Examkin

Yazım Kuralları

124 questions

All types124Multiple choice69True / False10Matching19Ordering4Fill in the blank22
Question 21Question →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, bu sözcüklerin büyük harfle yazılmasını sağlayan Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ulaşım ağının genişletilmesiyle Boğaz'ın iki yakası arasındaki etkileşim daha da artmıştır.
Bu Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte tarım sektöründe yeni bir dönem başlayacaktır.
Resmî yazışmada, Sayın Rektör'ün onayının ardından süreç resmen başlatılacaktır.
Araştırmacılar, bu el yazmasının Orta Çağ'ın sonlarında kaleme alındığını öngörüyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki cümlelerin sırasıyla kısaltmalı söyleyiş kuralı (Sağ 1), belirli kanun kuralı (Sağ 2), makam/unvan kuralı (Sağ 3) ve çağ/dönem kuralı (Sağ 4) ile eşleşmesi gerekmektedir.
Doğru eşleştirmede; 'Boğaz' kısaltmalı söyleyiş kuralıyla, 'Kanun' belirli bir kanunu kastetme kuralıyla, 'Sayın Rektör' makam/unvan kuralıyla ve 'Orta Çağ' çağ/dönem adlarının yazılışı kuralıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki 'Boğaz' kelimesinin kullanımını incelemek.
'Boğaz' kelimesi İstanbul veya Çanakkale Boğazı yerine kısaltmalı söyleyiş olarak kullanılmıştır.
Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda yer adının ilk harfi büyük yazılır kuralı geçerlidir.
2
İkinci cümledeki 'Kanun' kelimesinin kullanımını incelemek.
Belirli bir kanun kastedilerek 'Kanun' şeklinde kullanılmıştır.
Belirli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde bu sözcüklerin büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.
3
Üçüncü cümledeki 'Sayın Rektör' ifadesini incelemek.
Saygı sözünün ardından makam bildiren bir kelime gelmiştir.
Saygı bildiren sözlerden sonra gelen makam, mevki, unvan bildiren kelimelerin büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.
4
Dördüncü cümledeki 'Orta Çağ' ifadesini incelemek.
'Orta Çağ' tarihî bir çağ adıdır.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralı geçerlidir.

Key Concept

Büyük harflerin yazım kuralları ve bu kuralların cümle içerisindeki özel kullanımları
Estimated Time:3m 0s
Question 22Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içinde belirtilen kısaltmalara uygun ekleri getirerek doğru yazımlarıyla doldurunuz.

Fill in the blanks below

Dilimizle ilgili her türlü güncel yazım kuralı tartışmasında öncelikle (TDK) yayımladığı kılavuza başvurulmalıdır. Laboratuvardaki hassas deney için tartılan kimyasal maddenin 250 (g) fazla olması tüm hesaplamaları değiştirdi.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa 'TDK'nin', ikinci boşluğa ise 'g'dan' getirilmelidir.
Büyük harfle yapılan kısaltmada son harfin okunuşu (TDK -> te-de-ke -> TDK'nin) esas alınırken, küçük harfle yapılan kısaltmada kelimenin açılımı (g -> gram -> g'dan) esas alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek eki belirleme.
TDK'nin
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. TDK kısaltmasının son harfi 'K'dir ve Türkçe okunuşu 'ke' şeklindedir. Dolayısıyla ek '-nin' olmalıdır.
2
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilecek eki belirleme.
g'dan
Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın değil, kelimenin okunuşuna göre getirilir. 'g' kısaltmasının açılımı 'gram' olduğuna göre getirilecek ek '-dan' olmalıdır.

Key Concept

Kısaltmalara ek getirilirken büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşunun, küçük harfli kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşunun esas alınması.
Question 23Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, yay ayraç içinde verilen sözcükleri ve "ki" unsurunu yazım kurallarına uygun biçimde birleştirerek doldurunuz.

Fill in the blanks below

(geçmişte) hatalardan ders almalısın, (yeter) geleceğe daha emin adımlarla ilerleyebilesin.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluk sıfat yapan -ki eki getirilerek "geçmişteki" şeklinde bitişik; ikinci boşluk ise bağlaç olan ki getirilerek "yeter ki" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
İlk boşlukta yer alan "-ki" eki sıfat yapan ek işlevindedir ve eklendiği "geçmişte" sözcüğüne bitişik yazılması gerekir. İkinci boşlukta ise bir fiilden sonra gelen ve cümleye koşul/istek anlamı katan bağlaç olan "ki" yer almaktadır ve bu bağlaç ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluktaki "geçmişte" sözcüğünü inceleyiniz.
"Geçmişte" sözcüğüne gelen "-ki", bir ismin (hatalar) önüne gelerek onu işaret eden/niteleyen bir sıfat kurmaktadır (sıfat yapan -ki).
Sıfat yapan "-ki" bir yapım eki olduğundan eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve "geçmişteki" biçimini alır.
2
İkinci boşluktaki "yeter" sözcüğünü inceleyiniz.
"Yeter" yükleminden/sözcüğünden sonra gelen "ki" unsuru, cümleleri veya ögeleri birbirine bağlayan bir bağlaçt��r.
Bağlaç olan "ki" bağımsız bir sözcük kabul edildiğinden kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve "yeter ki" biçimini alır.

Key Concept

Türkçede ek olan "-ki" (sıfat yapan ve ilgi zamiri olan) eklendiği sözcüğe bitişik yazılırken, bağlaç olan "ki" sözcüklerden ayrı yazılır.
Estimated Time:45s
Question 24Question →

Türkçede kısaltmalara getirilen eklerin yazımı, kısaltmanın yapılış yöntemine (büyük harfle yapılması, küçük harfle yapılması veya kısaltmanın sonunda nokta bulunması gibi) göre değişkenlik gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni hazırlanan sözlük çalışmasında TDK'nın güncel veri tabanından yararlanıldı.

Answer

Yeni hazırlanan sözlük çalışmasında TDK'nın güncel veri tabanından yararlanıldı.
Doğru cevap, yazım yanlışı barındıran cümledir. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için 'TDK'nin' şeklinde yazılması gerekirken, kelimenin açılımı düşünülerek veya harf yanlış okunarak 'TDK'nın' şeklinde yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalara gelen eklerin kuralını hatırlayın.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Kısaltmanın açılımına göre ek getirmek bir yazım hatasıdır.
2
Türkçedeki ünsüz harflerin (özellikle 'K' harfinin) okunuşunu kontrol edin.
Türkçede 'ka' diye bir harf yoktur, bu harf 'ke' olarak okunur. Bu nedenle kısaltma 'TDK-ye' (TDK'nin) şeklinde okunmalıdır.
Harfin yanlış telaffuz edilmesi ekin de yanlış yazılmasına yol açar.
3
Seçeneklerdeki diğer kısaltma türlerini inceleyin.
Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin açılışı (kilogramdan, metrelik) ve noktalı kısaltmalarda kesmesiz açılış (İngilizceden) kuralları doğru uygulanmıştır.
Diğer seçeneklerdeki yazımların doğru olduğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşmak gerekir.

Key Concept

Büyük harfle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK'nin' yazımı doğrudur, 'TDK'nın' yazımı ise yanlıştır.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Şehrin batısındaki yeni yerleşim yerinde inşa edilen binaların yüksekliği genellikle 15'er metre olarak planlanmış.

Answer

Şehrin batısındaki yeni yerleşim yerinde inşa edilen binaların yüksekliği genellikle 15'er metre olarak planlanmış.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılamaz, yalnızca harfle belirtilmesi gerekir. Bu nedenle '15'er' şeklinde yapılan yazım yanlıştır; doğrusunun 'on beşer' olması gerekir. Bu kural ihlal edildiği için ilgili cümlede yazım yanlışı vardır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan sayıları ve bunlara gelen ekleri tespit etmek.
Cümlelerde sırasıyla 'yüzde yetmiş beşinin', '13.00'te', '15'er', 'üçerli' ve '8'inci' ifadeleri belirlenir.
Yazım yanlışının hangi cümlede olduğunu bulmak için sayı içeren tüm ifadelerin incelenmesi gerekir.
2
Tespit edilen sayıların TDK Yazım Kılavuzu'ndaki kurallara uygunluğunu değerlendirmek.
İncelenen cümlelerin birinde geçen '15'er' ifadesinin üleştirme sayı sıfatı olduğu ve rakamla yazıldığı görülür.
Üleştirme sayıları Türkçe yazım kurallarına göre rakamla değil, sadece harfle yazılmak zorundadır.
3
Hatalı yazılan ifadeyi düzelterek doğru seçeneği belirlemek.
'15'er' ifadesinin doğrusunun 'on beşer' olduğu belirlenir ve bu ifadeyi içeren cümlenin hatalı olduğu sonucuna varılır.
Soru kökünde bizden yazım yanlışı barındıran cümlenin bulunması istenmektedir.

Key Concept

Sayıların Yazımı
Question 26Question →

Bir sanat galerisinde sergilenen modern tabloların (I) 12. yüzyıla tarihlenen klasik eserlerle sentezlenmesi, ziyaretçilere farklı bir estetik deneyim sunuyor. Her gün (II) 14.45'de başlayan rehberli turlarda, galerinin (III) 9'uncu salonunda yer alan ve (IV) iki yüz elli parçadan oluşan devasa enstalasyon yoğun ilgi görüyor. Sanat eleştirmenlerinin (V) %20'sinin bu sergiyi yılın en yaratıcı etkinliği olarak nitelendirmesi de bu ilgiyi doğrular niteliktedir.

Bu parçada numaralanmış ifadelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: II

Answer

II numaralı ifadedeki '14.45'de' yazımı yanlıştır; doğrusu '14.45'te' şeklinde olmalıdır.
Saat bildiren sayıların yazımında, getirilecek ekler saatin son okunuşuna göre belirlenir. '14.45' ifadesi 'on dört kırk beş' şeklinde bittiği için son ses olan 'ş' sert ünsüzdür. Türkçedeki ünsüz benzeşmesi kuralı gereğince sert ünsüzden sonra gelen durum eki '-de' değil, '-te' olmalıdır. Bu nedenle '14.45'de' yazımı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış tüm sayısal ifadeleri TDK yazım kuralları yönünden inceleyin.
I, III, IV ve V numaralı ifadelerde herhangi bir yazım hatası saptanmamıştır.
Hatasız olan seçenekleri eleyerek odaklanılacak ifadeyi daraltmak.
2
Saat bildiren II numaralı ifadenin okunuşunu ve ek uyumunu kontrol edin.
'14.45' ifadesi 'on dört kırk beş' şeklinde okunmaktadır. Son kelime olan 'beş' sert bir ünsüzle bitmektedir.
Türkçedeki ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralının sayıların yazımına olan etkisini incelemek.
3
Sert ünsüzle biten sayıya gelen durum ekinin doğru biçimini belirleyin.
Sert ünsüzle biten 'beş' sözcüğüne gelen bulunma durumu eki '-de' değil, sertleşerek '-te' olmalıdır. Dolayısıyla doğru yazım '14.45'te' şeklindedir.
Hatanın gerekçesini tespit ederek doğru seçeneği onaylamak.

Key Concept

Sayıların yazımı, saatlere getirilen eklerin son sese göre belirlenmesi ve ünsüz benzeşmesi kuralları.
Estimated Time:2m 0s
Question 27Question →

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şehrin gürültüsünden uzaklaşarak 150 m2150\text{ m}^2'lik bahçeli bir evde yaşamak, onun yıllardır kurduğu tek hayaldi.

Answer

Bahçeli evden bahsedilen ve '150 m2150\text{ m}^2\'lik' ifadesinin geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu '150 m2150\text{ m}^2 lik' olmalıdır.
Üs işaretli kısaltmalara (m², cm³ vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; ek doğrudan üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır. Bu nedenle bahçeli evden söz edilen cümledeki '150 m2150\text{ m}^2\'lik' kullanımı yanlıştır, doğrusu '150 m2150\text{ m}^2 lik' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen tüm kısaltmalı ifadeleri ve bunlara getirilen ekleri belirlemek.
Cümlelerde sırasıyla '05 mm0{}5\text{ mm}\'lik', '150 m2150\text{ m}^2\'lik', 'Alm.ya', 'TÜBİTAK\'ın' ve 'AB\'deki' kısaltmalı kullanımları tespit edilmiştir.
Yazım yanlışının hangi sözcük grubunda yer aldığını saptamak için tüm örnekleri gözden geçirmek gerekir.
2
Kısaltmalara getirilen eklerin yazım kurallarını incelemek.
Üs işaretli kısaltmalarda kesme işaretinin kullanılmayacağı kuralından hareketle, '150 m2150\text{ m}^2\'lik' yazımındaki kesme işaretinin gereksiz olduğu ve doğrusunun '150 m2150\text{ m}^2 lik' şeklinde yazılması gerektiği bulunmuştur.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca üs işaretli kısaltmalara (m², cm³ vb.) getirilen eklerin kesmeyle ayrılmaması zorunludur.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı
Question 28Question →

Türkçede bulunma durum eki olan '-de / -da', eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır ve eklendiği kelimenin son sesine göre ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğrayarak '-te / -ta' biçimini alabilir.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Verilen ifade doğrudur.
Bulunma durum eki her zaman eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve sert ünsüzle biten kelimelerde benzeşerek '-te/-ta' biçimini alır.

Step-by-Step Solution

1
Bulunma durum ekinin yazılış kuralını değerlendirin.
Bulunma durum eki (-de/-da) eklendi��i kelimeyle bütünleşerek bitişik yazılır.
Türkçede durum ekleri yapım ve çekim eki özellikleri gereği sözcükten ayrı yazılamaz.
2
Ekin uğrayabileceği ses olaylarını inceleyin.
Sözcüğün son harfine göre ekin başındaki 'd' ünsüzü 't' ünsüzüne dönüşebilir (ünsüz benzeşmesi).
Türkçedeki sert ünsüzlerin yan yana gelmesi kuralı gereği ekin sertleşmesi zorunludur.

Key Concept

Bulunma durum eki olan '-de / -da' ekinin yazımı ve ünsüz benzeşmesine uyumu.
Question 29Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Sınıftaki arkadaşları gibi Ahmet'te geziye katılmak istiyordu.

Answer

Sınıftaki arkadaşları gibi Ahmet'te geziye katılmak istiyordu.
Doğru cevap, bağlaç olan 'de'nin 'Ahmet' özel isminden sonra kesme işaretiyle ve sertleşerek 'te' şeklinde yazıldığı cümledir. Türkçe kurallarına göre bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır, özel isimlerden sonra kesme işaretiyle ayrılmaz ve ünsüz benzeşmesine uğrayarak 'te/ta' şeklini almaz. Dolayısıyla bu ifadenin doğrusu 'Ahmet de' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki 'de/da' ifadesinin bağlaç mı yoksa bulunma durum eki mi olduğunu belirleyin.
'Ahmet'te' kelimesindeki 'de', cümleye 'dahi, bile, başkaları gibi' anlamı kattığı için bağlaçtır.
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz, sadece anlam daralır.
2
Bulunan 'de/da'nın yazım kurallarına uygunluğunu kontrol edin.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' şeklinde sertleşmez. Özel isimlerden sonra kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bağlaç olan de/da bağımsız bir sözcüktür, ek olmadığı için ses olaylarına girmez.
3
Hatalı kullanımı tespit edip doğru biçimiyle karşılaştırın.
Cümledeki 'Ahmet'te' yazımı yanlıştır; doğru yazım 'Ahmet de' şeklinde olmalıdır.
Bağlaç olan de/da'nın kelimeye bitişik ve sertleşerek yazılması yazım hatasına yol açar.

Key Concept

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Question 30Question →

Düzeltme işareti (^); yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek, Arapça ve Farsçadan geçen kelimelerde ünsüzlerin ince okunmasını sağlamak veya nispet ekinin iyelik ekiyle karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınır boylarında nöbet tutan Türk askerî, vatan savunmasını büyük bir kararlılıkla sürdürüyor.

Answer

Sınır boylarında nöbet tutan Türk askerî, vatan savunmasını büyük bir kararlılıkla sürdürüyor.
Doğru cevap, Türk askeri ifadesindeki düzeltme işaretinin yanlış kullanıldığı seçenektir. 'Türk askeri' ifadesi bir isim tamlamasıdır ve buradaki '-i' eki üçüncü şahıs iyelik ekidir. Türk Dil Kurumuna göre, düzeltme işareti iyelik eki olan '-i' üzerinde kullanılmaz, sadece iyelik eki ile karışma ihtimali olan nispet eki olan '-î' üzerinde kullanılır. Bu nedenle sözcüğün 'Türk askeri' şeklinde yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki düzeltme işareti kullanılmış veya kullanılmamış olan sözcükler tespit edilir.
'resmî', 'edebî', 'askerî', 'halasının' ve 'dükkânın' sözcükleri incelenir.
Yazım kuralı ihlalinin hangi sözcükte olduğunu belirlemek için hedef kelimeler saptanmalıdır.
2
Sözcüklerin aldıkları eklerin ve üstlendikleri işlevlerin TDK kurallarına uygunluğu kontrol edilir.
'resmî' ve 'edebî' sözcüklerinde nispet eki doğru kullanılmıştır. 'dükkân' sözcüğündeki inceltme a'sı doğrudur. 'halasının' sözcüğünde akrabalık adı olan 'hala' kastedildiği için işaret kullanılmaması doğrudur. Ancak 'Türk askerî' tamlamasındaki '-i' iyelik ekidir.
İyelik ekleri ile nispet ekinin karıştırılmaması yazım kurallarında temel bir esastır.
3
İyelik eki olan '-i' ile yazılan sözcükteki hatalı düzeltme işareti tespit edilerek yanlış kullanım belirlenir.
'Türk askeri' tamlamasındaki '-i' eki iyelik eki olduğu için kelime düzeltme işareti almadan 'Türk askeri' şeklinde yazılmalıdır.
Nispet eki alan 'askerî' (askerî okul gibi) sıfatı ile iyelik eki alan 'askeri' ismini ayırt etmek yazım yanlışı yapılmasını engeller.

Key Concept

Nispet eki (-î) ile iyelik eki olan (-i) arasındaki fark ve düzeltme işaretinin işlevi

Alternative Method

İyelik eki ile nispet ekini ayırt etmek için pratik bir yöntem: Sözcüğün başına 'ona ait olan' veya belirtili isim tamlaması yapacak bir unsur getirildiğinde anlamlı oluyorsa (örneğin 'Türk'ün askeri') bu bir iyelik ekidir ve düzeltme işareti almaz. Ancak bir ismi niteleyip sıfat kuruyorsa (örneğin 'askerî lise') nispet ekidir ve düzeltme işareti alır.
Estimated Time:1m 0s
Question 31Question →

Aşağıda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre ayrı yazılma gerekçeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

göz yuvarı
çetin ceviz
bağ bozumu
yazar kasa

Matches

Show answer & explanation

Answer

göz yuvarı kelimesi yuvar ve küre sözcükleriyle kurulanlar kuralıyla; çetin ceviz kelimesi benzetme yoluyla insan niteliği bildirenler kuralıyla; bağ bozumu kelimesi zamanla ilgili olanlar kuralıyla; yazar kasa kelimesi ise sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındakiler kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen birleşik sözcüklerin tamamı TDK kurallarına uygun olarak doğru gerekçeleriyle eşleştirilmiştir. göz yuvarı kelimesi yuvar/küre kuralına, çetin ceviz insan niteliği bildiren mecazlı benzetme kuralına, bağ bozumu zaman bildirme kuralına, yazar kasa ise sıfat-fiil ekiyle kurulan sıfat tamlaması kuralına tam olarak karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

1
göz yuvarı sözcüğünün son kelimesini incelemek.
Sözcüğün "yuvar" kelimesiyle bittiği görülür. TDK'ye göre yuvar/küre kelimeleri ayrı yazılır.
Kelimenin yapısal sınıflandırmasını yaparak yazım kuralı gerekçesini bulmak.
2
çetin ceviz sözcüğünün anlamsal işlevini analiz etmek.
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak zor bir insan karakterini benzetme yoluyla karşıladığı belirlenir.
Benzetme yoluyla nitelik belirten birleşik sözcüklerin yazım kuralını uygulamak.
3
bağ bozumu sözcüğünün zaman ilişkisini değerlendirmek.
Kelimenin bağların bozulduğu dönem/zaman anlamını taşıdığı saptanır. TDK zaman bildiren bu tür birleşikleri ayrı yazar.
Zamanla ilgili kavramların yazım kuralına uygunluğunu denetlemek.
4
yazar kasa sözcüğünün dil bilgisel yapısını çözümlemek.
İlk kelimenin sıfat-fiil eki (-ar) aldığı ve yapının bir sıfat tamlaması şeklinde kurulduğu tespit edilir.
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması biçimindeki birleşiklerin kuralını test etmek.

Key Concept

TDK kurallarına göre ayrı yazılan birleşik kelimelerin anlamsal ve yapısal gerekçeleri
Estimated Time:2m 0s
Question 32Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin (^) kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Törende hazır bulunan Türk askerî, geçiş yürüyüşü esnasındaki disipliniyle izleyenlerden büyük alkış aldı.

Answer

Törende hazır bulunan Türk askerî, geçiş yürüyüşü esnasındaki disipliniyle izleyenlerden büyük alkış aldı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, belirtisiz isim tamlamalarındaki tamlanan eki üçüncü şahıs iyelik ekidir (-i) ve bu ek düzeltme işareti almaz. 'Türk askeri' ifadesinde de durum böyledir. Buna karşın, sıfat türeten nispet eki olan '-î' düzeltme işaretiyle yazılır (örneğin: askerî okul). Cümlede iyelik eki alan kelimenin 'Türk askerî' şeklinde yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki düzeltme işareti adayları belirlenir.
Belirlenen sözcükler: evrak, hâlâ, hakem, katil ve askerî.
Düzeltme işaretinin doğru kullanılıp kullanılmadığını anlamak için ilgili kelimeler tespit edilmelidir.
2
TDK kurallarına göre uzun telaffuz edildiği halde düzeltme işareti almayan sözcükler ve anlam ayırt edici kelimeler kontrol edilir.
'evrak', 'hakem' ve 'katil' kelimelerinin düzeltme işareti almaması; henüz anlamındaki 'hâlâ' kelimesinin ise düzeltme işareti alması doğrudur.
Söyleyişten kaynaklanan hatalı düzeltme işareti kullanımını elemek gerekir.
3
Nispet eki (-î) ile iyelik ekinin (-i) ayrımı yapılır.
'Türk askeri' ifadesi bir belirtisiz isim tamlamasıdır ve buradaki '-i' eki iyelik ekidir. Nispet eki olan '-î' ile karıştırılarak 'Türk askerî' şeklinde yazılması yazım yanlışıdır.
Tamlamalardaki iyelik ekleri ile sıfat yapan nispet eklerinin yazım kurallarındaki farkını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Nispet eki ile iyelik ekinin yazım ayrımı ve düzeltme işaretinin kelime anlamını ayırt etmedeki işlevi.
Question 33Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Proje koordinatörü, saha araştırmasından dönen gruplardan elde ettikleri verileri 3'er sayfalık raporlar hâlinde sunmalarını istedi.

Answer

Proje koordinatörü, saha araştırmasından dönen gruplardan elde ettikleri verileri 3'er sayfalık raporlar hâlinde sunmalarını istedi cümlesinde geçen '3'er' ifadesinin yazımı yanlıştır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.
Üleştirme sayıları Türkçede rakamla değil, yalnızca harfle yazılmaktadır. Bu nedenle '3'er' yazımı hatalıdır ve 'üçer' şeklinde yazılmalıdır. Bu kuralın ihlal edildiği cümle doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen sayıları ve bu sayılara getirilen ekleri tespit edin.
Cümlelerde sırasıyla 'ikişerli', '8'inci', '3'er', 'otuz beşinci' ve '14.00'te' sayı ifadeleri yer almaktadır.
Yazım kuralları yönünden inceleme yapabilmek için öncelikle cümlelerdeki sayı odaklı ögeleri belirlememiz gerekir.
2
Üleştirme sayıları ve diğer sayı yazım kurallarını Türk Dil Kurumu (TDK) kılavuzuna göre denetleyin.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz, her zaman harfle (üçer) yazılmalıdır. Bu doğrultuda '3'er' yazımının yanlış olduğu; 'ikişerli', '8'inci', 'otuz beşinci' ve '14.00'te' yazımlarının ise doğru olduğu belirlenir.
Yazım hatasının hangi kuralın ihlal edilmesinden kaynaklandığını netleştirmek için.

Key Concept

Sayıların Yazımı
Estimated Time:1m 30s
Question 34Question →

Aşağıdaki sözcükleri, düzeltme işaretinin kullanımından kaynaklanan anlam farklarını dikkate alarak doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

hâlâ
hala
âdet
adet

Matches

Show answer & explanation

Answer

"hâlâ" sözcüğü "Henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen zarf" ile; "hala" sözcüğü "Babanın kız kardeşini belirten akrabalık adı" ile; "âdet" sözcüğü "Gelenek, görenek veya alışkanlık anlamındaki isim" ile; "adet" sözcüğü "Sayı, tane belirten isim" ile eşleşmelidir.
"hâlâ" (henüz) ve "âdet" (gelenek) kelimeleri düzeltme işaretiyle yazılırken, "hala" (akraba) ve "adet" (sayı) kelimeleri düzeltme işareti olmadan yazılır. Eşleştirme bu anlam farklarına dayanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"hâlâ" ve "hala" sözcüklerinin anlam farkını ayırt edin.
Düzeltme işareti alan "hâlâ" henüz anlamında bir zarf iken, düzeltme işareti almayan "hala" akrabalık bildiren bir isimdir.
Düzeltme işareti, yazılışları aynı ancak anlamları ve söylenişleri farklı olan sözcükleri ayırt etmek amacıyla kullanılır.
2
"âdet" ve "adet" sözcüklerinin anlam farkını belirleyin.
Üzerinde düzeltme işareti bulunan "âdet" gelenek ve görenekleri ifade ederken, düzeltme işareti bulunmayan "adet" sayı ve tane belirtir.
Sözcüklerin telaffuz ve anlamlarındaki bu ayrım yazım kuralları açısından düzeltme işareti ile gösterilir.
3
Elde edilen anlam eşleşmelerini kontrol ederek sonuca ulaşın.
Tüm sözcükler doğru tanımlarıyla eşleştirilmiştir.
Yazım kurallarına uygun olarak kelimelerin doğru eşleşmesi sağlanmıştır.

Key Concept

Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için düzeltme işaretinin kullanılması
Estimated Time:1m 0s
Question 35Question →

Gökbilimciler, son (I) yirmi beş yılda gerçekleştirdikleri gözlemlerle Samanyolu Galaksisi'nin merkezine yaklaşık (II) 26 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan yeni bir gök cismi keşfettiler. Hubble Uzay Teleskobu'nun (III) 2'nci nesil görüntüleme teknolojisiyle donatılmış kamerası sayesinde elde edilen veriler, cismin yüzey sıcaklığın��n (IV) eksi 180 dereceye kadar düştüğünü gösteriyor. Araştırma ekibi, cismin yörünge hareketini daha detaylı analiz edebilmek için gözlem sürelerini (V) 12'şer saatlik periyotlara bölerek yürüttü.

Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Beşinci cümledeki '12'şer' ifadesinin yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla yazılmaz, her zaman harfle yazılması gerekir (on ikişer).
Metindeki beşinci ifade olan '12'şer' sözü bir üleştirme sayısıdır. TDK yazım kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz, sadece yazıyla yazılması gerekir. Bu nedenle '12'şer' yazımı yanlış olup doğrusu 'on ikişer' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış sayısal ifadeleri tek tek TDK yazım kuralları açısından incelemek.
Her bir ifadenin (yirmi beş, 26 bin, 2'nci, eksi 180, 12'şer) tabi olduğu kuralları belirlemek.
Hatalı yazılmış olan sayıyı tespit etmek amacıyla sistematik bir analiz yapmak gerekir.
2
Doğru yazılan seçenekleri (I, II, III ve IV numaralı ifadeler) elemek.
Bu ifadelerin kurallara uygun olduğunu doğrulamak: Sayılar yazıyla yazıldığında ayrı yazılır (yirmi beş); büyük sayılarda bin/milyon gibi basamaklar harfle yazılabilir (26 bin); sıra sayılarına gelen ekler kelimenin son sesine göre uyum gösterir (2'nci); ölçü birimleri ve sıcaklık değerleri rakamla ifade edilebilir (eksi 180).
Çeldiricilerin doğru yazıldığından emin olmak ve yanlış seçeneğe odaklanmak.
3
V numaralı '12'şer' ifadesini TDK'nin üleştirme sayıları kuralı çerçevesinde değerlendirmek.
'12'şer' yazımının yanlış olduğunu, doğrusunun harflerle yazılması gerektiğini ('on ikişer') saptamak.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları hiçbir zaman rakamla yazılmaz, sadece harfle belirtilir.

Key Concept

Üleştirme sayılarının sadece harfle yazılması kuralı ve sayıların yazımına ilişkin diğer TDK kuralları.
Question 36Question →

Aşağıda sol sütunda düzeltme işareti (^) alan ve almayan hâlleriyle anlam farkı oluşturan bazı sözcükler, sağ sütunda ise bu sözcüklerin düzeltme işaretiyle yazıldıklarında kazandıkları anlamların tanımları karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki sözcükleri sağ sütundaki doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

âdet
hâlâ
şûra
âşık

Matches

Show answer & explanation

Answer

âdet sözcüğü 'gelenek, görenek veya alışkanlık' tanımıyla; hâlâ sözcüğü 'henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen ve zaman bildiren belirteç' tanımıyla; şûra sözcüğü 'danışma kurulu, kurultay veya meclis' tanımıyla; âşık sözcüğü ise 'bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, tutkun kimse' tanımıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede her sözcük, düzeltme işareti taşıdığında kazandığı gerçek Türk Dil Kurumu anlamına yönlendirilir. âdet gelenekle, hâlâ zaman belirteciyle, şûra danışma kuruluyla ve âşık da tutkun kimseyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki birinci sözcük olan 'âdet' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'âdet' sözcüğü 'gelenek, görenek veya alışkanlık' tanımını içeren seçenekle eşleştirilir.
Düzeltme işareti olmayan 'adet' sözcüğü sayı/tane bildirirken, düzeltme işareti alan 'âdet' gelenek anlamındadır.
2
Sol sütundaki ikinci sözcük olan 'hâlâ' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Henüz, şimdiye kadar anlamlarına gelen ve zaman bildiren belirteç' tanımıyla eşleştirilir.
Akrabalık bildiren 'hala' sözcüğü düzeltme işareti almazken, zaman bildiren 'hâlâ' düzeltme işaretiyle yazılır.
3
Sol sütundaki üçüncü sözcük olan 'şûra' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Danışma kurulu, kurultay veya meclis' tanımıyla eşleştirilir.
Yer gösteren 'şura' sözcüğü düzeltme işareti almazken, meclis/kurul anlamındaki 'şûra' düzeltme işaretiyle yazılır.
4
Sol sütundaki dördüncü sözcük olan 'âşık' ele alınır ve düzeltme işaretiyle kazandığı anlam belirlenir.
'Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, tutkun kimse' tanımıyla eşleştirilir.
Eklem kemiği anlamındaki 'aşık' düzeltme işareti almazken, tutkun/sevdalı anlamındaki 'âşık' düzeltme işaretiyle yazılır.

Key Concept

Yazılışları aynı, anlamları ve söylenişleri ayrı olan sözcükleri ayırt etmek için düzeltme işaretinin kullanılması.
Question 37Question →

Düzeltme işareti (^); yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek, Arapça ve Farsçadan geçen kelimelerde bazı ünsüzlerin ince okunacağını belirtmek ve nispet ekinin iyelik ekiyle karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ressamın doğayı kendi penceresinden yorumladığı bu tablolarda, gökyüzünün resmî âdeta canlanıp üzerimize akıyor.

Answer

Gökyüzünün resmî ifadesinin geçtiği cümle yazım yanlışı barındırmaktadır. Buradaki kelime 'resmi' şeklinde yazılmalıdır.
Gökyüzünün resmî ifadesinde yer alan 'resim' sözcüğü Türkçe çekim eki (iyelik eki) aldığında hece düşmesine uğrayarak 'resmi' şeklinde yazılmalıdır. Burada resmi kelimesindeki '-i' eki nispet eki değil, üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir. Düzeltme işareti ise sadece nispet eki olan '-î' ile iyelik ve belirtme durumu eki olan '-i'nin karıştırılma ihtimali olan durumlarda (örneğin resmî belgeler, resmî törenler) kullanılır. Dolayısıyla bu cümledeki kullanım yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki düzeltme işaretli sözcükler tespit edilir ve aldıkları ekler ile kökenleri incelenir.
'âdetlerini', 'tarihî', 'dükkân', 'resmî', 'hâlâ', 'rüzgâr' sözcüklerinin düzeltme işaretleri kontrol edilir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için kelimelerin bağlam içindeki işlevi analiz edilmelidir.
2
Kelimenin iyelik eki mi yoksa nispet eki mi aldığının ayrımı yapılır.
'gökyüzünün resmî' ifadesinde 'resim' sözcüğünün üçüncü tekil şahıs iyelik eki aldığı belirlenir.
İyelik ekleri düzeltme işareti almazken, nispet eki olan '-î' eki düzeltme işaretiyle yazılır.
3
Elde edilen sonuçlara göre hatalı yazım belirlenir.
'gökyüzünün resmî' ifadesinin 'gökyüzünün resmi' şeklinde düzeltilmesi gerektiği anlaşılır.
İyelik eki alan kelimede düzeltme işareti kullanılması yazım hatası oluşturur.

Key Concept

Nispet eki olan '-î' ile iyelik ve belirtme durumu eki olan '-i'nin ayrımı ve düzeltme işaretinin doğru kullanımı
Question 38Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yaz��mıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bireyin toplum içindeki konumunu belirleyen yegâne unsur mesleki başarısı değildir; yeterki kendisini ahlaki ve insani değerlerle de donatabilsin.

Answer

Bireyin toplum içindeki konumunu belirleyen yegâne unsur mesleki başarısı değildir; yeterki kendisini ahlaki ve insani değerlerle de donatabilsin.
Yazım hatası barındıran cümle, 'yeterki' kelimesinin yer aldığı cümledir. Türkçede bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır. Ancak 'sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki' gibi sözcüklerde 'ki' bağlacı kalıplaşarak bitişik yazılmaktadır. 'Yeter ki' ifadesindeki 'ki' bu kalıplaşmış istisnalardan biri olmadığı için bağlaç görevindedir ve ayrı yazılması gerekir. Cümlede 'yeterki' şeklinde bitişik yazılarak yazım hatası yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'ki' bağlacı ve '-ki' eki alan tüm kelimeleri tespit etmek.
Seçeneklerde geçen 'kitabındaki', 'akıcı ki', 'oysaki', 'Kütüphanedeki', 'fark ettim ki', 'tarihimizdeki', 'sınavdaki', 'illaki', 'içindeki', 'yeterki', 'Farz et ki', 'eldeki' kelimeleri belirlenir.
Analiz edilecek kelimelerin doğru belirlenmesi, inceleme sürecinin temel adımıdır.
2
Kelime ve bağlaçların dil bilgisel işlevlerini belirleyerek yazım kurallarına uygunluğunu kontrol etmek.
Kalıplaşmış bağlaçlar (oysaki, illaki) ve sıfat yapan eklerin (-ki) bitişik; fiillerden veya diğer kelimelerden sonra gelen bağlaçların (akıcı ki, fark ettim ki, Farz et ki) ayrı yazıldığı görülür.
Türkçe yazım kurallarına göre bağlaç olan ve ek olan 'ki'lerin işlevsel ayrımını yapmak gerekir.
3
Hatalı yazımı bulmak için 'yeterki' sözcüğünü incelemek.
'Yeter ki' ifadesindeki 'ki' bağlaçtır ve kalıplaşmış bağlaçlar grubunda yer almadığı için ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla 'yeterki' yazımı yanlıştır.
Yazım hatası barındıran cümlenin belirlenmesi ve hatanın gerekçelendirilmesi için bu adım gereklidir.

Key Concept

'ki' Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Question 39Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bulunma durumu eki (-de / -da) yanlış yazılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kitabın bu baskısın da yazarın gözünden kaçan bazı noktalar var.

Answer

Kitabın bu baskısın da yazarın gözünden kaçan bazı noktalar var.
Cümledeki 'baskısında' sözcüğünde yer alan '-da' eki, bulunma durum ekidir. Bulunma durum eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla bu ek ayrı yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan '-de / -da' eklerinin ve bağlaçlarının cümledeki işlevlerini belirlemek.
'baskısın da' ifadesindeki '-da' ekinin bulunma (durum) işlevi taşıdığı, diğer cümlelerde yer alan '-de / -da' yapılarının ise bulunma eki veya bağlaç olarak doğru şekilde konumlandırıldığı belirlenmiştir.
Yazım kuralını doğru uygulayabilmek için ek ile bağlacın ayrımını yapmak gerekir.
2
Bulunma durum ekinin ve bağlacın yazım kurallarını uygulamak.
Bulunma durum eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Bağlaç olan 'de / da' ise her zaman ayrı yazılmalıdır.
Türkçedeki temel yazım kurallarına göre ekler bitişik, bağlaçlar ayrı yazılır.
3
Yazım yanlışı barındıran seçeneği tespit etmek.
'baskısın da' yazımında bulunma durum eki olan '-da' ayrı yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır. Doğru yazım 'baskısında' şeklinde olmalıdır.
Bulunma durumu bildiren ekin ayrı yazılması yazım kurallarına aykırıdır.

Key Concept

Bulunma durum eki (-de / -da) eklendiği sözcüğe bitişik yazılırken, bağlaç olan 'de / da' her zaman ayrı yazılır.
Estimated Time:1m 0s
Question 40Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, 'de / da' bağlacı veya ekinin yazım kurallarına uygun biçimde doldurunuz.

Fill in the blanks below

Romanın bu bölümün yazar, kahramanın iç dünyasını aktarırken toplumsal çatışmaları göz ardı etmemiştir.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluk 'de', ikinci boşluk 'da' olarak doldurulmalıdır.
İlk boşlukta bulunma anlamı katan durum eki kullanıldığı için 'de' bitişik yazılmalıdır. İkinci boşlukta ise cümleye dahi/bile anlamı katan bağlaç kullanıldığı için 'da' ayrı bir sözcük olarak yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin anlamı ve yapısı incelenerek boşluklara gelecek de/da ifadelerinin durum eki mi yoksa bağlaç mı olduğu belirlenir.
İlk boşluktaki ifade cümleye bulunma anlamı kattığı için durum ekidir; ikinci boşluktaki ifade ise c��mleye dahi/bile anlamı katan bağlaçtır.
Türkçede durum ekleri eklendiği sözcüğe bitişik yazılırken, bağlaçlar ayrı birer sözcük olarak yazılır.
2
Belirlenen kurallara göre ek olan '-de' ve bağlaç olan 'da' boşluklara yerleştirilir.
İlk boşluğa 'de', ikinci boşluğa 'da' yazılmalıdır.
Yazım kuralları gereği durum eki olan '-de' bitişik, bağlaç olan 'da' ise ayrı yazılır.

Key Concept

Bulunma durum eki olan '-de / -da' eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve ses uyumlarına göre '-te / -ta' şeklini alabilir. Bağlaç olan 'de / da' ise her zaman ayrı bir sözcük olarak yazılır ve hiçbir zaman '-te / -ta' şeklinde yazılamaz.
PreviousPage 2 / 7Next
Yazım Kuralları Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Page 2 | Examkin