Yazım Kuralları

124 questions

Question 61Question

Aşağıdaki parçada numaralanmış boşlukları, parantez içinde verilen sözcükleri ve "ki" unsurunu yazım kurallarına uygun biçimde birleştirerek veya ayrı yazarak doldurunuz.

Fill in the blanks below

Edebiyat tarihimizdeki kimi eserler vardır (ki) zamanın yıpratıcı etkisine meydan okur. Yazarın bu son romanı da (bizim + ki) gibi kütüphanelerin başköşesinde yerini almaya adaydır. (madem + ki) klasikler arasına girmeyi hedefliyorsun, üslubunu sadeleştirmelisin; aksi takdirde (yarın + ki) kuşaklar seni anlamakta güçlük çekecektir.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklar sırasıyla "ki", "bizimki", "Mademki" ve "yarınki" şeklinde doldurulmalıdır.
Parçadaki boşluklardan birincisine bağlaç olan ve ayrı yazılması gereken "ki"; ikincisine ilgi zamiri olan ve bitişik yazılan "-ki" ekiyle türetilmiş "bizimki"; üçüncüsüne kalıplaşmış olarak bitişik yazılan "Mademki"; dördüncüsüne ise sıfat yapan ve bitişik yazılan "-ki" ekiyle türetilmiş "yarınki" sözcüğü getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun incelenmesi
"ki" bağlacının tespiti
"Eserler vardır ki" ifadesinde "ki" unsuru iki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaç görevindedir. Türkçede bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. Bu nedenle ilk boşluğa ayrı bir sözcük olarak "ki" getirilmelidir.
2
İkinci boşluğun incelenmesi
"bizimki" ilgi zamirinin yazımı
"Bizim romanımız" yerine "bizimki" denilerek ismin yerini tutan bir ilgi zamiri kullanılmıştır. İlgi zamiri olan "-ki" eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır. Dolayısıyla ikinci boşluğa "bizimki" yazılmalıdır.
3
Üçüncü boşluğun incelenmesi
"Mademki" kalıplaşmış bağlacının yazımı
"Madem" ve "ki" unsurlarının birleşmesiyle oluşan bağlaç, Türkçede kalıplaşarak bitişik yazılan bağlaçlardan biridir (SOMBAHÇEM kodlamasındaki "M" harfi). Cümle başında olduğu için büyük harfle "Mademki" şeklinde yazılmalıdır.
4
Dördüncü boşluğun incelenmesi
"yarınki" sıfat yapan ekinin yazımı
"Yarınki kuşaklar" ifadesindeki "-ki" eki, zaman bildiren bir sözcüğe eklenerek sıfat türetmiştir (sıfat yapan "-ki"). Sıfat yapan "-ki" eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. Bu yüzden dördüncü boşluğa "yarınki" yazılmalıdır.

Key Concept

Türkçede "ki" bağlacı ayrı yazılırken, ilgi zamiri ve sıfat yapan "-ki" ekleri bitişik yazılır. Ayrıca bazı bağlaçlar kalıplaşmış olarak bitişik yazılır.
Question 62Question

“Her yıl nisan ayında bu bölgede bahar şenlikleri düzenlenir.” cümlesinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili herhangi bir yazım yanlışı yapılmamıştır. Bu iddia doğru mudur?

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

İddia doğrudur, cümlede büyük harflerin yazımıyla ilgili herhangi bir yanlışlık yapılmamıştır.
Cümlede geçen 'nisan' sözcüğü belirli bir tarihi (gün veya yıl) belirtmediği için küçük harfle yazılmıştır. Bu durum Türk Dil Kurumu yazım kurallarına uygundur ve cümlede başka bir yazım hatası da bulunmamaktadır. Dolayısıyla herhangi bir yazım yanlışı yapılmadığı iddiası doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki büyük harfle yazılması muhtemel olan ay adını (nisan) tespit etmek ve bağlamı incelemek.
Cümlede 'nisan' ay adı kullanılmıştır ancak yanında gün veya yıl belirten herhangi bir sayısal veri (belirli bir tarih) bulunmamaktadır.
TDK kurallarına göre ay ve gün adlarının büyük harfle yazılabilmesi için belirli bir tarihi işaret etmesi gerekir.
2
Cümledeki diğer sözcüklerin büyük harfle yazılıp yazılmaması gerektiğini kontrol etmek.
Cümle başındaki 'Her' sözcüğü büyük harfle başlamıştır, diğer sözcükler (yıl, ayında, bu, bölgede, bahar, şenlikleri, düzenlenir) ise özel isim olmadıkları için küçük harfle yazılmıştır. Bu kullanımlar doğrudur.
Cümlelerin büyük harfle başlaması ve özel isim olmayan kelimelerin küçük harfle yazılması temel kuraldır.

Key Concept

Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adlarının küçük harfle yazılması kuralı.
Question 63Question

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, ayraç içinde belirtilen birleşik kelimenin doğru yazılmış hâlini yazınız.

Fill in the blanks below

Bayram tatilinde ilçedeki sakinlerini ziyaret ederek onlara yalnız olmadıklarını hissettirmek istedik. (huzur evi)
Show answer & explanation

Answer

huzurevi
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Bu nedenle 'huzurevi' kelimesinin bitişik yazılması doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Ayraç içindeki 'huzur evi' ifadesinin yapısını ve dil bilgisi kurallarını incelemek.
İfadenin 'ev' kelimesiyle kurulan bir birleşik kelime olduğu belirlenir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre birleşik kelimelerin yazılışı belirli kurallara bağlıdır.
2
'Ev' kelimesiyle kurulan birleşik kelimelerin yazım kuralını hatırlamak.
TDK kurallarına göre 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler (huzurevi, öğretmenevi, bakımevi, konukevi vb.) bitişik yazılır.
Dil bilgisi kuralları gereği bu tür birleşik yapılar bitişik yazılmalıdır.
3
Kuralı hedef kelimeye uygulayarak doğru yazımı belirlemek.
Kelimenin doğru yazımı 'huzurevi' şeklindedir.
Huzur ve ev kelimelerinin birleşmesiyle oluşan bu kelime kural gereği bitişik yazılır.

Key Concept

Ev sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin bitişik yazılması
Estimated Time:45s
Question 64Question

Türkçede iki veya daha fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşan birleşik kelimelerde, kelimelerden her ikisi veya ikincisi birleşme sırasında anlam değişmesine uğradığında bu kelimeler bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Aktardan aldığı bir paket kuş burnunu demleyip misafirlerine ikram etti.

Answer

Aktardan aldığı bir paket kuş burnunu demleyip misafirlerine ikram etti cümlesinde geçen 'kuş burnu' sözcüğü yanlış yazılmıştır.
Aktardan alınan bitkinin belirtildiği cümlede geçen 'kuş burnu' ifadesinde kelimeler anlam kaybına uğradığı için bitişik yazılmalıdır ('kuşburnu'). Ayrı yazılması kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etmek.
Seçeneklerde yer alan birleşik kelimeler belirlenmiştir: 'aslanağzı', 'hanımeli', 'kuş burnu', 'çoban salatası' ve 'vişneçürüğü'.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için cümlelerdeki birleşik yapıları incelemeliyiz.
2
Anlam kaybı kuralına göre sözcükleri denetlemek.
'Kuşburnu' kelimesi bir bitkiyi temsil ettiği için anlam kaymasına uğramıştır ve bitişik yazılmalıdır. Ancak cümlede 'kuş burnu' şeklinde ayrı yazılarak hata yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu kuralları gereği, birleşme sırasında anlam kaybına uğrayan (özellikle bitki, hayvan ve renk adları) birleşik kelimeler bitişik yazılır.

Key Concept

Birleşme sırasında anlam kaymasına uğrayan birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralı.
Question 65Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kısaltmalı sözcükler ile bu sözcüklerin tabi olduğu yaz��m kurallarını eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bu projeyi TÜBİTAK'ın desteklemesi bizim için çok önemliydi.
Araştırmamızda TDK'ye göre güncellenmiş sözlük verilerini kullandık.
Marketten aldığımız patateslerin kg'ı beklenenden eksik çıktı.
Kütüphanede sözlük, ansiklopedi vb.nin bulunduğu rafları inceledi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: TÜBİTAK'ın ifadesi kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; TDK'ye ifadesi harfleri tek tek okunan büyük harfli kısaltmalar kuralıyla; kg'ı ifadesi küçük harfli kısaltmaların açılımına göre ek alma kuralıyla; vb.nin ifadesi ise noktalı kısaltmalara kesme işareti konulmadan açılıma göre ek getirilmesi kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki kısaltmaların tamamı Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzundaki kurallara göre ek almıştır. TÜBİTAK bir kelime gibi okunarak ek alırken, TDK son harfinin okunuşuna (ke) göre ek almıştır. kg ölçü birimi olduğu için açılımına (kilogramı) göre ek almış, vb. ise noktalı kısaltma olduğu için kesme kullanılmadan açılımına (ve benzerinin) göre ek almıştır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini tek tek analiz etmek.
TÜBİTAK'ın, TDK'ye, kg'ı ve vb.nin kullanımları tespit edilir.
Kısaltmaların hangi yapısal özelliklere sahip olduğunu anlamak doğru kuralı bulmanın ilk adımıdır.
2
TÜBİTAK kısaltmasını incelemek.
Bu kısaltma harf harf değil, bir kelime gibi telaffuz edilir (TÜBİTAK).
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek kelime okunuşuna göre gelir; bu yüzden TÜBİTAK'ın biçimi doğru kuralıyla eşleşir.
3
TDK kısaltmasını incelemek.
Büyük harflerden oluşur ve harf harf okunur (T-D-K). Son harf olan 'K' Türkçede 'ke' sesiyle bittiği için ek 'ye' olarak gelir.
Büyük harfli harf harf okunan kısaltmalarda son harfin okunuşu (TDK'ye) esas alınır.
4
kg kısaltmasını incelemek.
Küçük harfle yazılmış bir ölçü birimidir. Eki getirmek için açılımı olan 'kilogram' esas alınır (kilogram-ı).
Küçük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre değil kelime açılımının okunuşuna göre gelir.
5
vb. kısaltmasını incelemek.
Sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır. Kesme işareti kullanılmadan kelimenin açılımına göre ek alır (ve benzeri-nin -> vb.nin).
Noktayla biten kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Key Concept

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kuralları
Estimated Time:2m 0s
Question 66Question

Aşağıdaki cümleleri, içerdikleri "ki" bağlacı ve ekinin yazımıyla ilgili yazım yanlışı sayısına göre en çok olandan en az olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerin yazım yanlışı sayısına göre çoktan aza doğru sıralaması I - II - III - IV şeklindedir.
Cümlelerdeki yazım hataları analiz edildiğinde; birinci cümlede üç hata (olurki, oysa ki, yarın ki), ikinci cümlede iki hata (Madem ki, yeterki), üçüncü cümlede bir hata (anlarsınki) bulunurken dördüncü cümlede hiç hata bulunmamaktadır. Dolayısıyla çoktan aza doğru sıralama I - II - III - IV şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki 'ki' içeren kullanımları analiz etmek
'olurki' (yanlış), 'oysa ki' (yanlış) ve 'yarın ki' (yanlış) olmak üzere toplam 3 hata belirlendi.
Bağlaç olan 'ki' ayrı, kalıplaşmış 'oysaki' ve sıfat yapan '-ki' bitişik yazılmalıdır.
2
İkinci cümledeki 'ki' içeren kullanımları analiz etmek
'Madem ki' (yanlış) ve 'yeterki' (yanlış) olmak üzere toplam 2 hata belirlendi. 'önümüzdeki' sözcüğü ise doğrudur.
Kalıplaşmış 'mademki' bitişik, bağlaç olan 'yeter ki' ayrı yazılmalıdır.
3
Üçüncü cümledeki 'ki' içeren kullanımları analiz etmek
'anlarsınki' (yanlış) olmak üzere 1 hata belirlendi. 'Belki' ve 'hayatındaki' sözcükleri ise doğrudur.
Bağlaç olan 'ki' ayrı yazılmalıdır.
4
Dördüncü cümledeki 'ki' içeren kullanımları analiz etmek
Hata bulunamadı. 'Halbuki' ve 'bizimkiyle' sözcükleri doğru yazılmıştır.
Kalıplaşmış 'halbuki' ve ilgi zamiri olan '-ki' bitişik yazılır.

Key Concept

"ki" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Question 67Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yaz tatilinde Rize'nin Ayder Yaylası'nı ve Çamlıhemşin İlçesi'ni gezdik.

Answer

Yaz tatilinde Rize'nin Ayder Yaylası'nı ve Çamlıhemşin İlçesi'ni gezdik.
Yaz tatilinde Rize'nin Ayder Yaylası'nı ve Çamlıhemşin İlçesi'ni gezdik cümlesinde 'Çamlıhemşin' özel adının yanındaki 'ilçe' sözcüğü büyük harfle yazılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca özel ada dahil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlamalıdır. Doğru kullanım 'Çamlıhemşin ilçesini' şeklinde olmalıdır. Aynı cümledeki 'Ayder Yaylası' yazımı ise doğrudur çünkü coğrafi yer adlarında ikinci isimler (yayla, dağ, deniz, göl vb.) büyük harfle başlar.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki yer adlarını ve bunlara bağlı tür adlarını (il, ilçe, belde, köy, yayla vb.) inceleyin.
Ayder Yaylası ve Çamlıhemşin İlçesi ifadeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarına göre hangi sözcüklerin büyük, hangilerinin küçük harfle başlayacağını tespit etmek gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun ilgili yazım kurallarını bu sözcüklere uygulayın.
Yer adlarında ilk isimden sonra gelen 'yayla' sözcüğü büyük harfle başlar (Ayder Yaylası). Ancak özel ada dahil olmayan 'il, ilçe, belde, köy' sözcükleri küçük harfle başlar (Çamlıhemşin ilçesi).
Kuralların doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek yazım yanlışını ortaya çıkaracaktır.
3
Hatalı kullanımı tespit edip seçeneği işaretleyin.
'Çamlıhemşin İlçesi'ni' yazımı yanlıştır; doğrusu 'Çamlıhemşin ilçesini' olmalıdır.
İlçe sözcüğü özel ismin kendisine dahil olmayıp bir tür adı olarak tamlama kurduğu için küçük harfle yazılmalıdır.

Key Concept

Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözlerin küçük harfle yazılması kuralı.
Question 68Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Zorluklar karşısında asla vaz geçmemeli, hedeflerimize doğru kararlılıkla yürümeliyiz.

Answer

Zorluklar karşısında asla vaz geçmemeli, hedeflerimize doğru kararlılıkla yürümeliyiz.
Zorluklar karşısında asla vaz geçmemeli ifadesinde kullanılan 'vazgeçmek' fiili anlamca kaynaşmış bir birleşik fiildir. Kurallara göre bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etmek.
Tespit edilen birleşik kelimeler: 'ön yargı', 'akşamüstü', 'vaz geçmemeli', 'fark edince', 'yayınevi'.
Yazım kuralları açısından incelenecek hedef sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin yazım kurallarına uygunluğunu kontrol etmek.
'vazgeçmek' sözcüğünün anlamca kaynaşmış bir birleşik eylem olduğunu ve bitişik yazılması gerektiğini belirlemek.
Anlamca kaynaşmış birleşik eylemler Türk Dil Kurumu kuralları gereğince bitişik yazılmalıdır. Bu kurala uyulmadığında yazım yanlışı oluşur.

Key Concept

Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin bitişik yazılması kuralı.
Estimated Time:1m 0s
Question 69Question

Türkçede "mi" soru eki; soru, pekiştirme, zaman ve koşul gibi farklı işlevlerde kullanılabilir ve her durumda kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Ancak fiillerin olumsuz biçimlerinde karşımıza çıkan ve ünlü daralmasına uğrayan olumsuzluk eki (-ma/-me), soru ekiyle karıştırılmamalı ve kelimeye bitişik yazılmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bunca zamandır aynı projede birlikte çalışmamıza rağmen neden bizimle hiç konuş mi yor, bir türlü anlayamıyorum.

Answer

Bunca zamandır aynı projede birlikte çalışmamıza rağmen neden bizimle hiç konuş mi yor, bir türlü anlayamıyorum.
Yazım hatası içeren cümlede yer alan 'konuş mi yor' sözcüğündeki 'mi' ifadesi, soru eki değil, fiilin olumsuz biçimini yapan ve şimdiki zaman ekinin etkisiyle ünlü daralmasına uğrayarak '-mu' şeklini alan olumsuzluk ekidir. Bu ekin sözcüğe bitişik yazılarak 'konuşmuyor' şeklinde gösterilmesi gerektiğinden burada yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan 'mi/mı/mu/mü' eklerinin veya seslerinin işlevlerini belirlemek.
Seçeneklerdeki cümlelerde soru eki (soru, pekiştirme, zaman işlevli) ve olumsuzluk ekinin daralmış hâli tespit edilmiştir.
Yazım kuralının hangi ek veya ses için geçerli olduğunu ve nasıl yazılması gerektiğini ayırt etmek.
2
Soru eki olan 'mi'lerin yazımını kontrol etmek.
'sen de mi', 'başladı mı', 'huzurlu mu huzurlu' ve 'seçmemişler mi' ifadelerindeki eklerin ayrı yazıldığı ve bu yazımların doğru olduğu görülmüştür.
Türkçede soru eki 'mi', hangi işlevde kullanılırsa kullanılsın kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
3
Ünlü daralmasına uğrayan olumsuzluk ekinin yazımını kontrol etmek.
'konuş mi yor' ifadesindeki 'mi' sesinin olumsuzluk eki olan '-ma'nın daralmış biçimi (-mu) olduğu ve yanlışlıkla ayrı yazıldığı belirlenmiştir.
Olumsuzluk eki bir soru eki olmadığı için kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Doğru yazımı 'konuşmuyor' olmalıdır.

Key Concept

Soru Eki olan 'mi' ile Ünlü Daralmasına Uğrayan Olumsuzluk Eki '-ma/-me'nin Yazım Farkı
Question 70Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü Göbeklitepe de keşfedilen yeni anıtsal yapılar, yerleşik hayata geçiş sürecine dair bildiklerimizi yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor.

Answer

Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü Göbeklitepe de keşfedilen yeni anıtsal yapılar, yerleşik hayata geçiş sürecine dair bildiklerimizi yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor.
Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü yer bildiren "Göbeklitepe de" ifadesindeki "-de", bulunma durumu ekidir. Bu ek, özel isimlere getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılmalı ve bitişik yazılmalıdır ("Göbeklitepe'de"). Cümlede bağlaç gibi ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki "de/da" ifadelerini tek tek tespit etmek.
Cümlelerde geçen "bölgelerinde", "yeryüzündeki", "Toplantıda", "çeyrekte", "yıl da", "kentte", "Dönemi'ndeki", "Göbeklitepe de", "öyküsünde de" ifadeleri belirlenir.
Yazım yanlışının nerede olduğunu bulmak için ilgili ek ve bağlaçların tespiti gerekir.
2
Bulunan "de/da"ların ek (bulunma durumu eki) mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlam belirleme yöntemiyle kontrol etmek.
"Göbeklitepe de keşfedilen" ifadesinde cümleden "de" çıkarıldığında anlam bozulmaktadır ("Göbeklitepe keşfedilen yapılar..."). Bu durum, buradaki "-de"nin bağlaç değil, bulunma durumu eki olduğunu gösterir.
Bulunma durumu eki olan "-de/-da" eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır ve cümleden çıkarılamaz.
3
Özel isimlere gelen durum eklerinin yazım kuralını uygulamak.
Özel isim olan "Göbeklitepe" sözcüğüne gelen bulunma durumu eki kesme işaretiyle ayrılarak "Göbeklitepe'de" şeklinde yazılmalıdır. Ayrı bir kelime gibi yazılması yazım yanlışıdır.
Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır, bağlaçlar ise kesme işareti kullanılmadan tamamen ayrı bir kelime olarak yazılır.

Key Concept

Türkçede "de/da" bağlacı ile bulunma durumu eki olan "-de/-da"nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Estimated Time:2m 0s
Question 71Question

(I) Güzeller güzeli o sahil kasabasına vardık mı içimizi tarifi imkânsız bir huzur kaplardı. (II) Son günlerde yaşanan bu belirsizliklerin herkesin keyfini kaçırdığı bir gerçek değil midir? (III) Y��netim kurulunun aldığı bu son kararı ortaklardan hiçbirinin onaylamayacağını bilmiyor muydu? (IV) Kendisine yöneltilen onca haksız suçlamaya rağmen neden sessiz kalmayı tercih ettiğini hiç düşün m��yordu. (V) Sokak aralarından gelen o tatlı mı tatlı çocuk sesleri bizi bir anlığına da olsa eski günlere götürdü.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde "mi" ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV

Answer

IV numaralı cümlede geçen 'düşün müyordu' ifadesinin yazımı yanlıştır. Buradaki '-mü' soru eki değil, olumsuzluk ekinin daralmış hâlidir ve kelimeye bitişik yazılmalıdır.
IV numaralı cümledeki 'düşün müyordu' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. Buradaki '-mü' eki soru eki değil, olumsuzluk eki olan '-me'nin şimdiki zaman eki olan '-yor'un etkisiyle daralmış şeklidir. Türkçede olumsuzluk eki her zaman fiile bitişik yazılır. Dolayısıyla sözcüğün doğru yazımı 'düşünmüyordu' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'mi' (mı, mu, mü) eklerini veya benzer sesleri içeren sözcükleri tespit etmek.
I. cümlede 'vardık mı', II. cümlede 'değil midir', III. cümlede 'onaylamıyor muydu', IV. cümlede 'düşün müyordu', V. cümlede 'tatlı mı tatlı' ifadeleri incelenmek üzere belirlenmiştir.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için öncelikle hedef eklerin geçtiği sözcük gruplarının doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Belirlenen eklerin cümle i��erisindeki işlevlerini (soru, zaman, pekiştirme veya olumsuzluk) çözümlemek.
I. cümlede zaman, II. cümlede soru, III. cümlede soru, V. cümlede ise pekiştirme i��levinde kullanılmıştır ve bu cümlelerde ekler kurala uygun biçimde ayrı yazılmıştır. IV. cümlede ise ekin soru veya pekiştirme işlevinde olmadığı görülür.
'mi' ekinin yazımı cümledeki işlevine göre şekillendiği için söz dizimindeki görevinin analiz edilmesi şarttır.
3
IV. cümledeki 'düşün müyordu' ifadesinin kök ve ek analizini gerçekleştirerek doğru yazım şeklini bulmak.
Kelimenin yapısı 'düşün- (fiil kökü) + -me (olumsuzluk eki) + -yor (şimdiki zaman eki) + -du (ek-fiil)' biçimindedir. Buradaki olumsuzluk eki olan '-me', kendisinden sonra gelen şimdiki zaman ekinin daraltıcı etkisiyle '-mü' sesine dönüşmüştür. Bu ek bir soru eki olmadığından kelimeye bitişik yazılmalı ve 'düşünmüyordu' şeklinde olmalıdır.
Yazım yanlışının dil bilgisi kurallarına göre gerekçelendirilmesi ve doğru kelime formunun gösterilmesi.

Key Concept

mi Soru Ekinin Yazımı ve Olumsuzluk Ekinin Daralmış Hâliyle Farkı
Estimated Time:2m 0s
Question 72Question

“Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi, Batı etkisindeki Türk edebiyatının başlangıcı kabul edilir.” cümlesinde yer alan “Tanzimat Dönemi” ifadesinde büyük harflerin kullanımı doğrudur.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Verilen cümledeki 'Tanzimat Dönemi' ifadesinin yazımı doğrudur.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca tarihî dönem, çağ ve olay adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. 'Tanzimat Dönemi' ifadesi de bir tarihî dönemi belirttiği için her iki kelimesinin ilk harfinin büyük yazılması doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki büyük harfle yazılmış olan tarihî dönem adını belirlemek.
İncelenecek ifade 'Tanzimat Dönemi' olarak belirlenmiştir.
Büyük harflerin yazımıyla ilgili kuralın hangi sözcük grubu üzerinde uygulanacağını tespit etmek gerekir.
2
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre tarihî dönem, çağ ve olay adlarının yazım kuralını hatırlamak.
TDK kurallarına göre tarihî olay, çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
İfadenin doğru yazılıp yazılmadığını kurala göre denetlemek gerekir.
3
Belirlenen kuralı 'Tanzimat Dönemi' ifadesine uygulamak.
Hem 'Tanzimat' hem de 'Dönemi' sözcüklerinin ilk harflerinin büyük yazıldığı görülür, bu da kurala tamamen uygundur.
İfadenin doğru yazıldığını doğrulayarak cümlenin yazım yönünden doğru olduğu sonucuna ulaşmak.

Key Concept

Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının yazımı
Estimated Time:45s
Question 73Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayrı yazılması gereken birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şirketimiz, yurtiçi kargo gönderimlerinde yeni bir kampanya başlattı.

Answer

Şirketimiz, yurtiçi kargo gönderimlerinde yeni bir kampanya başlatt��.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre 'iç, dış, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu doğrultuda 'yurt içi' kelimesinin de ayrı yazılması gerekir. Seçenekte bu kelime 'yurtiçi' şeklinde bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri belirleme
Belirlenen birleşik kelimeler: 'hafta sonu', 'yasa dışı', 'yurtiçi', 'yanı sıra', 'göz ardı'.
Yazım hatasının hangi kelimede olduğunu bulmak için öncelikle birleşik kelimelerin tespit edilmesi gerekir.
2
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre kelimelerin yazımını kontrol etme
'hafta sonu', 'yasa dışı', 'yanı sıra' ve 'göz ardı' kelimelerinin ayrı yazılması doğrudur. Ancak 'yurtiçi' şeklinde bitişik yazılan kelimenin kural gereği ayrı yazılması gerektiği belirlenir.
TDK kurallarına göre 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler (yurt içi, çağ dışı, yanı sıra vb.) ayrı yazılır.

Key Concept

İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin ayrı yazılması kuralı.
Question 74Question

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere, yay ayraç içinde verilen birleşik kelimelerin yazım kurallarına uygun doğru yazılışları nasıl olmalıdır?

Fill in the blanks below

Kimi yazarlar, karakterlerini adeta bir laboratuvar titizliğiyle incelerken kimi de olayları son derece (gelişi güzel) bir kurguyla okura sunar. Bu süreçte yazarın entelektüel birikimi ve toplumsal olaylara karşı takındığı tavır, eserin kalıcılığını belirler. Nitekim dönemin en önemli gazetelerinden birinde (baş yazar) olarak çalışan sanatçının, toplumsal sorunları ele alırken sergilediği tutum bu durumu a��ıkça ortaya koymaktadır. O, insan psikolojisinin derinliklerine inerek karakterlerin (bilinç altı) dünyasını estetik bir dille işlemeyi başarmıştır.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklara sırasıyla 'gelişigüzel', 'başyazar' ve 'bilinçaltı' kelimeleri yazılmalıdır.
Metindeki boşluklara sırasıyla gelmesi gereken 'gelişigüzel', 'başyazar' ve 'bilinçaltı' kelimeleri, Türkçe yazım kuralları gereği bitişik yazılması gereken birleşik kelimelerdir. Zarf-fiil eklerinin kalıplaşması, 'baş' sözcüğünün sıfat tamlaması kurması ve somut olarak yer bildirmeyen 'alt' sözcüğüyle kurulan birleşmeler bu kelimelerin bitişik yazılmasını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşlukta yer alan 'gelişi güzel' ifadesinin yazım kuralını tespit etmek.
'gelişigüzel' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede zarf-fiil kalıplaşmasıyla oluşan ve birleşik zarf niteliği taşıyan 'gelişigüzel' sözcüğü bitişik yazılır.
2
İkinci boşlukta yer alan 'baş yazar' ifadesinin yazım kuralını tespit etmek.
'başyazar' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Bir topluluğun yöneticisi veya önde geleni anlamındaki 'baş' sıfatıyla kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler bitişik yazılır.
3
Üçüncü boşlukta yer alan 'bilinç altı' ifadesinin yazım kuralını tespit etmek.
'bilinçaltı' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Somut olarak yer bildirmeyen 'alt', 'üst' ve 'üzeri' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır.

Key Concept

Bitişik yazılan birleşik kelimelerin yazım kuralları
Estimated Time:2m 0s
Question 75Question

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içinde belirtilen birleşik sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına uygun doğru yazılışlarıyla doldurunuz.

Fill in the blanks below

Kurumumuz tarafından gelecek ay düzenlenecek olan uluslararası sempozyumun hem (yurt içi) hem de (yurt dışı) bilim insanlarının katılımıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa 'yurt içi', ikinci boşluğa ise 'yurt dışı' yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre; 'iç' ve 'dış' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin ayrı yazılması gerekir. Dolayısıyla cümledeki boşluklara sırasıyla ayrı yazılmış olan 'yurt içi' ve 'yurt dışı' ifadeleri getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Parantez içindeki 'yurt içi' sözünün TDK yazım kurallarına göre nasıl yazılması gerektiğini belirleyin.
TDK kurallarına göre 'iç' sözüyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazıldığından 'yurt içi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
'İç' sözcüğünün birleşik kelimelerde ayrı yazılması kuralını uygulamak.
2
Parantez içindeki 'yurt dışı' sözünün TDK yazım kurallarına göre nasıl yazılması gerektiğini belirleyin.
TDK kurallarına göre 'dış' sözüyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazıldığından 'yurt dışı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
'Dış' sözcüğünün birleşik kelimelerde ayrı yazılması kuralını uygulamak.

Key Concept

İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin ayrı yazılması kuralı.
Estimated Time:45s
Question 76Question

"Sivas'ta gerçekleştirilen kongrenin kararları, Millî Mücadele'nin de seyrini değiştiren tarihî bir dönüm noktası olmuştur." cümlesinde yer alan "Sivas'ta" kelimesindeki "-ta" bulunma durumu eki ile "Mücadele'nin de" ifadesindeki "de" bağlacının yazımı doğrudur.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Verilen cümledeki hem bulunma durumu eki olan '-ta'nın hem de bağlaç olan 'de'nin yazımı yazım kurallarına tamamen uygundur.
Verilen cümledeki bulunma durumu eki olan '-ta' ses olaylarına (ünsüz benzeşmesine) uygun olarak yazılmış ve kesme işaretiyle ayrılmıştır; bağlaç olan 'de' ise kural gereği ayrı yazılarak sertleşmeye uğratılmamıştır. Dolayısıyla ifadeteki yargı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
"Sivas'ta" sözcüğündeki ekin türünü ve yazımını inceleyin.
Buradaki ek, bulunma durumu (hal) ekidir (-da / -da). Özel isme (Sivas) geldiği için kesme işaretiyle ayrılmıştır. Sivas kelimesi sert ünsüz (s) ile bittiği için ek sertleşerek '-ta' şeklini almıştır. Bu yazım doğrudur.
Bulunma durumu eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılır (özel isimlerde kesme işaretiyle ayrılır) ve ünsüz benzeşmesi kuralına tabidir.
2
"Mücadele'nin de" ifadesindeki "de"nin türünü ve yazımını inceleyin.
"de" burada bağlaç görevindedir. Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılmıştır. Özel isimden sonra gelen çekim ekine eklenmediği ve ayrı bir kelime olduğu için kesme işareti kullanılmamıştır ve sertleşmeye uğramamıştır. Bu yazım doğrudur.
Bağlaç olan de/da kelimesi her zaman ayrı yazılır, kesme işaretiyle ayrılmaz ve ünsüz sertleşmesine uğramaz.

Key Concept

Bulunma durumu eki (-de / -da) ile bağlaç olan de / da'nın yazımı ve ayırt edilmesi
Question 77Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "etmek" yardımcı fiiliyle kurulan birleşik fiilin yazımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yaşanan son olaylardan sonra durumu hemen farketti.

Answer

Yaşanan son olaylardan sonra durumu hemen farketti.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ilk kelimede ses düşmesi veya türemesi yoksa bu fiiller ayrı yazılır. 'durumu hemen farketti' cümlesindeki 'farketti' birleşik fiilinde hiçbir ses olayı gerçekleşmemiştir. Dolayısıyla bu eylemin 'fark etti' şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılması yazım hatasına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin yazım kuralı hatırlanır.
'Etmek' yardımcı fiiliyle kurulan birleşik eylemlerde, ilk kelimede herhangi bir ses düşmesi veya ses türemesi yoksa birleşik fiil ayrı yazılır.
Sorunun temel çözüm kuralını belirlemek için.
2
Seçeneklerdeki 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulan birleşik eylemler ses olayları yönünden incelenir.
'kabul etti', 'arz etti', 'terk etti' ve 'mutlu etti' eylemlerinde hiçbir ses olayı olmadığı ve bunların doğru şekilde ayrı yazıldığı görülür. Ancak 'farketti' eyleminde de herhangi bir ses olayı olmamasına rağmen bitişik yazıldığı tespit edilir.
Yazım yanlışı barındıran seçeneği ayırt etmek için.
3
Hatalı sözcüğün doğru yazılışı belirlenir.
Ses olayı barındırmayan bu birleşik fiilin doğru yazımının 'fark etti' şeklinde ayrı olması gerektiği sonucuna varılır.
Yanlışlığın nedenini kesinleştirerek doğru cevaba ulaşmak için.

Key Concept

Ses olayına uğramayan yardımcı fiillerin yazımı
Estimated Time:45s
Question 78Question

Türkçede birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılması belirli kurallara bağlanmıştır. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi anlam değişmesine uğradığında, ses düşmesi veya türemesi meydana geldiğinde ya da belirli eklerle kalıplaşma oluştuğunda birleşik kelimeler bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Toplumun her kesiminde okur yazar oranını artırmak, çağdaş bir geleceğin inşasında en öncelikli adımdır.

Answer

Toplumun her kesiminde okur yazar oranını artırmak, çağdaş bir geleceğin inşasında en öncelikli adımdır.
Doğru cevap, içinde 'okur yazar' ifadesi geçen cümledir. Bu sözcük, her iki ögesi de geniş zaman eki alan birleşik kelimeler grubuna girdiğinden bitişik yazılmalıdır ('okuryazar'). Cümlede ayrı yazılarak yazım hatası yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen birleşik sözcükleri tespit etmek.
'kuşburnu', 'huzurevi', 'okur yazar', 'akaryakıt', 'gitgide' birleşik sözcükleri tespit edilmiştir.
Yazım yanlışının hangi sözcükten kaynaklandığını bulmak için öncelikle birleşik kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen birleşik sözcüklerin yazım kurallarına uygunluğunu kontrol etmek.
'kuşburnu', 'huzurevi', 'akaryakıt' ve 'gitgide' sözcüklerinin bitişik yazılması doğrudur. Ancak 'okur yazar' sözcüğü her iki ögesi de geniş zaman eki alan kalıplaşmış bir sözcüktür ve bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kalıplaşmış sıfat-fiil ve geniş zaman eki alan birleşik sözcükler bitişik yazılmak zorundadır.
3
Yanlış yazılan birleşik sözcüğün bulunduğu cümleyi belirlemek.
'okur yazar' ifadesğinin ayrı yazıldığı cümle tespit edilmiştir.
Yazım yanlışı barındıran cümlenin bulunması soruyu çözüme ulaştırır.

Key Concept

Her iki kelimesi de geniş zaman eki (-ar/-er) alarak kalıplaşmış birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralı.
Estimated Time:2m 0s
Question 79Question

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içinde verilen sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına uygun doğru yazılışlarıyla doldurunuz.

Fill in the blanks below

Edebiyat tarihçileri, bir sanatçının sanat anlayışını değerlendirirken onun sadece yayımlanmış yapıtlarını değil, yapıtlarının hazırlık aşaması niteliğindeki (ön söz) metinlerini de inceler; zira bu metinler yazarın poetikasıyla ilgili önemli ipuçları sunmanın (yanı sıra) onun estetik kaygılarını da açıkça ortaya koyar.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklara sırasıyla 'ön söz' ve 'yanı sıra' birleşik kelimeleri getirilmelidir.
Türk Dil Kurumunun güncel yazım kurallarına göre, 'ön' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşan 'ön söz' ve 'sıra' sözcüğüyle oluşturulan 'yanı sıra' birleşik kelimeleri ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla 'ön söz' ve 'yanı sıra' yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluktaki kelimeyi incelemek
'ön söz' ifadesinin doğru yazılışını belirlemek
TDK yazım kurallarına göre 'ön, art, arka, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peş, alt, üst' gibi sözcüklerin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Bu kural gereğince 'önsöz' değil, 'ön söz' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
2
İkinci boşluktaki kelimeyi incelemek
'yanı sıra' ifadesinin doğru yazılışını belirlemek
TDK yazım kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu doğrultuda 'yanısıra' değil, 'yanı sıra' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Key Concept

Ayrı yazılan birleşik kelimeler kuralları (başta kullanılan 'ön' sözcüğü ve sonda kullanılan 'sıra' sözcüğü)
Question 80Question

(I) Edebiyat araştırmacıları, Huzur romanında yansıtılan İstanbul'da, geçmişin izlerinin ve kültürel mirasın bireyin kimlik inşasındaki rolünü vurgularlar. (II) Romanın ana izleklerinden birini oluşturan Doğu ve Batı çatışması, musiki ve mimari gibi estetik unsurlar da kullanılarak derinleştirilir. (III) Tanpınar, bu eserinde zaman kavramını çizgisel bir doğrultuda değil, geçmiş ile şimdinin iç içe geçtiği bir bütünlükte ele almıştır. (IV) Romanın başkahramanı Mümtaz’ın içsel yolculuğu, Nuran'a duyduğu aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantılarıda satır aralarına taşır. (V) Eserdeki her karakter, kendi iç dünyasını sorgularken aslında Türkiye'nin geçiş dönemindeki sancılarını da kendi ruhunda hisseder.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV

Answer

Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' ifadesindeki 'da' bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.
Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' sözcüğündeki 'da' bağlaçtır. Cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bu bağlacın ayrı yazılması gerekir. Sözcüğün doğru yazımı 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki her cümlede bulunan 'de / da' ek veya bağlaçlarını tespit edin.
Birinci cümlede 'romanında', 'İstanbul'da' ve 'inşasındaki'; ikinci cümlede 'unsurlar da'; üçüncü cümlede 'eserinde', 'doğrultuda' ve 'bütünlükte'; dördüncü cümlede 'gölgesinde' ve 'çalkantılarıda'; beşinci cümlede 'sancılarını da' ve 'ruhunda' ifadeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarını inceleyeceğimiz hedef ögeleri belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Tespit edilen 'de / da' ögelerinin bulunma durum eki mi yoksa bağlaç mı olduğunu cümlenin bağlamına ve cümleden çıkarılabilirlik testine göre belirleyin.
Ek olanlar cümleye bulunma/yer/zaman anlamı katar ve bitişik yazılır (örn. İstanbul'da, gölgesinde). Bağlaç olanlar ise 'dahi, bile' anlamı katar, cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz ve ayrı yazılır (örn. unsurlar da, sancılarını da).
Ek ve bağlaç ayrımını yaparak doğru yazım kurallarını uygulamak için bu analiz şarttır.
3
Yazım hatası barındıran cümleyi saptayın.
Dördüncü cümlede yer alan 'çalkantılarıda' kelimesindeki 'da' bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olmaz ('...aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantıları satır aralarına taşır'). Bu nedenle 'da' bağlacının ayrı yazılması gerekmektedir.
Soru kökünde istenen yazım hatasını belirlemek ve doğru cevaba ulaşmak için bu değerlendirme yapılır.

Key Concept

"de" Bağlacı ve Bulunma Durum Ekinin (-de/-da/-te/-ta) Yazımı ile Ayrımı
PreviousPage 4 / 7Next
Yazım Kuralları Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Page 4 | Examkin