Examkin

Kaynaştırma Harfleri

5 questions

All types5Multiple choice1Fill in the blank4
Question 1Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kaynaştırma harflerini yazınız.

Fill in the blanks below

Kütüphanei temizleyen görevli, masanın üzerie bırakılan kitapları tasnif etti. Giriş kapıı önündeki panoya, yeni gelen kitapların listesini ikierli sütunlar halinde astı.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklara sırasıyla y, n, s ve ş kaynaştırma harfleri gelmelidir.
Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla 'y', 'n', 's' ve 'ş' kaynaştırma ünsüzleri getirilmelidir. İlk boşlukta iki ünlü arasına 'y' ünsüzü (kütüphane-y-i); ikinci boşlukta iyelik eki ile durum eki arasına 'n' ünsüzü (üzeri-n-e); üçüncü boşlukta isim tamlamasındaki iyelik eki öncesinde 's' ünsüzü (kapı-s-ı); dördüncü boşlukta ise üleştirme eki öncesinde 'ş' ünsüzü (iki-ş-er) gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kütüphane sözcüğüne getirilecek eki belirleme ve kaynaştırma sesini bulma
y
Kütüphane sözcüğü ünlüyle bittiği için, ünlüyle başlayan belirtme durumu eki (-i) geldiğinde araya 'y' kaynaştırma ünsüzü girer.
2
Üzeri sözcüğüne getirilecek eki belirleme ve kaynaştırma sesini bulma
n
Üçüncü tekil kişi iyelik ekiyle biten 'üzeri' sözcüğüne yönelme durumu eki (-e) eklenirken araya 'n' (zamir n'si) kaynaştırma ünsüzü girer.
3
Kapı sözcüğüne getirilecek eki belirleme ve kaynaştırma sesini bulma
s
'Giriş kapısı' belirtisiz isim tamlamasında, ünlüyle biten 'kapı' sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı) eklenirken araya 's' kaynaştırma üns��zü girer.
4
İki sözcüğüne getirilecek eki belirleme ve kaynaştırma sesini bulma
ş
Ünlüyle biten sayı isimlerine üleştirme eki (-er) eklenirken araya 'ş' kaynaştırma ünsüzü girer.

Key Concept

Türkçede iki ünlü yan yana gelemediğinde veya belirli eklerin birleşmesinde y, ş, s, n kaynaştırma harfleri kullanılır.
Question 2Question →

Verilen cümledeki numaralanmış boşlukları, dil bilgisi kurallarına uygun kaynaştırma ünsüzleriyle doldurunuz.

Fill in the blanks below

Bahçedeki ahşap masaı boyamak için ikier kutu boya alan ustalar, günün sonunda kapının boyama işini de tamamladı.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa 'y', ikinci boşluğa 'ş', üçüncü boşluğa 'n' harfleri getirilmelidir.
Türkçede iki ünlü yan yana gelemeyeceği için ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya 'y, ş, s, n' kaynaştırma ünsüzleri girer. Cümlede 'masa-y-ı' belirtme durumunda 'y', 'iki-ş-er' üleştirme sayı sıfatında 'ş', 'kapı-n-ın' tamlayan durumunda ise 'n' sesi kaynaştırma görevi üstlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluktaki 'masa-ı' birleşimini inceleme
'y' kaynaştırma ünsüzü gelerek 'masayı' kelimesi oluşur.
Ünlüyle biten 'masa' kelimesine ünlüyle başlayan belirtme durum eki (-ı) getirildiğinde araya 'y' ünsüzü girer.
2
İkinci boşluktaki 'iki-er' birleşimini inceleme
'ş' kaynaştırma ünsüzü gelerek 'ikişer' kelimesi oluşur.
Ünlüyle biten 'iki' sayısına ünlüyle başlayan üleştirme eki (-er) getirildiğinde araya 'ş' ünsüzü girer.
3
Üçüncü boşluktaki 'kapı-nın' birleşimini inceleme
'n' kaynaştırma ünsüzü gelerek 'kapının' kelimesi oluşur.
Ünlüyle biten 'kapı' kelimesine ilgi (tamlayan) eki (-ın) getirildiğinde araya 'n' ünsüzü girer.

Key Concept

Kaynaştırma Ünsüzleri (y, ş, s, n)
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kaynaştırma harflerini yazınız.

Fill in the blanks below

Yeni aldığı arabaı kapıın önüne park etti.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa 'y', ikinci boşluğa ise 'n' kaynaştırma harfi getirilmelidir.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre, ünlüyle biten isim kök veya gövdelerine ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya 'y, ş, s, n' kaynaştırma harflerinden biri girer. 'araba-ı' birleşiminde 'y' kaynaştırma harfi kullanılarak 'arabayı', 'kapı-ın' birleşiminde 'n' kaynaştırma harfi kullanılarak 'kapının' biçimi elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğu doldurmak için 'araba' kelimesine gelen eki ve oluşan ses olayını incelemek.
'araba' sözcüğü ünlüyle (a) biter ve ünlüyle başlayan belirtme durumu eki olan '-ı' ekini alır. Türkçede iki ��nlü yan yana gelemeyeceği için araya 'y' kaynaştırma harfi girerek sözcük 'arabayı' halini alır.
Ünlüyle biten kelimelere ünlüyle başlayan belirtme durumu eki getirildiğinde 'y' kaynaştırma harfi kullanılır.
2
İkinci boşluğu doldurmak için 'kapı' kelimesine gelen tamlayan ekini incelemek.
'kapı' sözcüğü ünlüyle (ı) biter ve ünlüyle başlayan tamlayan (ilgi) eki olan '-ın' ekini alır. İki ünlü yan yana gelemeyeceği için araya 'n' kaynaştırma harfi girerek sözcük 'kapının' halini alır.
Ünlüyle biten isimlere tamlayan eki getirildiğinde araya 'n' kaynaştırma harfi girer.

Key Concept

Ünlüyle biten Türkçe sözcüklere ünlüyle başlayan ekler getirildiğinde araya giren kaynaştırma harfleri (y, ş, s, n).
Estimated Time:45s
Question 4Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere gelmesi gereken kaynaştırma harflerini yazınız.

Fill in the blanks below

Bir sanatçının kendi dönemiin sorunlarına yabancı kalması düşünülemez. O, gözlemlediği toplumsal gerçekleri yansıtmak amacıla eserini kaleme alırken okurun duygu dünyasını da beslemelidir. Edebiyat araştırmacısı, şairin şiirlerini ikier aylık dönemler hâlide yayımlanan dergilerden derlemiştir.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklara sırasıyla n, y, ş ve n harfleri getirilmelidir.
Türkçede iki ünlü yan yana gelmediği için ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya 'y, ş, s, n' kaynaştırma harflerinden biri girer. Ayrıca üçüncü şahıs iyelik eklerinden sonra gelen durum veya ilgi eklerinden önce 'n' kaynaştırma sesi (zamir n'si) kullanılır. Bu kurallar doğrultusunda boşluklara sırasıyla n, y, ş, n sesleri getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun bulunduğu kelimedeki ses olayını tespit etmek
Birinci boşluğa 'n' harfi getirilmelidir.
'Dönem' sözcüğü üçüncü şahıs iyelik eki (-i) aldıktan sonra üzerine ilgi (tamlayan) eki (-in) gelmiştir. Bu iki ek arasına kaynaştırma ünsüzü olan 'n' sesi girer.
2
İkinci boşluğun bulunduğu kelimedeki ses olayını tespit etmek
İkinci boşluğa 'y' harfi getirilmelidir.
'Amaç' sözcüğüne üçüncü şahıs iyelik eki (-ı) geldikten sonra vasıta eki (-la/-le) eklenmiştir. Ekleşen 'ile' edatının başındaki ünlü düşerek araya 'y' kaynaştırma ünsüzü girer.
3
Üçüncü boşluğun bulunduğu kelimedeki ses olayını tespit etmek
Üçüncü boşluğa 'ş' harfi getirilmelidir.
'İki' sayı adına üleştirme eki (-er/-ar) getirilirken ünlüyle biten kelime kökü ile ünlüyle başlayan ek arasına üleştirme kaynaştırma ünsüzü olan 'ş' sesi girer.
4
Dördüncü boşluğun bulunduğu kelimedeki ses olayını tespit etmek
Dördüncü boşluğa 'n' harfi getirilmelidir.
'Hâl' sözcüğü üçüncü şahıs iyelik eki (-i) aldıktan sonra bulunma durum eki (-de) getirilmiştir. İyelik ekinden sonra gelen durum ekinden önce zamir 'n'si olan kaynaştırma ünsüzü girer.

Key Concept

Kaynaştırma Harfleri
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question →

Türkçede iki ünlü yan yana gelmediği için ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya "y, ş, s, n" kaynaştırma harflerinden biri girer. Bazı durumlarda ise kaynaştırma harfleri ünlü ile ünsüz arasında da görev yapabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Senin fikrinde ısrar etmen durumları daha da zorlaştırdı.

Answer

"Senin fikrinde ısrar etmen durumları daha da zorlaştırdı." cümlesi
"Senin fikrinde ısrar etmen durumları daha da zorlaştırdı." cümlesinde yer alan "fikrinde" sözcüğü "fikir-in-de" şeklinde çözümlenir. Buradaki "-in" eki ikinci tekil şahıs iyelik ekidir ve "n" ünsüzü bu ekin kendisine aittir. Dolayısıyla bu cümlede herhangi bir kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerde kaynaştırma ünsüzü alması muhtemel sözcükleri (y, ş, s, n seslerini barındıranlar) tespit edin.
"salonunun, kapısı, romanında, konuyu, şekilde, fikrinde, bahçesinde, neşeyle" sözcükleri detaylı inceleme için ayrılır.
Kaynaştırma ünsüzleri genellikle ünlüyle biten kök veya gövdelere gelen eklerin bağlantı noktalarında ortaya çıkar.
2
Tespit edilen kelimelerin ek ve kök analizini yaparak "y, ş, s, n" seslerinin işlevlerini inceleyin.
"salon-u-n-un" (n kaynaştırma), "kapı-s-ı" (s kaynaştırma), "roman-ı-n-da" (n kaynaştırma), "konu-y-u" (y kaynaştırma), "şekil-i-n-de" (n kaynaştırma), "bahçe-s-i-n-de" (s ve n kaynaştırma), "neşe-y-le" (y kaynaştırma) şeklinde kaynaştırma sesleri belirlenir.
Bu sözcüklerdeki "y, ş, s, n" sesleri iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek veya iyelik ekinden sonra durum eki getirmek amacıyla kullanılmıştır.
3
"fikrinde" kelimesinin iyelik sahibini ve ek yapısını çözümleyin.
"Senin fikrin" tamlamasından anlaşıldığı üzere "fikir-in-de" şeklinde ayrılan kelimede "-in" eki ikinci tekil şahıs iyelik ekidir. Buradaki "n" sesi ekin orijinal ünsüzüdür, sonradan eklenmiş bir kaynaştırma harfi değildir.
İkinci tekil şahıs iyelik eki alan kelimelerdeki iyelik "n" sesi ile üçüncü şahıs iyelik ekinden sonra gelen kaynaştırma "n" sesinin farkı, sözcüğün yöneldiği şahıs anlamından (senin / onun) çıkarılır.

Key Concept

Kaynaştırma ünsüzleri ile ikinci tekil şahıs iyelik ekinin (-in) ayırt edilmesi
Kaynaştırma Harfleri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin