Maddenin Hâlleri

55 questions

All types55 Multiple choice34 True / False1 Matching6 Ordering14

Question 1Question →

Aşağıda verilen katı örneklerini, karşılarında karışık olarak verilen kristal katı türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Kuru buz (

CO_2

) -> Moleküler katı; Kuvars (

SiO_2

) -> Kovalent katı; Yemek tuzu (

NaCl

) -> İyonik katı; Demir çivi (

Fe

) -> Metalik katı.

Kristal katılar; iyonik, kovalent, moleküler ve metalik katı olmak üzere dörde ayrılır. Kuru buz apolar moleküler yapıda olduğundan moleküler katı; kuvars dev kovalent ağ örgüsüne sahip olduğundan kovalent katı; yemek tuzu iyonlardan oluştuğundan iyonik katı; demir ise bir metal olduğundan metalik katı sınıfına girer.

Step-by-Step Solution

1

Kuru buzun yapısını inceleyin.

Kuru buz (

CO_2

) apolar kovalent bağlı moleküllerden oluşur. Molekülleri bir arada tutan kuvvetler zayıf London kuvvetleridir. Bu nedenle moleküler katı ile eşleşir.

Moleküler kristallerde tanecikleri bir arada tutan kuvvetler zayıf fiziksel etkileşimlerdir.

2

Kuvarsın yapısını inceleyin.

Kuvars (

SiO_2

) atomlarının kovalent bağlarla birbirine bağlanarak devasa bir ağ yapısı oluşturduğunu görün. Bu nedenle kovalent katı ile eşleşir.

Kovalent katılar (kovalent ağ örgülü katılar), atomların kovalent bağlarla bağlanması sonucu oluşur.

3

Yemek tuzunun yapısını inceleyin.

Yemek tuzu (

NaCl

) katyon (

Na^+

) ve anyonlardan (

Cl^-

) oluşur. Bu iyonları bir arada tutan elektrostatik çekim kuvvetidir. Bu nedenle iyonik katı ile eşleşir.

İyonik katılarda örgü noktalarında zıt yüklü iyonlar bulunur.

4

Demir çivinin yapısını inceleyin.

Demir (

Fe

) bir metaldir ve atomları serbest elektronların oluşturduğu elektron denizi ile katyonlar arasındaki metalik bağlar sayesinde bir arada durur. Bu nedenle metalik katı ile eşleşir.

Metalik katılar, metal atomlarının oluşturduğu kristal yapılardır.

Key Concept

Kristal katı türlerinin (iyonik, kovalent, moleküler, metalik) tanecikler arası çekim kuvvetleri ve formüllerine göre sınıflandırılması.

Question 2Question →

Kimya laboratuvarında gerçekleştirilen bir deneyde, maddelerin fiziksel özellikleri ile ortam koşulları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla üç farklı sıvı örneği hazırlanmıştır:

Örnek	Sıvı Türü	Sıvı Hacmi ( $mL$ )	Ortamın Dış Basıncı ( $mmHg$ )	Sıcaklık ( $^\circ C$ )
1	Saf su	100	760	25
2	Saf su	200	680	25
3	Tuzlu su çözeltisi	100	760	25

Buna göre, bu örneklerin belirtilen sıcaklıktaki denge buhar basınçları ( $P_1, P_2, P_3$ ) ve aynı ortamlardaki kaynamaya başlama sıcaklıkları ( $T_1, T_2, T_3$ ) arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru kıyaslanmıştır?

Denge buhar basınçları:

P_1 = P_2 > P_3

; Kaynamaya başlama sıcaklıkları:

T_3 > T_1 > T_2

Denge buhar basınçları:

P_1 > P_2 > P_3

; Kaynamaya başlama sıcaklıkları:

T_3 > T_1 > T_2

Denge buhar basınçları:

P_1 = P_2 > P_3

; Kaynamaya başlama sıcaklıkları:

T_1 = T_2 < T_3

Denge buhar basınçları:

P_2 > P_1 > P_3

; Kaynamaya başlama sıcaklıkları:

T_2 > T_1 > T_3

Denge buhar basınçları:

P_1 > P_2 = P_3

; Kaynamaya başlama sıcaklıkları:

T_3 > T_2 > T_1

Show answer & explanation

Answer: Denge buhar basınçları: $P_1 = P_2 > P_3$ ; Kaynamaya başlama sıcaklıkları: $T_3 > T_1 > T_2$

Answer

Denge buhar basınçları arasındaki ilişki

P_1 = P_2 > P_3

ve kaynamaya başlama sıcaklıkları arasındaki ili��ki

T_3 > T_1 > T_2

şeklindedir.

Denge buhar basıncı sıcaklık, sıvının cinsi ve saflık derecesine bağlı olup dış basınçtan etkilenmez. Bu nedenle aynı sıcaklıktaki saf suların denge buhar basınçları eşittir (

P_1 = P_2

). Tuzlu su ise uçucu olmayan tanecikler içerdiğinden suyun buharlaşmasını zorlaştırır ve buhar basıncını düşürür (

P_1 = P_2 > P_3

). Kaynamaya başlama sıcaklığı ise dış basınç azaldıkça düşer (

T_1 > T_2

) ve uçucu olmayan çözünen eklenmesiyle yükselir (

T_3 > T_1

). Bu durumları birleştirdiğimizde doğru kıyaslama elde edilir.

Step-by-Step Solution

1

Denge buhar basıncını etkileyen faktörleri belirleme ve karşılaştırma yapma.

P_1 = P_2 > P_3

Denge buhar basıncı sıvının cinsine, saflığına ve sıcaklığına bağlıdır; dış basınca ve sıvı miktarına bağlı değildir. 1. ve 2. örnekler aynı sıcaklıkta saf su olduğundan buhar basınçları eşittir (

P_1 = P_2

). 3. örnekte su içinde uçucu olmayan bir katı (tuz) çözündüğü için denge buhar basıncı düşer (

P_3 < P_1

).

2

Kaynamaya başlama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirleme ve karşılaştırma yapma.

T_3 > T_1 > T_2

Kaynama noktası dış basınca, sıvının cinsine ve saflığına bağlıdır. 1. ve 2. örneklerdeki saf sulardan 2. örneğin bulunduğu ortamın dış basıncı (

680\text{ mmHg}

) daha düşük olduğu için kaynama noktası daha düşüktür (

T_1 > T_2

). 3. örnekte tuz çözünmesi kaynama noktasını yükseltir, dolayısıyla aynı dış basınçtaki saf suya göre kaynama noktası daha yüksektir (

T_3 > T_1

).

Key Concept

Denge buhar basıncı dış basınca bağlı değilken, kaynama noktası dış basınca doğrudan bağlıdır. Safsızlık (uçucu olmayan çözünen eklenmesi) denge buhar basıncını düşürürken kaynama noktasını yükseltir.

Question 3Question →

Sıvıların akmaya karşı gösterdiği dirence viskozite denir. Viskozite; sıvının cinsi, moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü ve sıcaklık gibi faktörlerden etkilenir.

Etil alkol ( $\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$ ) molekülünde bir adet hidroksil ( $-\text{OH}$ ) grubu bulunurken, gliserin ( $\text{C}_3\text{H}_5(\text{OH})_3$ ) molekülünde üç adet hidroksil grubu bulunur.

Buna göre, aynı koşullarda bulunan etil alkol ve gliserin sıvıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sıcaklık artırıldığında her iki sıvının da moleküller arası çekim kuvvetleri zayıflayacağı için viskozite değerleri artar.

Gliserin molekülü içinde karbon ve hidrojen atomları arasında kurulan güçlü kovalent bağlar, gliserinin etil alkole göre daha yüksek viskoziteye sahip olmasının temel nedenidir.

Aynı sıcaklıkta gliserin molekülleri arasındaki hidrojen bağları etil alkolünkinden daha etkin olduğu için gliserinin viskozitesi daha yüksek, akışkanlığı ise daha düşüktür.

Sıcaklık düşürüldüğünde sıvı taneciklerinin kinetik enerjisi azalır ve bu durum sıvıların akışkanlığının artmasına yol açar.

Etil alkolün molekül kütlesi gliserinden daha küçük olduğu için, oda sıcaklığında etil alkolün akmaya karşı gösterdiği direnç gliserininkinden daha fazladır.

Show answer & explanation

Answer: Aynı sıcaklıkta gliserin molekülleri arasındaki hidrojen bağları etil alkolünkinden daha etkin olduğu için gliserinin viskozitesi daha yüksek, akışkanlığı ise daha düşüktür.

Answer

Aynı sıcaklıkta gliserin molekülleri arasındaki hidrojen bağları etil alkolünkinden daha etkin olduğu için gliserinin viskozitesi daha yüksek, akışkanlığı ise daha düşüktür.

Gliserin molekülü başına düşen hidroksil (-OH) grubu sayısının etil alkolünkinden fazla olması, gliserin moleküllerinin birbirini daha güçlü çekmesini (daha etkin hidrojen bağları kurmasını) sağlar. Moleküller arası çekim kuvvetleri güçlü olan sıvıların akmaya karşı gösterdiği direnç yani viskozitesi daha yüksek olur. Viskozite ile akışkanlık ters orantılı olduğu için, aynı sıcaklıkta gliserinin viskozitesi etil alkolünkünden daha yüksek, akışkanlığı ise daha düşüktür.

Step-by-Step Solution

1

Etil alkol ve gliserin moleküllerinin kimyasal yapıları incelenerek hidrojen bağı kurma kapasiteleri karşılaştırılır.

Gliserin molekülünde 3 adet, etil alkol molekülünde ise 1 adet -OH grubu bulunur. Bu durum aynı sıcaklıkta gliserin molekülleri arasında daha fazla sayıda ve daha etkin hidrojen bağı kurulmasını sağlar.

Moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü, sıvıların akmaya karşı gösterdiği direnci (viskoziteyi) doğrudan belirleyen en temel etkendir.

2

Moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne göre viskozite ve akışkanlık ilişkisi kurulur.

Gliserinin moleküller arası çekim kuvvetleri etil alkolünkinden daha güçlü olduğu için aynı sıcaklıkta viskozitesi daha yüksek, akışkanlığı ise daha düşüktür.

Viskozite ile akışkanlık birbiriyle ters orantılı kavramlardır; akmaya karşı direnç arttıkça akışkanlık azalır.

3

Sıcaklık ve diğer seçeneklerdeki iddialar viskozite prensipleri çerçevesinde değerlendirilir.

Sıcaklık artışının viskoziteyi azalttığı, azalışının ise artırdığı belirlenir. Ayrıca viskozitenin molekül içi kovalent bağlarla değil, moleküller arası zayıf etkileşimlerle belirlendiği teyit edilir.

Sıcaklık değişimi taneciklerin kinetik enerjisini ve dolayısıyla moleküller arası etkileşimlerin etkililiğini değiştirerek viskoziteyi etkiler.

Key Concept

Moleküller arası çekim kuvvetleri ve sıcaklığın sıvıların viskozitesi ve akışkanlığı üzerindeki etkisi.

Question 4Question →

Bir motor yağının farklı sıcaklıklardaki viskozitelerini karşılaştırmak amacıyla bir deney yapılmaktadır. Buna göre, bu motor yağı örneklerinin belirtilen sıcaklıklardaki viskozitelerini en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Motor yağı örneklerinin belirtilen sıcaklıklardaki viskoziteleri en büyükten en küçüğe doğru

15\ ^\circ\text{C}

,

50\ ^\circ\text{C}

ve

80\ ^\circ\text{C}

şeklindedir.

Sıvıların sıcaklığı arttıkça moleküller arası çekim kuvvetlerinin etkisi zayıflar ve sıvının akmaya karşı gösterdiği direnç olan viskozite azalır. Dolayısıyla, en düşük sıcaklıkta (

15\ ^\circ\text{C}

) viskozite en yüksek, en yüksek sıcaklıkta (

80\ ^\circ\text{C}

) ise viskozite en düşüktür. Bu durum viskozitelerin en büyükten en küçüğe doğru

15\ ^\circ\text{C}

,

50\ ^\circ\text{C}

ve

80\ ^\circ\text{C}

olarak sıralanmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1

Sıcaklık ile viskozite arasındaki ilişkiyi belirleyin.

Sıcaklık arttıkça sıvı moleküllerinin kinetik enerjisi artar, moleküller arası çekim kuvvetlerinin etkisi azalır ve sıvı daha kolay akar. Bu nedenle sıcaklık arttıkça sıvının viskozitesi (akmaya karşı gösterdiği direnç) azalır.

Viskozitenin sıcaklıkla ters orantılı değiştiği ilkesini uygulamak gerekir.

2

Verilen sıcaklık değerlerini karşılaştırın.

Sıcaklıklar arasında

15\ ^\circ\text{C} < 50\ ^\circ\text{C} < 80\ ^\circ\text{C}

ilişkisi vardır.

Sıralamayı belirlemek için sıcaklık değerlerini küçükten büyüğe belirlemek gerekir.

3

Ters orantı ilişkisini kullanarak viskoziteleri sıralayın.

En düşük sıcaklık olan

15\ ^\circ\text{C}

'de viskozite en yüksek, en yüksek sıcaklık olan

80\ ^\circ\text{C}

'de ise viskozite en düşüktür. Sıralama en büyükten en küçüğe

15\ ^\circ\text{C} > 50\ ^\circ\text{C} > 80\ ^\circ\text{C}

şeklindedir.

Sıcaklık azaldıkça viskozitenin artması prensibine göre en büyük viskozite değeri en düşük sıcaklıkta gözlenir.

Key Concept

Sıvıların sıcaklığı arttıkça viskoziteleri azalır, akışkanlıkları artır.

Question 5Question →

Katılar kristal ve amorf olmak üzere ikiye ayrılır. Kristal katılar da kendi aralarında iyonik, kovalent, moleküler ve metalik olarak sınıflandırılır. Buna göre; kuvars ( $SiO_2$ ), buz ( $H_2O(k)$ ) ve cam katıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Buz katısında su moleküllerini oluşturan oksijen ve hidrojen atomları arasındaki güçlü etkileşimler hidrojen bağlarıdır.

Cam, belirli bir sıcaklık aralığında yumuşayarak eridiği için moleküler kristal sınıfında yer alır.

Kuvarsın erimesi sırasında atomlar arasındaki güçlü kovalent bağlar koparken, buzun erimesi sırasında moleküller arasındaki zayıf etkileşimler kopar.

Kuvars (

SiO_2

) kovalent kristal olduğundan, yapısındaki silisyum ve oksijen atomları apolar kovalent bağlarla birbirine bağlıdır.

Buz ve kuvars katılarının her ikisi de belirli bir geometrik şekle sahip olmadıklarından dolayı amorf katı olarak sınıflandırılır.

Show answer & explanation

Answer: Kuvarsın erimesi sırasında atomlar arasındaki güçlü kovalent bağlar koparken, buzun erimesi sırasında moleküller arasındaki zayıf etkileşimler kopar.

Answer

Kuvarsın erimesi sırasında atomlar arasındaki güçlü kovalent bağlar koparken, buzun erimesi sırasında moleküller arasındaki zayıf etkileşimler kopar.

Kuvars, atomların kovalent bağlarla üç boyutlu dev ağ yapıları oluşturduğu kovalent bir kristaldir. Bu nedenle erimesi için atomlar arasındaki güçlü kovalent bağların kırılması gerekir ve erime noktası çok yüksektir. Buz ise moleküler bir kristal olup su moleküllerinin birbirine zayıf etkileşimlerle (özellikle hidrojen bağları) tutunmasıyla oluşur. Buz erirken sadece bu moleküller arası zayıf etkileşimler kopar, su molekülünün iç yapısındaki güçlü kovalent bağlar korunur.

Step-by-Step Solution

1

Katı örneklerinin sınıflarını belirleme

Kuvars (

SiO_2

) kovalent kristal, buz (

H_2O

) moleküler kristal, cam ise amorf katıdır.

Katıların özelliklerini yorumlamak i��in öncelikle amorf veya kristal (iyonik, kovalent, moleküler, metalik) türü doğru belirlenmelidir.

2

Erime olayında kopan bağ türlerini analiz etme

Kovalent örgüye sahip kuvars erirken atomları bir arada tutan güçlü kovalent bağlar kopar. Moleküler kristal olan buz erirken ise su moleküllerini bir arada tutan zayıf moleküller arası etkileşimler kopar.

Erime noktasının yüksekliği ve erime sırasındaki fiziksel değişimler, katı türünü bir arada tutan birincil veya ikincil bağ türleriyle doğrudan ilişkilidir.

3

Yanlış seçeneklerdeki kavramsal hataları belirleme

Su molekülü içindeki bağların kovalent olduğu, silisyum ve oksijen arasındaki bağların farklı ametallerden ötürü polar olduğu ve amorf katıların kristal katı sınıfına konulamayacağı doğrulanır.

YKS sınav standardında çeldiricilerin analiz edilmesiyle ulaşılan sonucun doğruluğu pekiştirilir.

Key Concept

Katı türlerinin sınıflandırılması, tanecikler arası etkileşimler ve fiziksel özellik ilişkileri

Question 6Question →

Kristal katılarda tanecikleri bir arada tutan kuvvetler katının fiziksel özelliklerini belirler. Kovalent katılarda atomlar kovalent bağlarla üç boyutlu ağ örgülü bir yapıda bir arada tutulurken, moleküler katılarda molekülleri bir arada tutan kuvvetler zayıf fiziksel etkileşimlerdir.

Buna göre, aşağıdaki kristal katılardan hangisi atomları arasında güçlü kovalent ağ örgüsü içeren kovalent katı sınıfına dahil değildir?

Kuvars (

SiO_2

)

Elmas

İyot (

I_2

)

Grafit

Silisyum karbür (

SiC

)

Show answer & explanation

Answer: İyot ( $I_2$ )

Answer

İyot (

I_2

) moleküler katı sınıfında yer aldığından kovalent katı sınıfına dahil değildir.

İyot (

I_2

) katısı, kovalent bağlarla bağlı iyot atomlarından oluşan bağımsız diatomik moleküllerin zayıf London (van der Waals) kuvvetleriyle bir örgü yapısı oluşturmasıyla meydana gelir. Bu zayıf etkileşimler nedeniyle iyot kovalent katı değil, moleküler katıdır. Diğer tüm seçeneklerdeki katılar ise kovalent ağ örgüsüne sahiptir.

Step-by-Step Solution

1

Katı örneklerini oluşturan birimleri ve bu birimler arasındaki etkileşim türlerini belirlemek.

Kuvars (

SiO_2

), elmas, grafit ve silisyum karbür (

SiC

) yapılarında atomlar kovalent bağlarla devasa bir ağ örgüsü oluştururken; iyot (

I_2

) katısında apolar moleküller zayıf London kuvvetleri ile bir arada tutulur.

Kovalent katılar ile moleküler katıların yapısal farkını ayırt etmek.

2

Kovalent ağ örgüsü içermeyen katıyı tespit etmek.

İyot, moleküler bir katı olup kovalent katı sınıfına dahil değildir.

Soruda istenen doğru seçeneği belirlemek.

Key Concept

Kristal katıların sınıflandırılması; kovalent ağ örgülü katılar (elmas, grafit, kuvars, silisyum karbür) ile moleküler katılar (iyot, kuru buz, su buzu) arasındaki yapısal farklar.

Question 7Question →

Aşağıda farklı sıcaklıklarda bulunan saf su örneklerini, viskozite değerleri en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Saf su örneklerinin viskoziteleri en yüksekten en düşüğe doğru sıralanışı:

10\ ^\circ\text{C}

sıcaklığındaki saf su,

40\ ^\circ\text{C}

sıcaklığındaki saf su ve

80\ ^\circ\text{C}

sıcaklığındaki saf su şeklindedir.

Sıcaklık ile viskozite ters orantılıdır. Sıcaklığı en düşük olan

10\ ^\circ\text{C}

'deki saf suyun tanecikleri arasındaki çekim kuvveti en etkin olduğundan akmaya karşı en fazla direnci gösterir ve viskozitesi en büyüktür. Sıcaklık

80\ ^\circ\text{C}

'ye çıktığında ise tanecikler daha hızlı hareket eder, aralarındaki çekim zayıflar, sıvı daha kolay akar ve viskozitesi en düşük seviyeye iner. Bu nedenle en yüksekten en düşüğe viskozite sıralaması

10\ ^\circ\text{C}

,

40\ ^\circ\text{C}

ve

80\ ^\circ\text{C}

şeklinde gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1

Sıcaklık ile viskozite arasındaki teorik ilişkiyi kurmak.

Sıcaklık arttıkça sıvı taneciklerinin ortalama kinetik enerjisi artar ve tanecikler arası çekim kuvvetleri zayıflar. Bu durum sıvının akışkanlığını artırırken viskozitesini (akmaya karşı direnci) azaltır. Dolayısıyla sıcaklık ile viskozite ters orantılıdır.

Soruda verilen farklı sıcaklıklardaki aynı sıvının viskozitelerini karşılaştırmak için sıcaklık-viskozite ilişkisini bilmek gerekir.

2

Su örneklerinin sıcaklık değerlerini karşılaştırmak.

Verilen su örneklerinin sıcaklık sıralaması

10\ ^\circ\text{C} < 40\ ^\circ\text{C} < 80\ ^\circ\text{C}

şeklindedir.

Ters orantı ilişkisini uygulamak için öncelikle bağımsız değişken olan sıcaklık değerlerini küçükten büyüğe belirlemek gerekir.

3

Sıcaklık sıralamasını ters orantı kuralına göre viskozite sıralamasına dönüştürmek.

Sıcaklığı en küçük olan su örneğinin (

10\ ^\circ\text{C}

) viskozitesi en yüksek, sıcaklığı en büyük olan su örneğinin (

80\ ^\circ\text{C}

) viskozitesi ise en düşük olur. Bu durumda en yüksekten en düşüğe doğru sıralama

10\ ^\circ\text{C} > 40\ ^\circ\text{C} > 80\ ^\circ\text{C}

olarak bulunur.

Sıcaklık ve viskozite ters orantılı olduğu için sıcaklık sıralamasının tam tersi yönünde viskozite sıralaması elde edilir.

Key Concept

Sıvılarda sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjisinin artması ve moleküller arası çekim kuvvetlerinin zayıflaması nedeniyle viskozitenin azalması.

Estimated Time:45s

Question 8Question →

Katıların sınıflandırılması ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadeler verilmiştir:

I. Kuvars ( $SiO_2$ ) katısında atomlar kristal örgü boyunca kovalent bağlarla bağlıyken; kuru buz ( $CO_2$ ) katısında moleküller arası zayıf London kuvvetleri etkindir.
II. Cam ve plastik gibi amorf katıların belirli bir erime noktası yoktur; bu katılar ısıtıldıklarında belirli bir sıcaklık aralığında yumuşayarak camsı geçiş sıcaklığı gösterirler.
III. Buz ( $H_2O$ ) katısında su moleküllerini kristal örgüde bir arada tutan hidrojen bağları molekül içi güçlü etkileşimler olduğundan, buz kovalent kristal katı sınıfına girer.

Buna göre, bu ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II ifadeleri doğrudur.

Kuvars kovalent örgüye sahipken kuru buz zayıf London etkileşimleriyle bir arada duran moleküler bir katıdır. Amorf katı olan camın erime noktası olmayıp camsı geçiş sıcaklığı vardır. Bu nedenlerle birinci ve ikinci ifadeler doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Kuvars ve kuru buz katılarının örgü yapılarını karşılaştırmak.

Kuvars (

SiO_2

) katısında atomlar kovalent bağlarla üç boyutlu dev bir ağ yapısı oluşturur (kovalent kristal). Kuru buz (

CO_2

) ise apolar

CO_2

moleküllerinin zayıf London dispersion kuvvetleri ile bir arada tutulmasıyla oluşan moleküler bir katıdır. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.

Kovalent ağ yapılı kristaller ile moleküler kristaller arasındaki farkı belirlemek.

2

Amorf katıların erime özelliklerini incelemek.

Cam ve plastik gibi amorf katıların tanecikleri düzensiz istiflenmiştir ve belirli geometrik şekilleri ya da sabit erime noktaları yoktur. Isıtıldıklarında belirli bir sıcaklık aralığında yumuşarlar; bu sıcaklık sınırına camsı geçiş sıcaklığı denir. Bu nedenle ikinci ifade doğrudur.

Amorf katıların erime davranışını kristal katılardan ayırt etmek.

3

Buz (

H_2O

) katısının örgü yapısını ve bağlarını incelemek.

Buz katısında su moleküllerini kristal örgüde bir arada tutan hidrojen bağları moleküller arası zayıf etkileşimlerdir, molekül içi kimyasal bağlar değildir. Buz eridiğinde molekül içi kovalent bağlar değil, moleküller arası hidrojen bağları kopar. Ayrıca buz kovalent değil, moleküler bir katıdır. Bu nedenle üçüncü ifade yanlıştır.

Hidrojen bağlarının doğasını ve moleküler katı özelliklerini netleştirmek.

Key Concept

Katı türlerinin (kovalent kristal, moleküler kristal ve amorf katı) tanecikler arası çekim kuvvetleri ve fiziksel özelliklerine göre sınıflandırılması.

Estimated Time:2m 0s

Question 9Question →

Aşağıda verilen katı örneklerini, bu katıların örgü noktalarındaki tanecikleri bir arada tutan en etkin etkileşim türleri ve belirgin fiziksel özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Silisyum karbür (

SiC

) kovalent kristal tanımıyla, kükürt (

S_8

) moleküler kristal tanımıyla, magnezyum (

Mg

) metalik kristal tanımıyla ve potasyum klorür (

KCl

) iyonik kristal tanımıyla eşleşmelidir.

Verilen katı örnekleri sınıflandırıldığında: Silisyum karbür (

SiC

) atomları arasındaki güçlü kovalent ağ yapısıyla kovalent katı tanımıyla eşleşir. Kükürt (

S_8

) apolar molekülleri arasındaki London kuvvetleriyle moleküler katı tanımıyla eşleşir. Magnezyum (

Mg

) elektron denizi modeliyle açıklanan metalik katı tanımıyla eşleşir. Potasyum klorür (

KCl

) ise iyonların elektrostatik çekimiyle oluşan iyonik katı tanımıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Silisyum karbürün katı türünü belirleme

Silisyum karbür (

SiC

), elmas ve kuvars gibi kovalent kristal yapısındadır. Atomlar birbirine güçlü kovalent bağlarla bağlıdır, erime noktası çok yüksektir ve yalıtkandır.

Kovalent ağ yapılı kristallerin özelliklerini belirlemek için kimyasal formül analiz edilir.

2

Kükürdün katı türünü belirleme

Kükürt (

S_8

), apolar moleküler kristal yapısındadır. Tanecikleri bir arada tutan kuvvetler zayıf London kuvvetleridir, erime noktası düşüktür.

Moleküler kristallerde tanecikler arası zayıf etkileşimlerin analiz edilmesi gerekir.

3

Magnezyumun katı türünü belirleme

Magnezyum (

Mg

), metal atomlarından oluşur ve metalik kristaldir. Metalik bağlar sayesinde elektrik akımını iletir ve işlenebilir özelliktedir.

Metalik bağın katılara kazandırdığı özelliklerin belirlenmesi amaçlanır.

4

Potasyum klorürün katı türünü belirleme

Potasyum klorür (

KCl

), iyonik kristal yapısındadır. Anyon ve katyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekim kuvveti (iyonik bağ) nedeniyle sert ve kırılgandır; katı halde elektriği iletmez.

İyonik kristallerin örgü yapısı ve iletkenlik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanır.

Key Concept

Kristal katıların (iyonik, moleküler, kovalent, metalik) sınıflandırılması, tanecikler arası çekim kuvvetleri ve fiziksel özellikleri.

Question 10Question →

Aşağıdaki sıvıların belirtilen sıcaklıklardaki akışkanlıklarını (akmaya karşı gösterdikleri direncin tersini) en fazladan en aza doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıvıların akışkanlıklarının en fazladan en aza doğru sıralanışı: 20 °C'deki saf su > 20 °C'deki etil alkol > 50 °C'deki gliserin > 20 °C'deki gliserin şeklindedir.

Sıvıların akışkanlık sıralaması belirlenirken moleküller arası çekim kuvvetleri, molekül kütlesi/şekli ve sıcaklık faktörleri birlikte değerlendirilir. Saf su molekülü küçük olduğundan oda sıcaklığında en yüksek akışkanlığa (en düşük viskoziteye) sahiptir. Etil alkolün molekül yapısı suya göre daha büyük olduğundan viskozitesi sudan fazladır, dolayısıyla akışkanlığı daha azdır. Gliserin molekülleri ise çok sayıda hidrojen bağı içerir ve molekül kütlesi büyüktür; bu yüzden yüksek sıcaklıkta (

50\ ^\circ\text{C}

) bile su ve alkolden daha vizkozdur. Gliserinin sıcaklığı düşürüldüğünde (

20\ ^\circ\text{C}

) akışkanlığı en düşük seviyeye ulaşır.

Step-by-Step Solution

1

Gliserinin farklı sıcaklıklardaki viskozite ve akışkanlık değerlerini karşılaştırın.

Aynı sıvıda sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjisi artar, moleküller arası çekim kuvvetlerinin etkisi zayıflar. Bu nedenle viskozite azalır, akışkanlık artar. Yani

50\ ^\circ\text{C}

'deki gliserinin akışkanlığı,

20\ ^\circ\text{C}

'deki gliserinden fazladır.

Sıcaklığın viskozite ve akışkanlık üzerindeki etkisini belirlemek.

2

20\ ^\circ\text{C}

'deki saf su ile etil alkolün akışkanlıklarını karşılaştırın.

Etil alkolün (

C_2H_5OH

) molekül kütlesi (

46\text{ g/mol}

), suyun (

H_2O

) molekül kütlesinden (

18\text{ g/mol}

) büyüktür. Molekül boyutu büyüdükçe London kuvvetleri ve moleküler temas yüzeyi artar. Bu sebeple oda sıcaklığında etil alkolün viskozitesi sudan büyüktür, yani suyun akışkanlığı etil alkolden fazladır.

Molekül büyüklüğü ve kütlesinin viskoziteye etkisini belirlemek.

3

Gliserini su ve etil alkol ile karşılaştırın.

Gliserin (

C_3H_8O_3

), molekülünde 3 adet

-OH

grubu barındırır ve yoğun şekilde hidrojen bağı kurar. Ayrıca molekül kütlesi (

92\text{ g/mol}

) diğer iki sıvıdan çok büyüktür. Bu faktörler gliserine olağanüstü yüksek bir viskozite kazandırır. Sıcaklığı

50\ ^\circ\text{C}

'ye çıkarılsa bile viskozitesi su ve etil alkolün oda sıcaklığındaki değerlerinden çok daha büyüktür. Dolayısıyla gliserinin her iki sıcaklıktaki akışkanlığı da su ve alkolden düşüktür.

Moleküller arası çekim kuvvetlerinin türü ve sayısının viskoziteye etkisini analiz etmek.

4

Elde edilen sonuçları birleştirerek akışkanlık sıralamasını oluşturun.

Akışkanlığı en fazla olan saf su (

20\ ^\circ\text{C}

), ardından etil alkol (

20\ ^\circ\text{C}

), ardından gliserin (

50\ ^\circ\text{C}

) ve akışkanlığı en az (viskozitesi en yüksek) olan gliserindir (

20\ ^\circ\text{C}

). Sıralama: saf su (

20\ ^\circ\text{C}

) > etil alkol (

20\ ^\circ\text{C}

) > gliserin (

50\ ^\circ\text{C}

) > gliserin (

20\ ^\circ\text{C}

).

Sıvıların akışkanlıklarını en fazladan en aza doğru nihai olarak sıralamak.

Key Concept

Sıvılarda viskozite (akmaya karşı direnç) ve akışkanlık; moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü, molekül büyüklüğü/kütlesi ve sıcaklık arttıkça değişir.

Estimated Time:2m 0s

Question 11Question →

Aşağıdaki tabloda bazı katı maddeler ve bu katılara ait bazı özellikler verilmiştir:

Katı Madde	Katı Türü	Tanecikleri Bir Arada Tutan Etkin Çekim Kuvveti	Katı Hâlde Elektrik İletkenliği
Demir ( $Fe$ )	Metalik kristal	Metalik bağ	İletir
Yemek tuzu ( $NaCl$ )	İyonik kristal	İyonik bağ	İletmez
Kuru buz ( $CO_2$ )	Moleküler kristal	London etkileşimleri	İletmez
Kuvars ( $SiO_2$ )	Kovalent kristal	Kovalent bağ	İletmez
Cam	Amorf katı	Düzensiz etkileşimler	İletmez

Tabloda verilen katıların özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kuru buz ve kuvars katılarının her ikisi de moleküler kristal sınıfında yer aldığından, her ikisinin de erime noktası oldukça düşüktür.

Amorf bir katı olan cam, belirli bir sıcaklıkta eriyen kristal yapılı bir katı olup tanecikleri düzenli bir örgüde istiflenmiştir.

Demir katısı serbest hareket edebilen elektronlar (elektron denizi) sayesinde elektrik akımını iletirken, yemek tuzu katı halde iyonları sabit konumda olduğu için elektrik akımını iletmez.

Buz (

H_2O

) da kuru buz gibi moleküler bir katıdır ve buz kristalindeki su moleküllerinin kendi içindeki hidrojen ve oksijen atomlarını bir arada tutan bağlar hidrojen bağlarıdır.

Kuvars (

SiO_2

) katısının erimesi sırasında kovalent bağlar kırılırken, kuru buzun (

CO_2

) süblimle��mesi sırasında da kovalent bağlar kopar; bu nedenle her iki katının da erime noktası çok yüksektir.

Show answer & explanation

Answer: Demir katısı serbest hareket edebilen elektronlar (elektron denizi) sayesinde elektrik akımını iletirken, yemek tuzu katı halde iyonları sabit konumda olduğu için elektrik akımını iletmez.

Answer

Demir katısı serbest hareket edebilen elektronlar (elektron denizi) sayesinde elektrik akımını iletirken, yemek tuzu katı halde iyonları sabit konumda olduğu için elektrik akımını iletmez.

Demir metalik bir katı olup yapısındaki serbest elektronların oluşturduğu elektron denizi sayesinde katı halde elektrik akımını iletir. Yemek tuzu (

NaCl

) ise iyonik bir katıdır; iyonlar kristal örgüde belirli noktalarda sabitlenmiş olduğundan serbestçe hareket edemez ve katı halde elektriği iletmez.

Step-by-Step Solution

1

Tablodaki katı türlerini ve bu katıların örgü yapısındaki çekim kuvvetlerini incelemek.

Demir metalik, yemek tuzu iyonik, kuru buz moleküler, kuvars kovalent kristal ve cam amorf katıdır.

Her katı sınıfının kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri kristal örgü tipine ve tanecikler arası çekim kuvvetlerine bağlıdır.

2

Maddelerin elektrik iletkenlik mekanizmasını analiz etmek.

Demirdeki serbest elektronlar katı halde elektrik iletkenliği sağlar. Yemek tuzunda (

NaCl

) ise iyonlar katı halde kristal örgüde sabittir; hareket edemedikleri için elektrik akımını iletmezler.

Elektrik akımının iletilebilmesi için serbest hareketli yüklü taneciklerin (elektronlar veya iyonlar) bulunması gerekir.

Key Concept

Kristal katıların türleri, tanecikler arası çekim kuvvetleri ve fiziksel özellikleri

Question 12Question →

Aşağıda verilen katı örneklerini, bu katıların kristal örgü yapısını oluşturan tanecikleri bir arada tutan etkin etkileşim türü/katı sınıfı tanımları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Silisyum karbür kovalent katı ile, buz moleküler katı ile, magnezyum oksit iyonik katı ile ve gümüş metalik katı ile eşleşir.

Verilen katı örnekleri ile kristal türlerinin doğru eşleştirilmesi; silisyum karbürün dev kovalent ağ yapısıyla, buzun hidrojen bağlarıyla tutulan moleküler yapısıyla, magnezyum oksitin iyonik elektrostatik yapısıyla ve gümüşün metalik bağ yapısıyla açıklanır.

Step-by-Step Solution

1

Kimyasal formülü verilen katıların kristal türlerini belirleme

Silisyum karbür (

SiC

) kovalent kristal, buz (

H_2O

) moleküler kristal, magnezyum oksit (

MgO

) iyonik kristal ve gümüş (

Ag

) metalik kristal olarak sınıflandırılır.

Katıların kimyasal türleri ve formülleri, kristal yapılarının belirlenmesinde doğrudan belirleyicidir.

2

Belirlenen kristal türlerini tanımlarıyla eşleştirme

Silisyum karbürün kovalent ağ örgüsü kovalent katı tanımıyla, buzun zayıf moleküller arası etkileşimleri moleküler katı tanımıyla, magnezyum oksitin iyonik bağları iyonik katı tanımıyla ve gümüşün elektron denizi metalik katı tanımıyla eşleşir.

Her kristal katının fiziksel özellikleri ve örgü yapısı, tanecikleri bir arada tutan kuvvetlere dayanır.

Key Concept

Kristal katıların türleri ve tanecikler arası etkileşimler

Estimated Time:2m 0s

Question 13Question →

Katıların sınıflandırılması ve özellikleri ile ilgili çalışma yapan bir öğrenci, kristal ve amorf katıların genel niteliklerini incelemektedir.

Buna göre, katı maddeler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cam, plastik ve tereyağı gibi amorf katılar, kristal katılar gibi düzenli bir tanecik istiflenmesine ve belirli bir erime noktasına sahiptir.

Buz (

H_2O

) katısındaki su moleküllerini oluşturan oksijen ve hidrojen atomları arasındaki kovalent bağlar, moleküller arası zayıf etkileşimlerden olan hidrojen bağı olarak tanımlanır.

Kuru buz (

CO_2

) ve iyot (

I_2

) gibi katılar, tanecikleri arasında zayıf London etkileşimleri bulunduran moleküler katı sınıfında yer alır.

Teflon, naylon ve polietilen gibi polimer malzemelerin tamamı doğada kendiliğinden oluşan doğal polimer katı örnekleridir.

Kuvars (

SiO_2

) ve elmas (

C

) gibi kovalent katılar ile kuru buz (

CO_2

) ve iyot (

I_2

) gibi moleküler katıların her ikisinde de tanecikleri örgü noktalarında bir arada tutan kuvvetler moleküller arası zayıf Van der Waals etkileşimleridir.

Show answer & explanation

Answer: Kuru buz ( $CO_2$ ) ve iyot ( $I_2$ ) gibi katılar, tanecikleri arasında zayıf London etkileşimleri bulunduran moleküler katı sınıfında yer alır.

Answer

Kuru buz (

CO_2

) ve iyot (

I_2

) gibi katılar, tanecikleri arasında zayıf London etkileşimleri bulunduran moleküler katı sınıfında yer alır.

Apolar yapılı kuru buz (

CO_2

) ve iyot (

I_2

) moleküllerinden oluşan katı formlarında, molekülleri kristal örgüde bir arada tutan kuvvetler yalnızca zayıf London etkileşimleridir. Bu tür katılar moleküler katı sınıfına girer.

Step-by-Step Solution

1

Katı türlerinin (kristal ve amorf) tanecik örgü yapıları ile bu tanecikleri bir arada tutan çekim kuvvetlerinin analiz edilmesi.

Kristal katıların düzenli örgü yapıları bulunurken amorf katıların tanecikleri düzensizdir. Moleküler katılarda moleküller arası zayıf fiziksel etkileşimler, kovalent katılarda ise atomlar arasında güçlü kovalent bağlar etkindir.

Katıların fiziksel özelliklerini belirleyen temel unsur, taneciklerin istiflenme düzeni ve aralarındaki çekim kuvvetlerinin türüdür.

Key Concept

Katıların sınıflandırılması, kristal katı türleri (moleküler, kovalent, iyonik, metalik) ve amorf katıların genel özellikleri.

Question 14Question →

Katıların sınıflandırılması ve bu katıların özellikleri ile ilgili öğrenciler arasında yapılan bir tartışmada aşağıdaki ifadeler ileri sürülmüştür:

I. Cam, tereyağ�� ve plastik gibi katılar, tanecikleri rastgele ve düzensiz istiflendiği için amorf katı sınıfında yer alır ve belirli bir erime noktaları yoktur.
II. Kuru buz ( $CO_2$ ) katısında molekülleri kristal örgüde bir arada tutan temel etkileşimler molekül içi polar kovalent bağlardır.
III. Kuvars ( $SiO_2$ ) ve kuru buz ( $CO_2$ ) katılarının her ikisi de kovalent kristal katı sınıfına dahildir.

Buna göre, ileri sürülen bu ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız II

Yalnız I

I ve II

I ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: Yalnız I

Answer

Yalnız I ifadesi doğrudur.

Verilen ifadelerden yalnızca birinci ifade doğrudur. Amorf katılar düzenli kristal örgü yapısına sahip olmayan, belirli bir erime sıcaklığı bulunmayıp ısıtıldıklarında yumuşayan katılardır; cam, tereyağı ve plastik bu gruba girer. İkinci ifadede belirtilen kuru buz katısında molekülleri kristal yapıda tutan kuvvetler moleküller arası zayıf London etkileşimleridir, molekül içi kovalent bağlar değildir. Üçüncü ifadede ise kuvars kovalent katı iken kuru buz moleküler katı sınıfında yer aldığından her ikisinin de kovalent katı olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1

Amorf katıların genel özelliklerini ve verilen örnekleri değerlendirmek.

Cam, tereyağı ve plastik amorf katılara örnektir. Amorf katıların tanecikleri rastgele ve düzensiz yerleşmiştir; belirli geometrik şekilleri ve sabit erime noktaları yoktur. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.

Maddelerin amorf katı sınıfında olup olmadığını ve bu sınıfın temel özelliklerini doğrulamak amacıyla bu adım gerçekleştirilmiştir.

2

Moleküler katıları oluşturan kuvvetlerin türünü analiz etmek.

Kuru buz (

CO_2

) moleküler bir kristal katıdır. Bu katının örgü noktalarında bağımsız

CO_2

molekülleri bulunur ve bu molekülleri kristal yapıda bir arada tutan kuvvetler moleküller arası zayıf London (dağılım) kuvvetleridir. Molekül içi polar kovalent bağlar ise sadece tek bir karbondioksit molekülü içerisindeki karbon ve oksijen atomlarını bir arada tutar; kristal örgünün oluşmasından sorumlu değildir. Bu nedenle ikinci ifade yanlıştır.

Moleküler katılarda molekül içi güçlü bağlar ile moleküller arası zayıf etkileşimlerin farkını ortaya koymak için bu adım yapılmıştır.

3

Kristal katı türlerini karşılaştırmak ve sınıflandırmak.

Kuvars (

SiO_2

) kovalent kristal bir katıdır ve tüm örgü yapısı boyunca atomlar güçlü kovalent bağlarla ağ örgüsü oluşturur. Kuru buz (

CO_2

) ise moleküler kristal bir katıdır. Her iki yapıda da kovalent bağ bulunmasına rağmen katıların sınıflandırılması farklıdır. Bu nedenle üçüncü ifade yanlıştır.

Kovalent ağ örgülü katılar ile moleküler katılar arasındaki temel farkları netleştirmek amacıyla bu analiz yapılmıştır.

Key Concept

Katıların kristal ve amorf olarak sınıflandırılması, kristal katı türlerinin (kovalent ve moleküler katılar) örgü yapıları ve bu yapıları bir arada tutan etkileşimlerin ayırt edilmesi.

Question 15Question →

Özdeş üç dereceli silindire aynı yükseklikte $X$ ve $Y$ saf sıvıları konularak aşağıdaki deney düzenekleri hazırlanıyor:

* 1. düzenek: $25\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $X$ sıvısı
* 2. düzenek: $50\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $X$ sıvısı
* 3. düzenek: $25\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $Y$ sıvısı

Her bir silindirin üst hizasından özdeş üç metal bilye aynı anda serbest bırakılıyor. Bilyelerin silindirlerin tabanına ulaşma süreleri arasında $t_3 > t_1 > t_2$ ilişkisi olduğu belirleniyor.

Buna göre, bu sıvılar ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Aynı sıcaklıkta

Y

sıvısının moleküller arası çekim kuvvetleri,

X

sıvısınınkinden daha güçlüdür.

Sıcaklık artışı

X

sıvısının taneciklerinin kinetik enerjisini artırdığı için viskozitesini de artırmıştır.

1. düzenekteki sıvının akışkanlığı, 3. düzenekteki sıvınınkinden daha düşüktür.

Sıvı moleküllerinin kendi aralarındaki çekim kuvvetlerinin farklı olması, molekül içi kovalent bağların sağlamlığından kaynaklanır.

Aynı sıcaklıkta

X

sıvısı gliserin,

Y

sıvısı ise su olabilir.

Show answer & explanation

Answer: Aynı sıcaklıkta $Y$ sıvısının moleküller arası çekim kuvvetleri, $X$ sıvısınınkinden daha güçlüdür.

Answer

Aynı sıcaklıkta

Y

sıvısının moleküller arası çekim kuvvetleri,

X

sıvısınınkinden daha güçlüdür.

Aynı sıcaklıkta (

25\ ^\circ\text{C}

)

Y

sıvısındaki bilyenin düşme süresi (

t_3

),

X

sıvısındaki bilyenin düşme süresinden (

t_1

) daha büyüktür. Bu durum, aynı sıcaklıkta

Y

'nin viskozitesinin

X

'inkinden daha fazla olduğunu gösterir. Sıvıların moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça viskoziteleri de artacağından, aynı sıcaklıkta

Y

sıvısının moleküller arası çekim kuvvetleri

X

sıvısınınkinden daha güçlüdür.

Step-by-Step Solution

1

Metal bilyelerin sıvı içindeki düşme süreleri ile sıvıların viskoziteleri arasındaki ilişkiyi kurmak.

t_3 > t_1 > t_2

olduğuna göre viskozite değerleri

\eta_Y(25\ ^\circ\text{C}) > \eta_X(25\ ^\circ\text{C}) > \eta_X(50\ ^\circ\text{C})

şeklindedir.

Bir sıvının viskozitesi (akmaya karşı direnci) ne kadar büyükse, içine bırakılan bilyenin hareketine o kadar çok direnç gösterir ve bilyenin tabana ulaşma süresi o kadar uzun olur.

2

Aynı sıcaklıktaki farklı sıvıların viskozitelerini karşılaştırarak moleküller arası çekim kuvvetlerini yorumlamak.

25\ ^\circ\text{C}

sıcaklıkta

Y

sıvısının viskozitesi

X

'inkinden büyüktür. Bu durum,

Y

sıvısının moleküller arası çekim kuvvetlerinin

X

'inkinden daha güçlü olduğunu gösterir.

Moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlü ise sıvı taneciklerinin birbiri üzerinden kayması zorlaşır ve sıvının viskozitesi o kadar yüksek olur.

3

Sıcaklık değişiminin viskoziteye etkisini analiz etmek.

X

sıvısının sıcaklığı

25\ ^\circ\text{C}

'den

50\ ^\circ\text{C}

'ye çıkarıldığında düşme süresi kısalmış (

t_1 > t_2

), yani viskozitesi azalmıştır.

Sıcaklık artışı taneciklerin kinetik enerjisini artırarak moleküller arası çekim kuvvetlerinin etkisini azaltır, bu da viskozitenin düşmesine ve akışkanlığın artmasına neden olur.

Key Concept

Sıvılarda viskoziteyi etkileyen faktörler (moleküller arası çekim kuvvetleri ve sıcaklık) ile viskozite-akışkanlık ilişkisi.

Estimated Time:2m 0s

Question 16Question →

Aşağıda farklı sıcaklıklarda bulunan bazı sıvıların özdeş cam borulardaki akış davranışlarını gösteren bir deney tasarlanmıştır:

I. $25^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki gliserin sıvısı ( $C_3H_8O_3$ )
II. $50^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki gliserin sıvısı ( $C_3H_8O_3$ )
III. $25^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki saf su ( $H_2O$ )

Buna göre; bu sıvı örneklerinin viskozite (akmaya karşı gösterilen direnç) değerlerini en büyük olandan en küçük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıvıların viskozite değerlerinin en büyükten en küçüğe doğru sıralaması I > II > III şeklindedir.

Moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlü ve molekül boyutu ne kadar büyükse sıvının viskozitesi o kadar yüksek olur. Gliserin hem daha büyük bir moleküldür hem de molekül başına 3 adet hidrojen bağı yapabildiği için çekim kuvvetleri suyun çekim kuvvetlerinden çok daha güçlüdür. Bu nedenle gliserinin viskozitesi suyunkinden büyüktür. Aynı zamanda sıcaklık arttıkça kinetik enerji artacağı için viskozite azalır. Bu yüzden

25^\circ\text{C}

'deki gliserin sıvısı

50^\circ\text{C}

'deki gliserin sıvısına göre daha yüksek viskoziteye sahiptir. Sıcaklığı artırılmış gliserinin viskozitesi ise suyun viskozitesinden hâlâ çok daha büyüktür. Bu gerekçelerle viskozitesi en yüksek olan sıvı birinci örnek, en düşük olan ise üçüncü örnektir. Doğru sıralama I > II > III şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1

Gliserin ve su moleküllerinin yapılarını ve moleküller arası çekim kuvvetlerini karşılaştırın.

Gliserin (

C_3H_8O_3

) molekülünde üç adet -OH grubu bulunurken, su (

H_2O

) molekülü daha küçüktür. Gliserin moleküllerinin büyüklüğü ve daha fazla hidrojen bağı yapabilme kapasitesi nedeniyle moleküller arası çekim kuvvetleri suya kıyasla çok daha güçlüdür. Bu yüzden aynı sıcaklıkta gliserinin viskozitesi suyun viskozitesinden büyüktür.

Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça sıvıların viskozitesi (akmaya karşı gösterdiği direnç) artar.

2

Aynı sıvı için sıcaklığın viskoziteye etkisini inceleyin.

25^\circ\text{C}

'deki gliserinin viskozitesi, sıcaklığı artırılmış olan

50^\circ\text{C}

'deki gliserinin viskozitesinden daha büyüktür.

Sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjisi artar, moleküller arası çekim kuvvetleri zayıflar ve viskozite azalır.

3

Tüm örneklerin viskozite değerlerini genel bir sıralamada birleştirin.

50^\circ\text{C}

'deki gliserinin viskozitesi sıcaklıkla azalsa da, gliserin moleküllerinin yapısından kaynaklanan güçlü çekim kuvvetleri nedeniyle oda sıcaklığındaki (

25^\circ\text{C}

) suyun viskozitesinden hâlâ çok daha büyüktür. Bu nedenle sıralama I > II > III şeklinde gerçekleşir.

Gliserinin yapısındaki hidrojen bağlarının gücü ve molekül kütlesinin büyüklüğü, sıcaklık artışının getirdiği viskozite düşüşünden daha baskın bir fark yaratır.

Key Concept

Sıvıların viskozitesi; moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü ve molekül büyüklüğü ile doğru orantılı, sıcaklık ile ters orantılıdır.

Question 17Question →

Katıların sınıflandırılması ve özellikleri konusuyla ilgili kimya dersinde bir eşleştirme etkinliği düzenlenmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen katı örneklerini, sağ sütunda verilen kristal katı türü ve bu türün karakteristik fiziksel özellik tanımlarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki maddelerin sağ sütundaki tanımlarla doğru eşleşmesi: Kuvars -> Kovalent örgüye sahip yüksek erime noktalı kristal; Kuru buz -> Zayıf London etkileşimli moleküler kristal; Çinko metali -> Katı halde elektrik ileten metalik kristal; Yemek tuzu -> Sıvı halde elektrik ileten iyonik kristal şeklindedir.

Sol sütundaki maddelerin her biri, örgü noktalarındaki tanecik türü ve bunları bir arada tutan etkileşimlerin karakterine göre doğru sınıflandırılmıştır: Kuvars devasa kovalent bağ ağına (kovalent kristal), kuru buz zayıf London etkileşimli moleküllere (moleküler kristal), çinko serbest değerlik elektronlarına (metalik kristal) ve sodyum klorür elektrostatik çekimli zıt yüklü iyonlara (iyonik kristal) sahiptir.

Step-by-Step Solution

1

Kuvarsın örgü yapısı ve etkileşim türü belirlenir.

Kuvars (

\text{SiO}_2

) katısında atomlar kovalent bağlarla üç boyutlu ağ yapısı oluşturur. Bu durum kovalent kristal tanımıyla eşleşir.

Kovalent kristallerde atomlar güçlü kovalent bağlarla birbirine bağlıdır.

2

Kuru buzun moleküller arası etkileşimleri değerlendirilir.

Kuru buz (

\text{CO}_2

), apolar moleküllerden oluştuğu için tanecikleri arasında yalnızca London kuvvetleri etkindir ve moleküler kristal tanımıyla eşleşir.

Moleküler kristallerde örgü noktalarında moleküller bulunur ve zayıf etkileşimlerle tutunurlar.

3

Çinko metalinin iletkenlik mekanizması incelenir.

Çinko (

\text{Zn}

), metal katyonları ile serbest hareketli elektron denizi arasındaki metalik bağlar sayesinde bir arada tutulur ve katı halde de iletkendir, bu durum metalik kristal tanımıyla eşleşir.

Metalik kristaller serbest elektronlar sayesinde hem katı hem sıvı halde elektriği iletir.

4

Yemek tuzunun iyonik örgü yapısı analiz edilir.

Yemek tuzu (

\text{NaCl}

), sodyum ve klorür iyonlarının elektrostatik çekim kuvveti ile bir arada tutulur, katı halde elektriği iletmezken sıvı/çözelti halinde iletir ve iyonik kristal tanımıyla eşleşir.

İyonik katıların örgü noktalarında iyonlar bulunur ve zıt yükler birbirini çeker.

Key Concept

Kristal katıların türleri (iyonik, kovalent, moleküler, metalik) ve bunları oluşturan tanecikler arası çekim kuvvetleri ile bu kuvvetlerin fiziksel özelliklere (erime noktası, elektrik iletkenliği) etkisi.

Question 18Question →

Buzdolabından yeni çıkarılmış soğuk balın ekmeğe sürülmesi zor iken, oda sıcaklığında bekletilmiş balın daha kolay sürülmesi günlük hayatta karşılaşılan bir durumdur.

Buna göre balın bu davranışı ile ilgili,

I. Sıcaklık azaldıkça balın viskozitesi artmıştır.
II. Sıcaklık arttıkça balın akışkanlığı artmıştır.
III. Viskozite ve akışkanlık doğru orantılı özelliklerdir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Balın sıcaklığı azaldıkça akmaya karşı direnci (viskozitesi) artar, sıcaklığı arttıkça ise akışkanlığı artar. Viskozite ile akışkanlık ters orantılı özellikler olduğundan birinci ve ikinci yargılar doğrudur.

Sıcaklık azaldıkça sıvıların viskozitesi artar, sıcaklık arttıkça ise akışkanlığı artar. Viskozite (akmaya karşı gösterilen direnç) ile akışkanlık birbirinin tersidir. Bu durumda soğuk ortamda balın viskozitesi artarken, sıcak ortamda akışkanlığı artar.

Step-by-Step Solution

1

Sıcaklığın balın viskozitesine etkisini belirlemek.

Buzdolabında soğuyan balın ekme��e sürülmesi zorlaşır. Akmaya karşı gösterilen bu direnç viskozitedir. Sıcaklık azaldıkça sıvının viskozitesi artar, bu yüzden birinci yargı doğrudur.

Sıcaklık ile viskozite arasındaki ters orantıyı açıklamak.

2

Sıcaklığın balın akışkanlığına etkisini belirlemek.

Oda sıcaklığında ısınan balın ekmeğe daha kolay sürülmesi akışkanlığının arttığını gösterir. Sıcaklık arttıkça sıvının akışkanlığı artar, bu yüzden ikinci yargı doğrudur.

Sıcaklık ile akışkanlık arasındaki doğru orantıyı açıklamak.

3

Viskozite ve akışkanlık arasındaki ilişkiyi değerlendirmek.

Viskozite akmaya karşı direnç, akışkanlık ise akma eğilimidir. Bu iki kavram birbirinin tersidir ve ters orantılıdır, bu yüzden üçüncü yargı yanlıştır.

Viskozite ve akışkanlığın birbirinin tersi olduğunu göstermek.

Key Concept

Sıvılarda viskozite ve akışkanlığa sıcaklığın etkisi

Question 19Question →

Aşağıda farklı koşullarda bulunan bazı sıvılar tanımlanmıştır:

I. Antalya kıyısında ( $1\text{ atm}$ ) bulunan kütlece $\%10$ 'luk yemek tuzu ( $NaCl$ ) sulu çözeltisi
II. Erciyes Da��ı'nın zirvesinde ( $0{}7\text{ atm}$ ) bulunan saf su
III. Antalya kıyısında ( $1\text{ atm}$ ) bulunan saf etil alkol
IV. Antalya kıyısında ( $1\text{ atm}$ ) bulunan saf su

Bu sıvıların kaynamaya başladıkları sıcaklıkları büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarının büyükten küçüğe doğru doğru sıralaması I > IV > II > III şeklindedir.

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıkları karşılaştırılırken saflık, moleküller arası çekim kuvvetleri ve dış basınç faktörleri birlikte incelenir. Antalya'da (

1\text{ atm}

) tuzlu su çözeltisi uçucu olmayan bir katı içerdiğinden kaynama noktası en yüksektir (

>100^\circ\text{C}

). Aynı koşullardaki saf su

100^\circ\text{C}

'de kaynar. Erciyes Dağı'nda (

0{}7\text{ atm}

) dış basınç düşük olduğundan saf suyun kaynama noktası düşer (

\,\sim 90^\circ\text{C}

). Ancak su molekülleri arasındaki hidrojen bağları etil alkole göre daha güçlü olduğu için bu sıcaklık etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktasından (

78^\circ\text{C}

) daha büyüktür.

Step-by-Step Solution

1

Çözünen saflığının kaynama noktasına etkisini belirleme

Antalya deniz seviyesinde (

1\text{ atm}

) yer alır. Saf suya uçucu olmayan tuz gibi bir katı eklendiğinde oluşan çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı saf suyun kaynama noktasından (

100^\circ\text{C}

) yüksek olur. Dolayısıyla I numaralı çözeltinin kaynama noktası en büyüktür (

>100^\circ\text{C}

).

Uçucu olmayan çözünen tanecikleri çözücünün buharlaşmasını zorlaştırır, buhar basıncını düşürür ve kaynama noktasını yükseltir.

2

Aynı dış basınçtaki farklı sıvıların moleküller arası etkileşimlerini karşılaştırma

Antalya kıyısında (

1\text{ atm}

) bulunan saf su (IV)

100^\circ\text{C}

'de kaynarken, saf etil alkol (III)

78^\circ\text{C}

'de kaynar.

Suyun moleküller arası hidrojen bağları etil alkole kıyasla daha güçlü ve etkindir; moleküller arası çekim gücü fazla olan sıvının kaynama noktası daha yüksektir.

3

Dış basınç değişiminin (yüksekliğin) kaynama noktasına etkisini analiz etme

Erciyes Dağı'nın zirvesinde dış basınç deniz seviyesine göre daha düşüktür (

0{}7\text{ atm}

). Bu ortamdaki saf suyun (II) kaynama sıcaklığı deniz seviyesindeki suya (IV) göre daha düşüktür (yaklaşık

90^\circ\text{C}

). Ancak bu değer, moleküller arası bağları çok zayıf olan etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktasından (

78^\circ\text{C}

) hâlâ büyüktür.

Kaynama olayı, sıvının denge buhar basıncının dış basınca eşitlendiği sıcaklıkta başlar. Dış basınç düştükçe kaynama sıcaklığı da düşer.

4

Elde edilen tüm sıcaklık değerlerini sıralama

Belirlenen değerler: I (

>100^\circ\text{C}

) > IV (

100^\circ\text{C}

) > II (

\,\sim 90^\circ\text{C}

) > III (

78^\circ\text{C}

) şeklinde sıralanır.

Kaynama noktasına etki eden saflık, dış basınç ve moleküller arası etkileşim faktörlerinin tamamı sentezlenerek doğru sıralamaya ulaşılmıştır.

Key Concept

Kaynama noktası; dış basınca, moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne ve sıvının saflık derecesine bağlıdır.

Question 20Question →

Kapalı bir kapta, sabit sıcaklıkta sıvısıyla dengede olan saf su bulunmaktadır.

Buna göre, suyun denge buhar basıncını artırmak için aşağıdaki işlemlerden hangisi uygulanmalıdır?

Sıvı miktarını artırmak

Sıvının sıcaklığını yükseltmek

Sıvının yüzey alanını genişletmek

Sistemi dış basıncın daha yüksek olduğu bir ortama taşımak

Sabit sıcaklıkta kabın hacmini artırmak

Show answer & explanation

Answer: Sıvının sıcaklığını yükseltmek

Answer

Sıvının sıcaklığını yükseltmek

Denge buhar basıncı sıvının sıcaklığı ile doğru orantılıdır. Sıcaklık artırıldığında, sıvı taneciklerinin kinetik enerjisi ve buharlaşma eğilimi artar, böylece denge buhar basıncı da artar.

Step-by-Step Solution

1

Denge buhar basıncını etkileyen faktörleri hatırlayınız.

Denge buhar basıncı; sıvının sıcaklığına, sıvının saflığına ve sıvının cinsine (tanecikler arası çekim kuvvetlerinin gücüne) bağlıdır. Sıvı miktarı, kabın hacmi, sıvının yüzey alanı ve dış basınç gibi faktörler denge buhar basıncını etkilemez.

Denge buhar basıncını değiştirebilecek etkenleri doğru belirlemek için.

2

Seçeneklerdeki işlemlerin denge buhar basıncına etkisini değerlendiriniz.

Sıvının sıcaklığının yükseltilmesi, taneciklerin kinetik enerjisini ve buhar fazına geçme eğilimini artırır. Bu durum denge buhar basıncının artmasını sağlar.

Soruda istenen denge buhar basıncı artışını sağlayan doğru işlemi belirlemek için.

Key Concept

Denge buhar basıncı yalnızca sıcaklık, sıvının cinsi ve saflık derecesine bağlıdır; kabın hacmi, sıvı miktarı, yüzey alanı ve dış basınçtan etkilenmez.

Page 1 / 3Next

Maddenin Hâlleri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin