde zekat, zenginlerin yılda bir kez mallarının belirli bir kısmını ihtiyaç sahipleriyle paylaşması esasına dayanır. Bu ibadet sayesinde toplumdaki zengin ve fakir kesimler arasında sevgi ve saygı bağları kurulur, ekonomik dengesizlikler azalır ve toplumsal barışın tesisi kolaylaşır.

Buna göre, yukarıda bahsedilen durum dikkate alındığında zekat ibadetinin aşağıdaki toplumsal faydalarından hangisi vurgulanmaktadır?

İslam dininde ibadetlerin geçerli olması, bireysel ve toplumsal faydalarını gösterebilmesi için riayet edilmesi gereken birtakım temel ilkeler bulunmaktadır. Bu ilkeler ibadetlerin hem niyet boyutunu hem de uygulama biçimini şekillendirir.

Aşağıda sol sütunda verilen temel ibadet ilkeleri ile sağ sütunda verilen bu ilkelerin pratik hayattaki yansımalarını veya dini dayanaklarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Gazalî, ibadeti ruhun gıdası ve kalbin cilası olarak tanımlar. Ona göre beden nasıl ki gıdaya ihtiyaç duyarsa, ruh da ancak ibadetle beslenir. İbadetin asıl gayesi, insanı nefsinin esaretinden kurtarıp gerçek özg��rlüğe kavuşturmak ve onu ilahi huzura hazırlamaktır. Yalnızca şekilden ibaret kalan, kalbin iştirak etmediği eylemler ise insanın ahlakı üzerinde kalıcı bir dönüşüm meydana getiremez.

Gazalî’nin ibadetle ilgili bu değerlendirmelerinden yola çıkılarak ibadet kavramı ve ibadetin amacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslam dininde ibadetlerin geçerli olması ve bireyin manevi gelişimine katkı sağlaması birtakım temel ilkelerin gözetilmesine bağlıdır. Aşağıda ibadetlerin ifasında riayet edilmesi gereken temel ilkeler ile bu ilkelerin pratik hayattaki yansımaları verilmiştir.

Buna g��re, sol sütunda verilen temel ilkeleri sağ sütundaki uygun yansımalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam dinine göre insan, doğuştan bir yaratıcıya inanma ve O'na yönelme eğilimiyle dünyaya gelir. Bu doğuştan gelen inanma eğilimi İslam düşüncesinde 'fıtrat' kavramıyla ifade edilir. Din de bu fıtri ihtiyacı karşılayarak insan hayatına yön verir ve onu anlamlandırır.

Buna göre, inanma duygusunun kaynağ�� ve dinin insan hayatındaki yeriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

İbadet kavramı sözlükte boyun eğmek, itaat etmek, kulluk yapmak ve saygı duymak anlamlarına gelir. Dinî bir terim olarak ise insanın yaratıcısına karşı sevgi, saygı ve bağlılığını gösteren, O'nun rızasını kazanmak amacıyla gerçekleştirdiği belirli davranışlardır.

Buna göre, İslam inancında ibadet etmenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İbadetler mükelleflerin ifa şekillerine (yapılış biçimlerine) göre bedenî, malî, hem bedenî hem malî olmak üzere sınıflandırılır. Bu ibadet türlerinin vekâlet (başkası aracılığıyla yerine getirme) kuralları da farklılık göstermektedir.

Buna göre, sol sütunda yer alan mükellef davranışlarını, sağ sütundaki ibadet sınıflandırmaları ve vekâlet özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

İbadetlerin kabul edilmesi ve uygulanmasında belli başlı kurallar ve amaçlar gözetilir. İslam dininde ibadetlerin geçerli olması ve hedefine ulaşması için riayet edilmesi gereken bazı temel ilkeler belirlenmiştir.

Buna göre;
I. Yolculuk, hastalık veya yaşlılık gibi zorlayıcı durumlarda ibadetlerin uygulanışında esneklik tanınması (ruhsat), dinin genel yapısına uygun bir yaklaşımdır.
II. İbadetin dış dünyadaki yansımasının veya toplumsal takdirinin bir amaç hâline getirilmemesi, amelde yalnızca Allah'ın hoşnutluğunun aranmasıdır.
III. İbadetlerin yapılış biçiminde, zamanında ve miktarında şahsi görüşlerle veya aşırı dindarlık saikiyle yeni yöntemler (bid'at) ihdas etmekten kaçınılması gerekir.

hususları sırasıyla ibadetlerde gözetilen hangi temel ilkelerle doğrudan ilişkilidir?

Ahmet, günlük ibadetlerini yerine getirirken sadece Allah'ın sevgisini ve hoşnutluğunu kazanmayı hedeflemekte; insanların kendisini övmesinden veya dindar biri olarak görmesinden özellikle kaçınmaktadır.

Buna göre Ahmet'in bu tutumu, ibadetlerin geçerliliğiyle ilgili aşağıdaki temel ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Hz. Peygamber’in ibadet hayatını öğrenen üç sahabiden biri sürekli geceleri namaz kılacağını, ikincisi her gün oruç tutacağını, üçüncüsü ise evlenmeyip kendisini tamamen ibadete adayacağını söylemiştir. Durumu öğrenen Hz. Peygamber onları uyararak şöyle buyurmuştur:

'Allah’a yemin olsun ki, ben sizin Allah’tan en çok korkanınız ve O’na karşı en derin saygıyı duyanınızım. Fakat ben bazen oruç tutar, bazen tutmam; gecenin bir kısmında namaz kılar, bir kısmında uyurum; kadınlarla da evlenirim. Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir.' (Müslim, Nikâh, 5)

Bu hadisten hareketle İslam'daki ibadet esasları hakkında;

I. İbadetlerde aşırılıktan kaçınılarak kolaylık ve itidal ilkeleri benimsenmelidir.
II. İbadette samimiyet ve iyi niyet olduğu sürece, sünnetin belirlediği şekil ve miktarların dışına çıkılmasında bir sakınca yoktur.
III. İbadetlerin dinen geçerli ve kabul edilebilir olması, Hz. Peygamber’in gösterdiği ölçülere uygun yapılmasına bağlıdır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İbadetlerin geçerli olması ve bireyin manevi hayatına katkı sunması için riayet edilmesi gereken bazı temel ilkeler bulunmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda ibadetlerde gözetilen temel ilkeler, sağ sütunda ise bu ilkelerin yansıması olan örnek durumlar verilmiştir. Sol sütundaki temel ilkeleri, sağ sütundaki en uygun örnek durumlarla eşleştiriniz.

İslam dininde ibadetler ile güzel ahlak arasında doğrudan bir ilişki vardır. Kur'an-ı Kerim'de yer alan "Şüphesiz namaz, insanı hayasızlıktan ve kötülükten alıkoyar." (Ankebût suresi, 45. ayet) ifadesi bu durumu açıkça ortaya koymaktadır.

Buna göre, ayette vurgulanan din ve ahlak ilişkisi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

İbadetlerin geçerli olması ve hedeflenen ahlaki olgunluğa ulaşılması için riayet edilmesi gereken bazı temel ilkeler vardır. Aşağıda verilen temel ilkeleri, bunlara karşılık gelen örnek durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

İbadetlerin kabulü; ihlas (samimiyet), sünnete uygunluk ve kolaylık ilkelerinin bir arada ve dengeli bir şekilde uygulanmasına bağlıdır. Örneğin, yolculukta olan bir kimsenin sünnete daha uygun davranma niyetiyle ruhsatları (kolaylıkları) reddederek kendisini aşırı zorlaması, bir süre sonra bıkkınlığa ve ibadetteki huşunun (ihlasın) kaybolmasına yol açabilir. Bu durum, ibadetlerdeki ilkelerin birbiriyle ilişkisini gösteren önemli bir örnektir.

Bu parçadan hareketle ibadetlerdeki temel ilkelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

İbadetlerin bireysel ve toplumsal hayat üzerinde birçok olumlu etkisi vardır. Aşağıda verilen ibadet sonuçlarını, bu sonuçların ortaya çıkardı��ı bireysel ve toplumsal fayda türleriyle eşleştiriniz.

İslam'da mükellefiyetler, insanın yaratılış özelliklerine ve taşıyabileceği yüke göre belirlenmiştir. İbadetlerin ifasında temel amaç yalnızca Yaratıcı'nın rızasını kazanmak olup ibadetin biçimsel yönü ise doğrudan Hz. Peygamber'in uygulamalarına dayanmalıdır. Bu doğrultuda, daha dindar olma gayretiyle İslam'ın getirdiği kolaylık sınırlarını zorlayan veya ibadetlerin icrasında kendi anlayışına göre yeni şekiller icat eden bireylerin bu tutumları dinin özüyle bağdaşmaz.

Buna göre parçada eleştirilen tutumlar, ibadetlerin geçerliliğinde rol oynayan;

I. ��hlas
II. Sünnete uygunluk
III. Kolaylık

temel ilkelerinden hangileriyle doğrudan ilişkilidir?

Hac ibadeti, Müslümanların hem iç dünyalarını imar eden hem de toplumsal dayanışmayı küresel ölçekte gerçekleştiren çok boyutlu bir ibadettir. Bu ibadet esnasında her türlü sosyal ve ekonomik statünün simgesi olan elbiselerin çıkarılarak tek tip ihrama girilmesi, insana yaratılışındaki yalınlığı ve Allah katındaki eşitliği hatırlatır. Aynı zamanda Arafat vakfesinde yaşanan mahşer provası, bireyi kendi hatalarıyla yüzleştirerek içsel bir arınmaya yönlendirir. Farklı coğrafya, dil ve ırklardan gelen milyonlarca Müslümanın aynı mekanda, aynı amaç doğrultusunda bir araya gelmesi ise ümmet bilincini pekiştirerek Müslümanlar arasında küresel bir kardeşlik köprüsü kurar.

Bu parçadan hareketle hac ibadetinin bireysel ve toplumsal boyutlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İbadetler; mükelleflerin fiziki katılımı, mali harcamaları veya her ikisini birden gerektirmesi (yapılış biçimleri) bakımından bedenî, malî, hem bedenî hem malî olarak üç gruba ayrılır. Hükmî dereceleri (ef'âl-i mükellefîn) yönüyle de farz, vacip, sünnet gibi kategorilere tabi tutulurlar. Bu fıkhi sınıflandırmalar, ibadetlerin bizzat yerine getirilme zorunluluğu veya vekalet (bedel) kabul edip etmeme durumlarını doğrudan belirler.

Aşağıda üç farklı kişinin ifa ettiği ibadetlere dair bilgiler verilmiştir:

* Selim: Ergenlik çağına ulaştıktan sonra her gün düzenli olarak yerine getirdiği beş vakit namazın yanı sıra, nisap miktarı mala sahip olduğu için Kurban Bayramı'nda kurban kesmiştir.
* Leyla: Ömründe bir kez yapması farz olan hac ibadetini bizzat Mekke'ye giderek yerine getirmiş, ayrıca ramazan ayında farz olan orucunu tutmuştur.
* Tarık: Kendisi iyileşme ümidi olmayan kronik bir hastalıkla mücadele ettiği için, üzerine farz olan hac ibadetini kendi adına yerine getirmesi amac��yla masraflarını karşılayarak bir vekil (bedel) göndermiştir.

Buna göre, bu kişilerin gerçekleştirdiği ibadetlerin sınıflandırılması ve fıkhi özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

İslam düşünce tarihi ve Kur'an-ı Kerim ilkeleri çerçevesinde, din ile ahlak arasındaki ilişkiyi ele alan aşağıdaki felsefi/kelami yaklaşımlar ve ilkeler ile bunların kavramsal açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam fıkhında temizlik; bedeni, elbiseyi ve ibadet edilen yeri gör��nür kirlerden arındırmayı ifade eden 'necasetten taharet' ile abdest ve boy abdesti gibi hükmî kirliliği gidermeyi kapsayan 'hadesten taharet' şeklinde ikiye ayrılır. İbadetlerin fıkhî açıdan geçerliliği bu iki şartın yerine getirilmesine bağlıdır. Öte yandan ahlaki boyutta temizlik; kalbin haset, kibir, riya gibi manevi kirlerden arındırılmasını gerektirir. Kur'an ve sünnette ibadetlerin hem maddi-hükmi arınmayla hem de kalbi samimiyetle bütünleştiğinde gerçek amacına ulaşacağı vurgulanmaktadır.

Bu parçadan hareketle ibadet ve temizlik ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?