Mekanik Enerjinin Korunumu ve Dönüşümü

10 questions

Question 1Question

Hava direncinin ihmal edildiği bir ortamda, motorunun sağladığı kuvvetle sabit süratle düşey doğrultuda yükselmekte olan bir helikopterin mekanik enerjisi korunur.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır. Sabit süratle yükselen helikopterin kinetik enerjisi değişmezken potansiyel enerjisi arttığı için mekanik enerjisi artar ve korunmaz.
Sabit süratle yükselen helikopterin kinetik enerjisi değişmez ancak potansiyel enerjisi arttığı için mekanik enerjisi artar ve korunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Helikopterin kinetik enerjisini analiz etmek
Helikopter sabit süratle hareket ettiği için kinetik enerjisi (Ek=12mv2E_k = \frac{1}{2}mv^2) zamanla değişmez, sabit kalır.
Kinetik enerji yalnızca cismin kütlesine ve s��ratinin karesine bağlıdır.
2
Helikopterin yer çekimi potansiyel enerjisini analiz etmek
Helikopter yukarı yönde hareket ettiği için yüksekliği (hh) artar ve yer çekimi potansiyel enerjisi (Ep=mghE_p = mgh) zamanla artar.
Yer çekimi potansiyel enerjisi, referans noktasına göre yüksekliğe bağlıdır ve yükseklikle doğru orantılı olarak değişir.
3
Toplam mekanik enerjiyi ve korunumu durumunu değerlendirmek
Mekanik enerji (Emek=Ek+EpE_{mek} = E_k + E_p) ifadesinde kinetik enerji sabitken potansiyel enerji arttığından mekanik enerji zamanla artar, dolayısıyla korunmaz.
Helikopter motorunun uyguladığı korunumsuz dış kuvvet yer çekimine karşı pozitif iş yapmaktadır.

Key Concept

Bir sistemde mekanik enerjinin korunabilmesi için sisteme etki eden yer çekimi veya yay kuvveti dışındaki korunumsuz dış kuvvetlerin (sürtünme kuvveti, motor kuvveti vb.) iş yapmaması gerekir.
Question 2Question

Düşey kesiti verilen eğik düzlemin alt ucundaki sürtünmesiz bölgede bulunan yay xx kadar sıkıştırılıp önüne mm kütleli bir cisim konuluyor. Cisim serbest bırakıldıktan sonra yükselirken sadece yatay KLKL noktaları arasındaki sürtünmeli bölgeden geçip sürtünmesiz olan en üst noktada anlık olarak duruyor. Buna göre, cismin serbest bırakıldığı andan durduğu ana kadar geçen süreçte 'cisim-yay-Yer' sisteminin mekanik enerjisi hareket boyunca sürekli azalmıştır.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır çünkü mekanik enerji sadece sürtünmeli KL bölgesinde azalır, sürtünmesiz bölgelerde ise korunur.
Verilen ifade yanlıştır çünkü mekanik enerji sadece sürtünmeli bölgede ısıya dönüşerek azalır. Sürtünmesiz yollarda ise sistemin mekanik enerjisi sabit kalır, yani hareket boyunca sürekli bir azalma söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
Sistem sınırlarının ve enerji türlerinin belirlenmesi.
'Cisim-yay-Yer' sisteminin mekanik enerjisi; cismin kinetik enerjisi (EkE_k), yayın esneklik potansiyel enerjisi (EesnekE_{esnek}) ve yer çekimi potansiyel enerjisinin (EpE_p) toplamıdır.
Mekanik enerjinin hangi bileşenlerden oluştuğunu tanımlamak, enerjinin değişimini izlemek için gereklidir.
2
Farklı bölgelerdeki kuvvetlerin ve işlerin analiz edilmesi.
Sürtünmesiz bölgelerde sadece korunumlu kuvvetler (yer çekimi ve yay kuvveti) iş yapar. Sürtünmeli KLKL bölgesinde ise korunumlu olmayan sürtünme kuvveti sistem üzerinde negatif iş yapar.
Korunumlu olmayan kuvvetlerin yaptığı iş, mekanik enerjideki değişime eşittir.
3
Mekanik enerjinin zamana göre değişiminin incelenmesi.
Cisim sürtünmesiz bölgelerde hareket ederken mekanik enerji korunur (ΔEmek=0\Delta E_{mek} = 0). Sadece KLKL bölgesinde sürtünme kuvveti nedeniyle mekanik enerji azalır (ΔEmek<0\Delta E_{mek} < 0).
Mekanik enerjinin sürekli mi yoksa sadece belirli bölgelerde mi azaldığını belirlemek için her aşama ayrı analiz edilmelidir.

Key Concept

Mekanik enerjinin korunumu yalnızca korunumlu kuvvetlerin iş yaptığı durumlarda geçerlidir; korunumsuz kuvvetlerin (sürtünme gibi) iş yaptığı aralıklarda mekanik enerji azalır ancak bu azalma sadece o aralıkla sınırlıdır.
Question 3Question

Sürtünmesiz bir ortamda, yerden yukarıya doğru düşey doğrultuda fırlatılan bir cismin yükselirken mekanik enerjisi artar.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Sürtünmesiz bir ortamda mekanik enerji korunacağından yükselmekte olan cismin mekanik enerjisi artmaz, sabit kalır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Sürtünmesiz bir ortamda mekanik enerji korunur. Cisim yükselirken potansiyel enerjisi artar fakat kinetik enerjisi aynı oranda azalır, bu sebeple mekanik enerji sabit kalır.

Step-by-Step Solution

1
Mekanik enerjinin bileşenlerini tanımlayın.
Mekanik enerji (EmekE_{\text{mek}}), kinetik enerji (EkE_k) ile potansiyel enerjinin (EpE_p) toplamına eşittir: Emek=Ek+EpE_{\text{mek}} = E_k + E_p.
Mekanik enerjinin hangi enerji türlerinin toplamından oluştuğunu belirlemek için.
2
Sürtünmesiz ortam koşulunu değerlendirin.
Sürtünmesiz bir ortamda dış kuvvetler ve sürtünme kuvveti iş yapmadığı için mekanik enerji korunur, yani değeri sabit kalır (Emek=sabitE_{\text{mek}} = \text{sabit}).
Ortamda sürtünme olmamasının enerji korunumu üzerindeki etkisini göstermek için.
3
Cismin yükselirken gerçekleştirdiği enerji dönüşümünü analiz edin.
Cisim yukarı doğru çıkarken hızı azalır (kinetik enerjisi azalır) ve yüksekliği artar (yer çekimi potansiyel enerjisi artar). Kinetik enerjideki azalış, potansiyel enerjideki artışa eşit olduğundan toplam mekanik enerji değişmez.
İfadenin neden yanlış olduğunu doğrulamak için.

Key Concept

Sürtünmesiz sistemlerde mekanik enerji korunur; kinetik ve potansiyel enerjiler birbirine dönüşür ancak toplamları sabit kalır.
Estimated Time:45s
Question 4Question

Hava sürtünmeli bir ortamda, yer seviyesinde durmakta olan 2 kg2\text{ kg} kütleli bir cisme düşey yukarı doğru 100 J100\text{ J} kinetik enerji kazandırılarak fırlatılıyor. Cismin çıkabildiği maksimum yükseklik 4 m4\text{ m} olarak ölçülüyor.

Cisme etki eden hava sürtünme kuvvetinin büyüklüğü hareket süresince sabit olduğuna göre; cismin maksimum yükseklikteki mekanik enerjisi ve yere çarptığı andaki kinetik enerjisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
(Yer çekimi ivmesini g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız.)

Show answer & explanation

Answer: 80 J80\text{ J} ve 60 J60\text{ J}

Answer

Maksimum yükseklikteki mekanik enerji 80 J80\text{ J} ve yere çarptığı andaki kinetik enerji 60 J60\text{ J} olmalıdır.
Cisim yer seviyesinden 100 J100\text{ J} mekanik enerjiyle atılmıştır. 4 m4\text{ m} yüksekliğe çıktığında hızı sıfırlandığı için mekanik enerjisi yalnızca potansiyel enerjisine eşit olup mgh=2×10×4=80 Jmgh = 2 \times 10 \times 4 = 80\text{ J}'dür. Çıkışta kaybolan 20 J20\text{ J} enerji sürtünme işidir. İniş sırasında da aynı miktarda sürtünme kaybı olacağından, yere ulaştığında kinetik enerjisi 80 J20 J=60 J80\text{ J} - 20\text{ J} = 60\text{ J} olur. Bu nedenle doğru cevap seksen joule ve altmış joule olan seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıçtaki toplam mekanik enerjiyi belirleme.
Emek,1=Ek,1+Ep,1=100 J+0=100 JE_{mek,1} = E_{k,1} + E_{p,1} = 100\text{ J} + 0 = 100\text{ J}
Cisim yer seviyesinde (h=0h = 0) olduğundan başlangıçta yalnızca kinetik enerjiye sahiptir.
2
Maksimum yükseklikteki mekanik enerjiyi hesaplama.
Ep,max=mgh=2×10×4=80 JE_{p,max} = mgh = 2 \times 10 \times 4 = 80\text{ J}. Maksimum yükseklikte anlık olarak durduğundan Ek,max=0 JE_{k,max} = 0\text{ J}'dür. Dolayısıyla Emek,max=80 JE_{mek,max} = 80\text{ J} olur.
Maksimum yükseklikte cismin hızı sıfırdır, bu yüzden mekanik enerji sadece potansiyel enerjiye eşittir.
3
Çıkış sırasında sürtünmeye harcanan enerjiyi ve sürtünme kuvvetini bulma.
Wsu¨r=Emek,1Emek,max=100 J80 J=20 JW_{sür} = E_{mek,1} - E_{mek,max} = 100\text{ J} - 80\text{ J} = 20\text{ J}. Sürtünme kuvveti sabit olduğundan Wsu¨r=Fs×h    20=Fs×4    Fs=5 NW_{sür} = F_s \times h \implies 20 = F_s \times 4 \implies F_s = 5\text{ N} bulunur.
Mekanik enerjideki azalma sürtünme kuvvetinin yaptığı işe eşittir.
4
İniş sırasındaki enerji kaybını hesaplayarak yere çarpma kinetik enerjisini bulma.
İniş yolunda da sürtünme kuvveti hareket yönüne ters yönde (5 N5\text{ N}) etki eder. Yapılan iş Wsu¨r=5×4=20 JW_{sür} = 5 \times 4 = 20\text{ J} olur. Yere çarpma anındaki kinetik enerji: Ek,yer=Emek,maxWsu¨r=80 J20 J=60 JE_{k,yer} = E_{mek,max} - W_{sür} = 80\text{ J} - 20\text{ J} = 60\text{ J} bulunur.
Cisim aşağı inerken de sürtünme nedeniyle 20 J20\text{ J} mekanik enerji kaybeder.

Key Concept

Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerji korunmaz; mekanik enerjideki değişim sürtünme kuvvetinin yaptığı işe eşittir. Sürtünme kuvveti her zaman harekete zıt yönde etki ederek negatif iş yapar ve mekanik enerjiyi ısıya dönüştürür.
Question 5Question

Hava sürtünmesinin ihmal edildiği bir ortamda, yerden hh yüksekliğindeki K noktasından serbest bırakılan mm kütleli bir cisim yere vv süratiyle çarpmaktadır.

Aynı ortamda, kütlesi 2m2m olan başka bir cisim aynı K noktasından serbest bırakılırsa yere çarpma sürati ve yere çarptığı andaki mekanik enerjisi ilk cisme göre nasıl değişir?

Show answer & explanation

Answer: Yere çarpma sürati değişmez, mekanik enerjisi artar.

Answer

Yere çarpma sürati değişmez, mekanik enerjisi artar.
Sürtünmesiz ortamda serbest düşmeye bırakılan bir cismin mekanik enerjisi hareket boyunca korunur. İlk durumdaki potansiyel enerji yer seviyesinde tamamen kinetik enerjiye dönüşür: mgh=12mv2mgh = \frac{1}{2}mv^2 yazılır. Burada kütleler (mm) sadeleştiği için yere çarpma sürati v=2ghv = \sqrt{2gh} olur ve cismin kütlesine bağlı değildir. Dolayısıyla 2m2m kütleli cismin de yere çarpma sürati değişmez. Cisimlerin mekanik enerjileri ise başlangıçtaki potansiyel enerjilerine eşittir. İlk cismin mekanik enerjisi mghmgh iken, kütlesi 2m2m olan ikinci cismin mekanik enerjisi 2mgh2mgh olur, yani mekanik enerji artar. Bu durum, yere çarpma süratinin değişmeyip mekanik enerjinin artacağını belirten seçeneği doğrular.

Step-by-Step Solution

1
Cismin başlangıçtaki ve yerdeki enerjilerini belirleme
K noktasında serbest bırakılan cismin ilk enerjisi tamamen potansiyel enerjidir ve Eilk=mghE_{ilk} = mgh olarak yazılır. Yere çarptığı anda ise bu enerji tamamen kinetik enerjiye dönüşür ve Eson=12mv2E_{son} = \frac{1}{2}mv^2 olur.
Sürtünmesiz ortamlarda mekanik enerji korunur, bu yüzden ilk mekanik enerji son mekanik enerjiye eşittir (mgh=12mv2mgh = \frac{1}{2}mv^2).
2
Yere çarpma süratinin kütleye bağlılığını analiz etme
Mekanik enerjinin korunumu denkleminde (mgh=12mv2mgh = \frac{1}{2}mv^2) her iki taraftaki kütle (mm) terimleri sadeleşir. Buradan yere çarpma sürati v=2ghv = \sqrt{2gh} olarak bulunur. Bu değer kütleye bağlı değildir.
Kütle değiştiğinde yere çarpma süratinin nasıl etkileneceğini belirlemek için.
3
Mekanik enerjinin kütleyle ilişkisini değerlendirme
Cismin mekanik enerjisi, sahip olduğu kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamıdır. Başlangıçta kinetik enerji sıfır olduğundan mekanik enerji ilk potansiyel enerjiye (Emek=mghE_{mek} = mgh) eşittir. Kütle 2m2m yapıldığında yeni mekanik enerji Emek=(2m)gh=2mghE'_{mek} = (2m)gh = 2mgh olur, yani artar.
Kütle artışının cismin toplam mekanik enerjisine etkisini belirlemek için.

Key Concept

Mekanik Enerjinin Korunumu ve Dönüşümü
Estimated Time:1m 0s
Question 6Question

Sabit süratle düşey doğrultuda yukarıya do��ru yükselmekte olan bir asansör kabininin yatay tabanında, kabine göre durgun halde duran bir kutunun hareketi boyunca mekanik enerjisi korunur.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Sabit süratle yükselen asansördeki kutunun mekanik enerjisi korunmaz, potansiyel enerjisindeki artıştan dolayı artar.
Mekanik enerji kinetik ve potansiyel enerjinin toplamıdır. Sabit süratle yükselen kutunun kinetik enerjisi değişmezken yer çekimi potansiyel enerjisi arttığı için mekanik enerjisi artar ve korunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Kutunun kinetik enerjisini analiz etme
Kutunun sürati (vv) sabit olduğundan, kinetik enerjisi (Ek=12mv2E_k = \frac{1}{2}mv^2) hareket boyunca değişmez.
Kinetik enerji süratin karesi ile doğru orantılıdır ve sürat sabit olduğundan kinetik enerji de sabittir.
2
Kutunun yer çekimi potansiyel enerjisini analiz etme
Kutu düşey doğrultuda yukarı doğru hareket ettiğinden yüksekliği (hh) artar, dolayısıyla yer ��ekimi potansiyel enerjisi (Ep=mghE_p = mgh) zamanla artar.
Yer çekimi potansiyel enerjisi referans noktasına göre yükseklikle doğru orantılıdır.
3
Kutunun mekanik enerjisindeki değişimi belirleme
Mekanik enerji kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamı (Emek=Ek+EpE_{mek} = E_k + E_p) olduğundan, kinetik enerji sabit kalırken potansiyel enerjinin artması mekanik enerjinin artmasına neden olur.
Toplamı oluşturan terimlerden biri sabit kalırken diğeri artıyorsa toplam değer de artar.
4
Kutuya etki eden dış kuvvetlerin işini değerlendirme
Kutuya etki eden yukarı yönlü normal kuvvet (NN), kutunun yukarı yönlü yer değiştirmesiyle (Δx\Delta x) aynı yöndedir. Bu durumda normal kuvvet pozitif iş yapar (WN>0W_N > 0) ve bu iş mekanik enerjideki artışa eşit olur.
Korunumsuz kuvvetlerin yaptığı net iş, sistemin mekanik enerjisindeki değişime eşittir.

Key Concept

Mekanik enerji, kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamıdır. Sürtünmesiz veya korunumsuz kuvvetlerin (örneğin tepki kuvveti, dış kuvvetler vb.) iş yapmadığı sistemlerde mekanik enerji korunur. Eğer korunumsuz kuvvetler sistem üzerinde iş yapıyorsa mekanik enerji değişir.
Question 7Question

D��şey kesiti verilen bir rayın K noktasından ilk hızsız harekete başlayan mm kütleli bir cisim, sırasıyla L, M ve N noktalarından geçmektedir. Rayın K-M aralığı sürtünmesizdir. M-N aralığı ise sürtünmeli olup cisim bu aralıkta hareket ederken mekanik enerjisinin 2mgh2mgh kadarını ısı enerjisine dönüştürmektedir. K, L, M ve N noktalarının yer seviyesine (yatay referans çizgisine) göre yükseklikleri sırasıyla 5h5h, 3h3h, hh ve 00'dır. Buna göre, cismin belirtilen noktalardaki kinetik enerjilerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Cismin kinetik enerjilerinin en küçükten en büyüğe doğru sıralaması K, L, N, M şeklindedir (EK<EL<EN<EME_K < E_L < E_N < E_M).
Cismin başlangıçtaki toplam mekanik enerjisi 5mgh5mgh'dir. Sürtünmesiz bölgedeki L noktasında potansiyel enerji 3mgh3mgh olduğundan kinetik enerji 2mgh2mgh, M noktasında potansiyel enerji mghmgh olduğundan kinetik enerji 4mgh4mgh olur. Sürtünmeli yolda 2mgh2mgh enerji ısıya dönüştükten sonra yer seviyesindeki N noktasında potansiyel enerji sıfır olup tüm mekanik enerji kinetik enerjiye eşittir ve değeri 3mgh3mgh'dir. K noktasında ise cisim durduğu için kinetik enerji sıfırdır. Bu durum sıralamayı K, L, N, M yapar.

Step-by-Step Solution

1
K noktasındaki toplam mekanik enerjiyi belirlemek.
Cisim K noktasında durduğu için kinetik enerjisi EK=0E_K = 0 ve potansiyel enerjisi Ep,K=5mghE_{p,K} = 5mgh'dir. Toplam mekanik enerji Emek=5mghE_{mek} = 5mgh olur.
İlk hızı sıfır olan cismin tüm mekanik enerjisi başlangıçta potansiyel enerjiden ibarettir.
2
L noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
K-L aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur (Emek=5mghE_{mek} = 5mgh). L noktasında potansiyel enerji Ep,L=3mghE_{p,L} = 3mgh olduğundan kinetik enerji EL=5mgh3mgh=2mghE_L = 5mgh - 3mgh = 2mgh olur.
Sürtünmesiz ortamlarda potansiyel enerjideki azalma kinetik enerjideki artışa eşittir.
3
M noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
K-M aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur (Emek=5mghE_{mek} = 5mgh). M noktasında potansiyel enerji Ep,M=mghE_{p,M} = mgh olduğundan kinetik enerji EM=5mghmgh=4mghE_M = 5mgh - mgh = 4mgh olur.
M noktasında yükseklik azaldığı için potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür.
4
N noktasındaki kinetik enerjiyi hesaplamak.
M-N aralığındaki sürtünme nedeniyle mekanik enerjinin 2mgh2mgh'si ısıya dönüşür. N noktasında mekanik enerji Emek,N=5mgh2mgh=3mghE_{mek,N} = 5mgh - 2mgh = 3mgh kalır. N noktası yer seviyesinde olduğundan potansiyel enerji sıfırdır ve kinetik enerji EN=3mghE_N = 3mgh olur.
Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür ve toplam mekanik enerji azalır.
5
Kinetik enerjileri karşılaştırarak sıralamak.
Kinetik enerjiler sırasıyla EK=0E_K = 0, EL=2mghE_L = 2mgh, EN=3mghE_N = 3mgh ve EM=4mghE_M = 4mgh olarak bulunmuştur. Sıralama EK<EL<EN<EME_K < E_L < E_N < E_M şeklindedir.
Elde edilen değerler karşılaştırılarak en küçükten en büyüğe doğru sıralama yapılır.

Key Concept

Mekanik enerjinin korunumu, potansiyel ve kinetik enerji dönüşümleri ile sürtünmeli ortamlarda mekanik enerji kaybının hesaplanması.
Question 8Question

Hava direncinin ihmal edilmediği bir ortamda, bir sporcu elindeki basketbol topunu düşey yukarı doğru fırlatıyor. Top maksimum yüksekliğe ulaşıp tekrar aynı yükseklikten yere düşerken sürekli hava sürtünmesine maruz kalmaktadır. Buna göre, topun hareketi boyunca gerçekleşen enerji değişimleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Topun yükselme süresince mekanik enerjisi sürekli azalırken, toplam enerjisi korunur.

Answer

Topun yükselme süresince mekanik enerjisinin azalması ve toplam enerjisinin korunması
Hava direncinin olduğu sürtünmeli ortamlarda mekanik enerji ısıya dönüşümden dolayı sürekli azalır. Ancak enerjinin korunumu yasası gereği, ısıya dönüşen enerji de dahil edildiğinde sistemin toplam enerjisi değişmez ve sabit kalır. Bu nedenle topun yükselme süresince mekanik enerjisinin azaldığını, toplam enerjisinin ise korunduğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Ortamın sürtünmeli (hava dirençli) olup olmadığını belirleme
Hava direnci ihmal edilmediği için hareket boyunca sürtünme kuvveti iş yapar ve mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür.
Sürtünme kuvveti mekanik enerjiyi azaltan korunumsuz bir kuvvettir.
2
Mekanik enerjinin değişimini analiz etme
Top hem yükselirken hem de alçalırken sürekli havayla sürtündüğü için mekanik enerjisi (kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamı) zamanla sürekli azalır.
Sürtünme kuvvetinin yaptığı iş her iki yöndeki harekette de negatif iş olup mekanik enerjiden eksiltir.
3
Toplam enerjinin korunumu yasasını uygulama
Mekanik enerji azalmasına rağmen, ısıya dönüşen enerjiyle birlikte sistemin toplam enerjisi sabit kalır.
Enerjinin korunumu yasasına göre, yalıtılmış bir sistemde enerji yok olamaz, sadece tür değiştirebilir.

Key Concept

Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerjinin korunmaması ancak toplam enerjinin korunması
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question

Yatay ve sürtünmesiz bir düzlemde durmakta olan mm kütleli bir kutu, yay sabiti kk olan esnek bir yayın xx kadar sıkıştırılmasıyla elde edilen enerjiyle fırlatılıyor. Yaydan ayrılan kutu, sürtünmesiz eğik düzlemde tırmanarak en fazla hh yüksekliğine ulaşabiliyor. Kutunun yaydan ayrıldığı andaki sürati ise vv oluyor.

Buna göre, aynı yay yine xx kadar sıkıştırılıp önüne kütlesi 2m2m olan başka bir kutu konularak serbest bırakılırsa, yeni kutunun yaydan ayrılma sürati (vv) ve eğik düzlemde çıkabileceği maksimum yükseklik (hh) ilk duruma göre nasıl değişir?

Show answer & explanation

Answer: Sürat azalır, yükseklik azalır.

Answer

Yeni kutunun yaydan ayrılma sürati azalır ve eğik düzlemde çıkabileceği maksimum yükseklik de azalır.
Sürtünmesiz ortamda mekanik enerji korunur. Yay aynı miktarda sıkıştırıldığı için sisteme aktarılan toplam mekanik enerji sabittir ve E=12kx2E = \frac{1}{2}kx^2 kadardır. Yatay düzlemde yaydan kurtulan kutunun sahip olduğu kinetik enerji bu değere eşittir: Ek=12mv2=12kx2E_k = \frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}kx^2. Kütle (mm) artırıldığında, aynı enerjiyi elde etmek için gereken sürat (vv) azalmalıdır. Eğik düzlemde ulaşılan maksimum yükseklikteki yer çekimi potansiyel enerjisi de toplam mekanik enerjiye eşittir: Ep=mgh=12kx2E_p = mgh = \frac{1}{2}kx^2. Enerji sabitken kütle (mm) artırılırsa maksimum yükseklik (hh) de azalmalıdır. Dolayısıyla her iki nicelik de azalır.

Step-by-Step Solution

1
Sistemdeki ilk enerjiyi ve bu enerjinin yatay düzlemdeki kinetik enerjiye dönüşümünü yazalım.
Yay xx kadar sıkıştırıldığında depolanan esneklik potansiyel enerjisi Eyay=12kx2E_{yay} = \frac{1}{2}kx^2 olur. Sürtünmesiz ortamda bu enerji tamamen kutunun kinetik enerjisine dönüşür: 12kx2=12mv2\frac{1}{2}kx^2 = \frac{1}{2}mv^2. Buradan sürat v=xkmv = x\sqrt{\frac{k}{m}} olarak bulunur.
Sürtünmesiz yatay düzlemde mekanik enerji korunur ve yaydaki potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür.
2
Yaydan ayrılan kutunun eğik düzlemde çıkabileceği maksimum yüksekliği enerjinin korunumu ile ilişkilendirelim.
Maksimum yükseklikte kutunun sürati anlık olarak sıfır olur ve tüm kinetik enerji yer çekimi potansiyel enerjisine dönüşür: 12kx2=mgh\frac{1}{2}kx^2 = mgh. Buradan yükseklik h=kx22mgh = \frac{kx^2}{2mg} olarak bulunur.
Sürtünmesiz eğik düzlemde de mekanik enerji korunur, dolayısıyla başlangıçtaki toplam enerji maksimum yükseklikteki potansiyel enerjiye eşittir.
3
Kutunun kütlesi 2m2m yapıldığında sürat ve yüksekliğin nasıl etkileneceğini analiz edelim.
Sürat ifadesi v=xk2m=v2v' = x\sqrt{\frac{k}{2m}} = \frac{v}{\sqrt{2}} olduğundan azalır. Yükseklik ifadesi h=kx22(2m)g=h2h' = \frac{kx^2}{2(2m)g} = \frac{h}{2} olduğundan azalır.
Yay aynı miktar sıkıştırıldığı için başlangıçtaki toplam enerji sabittir. Sabit enerji altında kütlenin artması hem süratin hem de çıkılabilecek yüksekliğin azalmasına neden olur.

Key Concept

Sürtünmesiz ortamlarda mekanik enerji korunur. Bu sistemde esneklik potansiyel enerjisi sırasıyla kinetik enerjiye ve yer çekimi potansiyel enerjisine dönüşmektedir. Başlangıçtaki toplam enerji sabit tutulup kütle artırıldığında, bu enerji daha büyük bir kütleye paylaştırılacağı için hem hız hem de yükseklik azalır.
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

Düşey kesiti verilen şekildeki rayın 5h5h yüksekliğindeki PP noktasından ilk hızsız harekete başlayan mm kütleli bir cisim, sırasıyla KK, LL, MM ve NN noktalarından geçmektedir.

* PP, KK ve LL noktaları arasındaki yollar sürtünmesizdir.
* LL ve MM noktaları arasındaki yolda sürtünme nedeniyle 1,5mgh1,5mgh kadar mekanik enerji ısıya dönüşmektedir.
* MM ve NN noktaları arasındaki yol sürtünmesizdir.

Cismin geçtiği noktaların yer seviyesine göre yükseklikleri şekilde belirtildiği gibi sırasıyla 3h3h, hh, 2h2h ve 0,5h0,5h olduğuna göre, cismin bu noktalardaki kinetik enerjilerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kinetik enerjilerin büyükten küçüğe sıralaması L noktasındaki kinetik enerji, N noktasındaki kinetik enerji, K noktasındaki kinetik enerji ve M noktasındaki kinetik enerji şeklindedir.
Cismin hareket ettiği noktalardaki kinetik enerjiler hesaplandığında EL=4mghE_L = 4mgh, EN=3mghE_N = 3mgh, EK=2mghE_K = 2mgh ve EM=1,5mghE_M = 1,5mgh değerleri bulunur. Bu değerlerin büyükten küçüğe sıralaması L, N, K, M şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıçtaki toplam mekanik enerjinin bulunması
Cisim PP noktasında durgun halden başladığı için kinetik enerjisi sıfırdır. 5h5h yüksekliğindeki potansiyel enerjisi toplam mekanik enerjiyi verir: Emek=5mghE_{mek} = 5mgh.
Sürtünmesiz ortamlarda ilk mekanik enerji, sonraki noktalarda hesaplama yapmak için referans olarak kullanılır.
2
K ve L noktalarındaki kinetik enerjilerin hesaplanması
KK noktasında (3h3h yükseklik) potansiyel enerji 3mgh3mgh olduğundan kinetik enerji EK=5mgh3mgh=2mghE_K = 5mgh - 3mgh = 2mgh olur. LL noktasında (hh yükseklik) potansiyel enerji mghmgh olduğundan kinetik enerji EL=5mghmgh=4mghE_L = 5mgh - mgh = 4mgh olur.
PLP-L aralığı sürtünmesiz olduğu için mekanik enerji korunur.
3
M ve N noktalarındaki kinetik enerjilerin hesaplanması
LML-M arasında sürtünmeye harcanan enerji 1,5mgh1,5mgh olduğundan MM noktasındaki yeni mekanik enerji 5mgh1,5mgh=3,5mgh5mgh - 1,5mgh = 3,5mgh olur. MM noktasında (2h2h yükseklik) kinetik enerji EM=3,5mgh2mgh=1,5mghE_M = 3,5mgh - 2mgh = 1,5mgh olur. MNM-N aralığı sürtünmesiz olduğundan mekanik enerji korunur ve NN noktasında (0,5h0,5h yükseklik) kinetik enerji EN=3,5mgh0,5mgh=3mghE_N = 3,5mgh - 0,5mgh = 3mgh olur.
Sürtünmeli yollarda mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür ve toplam mekanik enerji azalır.

Key Concept

Mekanik Enerjinin Korunumu ve Dönüşümü
Mekanik Enerjinin Korunumu ve Dönüşümü Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin