Paragrafta Anlam

Bilim tarihi, genellikle doğruluğu kesinleşmiş bilgilerin üst üste eklenmesiyle oluşan pürüzsüz ve doğrusal bir hat gibi sunulma eğilimindedir. Oysa bilimin gerçek serüveni, yanlışlamaların, çıkmaz sokakların ve terk edilmiş teorilerin engebeli arazisinde şekillenir. Bugün geçerliliğini yitirmiş saydığımız pek çok kuram, kendi döneminde sonraki adımların atılmasını sağlayan zihinsel birer sıçrama tahtası işlevi görmüştür. Örneğin, Newton mekaniğinin mutlak uzay ve zaman tasarımı, Einstein’ın görelilik kuramına giden yolu tıkamamış; aksine, fizikçilerin sorgulama sınırlarını genişleterek yeni bir bakış açısının doğmasına zemin hazırlamıştır. Bilimsel ilerleme, geçmişin teorilerini birer başarısızlık olarak ilan edip kenara fırlatmaktan ziyade, o teorilerin içindeki yöntemsel arayışları ve düşünsel ipuçlarını takip ederek ger��ekleşir. Dolayısıyla bilimi sadece ulaştığı nihai ve mutlak sonuçlarıyla değerlendirmek, onun hatalardan beslenen ve kendini sürekli düzelten dinamik doğasını gözden kaçırmak anlamına gelir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Akustik ekoloji; canlılerin çevreleriyle olan ilişkilerini, çevrelerindeki ses dünyası (ses peyzajı) üzerinden inceleyen disiplinler arası bir alandır. Bu bilim dalının kurucularından Bernie Krause; doğadaki sesleri biyofoni (canlıların çıkardığı sesler), jeofoni (rüzgâr, yağmur gibi cansız doğanın sesleri) ve antropofoni (insan kaynaklı gürültüler) olarak sınıflandırır. Akustik ekologlar, end��strileşme ve kentsel yayılmanın doğal ses peyzajlarını nasıl tahrip ettiğini belgelerken bu değişimin yabani yaşam üzerindeki olumsuz etkilerini de araştırırlar. Örneğin, antropofonik gürültülerin hayvanların iletişim kurma, avlanma ve yön bulma becerilerini sekteye uğrattığı saptanmıştır. Bu doğrultuda alanın savunucuları, doğal sessizliğin korunması gereken ekolojik bir kaynak olduğunu ileri sürmektedir.

Bu parçadan akustik ekoloji ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Çeviri, yalnızca bir dildeki kelimelerin başka bir dildeki sözlük karşılıklarını bulup yan yana getirme eylemi değildir. Aksine o, bir kültürün dünyayı algılama, anlamlandırma ve bunu dilsel kodlara dökme biçimini başka bir kültürün zihin dünyasına taşıma sanatıdır. Her dil, kendi içine doğduğu toplumun tarihsel deneyimlerini, inançlarını ve kolektif belleğini barındırır. Bu nedenle bir metni çevirirken çevirmen, sadece yüzeydeki sözcükleri değil; o sözcüklerin ardında gizlenen tarihsel imaları, kültürel kodları ve estetik duyarlılıkları da aktarmak zorundadır. Çevirinin asıl başarısı, kaynak metnin ruhunu kaybetmeden, hedef dilin olanaklarıyla yeniden yaratılabilmesinde yatar. Hedef dildeki okur, metni okuduğunda yabancılık hissetmemeli ancak kaynak kültürün özgün havasını da soluyabilmelidir. Dolayısıyla nitelikli bir çeviri, diller arası mekanik bir köprü kurmaktan ziyade, iki farklı kültürel evren arasında estetik ve anlamsal bir diyalog zeminini yeniden inşa etmektir.

Bu parçadan hareketle, 'Çeviri eylemi, kaynak ve hedef diller arasındaki biçimsel aktarımdan ziyade iki farklı kültürün dünyayı algılama biçimlerini birbiriyle buluşturan estetik bir süreçtir.' yargısı parçanın ana düşüncesidir.

Derin deniz hidrotermal bacaları, güneş ışığının tamamen yok olduğu, aşırı basınçlı ve karanlık okyanus derinliklerinde yer alan benzersiz ekosistemlerdir. Yerkabuğunun çatlaklarından sızan soğuk deniz suyunun magma tarafından ısıtılarak minerallerle zenginleşmiş bir şekilde geri püskürmesiyle oluşan bu bacalar, fotosentezin imkânsız olduğu bir ortamda kemosenteze dayalı bir yaşam ağını besler. Bacalardan çıkan hidrojen sülfürü enerjiye dönüştüren kemosentetik bakteriler, bu ekosistemin birincil üreticileridir. Bu bakterilerle simbiyotik ilişki geliştiren dev tüp solucanları ve çeşitli kabuklular, ekstrem koşullara uyum sağlamış canlı topluluklarını oluşturur. Bilim insanları, bu bacaların kimyasal yapısının ve burada gelişen mikrobiyal yaşamın, milyarlarca yıl önce Dünya'da yaşamın ilk kez nasıl başladığına dair ipuçları barındırdığını düşünmektedir.

Bu parçaya göre derin deniz hidrotermal bacaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bilişsel çelişki kuramının açıklandığı aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Bilişsel çelişki; bireyin sahip olduğu inanç, değer veya tutumlar ile davranışları arasında bir uyumsuzluk ortaya çıktığında yaşadığı zihinsel gerilimi ifade eder. (II) Leon Festinger tarafından ortaya atılan bu teoriye göre, insanlar içsel dünyalarında bir tutarlılık arayışındadır ve bu uyumsuzluğun yarattığı huzursuzluğu azaltmak için çeşitli savunma yöntemleri geliştirirler. (III) Bu süreçte birey; ya çelişen inancını değiştirir ya davranışın�� yeni duruma uydurur ya da davranışını meşrulaştıracak yeni bilgileri araştırarak mevcut durumu rasyonalize etmeye çalışır. (IV) Kuram, insan davranışlarının her zaman rasyonel (mantıksal) olmaktan ziyade rasyonalize etmeye (kendini haklı çıkarmaya) dönük olduğunu ortaya koyar.

Buna göre, sol sütundaki numaralanmış cümleleri sağ sütundaki yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Tiyatro, tarih boyunca insanı insana anlatan bir ayna olarak işlev görmüş; seyirciyi sahnedeki olaylarla özdeşleştirerek onda geçici bir duygusal arınma yaratmayı amaçlamıştır. Klasik tiyatro anlayışında izleyici, karanlık salonda oturan edilgen bir gözlemcidir ve sahnedeki illüzyona kendini kaptırarak toplumsal gerçeklikten uzaklaşır. Ancak modern tiyatro, özellikle de epik tiyatro yaklaşımı, sahne ile salon arasındaki bu görünmez duvarı yıkarak seyirciyi rahat koltuğundan kaldırmayı ve onu aktif bir düşünür haline getirmeyi hedefler. Oyunda sergilenen durumların birer kurgu olduğunu izleyiciye sürekli hatırlatan çeşitli yabancılaştırma etmenlerine başvurulur. Buradaki asıl amaç, seyircinin sahnedeki acıya ağlayıp evine rahatlamış bir biçimde dönmesini engellemek; aksine, onu toplumsal çelişkiler üzerinde sorgulamaya yönlendirerek gerçek hayatta bir eyleme hazırlamaktır. Dolayısıyla modern tiyatro, sanatı sadece pasif bir seyir nesnesi olmaktan çıkarıp izleyiciyi toplumsal sorunların çözümünde etkin bir özneye dönüştürme gayretindedir.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Kentsel ısı adası, şehirlerin çevrelerindeki kırsal alanlara kıyasla daha sıcak olması durumunu ifade eder. Bu olgunun temel nedeni; asfalt ve beton gibi koyu renkli yapay yüzeylerin güneş ışınlarını soğurması, yüksek binaların rüzgâr akışını engellemesi ve yeşil alanların azlığıdır. Şehirlerdeki yoğun nüfus ve sanayi faaliyetleri sonucunda açığa çıkan atık ısı da bu sıcaklık artışını tetikler. Kentsel ısı adası etkisi, enerji tüketiminin artmasına yol açarak klima kullanımını artırır ve bu durum karbon salınımını doğrudan yükseltir. Ayrıca yaz aylarında hava kalitesini düşürerek solunum yolu rahatsızlıkları gibi çeşitli sağlık problemlerine zemin hazırlar. Dolayısıyla modern şehircilikte yeşil çatılar ve yansıtıcı yüzey teknolojileri gibi sürdürülebilir çözümlerin yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.

Bu parçadan kentsel ısı adası etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Arkeosismoloji; antik yerleşimlerdeki yapısal hasarları inceleyerek geçmiş dönemlerdeki sismik hareketlerin tarihini, büyüklüğünü ve merkez üssünü saptamayı amaçlayan disiplinler arası bir alandır. (II) Klasik sismoloji yalnızca aletsel dönem verilerine ve yazılı belgelere dayanırken arkeosismoloji, kayıt tutmamış uygarlıkların deprem geçmişine ışık tutar. (III) Harabelerdeki sütunların belirli bir yöne doğru yıkılması veya duvarlardaki sistematik kaymalar, antik sarsıntıların yönü ve ivmesi hakkında somut kanıtlar sunar. (IV) Bu disiplinden elde edilen bulgular, günümüz kentlerinin deprem tehlike analizleri ve risk azaltma stratejileri için hayati veriler üretir.

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri eşleştiriniz.

(I) Orman ekosistemlerinde ağaçlar, toprak altında mikoriza adı verilen mantar iplikçikleri aracılığıyla birbirine bağlanarak devasa bir iletişim ağı kurarlar. (II) Bu mantar ağı, ağaçların kendi aralarında karbon, azot ve fosfor gibi hayati besin maddelerini paylaşmalarına olanak tanır. (III) Bir ağaç böcek istilasına uğradığında bu ağ üzerinden komşu ağaçlara kimyasal sinyaller göndererek onların savunma mekanizmalarını önceden harekete geçirmelerini sağlar. (IV) Yaşlı ve büyük ağaçlar ise ağın merkezinde yer alarak gölgede kalan fidanlara karbon desteği sağlar ve onların hayatta kalma şansını artırır.

Harita, yeryüzünün belirli bir ölçeğe göre küçültülerek düzleme aktarılmış nesnel bir kopyası gibi görünse de aslında dünyayı anlama ve anlamlandırma biçimimizin seçici bir tasarımıdır. Hiçbir harita, yeryüzündeki tüm coğrafi unsurları eksiksiz bir biçimde yansıtamaz; çünkü her haritacı, haritanın kullanım amacına uygun olarak belirli ayrıntıları öne çıkarırken diğerlerini bilinçli bir şekilde dışarıda bırakmak zorundadır. Bu kaçınılmaz seçicilik, haritanın yalnızca nesnel bir coğrafi veri sunumu olmadığını, aksine onu üreten kültürün, dönemin ve iktidarın önceliklerini, ideolojik bakış açısını yansıtan öznel bir inşa olduğunu gösterir. Haritalar, coğrafi gerçekliği bize olduğu gibi aktarmaktan ziyade, haritacının zihnindeki dünyayı bize dayatır. Dolayısıyla bir haritayı incelemek, sadece yeryüzü şekillerini öğrenmek değil, o haritayı çizen iradenin dünyayı kendi amaçları doğrultusunda nasıl kurguladığını çözümlemektir. Haritacılık bu yönüyle teknik bir ölçüm işi olmanın ötesinde, dünyayı biçimlendirme ve yönetme çabasıdır.

Buna göre, 'Haritalar, coğrafi gerçekliği nesnel bir biçimde yansıtmaktan ziyade, onu hazırlayan iradenin bakış açısını ve önceliklerini yansıtan öznel kurgulardır.' yargısı bu parçanın ana düşüncesi midir?

Nörogastronomi; tat alma duyusunun sadece dildeki reseptörlerle sınırlı olmadığını, beynin koku, görme, dokunma ve hatta işitme duyularından gelen verileri birleştirerek nasıl bir lezzet algısı oluşturduğunu inceleyen disiplinler arası bir alandır. Örneğin, kırmızı bir tabakta sunulan yiyeceklerin daha tatlı algılanması ya da arka planda çalan tiz bir müziğin yiyecekteki ekşilik hissini artırması, lezzetin nörolojik bir sentez olduğunu gösterir. Bu bilim dalı, gıda endüstrisinden sa��lık sektörüne kadar geniş bir yelpazede pratik çözümler sunmaktadır. Özellikle kemoterapi gören hastaların veya yaşlıların körelen tat algılarını, tabak rengi, ortam aydınlatması ve akustik düzenlemelerle uyararak onların beslenme kalitesini artırmak nörogastronominin en önemli hedefleri arasındadır.

Bu parçadan nörogastronomi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir toplumun mutfak kültürü, yalnızca karın doyurma ihtiyacına verilen pratik bir yanıt ya da coğrafi sınırların sunduğu malzemelerin rastgele bir araya gelişi değildir. Yemek, tabağa aktarılan bir kültürel kod, geçmişten bugüne taşınan kolektif bir hafıza biçimidir. Bir coğrafyadaki pişirme teknikleri, baharat kullanımı ve sofra ritüelleri; o toplumun göçlerini, inançlarını, komşularıyla olan tarihsel etkileşimlerini ve doğayı algılama biçimini ele verir. Örneğin, bugün Anadolu mutfağındaki bir yemeğin yapılış aşamalarında Orta Asya'dan Balkanlar'a uzanan geniş bir coğrafyanın izlerini sürmek mümkündür. Dolayısıyla mutfak, bir ulusun tarihsel serüvenini, toplumsal dönüşümlerini ve kimliğini nesiller boyu koruyarak günümüze aktaran sessiz ama en canlı arşivlerden biridir. Yemek kültürünü sadece damak tadı veya gastronomi uzmanlığı üzerinden okumak, onun bu derin toplumsal ve kültürel bağ kurucu işlevini gözden kaçırmak anlamına gelir.

Bu parçada vurgulanmak istenen asıl düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Ekodilbilim; dil ile çevre arasındaki ilişkileri, dilsel yapıların insanların doğaya yönelik tutumlarını nasıl etkilediğini araştıran görece yeni bir çalışma alanıdır. Bu disiplin, yalnızca çevreyle ilgili sözcük dağarcığını tasnif etmekle yetinmez; dildeki dil bilgisel tercihlerin ekolojik krizlerdeki rolünü de irdeler. Örneğin, pek çok dilde insan dışındaki varlıklar için kullanılan nesneleştirici zamirlerin ve ifadelerin, doğaya karşı duyarsızlığı meşrulaştırdığı savunulur. Bu doğrultuda ekodilbilimciler; tüketim kültürünü körükleyen reklam metinlerinden şirketlerin çevre raporlarındaki örtmece ifadelere kadar geniş bir söylem yelpazesini mercek altına alırlar. Böylelikle, ekolojik sorunların temelinde yatan zihinsel şemaları dil aracılığıyla çözümlemeyi ve doğayla uyumlu yeni bir iletişim dili inşa etmeyi hedeflerler.

Bu parçadan ekodilbilim ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Aşağıdaki parçayı dikkate alarak verilen yargıyı değerlendiriniz.

Parça:

Mimarlık, yalnızca barınma ihtiyacını karşılayan teknik bir yapı inşası değil; içinde filizlendiği toplumun değerlerini, yaşam biçimini ve kültürel hafızasını mekâna yansıtan sessiz bir anlatıdır. Bir kentin sokaklarında yürürken karşılaştığımız yapılar, o kentin geçmişiyle bugünü arasında kurulan köprülerdir. Modern dönemde yükselen tekdüze, cam ve çelik yığınlarından oluşan gökdelenler, işlevsellik ve alan tasarrufu sağlasa da kentin özgün kimliğini ve kültürel sürekliliğini sekteye uğratmaktadır. Çünkü her bina, ait olduğu dönemin estetik anlayışını ve insan ilişkilerini somutla��tırır. Geleceğin mimarisini inşa ederken sadece mühendislik başarılarına ve teknolojik imkânlara odaklanmak, insanı kendi ürettiği mekânda yabancılaştırmaktadır. Gerçek bir mimari başarı, geçmi��in izlerini silmeden, toplumsal ruhu modern dünyanın ihtiyaçlarıyla harmanlayarak geleceğe aktarabilmektedir.

Yargı:
Mimari eserlerin gerçek başarısı, teknolojik gelişmişliklerinden ziyade, kültürel mirası ve toplumsal belleği koruyarak modern çağın gereksinimleriyle harmanlayabilmelerinde yatmaktadır.

Fotoğraf, icat edildiği ilk günlerden itibaren nesnel gerçekliğin en sadık ve güvenilir taşıyıcısı olarak kabul edilmiştir. Merceğin önündeki dünyaya ait ışığın duyarlı bir yüzey üzerinde bıraktığı fiziksel iz, hayatın dondurulmuş, müdahale edilmemiş bir anı olarak sunulur ve bu durum ona belgesel bir güç kazandırır. Oysa daha yakından bakıldığında, her fotoğraf karesinin aslında çekildiği ana ait mutlak bir hakikati değil, fotoğrafç��nın o hakikat havuzundan yaptığı öznel bir seçimi barındırdığı görülür. Fotoğrafçı, çerçevenin içine neyin dahil edileceğine karar verirken aynı zamanda neyin dışarıda bırakılacağını da belirler; böylece gerçeği kendi bakış açısıyla yeniden kurgular. Işık, gölge, açı ve an seçimi gibi teknik müdahaleler, nesnel olduğu varsayılan görüntüyü bir yorum nesnesine dönüştürür. Dolayısıyla fotoğraf makinesi dünyayı olduğu gibi kaydeden tarafsız ve mekanik bir göz olmaktan ziyade, gerçeği belirli bir estetik ve zihinsel süzgeçten geçirerek yeniden üreten, inşa edilmiş bir anlatı aracıdır.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Resim sanatı, yüzyıllar boyunca doğanın birebir kopyalanması, nesnel gerçekliğin tuval üzerine kusursuz bir biçimde aktarılması olarak algılanmıştır. Klasik dönem ustalarının doğayı taklit etme (mimesis) çabası, resmi adeta bir ayna vazifesine indirgemiş; ressamın başarısı da taklidin gerçeğe yakınlığıyla ölçülmüştür. Ancak modernizmle birlikte bu anlayış köklü bir kırılma yaşamıştır. Ressam art��k dış dünyayı olduğu gibi yansıtan pasif bir gözlemci değil, kendi zihinsel süzgecinden geçirdiği gerçekliği yeniden inşa eden aktif bir öznedir. Bir sanat eseri, dış dünyadaki bir nesneyi ne kadar aslına uygun tasvir ettiğiyle değil, sanatçının o nesneye yüklediği özgün anlam ve hissettirdiği duygu yoğunluğuyla değer kazanır. Dolayısıyla resim, doğanın edilgen bir kopyası olmaktan çıkıp sanatçının içsel gerçekliğinin ve dünyayı algılama biçiminin özgün bir ifadesi haline gelmiştir. Bu durum, izleyiciyi de yalnızca sunulanı tüketen bir alıcı olmaktan çıkarıp eserin anlam dünyasını tamamlayan bir ortak kılmaktadır.

Bu parçada vurgulanmak istenen asıl düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Geçenlerde bir konser salonunda piyanistin tuşlara her dokunuşunda salonun mavi, sarı ve kırmızı ışıklarla dolduğunu hissettiğini söyleyen bir sanat öğrencisiyle karşılaştım. Bu genç, tıp literatüründe 'sinestezi' olarak adlandırılan ve bir duyu uyarılmasıyla eş zamanlı olarak başka bir duyu kanalında da algılamanın gerçekleştiği sıra dışı duruma sahipti. Son yıllarda yapılan nörolojik araştırmalar, bu durumun kalıtımsal olduğunu ve beyindeki duyu bölgeleri arasındaki yoğun mikroskobik bağlardan kaynaklandı��ını ortaya koymaktadır. Doğuştan gelen bu algısal farklılık; yaratıcı düşünceyi ve hafıza kapasitesini besleyerek sanatçıların veya bilim insanlarının kendi alanlarında öne çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Eskiden bir hastalık ya da zihinsel bir yanılsama sanılan bu olgu, günümüzde modern görüntüleme araçlarıyla kanıtlanmış bir algısal zenginlik olarak kabul görmektedir.

Yukarıdaki parçada belirtilen açıklamalar doğrultusunda, verilen cümleler ile bu cümlelerin işaret ettiği yardımcı düşünceleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Dijital teknolojilerin hayatımızın her alanına nüfuz etmesiyle birlikte, geçmişe dair her veriyi kaydetme ve saklama eğilimi olağanüstü bir boyuta ulaşmıştır. Artık e-postalarımızdan fotoğraf arşivlerimize, günlük alışkanlıklarımızdan sosyal medya paylaşımlarımıza kadar her şey kalıcı dijital izlere dönüşmektedir. Ancak bu sınırsız bellek biriktirme arzusu, ironik bir biçimde insan zihninin en temel işlevlerinden biri olan 'unutma' eylemini gölgede bırakmaktadır. İnsan beyni, bilgileri seçerek, eleyerek ve önem sırasına koyarak çalışır; yani unutmak, zihinsel sağlığın ve yaratıcı düşüncenin sürdürülebilmesi için vazgeçilmez bir mekanizmadır. Her detayın kayıt altında tutulduğu ve hiçbir şeyin silinmediği bir dünyada, zihnimiz sürekli bir veri yükü altında ezilmekte, yeni sentezler yapma ve geleceğe odaklanma yetisini kaybetmektedir. Dolayısıyla geçmişin yükünden kurtulup zihinsel özgürlüğe kavuşabilmek, bilginin sınırsızca depolanmasından ziyade, nelerin unutulması gerektiğini seçebilme becerisine bağlıdır.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki parçadan hareketle verilen yargının doğru olup olmadığını belirleyiniz.

Parça:
Bahçe düzenleme sanatı, tarih boyunca insanın doğayla kurduğu ilişkinin en estetik ve somut dışavurumlarından biri olmu��tur. İnsan, vahşi doğayı kendi zihinsel şablonlarına göre şekillendirirken aslında sadece çevreye müdahale etmez; aynı zamanda doğayla uyum arayışını veya ona hükmetme arzusunu da mekâna yansıtır. Batı'nın geometrik ve simetrik bahçeleri insanın doğa üzerindeki mutlak kontrolünü ve rasyonel aklın zaferini simgelerken, Doğu'nun minyatür göller ve doğal taşlarla bezeli bahçeleri insanı doğanın içinde eritmeyi, onun ritmine uyum sağlamayı hedefler. Ancak hangi üslup benimsenirse benimsensin, bir bahçe tasarlamak, doğayı tamamen kendi hâline bırakmak ile onu tamamen yapaylaştırmak arasındaki o hassas dengede durmayı gerektirir. Gerçek bir bahçe tasarımı, bitkilerin kendi gelişim süreçlerine saygı duyarak insan eliyle biçimlendirilen bir ortak yaşam alanı yaratmaktır. Bu yönüyle bahçe, ne salt doğanın kendisidir ne de tümüyle insan yapımı bir mimari üründür; aksine, kültür ile tabiatın sürekli bir diyalog içinde olduğu, birbirini dönüştürdüğü yaşayan bir ara kesittir.

Yargı: Bahçe düzenleme sanatı, ne tamamen insan kontrolündeki yapay bir alan ne de kendi haline bırakılmış yabani bir doğadır; o, kültür ile doğanın karşılıklı etkileşimiyle biçimlenen bir ara alandır.

Müze yorgunluğu (museum fatigue), ziyaretçilerin sergileri gezerken yaşadığı fiziksel ve zihinsel tükenmişliği ifade eden, ilk kez 1916'da Benjamin Ives Gilman tarafından tanımlanmış bir olgudur. Bu durum, sadece saatlerce ayakta kalmanın getirdiği bedensel yorgunluktan ibaret değildir; aynı zamanda görsel ve bilişsel bir aşırı yüklenmenin de sonucudur. Ziyaretçi, benzer formatlardaki eserleri ardı ardına inceledikçe dikkat seviyesi hızla düşer. Müzelerdeki ışıklandırma düzeyinin sabitliği, sergileme ünitelerinin monoton yerleşimi ve eserlerin yanındaki açıklama metinlerinin yoğunluğu bu süreci hızlandırır. Ziyaretçi ilgisindeki bu kaçınılmaz düşüşü engellemek isteyen modern küratörler, sergi alanlarında dinlenme köşeleri oluşturma, dijital etkileşimli panolar kullanma ve kronolojik düzen yerine tematik kurgulara yönelme gibi yöntemlere başvurmaktadır.

Bu parçaya göre "müze yorgunluğu" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?