Doğa ve Kimya

Doğal su kaynaklarındaki çözünmüş iyonlar, suyun sertlik derecesini ve günlük yaşamdaki kullanım özelliklerini doğrudan etkiler. Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, üç farklı temiz su örneğinin içerdiği baskın iyonlar ve bu sulara uygulanan işlemler aşağıda verilmiştir:

* I. Örnek: Bünyesinde bol miktarda $Ca^{2+}$ ve $HCO_3^-$ iyonları bulundurur. Bu örnek kaynatıldığında kap tabanında beyaz tortu oluştuğu ve suyun sertliğinin azaldığı saptanmıştır.
* II. Örnek: Bünyesinde yüksek derişimde $Na^+$ ve $Cl^-$ iyonları bulundurur. Bu örneğe sabun eklendiğinde kolayca köpürdüğü ve çökelek oluşturmadığı gözlenmiştir.
* III. Örnek: Bünyesinde bol miktarda $Mg^{2+}$ ve $SO_4^{2-}$ iyonları bulundurur. Bu örnek kaynatıldığında sertliğinde bir değişim gözlenmemiş, ancak ortama $Na_2CO_3$ ilave edildiğinde sertliğinin giderildiği belirlenmiştir.

Buna göre, bu su örnekleri ve yapılan deneylerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dünya'daki tatlı su kaynaklarının korunması, suyun canlı hayatı için önemi ve su tasarrufu yöntemleri ile ilgili hazırlanan bir çalışma raporunda şu ifadelere yer verilmiştir:

I. Su molekülünün kendi yapısındaki oksijen ve hidrojen atomlarını bir arada tutan güçlü hidrojen bağları, suyun öz ısısının yüksek olmasını sağlayarak canlı organizmalarda vücut sıcaklığının ani değişimlerini önler.
II. Sert sularda yüksek oranda bulunan kalsiyum ($Ca^{2+}$) ve magnezyum ($Mg^{2+}$) iyonları sabun ile çökelek oluşturarak temizleme verimini düşürür; bu nedenle suların yumuşatılması hem su hem de sabun tasarrufu sağlar.
III. Evsel su tasarrufu uygulamalarında; duş, lavabo ve çamaşır makinesinden gelen foseptik dışı atık suların (gri su) arıtılarak tuvalet rezervuarlarında veya bahçe sulamasında yeniden kullanılması temiz su tüketimini azaltır.

Buna göre, raporda yer alan yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Sert suların özellikleri ve günlük yaşamdaki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hava kirleticileri çevreye ve insan sağlığına verdikleri zararlara göre sınıflandırılabilir. Buna göre, aşağıdaki gazlardan hangisi atmosferde miktarının aşırı artmasıyla doğrudan asit yağmurlarına değil, öncelikle sera etkisine ve küresel ısınmaya neden olur?

Aşağıda atmosferi kirleten bazı gazlar ile bu gazların kimyasal özellikleri veya çevreye olan etkileri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki gazlar ile sağ sütundaki açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıldır?

Çevre kirliliğine neden olan bazı su ve toprak kirleticileri ile bu kirleticilerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, kirleticileri çevreye yönelik etkileri veya özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Çevre kimyası dersinde su ve toprak kirleticilerini araştıran bir öğrenci grubu, elde ettikleri veriler doğrultusunda şu tanımlamaları yapmıştır:

* X maddesi: Yapısındaki benzen halkası nedeniyle mikroorganizmalar tarafından doğada kolayca parçalanamayan petrol türevi temizlik aktif maddesidir.
* Y maddesi: Deterjanlara temizleme verimini artırmak amacıyla eklenen, sularda aşırı yosunlaşmaya (ötrofikasyon) neden olan fosfat bileşikleridir.
* Z maddesi: Endüstriyel atık sularla çevreye yayılan, canlı vücudunda birikerek (biyobirikim) sinir sistemi üzerinde ciddi tahribatlara yol açan $Pb^{2+}$, $Hg^{2+}$ ve $Cd^{2+}$ iyonlarıdır.

Buna göre, bu kirleticilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kimya öğretmeni, laboratuvarda özdeş kaplarda bulunan eşit hacimlerdeki $X$ ve $Y$ su örneklerinin özelliklerini belirlemek amacıyla aşağıdaki testleri gerçekleştiriyor:

* $X$ suyu ile hazırlanan sabun çözeltisinin az köpürdüğü ve gri renkli çökelek oluşturduğu gözleniyor.
* $Y$ suyunun elektrik iletkenliğinin $X$ suyuna göre daha az olduğu belirleniyor.
* Her iki su örneği de ayrı ayrı ısıtıcılarda kaynatıldığında, $X$ suyunun kullanıldığı ısıtıcının tabanında daha fazla kireç tortusu biriktiği gözleniyor.

Buna göre, bu su örnekleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Suyun biyolojik sistemlerdeki işlevleri dikkate alındığında, insan vücudunda gerçekleşen terleme gibi süreçlerde suyun yüksek buharlaşma ısısı özelliğinin vücut sıcaklığını dengelemede herhangi bir rol oynamadığı iddiası doğru mudur?

Bir bölgedeki sıcak su tesisatında ve evsel temizlik işlerinde kullanılan şebeke suyu ile ilgili aşağıdaki gözlemler yapılmaktadır:

* Sıcak su borularının iç çeperlerinde ve su ısıtıcılarının tabanında kısa sürede kalın bir tortu (kireç) tabakası birikmektedir.
* Sabunla yıkanan giysilerde grileşme ve sabun köpüğünün az oluşmasıyla birlikte su yüzeyinde yapışkan bir çökelek gözlenmektedir.

Bu gözlemlere göre, kullanılan şebeke suyu ve özellikleri ile ilgili;

I. Suda çözünmüş halde bulunan $Ca^{2+}$ veya $Mg^{2+}$ iyonlarının derişimi oldukça yüksektir.
II. Aynı miktarda temizlik yapmak için gereken sabun miktarı, yumuşak su kullanımına göre daha fazladır.
III. Tesisattaki boruların iç yüzeyinde oluşan tortu tabakası, ısı iletimini zorlaştırarak enerji tüketimini artırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Endüstriyel gelişmeler ve artan tüketim faaliyetleri; hava, su ve toprak kirliliği gibi ciddi çevre sorunlarına yol açmaktadır. Bu sorunların önlenmesinde çevre bilincinin geliştirilmesi ve kimyasal süreçlerde çevre dostu yöntemlerin uygulanması büyük önem taşır.

Buna göre, çevre kirliliğini önlemek amacıyla önerilen aşağıdaki yöntemlerden hangisi kimyasal açıdan doğru veya çevre kirliliğini önleyici bir uygulama değildir?

Atmosferde birikerek çevre kirliliğine neden olan bazı gazlar ve bu gazların yol açtığı çevre sorunları hakkında kimya dersinde konuşulmaktadır.

Buna göre, hava kirletici gazlar ile ilgili;

I. Kükürt dioksit ($SO_2$) gazı, havadaki su buharı ile tepkimeye girerek sülfürik aside ($H_2SO_4$) dönüşür ve asit yağmurlarına neden olur.
II. Azot dioksit ($NO_2$) gazı, atmosferde birikerek sera etkisine yol açan ancak asit ya��muru oluşturmayan temel gazdır.
III. Karbon dioksit ($CO_2$) gazı, atmosferde doğal dengenin üzerinde biriktiğinde yeryüzünden yansıyan ışınları soğurarak küresel ısınmaya yol açar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sera etkisi ve ozon tabakasının incelmesi ile ilgili,

I. Atmosferdeki kükürt dioksit ($SO_2$) ve azot dioksit ($NO_2$) gazlarının miktarının artması, Dünya genelinde sera etkisinin doğrudan güçlenmesine ve küresel ısınmaya yol açar.
II. Soğutucu akışkanlarda ve aerosollerde yaygın olarak kullanılmış olan kloroflorokarbonlar ($CFC$), stratosfer tabakasındaki ozon ($O_3$) moleküllerini parçalayarak ozon tabakasının incelmesine neden olur.
III. Ozon tabakasının incelmesi sonucunda yeryüzüne ulaşan morötesi ($UV$) ışınların artması, sera etkisini doğrudan artıran en temel faktördür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Endüstriyel faaliyetler ve günlük tüketim alışkanlıkları sonucunda çevreye salınan plastikler, ağır metaller ve deterjanlar su ve toprak kirliliğine neden olan başlıca kirleticilerdendir.

Buna göre, su ve toprak kirleticilerinin özellikleri ve çevresel etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?