Examkin

Yazım Kuralları

124 questions

All types124Multiple choice69True / False10Matching19Ordering4Fill in the blank22
Question 81Question →

“Türk Dili dergisinin haziran sayısında, Yakup Kadri'nin yaban romanı üzerine kaleme alınmış kapsamlı bir inceleme yazısı yer alıyor.” cümlesinde büyük harflerin yazımıyla ilgili herhangi bir yanlışlık yapılmamıştır.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Cümlede kitap adı olan 'Yaban' sözcüğünün ilk harfi küçük yazıldığı için bir yazım yanlışı mevcuttur. Dolayısıyla cümlede yazım yanlışı yapılmadığını savunan önerme yanlıştır.
Cümledeki 'yaban' sözcüğü Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanının adıdır ve kitap adlarının ilk harfi büyük yazılmalıdır. Bu kural ihlal edildiğinden cümlede yazım yanlışı vardır, dolayısıyla önerme yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki özel ada dâhil olmayan dergi adının yazımını kontrol edin.
'Türk Dili dergisi' ifadesinde 'dergi' sözcüğü özel ada dâhil olmadığı için küçük harfle yazılmıştır ve bu kullanım TDK kurallarına uygundur.
Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi vb. sözcükler büyük harfle başlamaz.
2
Cümledeki ay adının yazımını kontrol edin.
'haziran' sözcüğü, cümlede belirli bir gün veya yıl gibi kesin bir tarih bildirecek şekilde kullanılmadığı için küçük harfle yazılmıştır ve bu kullanım doğrudur.
Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.
3
Cümledeki yazar adı ve eser adının yazımını inceleyin.
Yazar adı 'Yakup Kadri' büyük harfle doğru yazılmıştır ancak eser adı olan 'Yaban' romanı kastedilmesine rağmen 'yaban' şeklinde küçük harfle yazılmıştır.
Kitap, dergi ve sanat eseri adlarının her sözcüğü büyük harfle başlamalıdır.

Key Concept

Kitap, dergi ve gazete adlarının yazımında büyük harf kullanımı ile belirli bir tarih bildirmeyen ay adlarının yazımı.
Question 82Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri "de / da" bağlacı ve ekinin yazım kurallarına uygun biçimde tamamlayınız.

Fill in the blanks below

Sanatçı, bu kitap toplumsal sorunları ele alırken bilimsel verilerden yararlanm��ştır. Eserin ikinci bölümünü kurgularken Ankara gerçekleştirilen sosyolojik araştırmaları temel almıştır.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa bulunma durumu eki olan '-ta' (kitapta), ikinci boşluğa bağlaç olan 'de' (verilerden de) ve üçüncü boşluğa özel isme gelen bulunma durumu eki olan ve kesme işaretiyle ayrılan '-da' (Ankara'da) getirilmelidir.
Birinci boşlukta sert ünsüzle biten 'kitap' sözcüğüne bitişik yazılan bulunma eki (-ta), ikinci boşlukta ayrı yazılan bağlaç (de), üçüncü boşlukta ise özel isme kesme işaretiyle bağlanan bulunma eki ('da) getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun (kitap{{blank_1}}) analizi yapılır.
Kitap sözcüğüne bulunma durumu eki getirilmelidir. 'Kitap' kelimesi sert ünsüzle (p) bittiği için bulunma durumu eki (-de / -da) sertleşerek '-ta' şeklini alır ve kelimeye bitişik yazılır: 'kitapta'.
Bulunma durumu ekinin ünsüz benzeşmesi kuralına uyması ve sözcüğe bitişik yazılması gerekir.
2
İkinci boşluğun (verilerden {{blank_2}}) analizi yapılır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmadığı, cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bağlaç olan 'de' getirilmelidir. Bağlaç olan 'de/da' kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçiminde yazılamaz: 'verilerden de'.
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralının uygulanması gerekir.
3
Üçüncü boşluğun (Ankara{{blank_3}}) analizi yapılır.
Özel isim olan 'Ankara' sözcüğüne bulunma durumu eki getirilmelidir. Özel isimlere getirilen durum ekleri kesme işaretiyle (') ayrılır: 'Ankara'da'.
Özel isimlere getirilen çekim eklerinin kesme işaretiyle ayrılması kuralı uygulanır.

Key Concept

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Question 83Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ses olaylarıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Törende konuşma yapan genç yazar, kürsüden inerken heyecanına yenik düşüp hafifce tökezledi.

Answer

Cümledeki 'hafifce' sözcüğünün ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmayarak yanlış yazılması (doğrusu 'hafifçe' olmalıdır).
Ünsüz benzeşmesi kuralına göre, sert ünsüzle biten kelimelere gelen yumuşak ünsüzlü eklerin sertleşmesi gerekir. 'Hafif' sözcüğü 'f' ile bittiği için ek 'çe' olmalıdır; 'hafifce' yazımı bu nedenle yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki kelimelerin ek alırken uğradıkları ses olaylarını inceleyin.
Seçeneklerde ek alan kelimelerin kök ve ek sınırlarındaki ses değişimleri analiz edilir.
Ses olaylarına dayalı yazım yanlışlarını tespit edebilmek için kelime kökünün son harfi ile gelen ekin ilk harfinin uyumuna bakmak gerekir.
2
Sert ünsüzle biten kelimelere yumuşak ünsüzle başlayan eklerin geldiği durumları belirleyin.
'Hafif' sözcüğünün sert bir ünsüz olan 'f' harfiyle bittiği görülür.
Türkçede sert ünsüzlerden biriyle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere 'c, d, g' yumuşak ünsüzleriyle başlayan ekler geldiğinde ekin başındaki ünsüz sertleşerek 'ç, t, k'ye dönüşmelidir.
3
'Hafifce' sözcüğündeki yazımı değerlendirin.
'Hafif' sözcüğüne gelen '-ce' ekinin sertleşmeyerek 'hafifce' şeklinde kaldığı ve bunun yazım yanlışı oluşturduğu tespit edilir. Doğru yazım 'hafifçe' olmalıdır.
Ünsüz sertleşmesi kuralına uyulmaması, ses olaylarına dayalı bir yazım yanlışı olarak kabul edilir.

Key Concept

Ses olaylarına dayalı yazım kuralları ve ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralının uygulanması.
Question 84Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' / 'da' yazım kurallarına aykırı kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.

Answer

Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.
Belirtilen cümlede geçen 'köy de' ifadesindeki 'de', bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılarak 'köyde' şeklinde olmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bu ifadenin ek olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yazımı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan 'de/da' ifadeleri tek tek incelenir.
Cümlelerde hem bulunma durum eki (-de / -da) hem de bağlaç olan 'de / da' kullanımları tespit edilir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için öncelikle söz konusu ögelerin işlevleri belirlenmelidir.
2
Kuşkulu görülen 'köy de' ifadesi cümleden çıkarılarak cümlenin yapısı kontrol edilir.
'Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.' şeklinde anlamsız bir cümle elde edilir.
Eğer 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozuluyorsa o ek hal ekidir ve bitişik yazılması gerekir.
3
Köy sözcüğüne gelen 'de'nin yazımı düzeltilir.
Bulunma durum eki olan bu ekin 'köyde' şeklinde bitişik yazılması gerektiği belirlenir.
Bağlaç olmadığı için ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Key Concept

Türkçede bulunma durum eki (-de / -da) ile bağlaç olan 'de / da'nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Estimated Time:1m 30s
Question 85Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yazarın son romanında geçen olaylar, Ankara'nın batısındaki küçük bir köy olan Yeşiloba Köyü'nde geçmektedir.

Answer

Yeşiloba Köyü'nde ifadesinin yer aldığı cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'Yeşiloba köyünde' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap, Yeşiloba Köyü'nde ifadesinin yer aldığı cümledir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özel ada dahil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar. Dolayısıyla 'Yeşiloba Köyü'nde' değil, 'Yeşiloba köyünde' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen özel isimleri ve bunlara bağlı yön, dönem, kurum ve coğrafi/idari yer belirten ifadeleri belirleyin.
Cumhuriyet Dönemi, Türk edebiyatı, Resmî Gazete, Güneydoğu Anadolu, batısı, Yeşiloba Köyü, Türk Dil Kurumu ifadeleri incelenmek üzere tespit edilir.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için özel isimlerin ve bunlarla kurulan tamlamaların sınırlarını çizmek gerekir.
2
Dönem, yön ve kurum adlarının büyük harfle yazım kurallarını uygulayın.
'Cumhuriyet Dönemi' (tarihî dönem), 'Güneydoğu Anadolu' (ara yön + özel isim) ve 'Türk Dil Kurumu' (kurum) yazımlarının kurallara uygun olduğu; ayrıca kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı doğrulanır.
TDK yazım kılavuzundaki ilgili başlıkların kurallarla uyumluluğunu test etmek için bu adım gereklidir.
3
Özel ada dahil olmayan idari birim (il, ilçe, belde, köy) sözcüklerinin yazım kuralını kontrol edin.
TDK kurallarına göre özel ada dahil olmayıp tamlama kuran il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlamalıdır. 'Yeşiloba Köyü'nde' yazımında 'Köyü' sözcüğünün büyük harfle başlaması ve kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğrusu 'Yeşiloba köyünde' olmalıdır.
Hatanın hangi kural ihlalinden kaynaklandığını saptamak ve doğru biçimi belirlemek için bu kontrol zorunludur.

Key Concept

Özel ada dahil olmayan il, ilçe, belde, köy vb. sözcüklerin küçük harfle yazılması kuralı.
Question 86Question →

Edebiyat eleştirmenlerinin (I)başyazar olarak nitelendirdiği sanatçı, son romanında toplumsal normların dışında kalan (II)sıra dışı karakterlerin iç dünyasını ele alıyor. Eserdeki (III)olağanüstü ögeler, okuyucunun (IV)bilinçaltına seslenirken aynı zamanda toplumsal (V)önyargıları da sorgulatıyor.

Bu parçada numaralanmış birleşik kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Parçada numaralanmış sözcüklerden V numaralı olan 'önyargıları' kelimesinin yazımı yanlıştır. Kelimenin doğru yazımı 'ön yargıları' şeklinde ayrı olmalıdır.
V numaralı 'önyargıları' sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ayrı yazılması gereken bir birleşik kelimedir. Doğru yazımı 'ön yargıları' şeklinde olmalıdır. Bu nedenle V numaralı sözcüğün yazımı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki numaralanmış birleşik kelimeleri tespit etmek.
I (başyazar), II (sıra dışı), III (olağanüstü), IV (bilinçaltına) ve V (önyargıları) birleşik kelimeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için öncelikle birleşik kelimelerin yapısal olarak incelenmesi gerekir.
2
I, II, III ve IV numaralı birleşik kelimelerin yazım kurallarını incelemek.
'Başyazar', 'olağanüstü' ve 'bilinçaltı' kelimelerinin bitişik; 'sıra dışı' kelimesinin ise ayrı yazıldığını ve bu yazımların kurallarla uyumlu olduğunu saptamak.
TDK yazım kurallarına göre 'baş' sıfatıyla kurulanlar ile somut yer bildirmeyen 'alt/üst' kelimeleri bitişik; 'dış, iç, sıra' kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.
3
V numaralı 'önyargıları' kelimesinin yazımını kontrol etmek.
'Ön yargı' birleşik kelimesinin ayrı yazılması gerektiğini, metinde ise bitişik yazılarak hata yapıldığını belirlemek.
Türkçe yazım kurallarında 'ön' kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler (öngörü ve önsezi hariç) ayrı yazılır.

Key Concept

Bitişik ve ayrı yazılan birleşik kelimelerin yazım kuralları
Question 87Question →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, bu sözcüklerin büyük harfle başlama ya da küçük harfle yazılma gerekçelerini içeren kurallarla eşleştiriniz.

Buna göre, sol sütundaki cümlelerde yer alan kullanımların sağ sütundaki yazım kurallarıyla doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yeni yayımlanan Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği doğrultusunda kurum içi tüm işleyiş yeniden düzenlendi.
Bölgede yürütülen arkeolojik çalışmalarda Cilalı Taş Devri kültürüne ait önemli kalıntılara ulaşıldı.
Uluslararası ticaret yollarının güvenliği açısından Süveyş Kanalı stratejik bir öneme sahiptir.
Yabancı konuklara akşam yemeğinde Türk mutfağının vazgeçilmezi olan Maraş dondurması ikram edildi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki 'Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği' ifadesi yönetmeliklerin yazımı kuralıyla, 'Cilalı Taş Devri' ifadesi tarihî dönemlerin yazımı kuralıyla, 'Süveyş Kanalı' ifadesi yer adlarındaki coğrafi ikinci isimlerin yazımı kuralıyla, 'Maraş dondurması' ifadesi ise özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı kuralıyla eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki koyu yazılmış ifadeler TDK'nin büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallarına göre analiz edildiğinde; yönetmelik adı yönetmeliklerin yazımı kuralıyla, tarihî dönem adı dönemlerin yazımı kuralıyla, yer ve kanal adı coğrafi tür bildiren isimlerin yazımı kuralıyla, bir yer adıyla kurulan birleşik tür adı ise özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı kuralıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin bir yönetmelik adı olduğu belirlenir.
Yönetmelik adlarının her kelimesinin büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
2
İkinci cümledeki 'Cilalı Taş Devri' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin tarihî bir dönemi temsil ettiği belirlenir.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
3
Üçüncü cümledeki 'Süveyş Kanalı' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin yer adından sonra gelen coğrafi bir tür adı (kanal) içerdiği belirlenir.
Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, kanal vb. tür bildiren ikinci isimlerin büyük harfle başlaması kuralıyla eşleştirilir.
4
Dördüncü cümledeki 'Maraş dondurması' ifadesini incelemek.
Bu ifadenin bir yer adı (Maraş) ile kurulan birleşik bir kelime olduğu belirlenir.
Özel adlarla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adın büyük harfle başlaması, tür bildiren ikinci ismin ise küçük harfle yazılması kuralıyla eşleştirilir.

Key Concept

Büyük harflerin kullanım alanları ve özel isimlere bağlı tür, dönem, kanun ve yer adlarının yazım kuralları.
Estimated Time:2m 0s
Question 88Question →

Aşağıdaki cümleleri, içlerinde yer alan "ki / -ki" unsurlarından yazımı doğru olanların sayısı bakımından en çok olandan en az olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru sıralama ikinci cümle, dördüncü cümle, birinci cümle ve üçüncü cümle şeklindedir. Cümlelerdeki doğru yazılmış "ki / -ki" sayıları sırasıyla 4, 3, 2 ve 1'dir.
İkinci cümlede yer alan tüm "ki" unsurları (anlaşılıyor ki, üzerindeki, geçen yılki, halbuki) kurallara uygundur ve 4 doğrusu vardır. Dördüncü cümlede sadece "inceleki" kelimesi hatalıdır (3 doğru). Birinci cümlede "yeterki" ve "kilitte ki" hatalı yazılmıştır (2 doğru). Üçüncü cümlede ise "kafasında ki", "elinde ki" ve "vardıki" kelimeleri yanlış yazılmış, sadece "Sanki" kelimesi doğru yazılmıştır (1 doğru). Dolayısıyla doğru sıralama çoktan aza doğru ikinci cümle, dördüncü cümle, birinci cümle ve üçüncü cümle biçimindedir.

Step-by-Step Solution

1
Her cümledeki "ki" bağlacı ve eklerinin tek tek tespit edilmesi
Tüm cümlelerde dörder adet "ki" unsuru belirlenmiştir.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için öncelikle incelenecek hedef sözcüklerin ortaya konması gerekir.
2
Tespit edilen kelimelerin dil bilgisi işlevlerine göre yazım doğruluğunun kontrol edilmesi
İkinci cümlede 4, dördüncü cümlede 3, birinci cümlede 2, üçüncü cümlede ise 1 adet doğru yazım bulunmuştur.
Bağlaç olan "ki"nin (kalıplaşmış olanlar hariç) ayrı, sıfat yapan ve ilgi zamiri olan "-ki" eklerinin ise bitişik yazılması kuralları esas alınmıştır.
3
Elde edilen doğru sayılarına göre cümlelerin çoktan aza doğru sıralanması
Sıralama ikinci cümle (4 doğru) -> dördüncü cümle (3 doğru) -> birinci cümle (2 doğru) -> üçüncü cümle (1 doğru) şeklinde olur.
Soru kökünde belirtilen "en çok olandan en az olana doğru" yönergesi yerine getirilmiştir.

Key Concept

Türkçede bağlaç olan "ki"nin ayrı yazılması (kalıplaşmış olanlar hariç), sıfat yapan ve ilgi zamiri olan "-ki" eklerinin ise eklendiği sözcüğe bitişik yazılması kuralıdır.
Question 89Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Toplumların kültürel gelişiminde farklı disiplinlerin işbirliği yapması, sanatın ve bilimin sınırlarını genişleten en önemli etkendir.

Answer

Toplumların kültürel gelişiminde farklı disiplinlerin işbirliği yapması, sanatın ve bilimin sınırlarını genişleten en önemli etkendir.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Ortak bir amaç için birlikte çalışma anlamı taşıyan 'iş birliği' sözcüğünde herhangi bir anlam kayması veya ses olayı bulunmadığı için kelimenin ayrı yazılması gerekmektedir. Cümlede bu ifadenin bitişik yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki tüm birleşik kelimeler tespit edilir.
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeler: 'başkahraman', 'gelgit', 'göz önünde', 'bilim insanları', 'işbirliği', 'sıra dışı' ve 'dil bilinci' olarak belirlenir.
Yazım denetimini kolaylaştırmak amacıyla birleşik kelimeler tek tek analiz alanına alınır.
2
Tespit edilen birleşik kelimeler Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları süzgecinden geçirilir.
'başkahraman' ve 'gelgit' kelimelerinin bitişik yazımının doğru olduğu saptanır. Benzer şekilde 'göz önünde', 'bilim insanları', 'sıra dışı' ve 'dil bilinci' kelimelerinin de kurallara uygun olarak ayrı yazıldığı görülür.
Doğru yazılan birleşik sözcükleri eleyerek hatalı olan yapıyı bulmak hedeflenir.
3
Hatalı yazılan kelimenin analizi ve tespiti gerçekleştirilir.
Disiplinlerin ortak çalışmasını ifade eden ve birleşme sırasında anlam kayması ya da ses olayı yaşamayan 'işbirliği' kelimesinin, TDK kurallarına göre 'iş birliği' biçiminde ayrı yazılması gerektiği ortaya konur.
TDK kurallarına göre anlam kaymasına uğramayan ve ses olayı barındırmayan isim birleşimlerinin ayrı yazılması esastır.

Key Concept

Anlam kaybına veya ses olayına uğramayan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.
Estimated Time:2m 0s
Question 90Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımında bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Onun bu umursamaz tavrı bizi öyle çok yıprattıki artık ne yapacağımızı şaşırmış durumdayız.

Answer

Onun bu umursamaz tavrı bizi öyle çok yıprattıki artık ne yapacağımızı şaşırmış durumdayız.
Yıprattı sözcüğü bir fiildir ve bu fiilden sonra gelen 'ki' bağlaç görevindedir. Türkçede bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır. Dolayısıyla bu ifadenin ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılması yazım hatası oluşturmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki tüm 'ki' unsurlarını tespit edin.
Cümlelerde 'şirketinki', 'Mademki', 'yıprattıki', 'Gözlerindeki', 'Zihnindekileri', 'getirmeli ki' ve 'aradaki' sözcüklerinde 'ki' unsurları bulunmaktadır.
Hangi sözcüklerin yazım kuralına tabi olduğunu belirlemek için.
2
Tespit edilen 'ki' unsurlarının işlevlerini ve kurallara uygunluğunu inceleyin.
'şirketinki' ilgi zamiridir (bitişik, doğru); 'Mademki' kalıplaşmış bağlaçtır (bitişik, doğru); 'Gözlerindeki' ve 'aradaki' sıfat yapan ektir (bitişik, doğru); 'getirmeli ki' fiilden sonra gelen bağlaçtır (ayrı, doğru); 'yıprattıki' ise fiilden sonra gelen bağlaçtır.
'ki'nin eklendiği kelimenin türü ve cümledeki anlamı, yazım şeklini belirler.
3
Yazım kurallarına aykırı olan kullanımı saptayın.
Fiil olan 'yıprattı' sözcüğünden sonra gelen 'ki' bağlacı bitişik yazılarak yazım hatası yapılmıştır. Doğru yazımı 'yıprattı ki' şeklinde ayrı olmalıdır.
Bağlaç olan 'ki'nin ayrı yazılması kuralını ihlal eden seçeneği bulmak için.

Key Concept

"ki" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Estimated Time:2m 0s
Question 91Question →

Aşağıdaki metinde parantez içinde belirtilen kelime gruplarının 'ki' eki veya bağlacıyla kurulan doğru yazımlarını boşluklara yazınız.

Fill in the blanks below

Sanatçının son eserinde (öyle + ki) dil oldukça yalındır; (demek + ki) yazar bu kez geniş kitlelere ulaşmayı hedeflemiş. (Oysa + ki) önceki romanlarında oldukça ağır ve sanatlı bir üslup tercih etmişti.
Show answer & explanation

Answer

Sırasıyla: "öyle ki", "demek ki", "oysaki"
Türkçede bağlaç olan "ki" sözcüklerden ayrı yazılırken, bazı sözcüklerde kalıplaşarak bitişik yazılır (oysaki, sanki, mademki vb.). "öyle ki" ve "demek ki" ifadelerindeki "ki" bağlaç olup ayrı yazılır; "oysa" sözcüğüne gelen "ki" ise kalıplaştığı için bitişik ("oysaki") yazılır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluktaki (öyle + ki) ifadesinin yapısını incelemek.
"öyle ki" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede "öyle ki" ifadesindeki "ki" bağlaç görevindedir ve kalıplaşmış olmadığından ayrı yazılması gerekir.
2
İkinci boşluktaki (demek + ki) ifadesinin yapısını incelemek.
"demek ki" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
"demek ki" ifadesindeki "ki" bağlaçtır ve kalıplaşmış sözcükler (oysaki, sanki vb.) arasında yer almadığı için ayrı yazılır.
3
Üçüncü boşluktaki (oysa + ki) ifadesinin yapısını incelemek.
"oysaki" şeklinde bitişik yazılmalıdır.
"oysaki" sözcüğündeki "ki" bağlacı, Türkçede kalıplaşmış olarak bitişik yazılan bağlaçlardan biridir (SOMB BAHÇEM kuralı).

Key Concept

"ki" bağlacı ve ekinin yazımı ile kalıplaşmış bağlaçların yazım kuralları.
Question 92Question →

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kılavuzunda yer alan ayrı yazılma kurallarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yazarın eserine eklediği kapsamlı ön söz, kitabın ana izleğini anlamamızda önemli bir kılavuz görevi üstleniyor.
Toplumsal değişimi yakından takip eden sosyologlar, bireyler arasındaki iş birliği süreçlerini derinlemesine inceliyor.
Eğitimciler, teorik bilginin yanı sıra pratik uygulamaların da müfredatta daha geniş yer bulması gerektiğini savunuyor.
Sanatçı, yıllarca emek verdiği atölyesini ansızın terk etti ve sessiz sedasız başka bir şehre yerleşti.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerdeki birleşik kelimeler ve bunlara ait yazım kuralları şu şekilde eşleşmektedir: ön söz kelimesi ön sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler kuralıyla; iş birliği kelimesi durum, olgu ve olay bildiren sözlerle kurulan birleşik kelimeler kuralıyla; yanı sıra kelimesi dış, iç, sıra sözleriyle kurulan birleşik kelimeler kuralıyla; terk etti kelimesi ise ses olayına uğramayan yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller kuralıyla eşleşir.
Verilen cümlelerdeki birleşik kelimeler sırasıyla ilgili yazım kurallarıyla tam olarak eşleşmektedir. "ön söz" kelimesi ön kelimesiyle başlayan sözcükler kuralına, "iş birliği" kelimesi durum ve olgu bildiren sözcükler kuralına, "yanı sıra" kelimesi sıra kelimesiyle oluşturulan terimler kuralına, "terk etti" kelimesi ise ses olayı olmayan yardımcı fiille kurulan birleşik eylemler kuralına uygundur.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki birleşik kelimenin yapısını ve türünü belirlemek.
İlk cümledeki birleşik kelime "ön söz"dür. Kelime, "ön" sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulmuş bir isim öbeğidir.
"Ön" sözcüğüyle başlayan birleşik kelimelerin yazılış kuralını tespit etmek için.
2
İkinci cümledeki birleşik kelimenin yapısını ve türünü belirlemek.
İkinci cümledeki birleşik kelime "iş birliği"dir. Bu kelime, iki bağımsız sözcüğün anlam kaybına uğramadan birleşmesiyle oluşmuş, durum ve olgu bildiren bir kavramdır.
Durum, olgu ve olay bildiren sözlerin ayrı yazılması kuralını doğrulamak için.
3
Üçüncü cümledeki birleşik kelimenin yapısını ve türünü belirlemek.
Üçüncü cümledeki birleşik kelime "yanı sıra"dır. Bu kelime, "sıra" sözcüğünün sona gelmesiyle oluşturulmuştur.
"Dış, iç, sıra" sözleriyle kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralını doğrulamak için.
4
Dördüncü cümledeki birleşik eylemin yapısını ve türünü belirlemek.
Dördüncü cümledeki birleşik kelime "terk etti" ifadesidir. Bu eylem, "terk" ismi ve "etmek" yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşme sırasında herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemiştir.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiillerin yazım kuralını belirlemek için.

Key Concept

Ayrı yazılan birleşik kelimelerin TDK yazım kuralları çerçevesinde sınıflandırılması.
Question 93Question →

Türkçedeki 'ki'nin kullanımı göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım hatası yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Öyle bir sessizlik çöktüki odaya, kimse nefes almaya bile cesaret edemiyordu.

Answer

Öyle bir sessizlik çöktüki odaya, kimse nefes almaya bile cesaret edemiyordu.
Doğru yanıt 'Öyle bir sessizlik çöktüki odaya, kimse nefes almaya bile cesaret edemiyordu.' cümlesidir. Bu cümledeki 'çöktü' eylemi çekimli bir fiildir. Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir ve bağlaç olan 'ki' kendinden önceki kelimeden ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla kelimenin 'çöktü ki' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Kalıplaşmış olan 'ki' bağlaçlarını içeren cümleleri belirlemek ve bunların yazımını incelemek.
Birinci cümledeki 'Mademki' ve beşinci cümledeki 'Oysaki' kelimelerinin kalıplaştığı için biti��ik yazılması gerektiği ve doğru yazıldığı görülür.
Türkçede 'sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki' sözcüklerindeki 'ki' bağlaçları kalıplaştığından bitişik yazılmalıdır.
2
Ek olan '-ki'nin (sıfat yapan ek ve ilgi zamiri) kullanıldığı kelimeleri incelemek.
İkinci cümledeki 'Evdeki' (sıfat yapan ek) ve üçüncü cümledeki 'Seninki' (ilgi zamiri) ile 'her zamanki' (sıfat yapan ek) kelimeleri bitişik yazılmış ve doğru yazılmıştır.
Sıfat yapan ek olan '-ki' ile ilgi zamiri olan '-ki' eklendiği sözcüğe daima bitişik yazılır.
3
Dördüncü cümledeki 'çöktüki' kelimesinin yapısını ve 'ki'nin işlevini değerlendirmek.
'Çöktü' çekimli bir fiildir ve fiilden sonra gelen 'ki' bir bağlaçtır. Ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.
Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılması zorunludur.

Key Concept

Türkçede 'ki' bağlacı ve '-ki' ekinin (ilgi zamiri ve sıfat yapan ek) yazım kuralları.
Question 94Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacı veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Oysaki bu eski konağın restorasyon çalışmaları henüz tamamlanmamıştı.

Answer

Oysaki bu eski konağın restorasyon çalışmaları henüz tamamlanmamıştı.
Doğru seçenekte yer alan 'oysaki' sözcüğü, Türkçede kalıplaşmış olduğu için her zaman bitişik yazılan bağlaçlardan biridir (oysaki, sanki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki). Cümledeki kullanımı tamamen doğrudur ve başka bir yazım hatası bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan 'ki' unsurlarının işlevlerini ve türlerini belirlemek.
İlk cümlede fiilden sonra gelen bağlaç, ikinci cümlede sıfat yapan ek, üçüncü cümlede kalıplaşmış bağlaç, dördüncü cümlede ilgi zamiri, beşinci cümlede ise pekiştirme görevli bağlaç tespit edilmiştir.
Yazım kurallarını doğru uygulayabilmek için öncelikle dil bilgisi işlevinin saptanması gerekir.
2
İşlevi belirlenen 'ki' unsurlarının yazım kurallarına uygunluğunu denetlemek.
Kalıplaşmış olan 'oysaki' ifadesinin bitişik yazımı doğruyken; 'fark ettimki' (fark ettim ki olmalı), 'zihnimde ki' (zihnimdeki olmalı), 'bizim ki' (bizimki olmalı) ve 'öyleki' (öyle ki olmalı) kullanımları yanlıştır.
Hatalı kullanımları eleyerek doğru yazılmış olan seçeneği bulmak için.

Key Concept

Türkçede 'ki' bağlacı, ilgi zamiri olan '-ki' ve sıfat yapan '-ki' ekinin yazımı ile kalıplaşmış istisnalar.
Question 95Question →

Aşağıdaki cümleleri, içlerinde yer alan "ki" bağlacı veya ekinin yazımıyla ilgili yapılan yazım hatası sayısına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıralama; hiç hatası olmayan birinci cümleyle başlamalı, ardından sırasıyla bir hatası olan ikinci cümle, iki hatası olan üçüncü cümle ve üç hatası olan dördüncü cümle şeklinde devam etmelidir.
Yazım hatası bulunmayan birinci cümle, 1 hata içeren ikinci cümle, 2 hata içeren üçüncü cümle ve 3 hata içeren dördüncü cümle şeklinde yapılan sıralama doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki "ki" ekinin ve bağlacının kullanımlarını ve kalıplaşmış durumları belirlemek.
Birinci cümlede sırasıyla "mademki" (doğru, kalıplaşmış), "oysaki" (doğru, kalıplaşmış) ve "duydum ki" (doğru, bağlaç) ifadeleri incelenmiş ve 0 hata tespit edilmiştir.
Cümlelerin doğru hata sayısını bulmak için ilk olarak doğru kullanımları ayırt etmek gerekir.
2
İkinci ve üçüncü cümlelerdeki hatalı kullanımları belirlemek.
İkinci cümlede "öyleki" (yanlış, ayrı yazılmalı) ifadesiyle 1 hata; üçüncü cümlede "geçmişte ki" (yanlış, bitişik yazılmalı) ve "gelirki" (yanlış, ayrı yazılmalı) ifadeleriyle 2 hata tespit edilmiştir.
Hatalı kullanımları tespit ederek her cümlenin net hata skoruna ulaşmak.
3
Dördüncü cümledeki hatalı kullanımları belirlemek ve tüm cümleleri hata sayısına göre küçükten büyüğe sıralamak.
Dördüncü cümlede "Duvar daki" (yanlış, bitişik yazılmalı), "beğenmişki" (yanlış, ayrı yazılmalı) ve "oysa ki" (yanlış, bitişik yazılmalı) ifadeleriyle 3 hata tespit edilmiş; sıralama en az hatadan en çok hataya doğru yapılmıştır.
Tüm verileri toplayarak sorunun kökündeki yönergeye uygun sıralamayı elde etmek.

Key Concept

"ki" bağlacı ayrı yazılırken, sıfat yapan ve ilgi zamiri olan "-ki" ekleri bitişik yazılır. Ayrıca "som bahçem" (sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki) formülüyle kalıplaşmış olan bağlaçlar da bitişik yazılır.
Question 96Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, 'mi' soru ekinin ve fiillerdeki olumsuzluk ekinin yazım kurallarını dikkate alarak uygun eklerle tamamlayınız.

Fill in the blanks below

Sanatçı, eserinde toplumsal sorunları mı ele alıyor yoksa bireysel temalara mı yöneliyor, bunu tam olarak kestiremiyoruz. Ancak şu bir gerçek ki o, okuyucuyla bağ kurmayı başardı gerisi kendiliğinden geliyor; çünkü hiçbir okur samimiyetten yoksun bir anlatıyı benimse.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa zaman/koşul anlamı katan ve kelimeden ayrı yazılması gereken 'mı' soru eki; ikinci boşluğa ise fiilin olumsuz şimdiki zaman çekimini tamamlayan ve kelimeye bitişik yazılan daralmış olumsuzluk eki olan '-miyor' getirilmelidir.
İlk boşluğa getirilmesi gereken ek, zaman/koşul işlevi gören 'mı' soru ekidir ve bu ek TDK kuralları uyarınca ayrı yazılmalıdır. İkinci boşluğa getirilmesi gereken ek ise olumsuzluk ekinin daralmış biçimi olan '-miyor' ekidir; bu ek bir çekim eki olduğu için fiil gövdesine bitişik yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun cümledeki işlevini ve yazım kuralını belirlemek.
Boşluğun bulunduğu kısımda 'başardı mı' ifadesi yer almaktadır. Buradaki 'mı' eki cümleye soru anlamı değil, zaman/koşul (başardığı zaman) anlamı katmaktadır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre 'mi' soru eki, cümleye soru anlamı dışında pekiştirme, zaman veya koşul gibi farklı anlamlar kattığında da daima ayrı yazılır.
2
İkinci boşluğun kelime yapısını ve yazım kuralını belirlemek.
Boşluktan önce 'benimse-' fiil kökü bulunmaktadır. Cümlenin anlam akışına göre bu fiilin şimdiki zaman olumsuz üçüncü tekil şahısla çekimlenmesi gerekmektedir, bu da 'benimsemiyor' şeklindedir.
Buradaki '-mi-' sesi bir soru eki değil, olumsuzluk eki olan '-ma/-me'nin şimdiki zaman eki olan '-yor'un etkisiyle daralmış şeklidir. Olumsuzluk eki ve onun daralmış biçimleri fiile bitişik yazılmalıdır.

Key Concept

"mi" Soru Ekinin Farklı İşlevleri ve Olumsuzluk Ekinin Daralmış Hâliyle Karşılaştırılması
Question 97Question →

Aşağıdaki cümlede parantez içinde yanlış yazılmış olarak verilen birleşik sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına uygun doğru biçimlerini boşluklara yazınız.

Fill in the blanks below

Modern bilimsel araştırmalar, evrenin derinliklerinde gerçekleşen pek çok (olağandışı) olayda yer çekimi dalgalarının rolünü (farketmek) için yeni yöntemler geliştirmektedir.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklara sırasıyla 'olağan dışı' ve 'fark etmek' sözcükleri getirilmelidir.
Cümledeki boşluklar doldurulurken TDK'nin ayrı yazılan birleşik kelimelerle ilgili iki temel kuralı uygulanır: Birincisi, 'dış, iç, sıra' sözcükleriyle yapılan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralıdır; bu yüzden 'olağan dışı' ayrı yazılır. İkincisi, etmek yardımcı fiiliyle kurulan ve herhangi bir ses türemesi veya düşmesi içermeyen birleşik fiillerin ayrı yazılması kuralıdır; bu yüzden 'fark etmek' ayrı yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birinci parantez içi ifadenin (olağandışı) yapısını ve TDK yazım kurallarındaki yerini analiz etmek.
Sözcüğün 'olağan dışı' şeklinde ayrı yazılması gerektiği tespit edilir.
Türkçe yazım kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin ayrı yazılması gerekir.
2
Cümledeki ikinci parantez içi ifadenin (farketmek) yapısını ve TDK yazım kurallarındaki yerini analiz etmek.
Sözcüğün 'fark etmek' şeklinde ayrı yazılması gerektiği tespit edilir.
Ses düşmesi veya ses türemesine uğramayan yardımcı fiillerle (etmek, olmak vb.) kurulan birleşik fiiller ayrı yazılır.

Key Concept

Ayrı yazılan birleşik kelimelerin yazım kuralları
Estimated Time:1m 30s
Question 98Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, 'mi' soru ekinin ve fiillerdeki olumsuzluk ekinin yazım kurallarını dikkate alarak uygun biçimleriyle doldurunuz.

Fill in the blanks below

Sanatçı, toplumsal sorunları dile getirirken tarafsız kalabilir ? Elbette hayır; çünkü o, toplumun acılarını hissettiği ölçüde üretebilir. Ancak yazarın bu gerçeği doğrudan söyleyor olması, onun sorunlara karşı duyarsız olduğunu gösterir? Asla. O, eserlerinde sessizce çığlık atarak okuru düşünmeye sevk eder. Bu ince çizgiyi fark ettiniz edebiyatın asıl gücünü de kavramış olursunuz.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklar sırasıyla 'mi', 'mi', 'mu' ve 'mi' şeklinde doldurulmalıdır.
Boşluklar sırasıyla 'mi' (soru eki, ayrı), 'mi' (olumsuzluk eki daralması, bitişik), 'mu' (soru eki, ayrı ve ünlü uyumlu) ve 'mi' (zaman/koşul anlamlı pekiştirme/soru eki, ayrı) şeklinde doldurulmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun (blank_1) bağlamını belirleme
Bu boşlukta soru anlamı taşıyan 'mi' eki yer almalıdır.
Soru eki olan 'mi', kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. Dolayısıyla bu boşluğa 'mi' yazılmalıdır.
2
İkinci boşluğun (blank_2) işlevini analiz etme
Buradaki ek soru eki değil, olumsuzluk ekinin (-me/-ma) ünlü daralmasına uğramış biçimidir.
Olumsuzluk eki fiile bitişik yazılır, bu yüzden 's��ylemiyor' şeklinde bitişik yazılmalıdır. Boşluğa 'mi' getirilmelidir.
3
Üçüncü boşluğun (blank_3) uyumunu kontrol etme
Burada soru işlevli ek, kendinden önceki kelimenin son ünlüsüne göre 'mu' şeklini almalıdır.
Soru eki kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve büyük ünlü uyumuna uyarak 'mu' şeklinde yazılmalıdır.
4
Dördüncü boşluğun (blank_4) cümleye kattığı anlamı ve yazımını değerlendirme
Bu boşluktaki 'mi' eki cümleye zaman/koşul anlamı katmıştır.
'mi' soru eki cümleye zaman veya pekiştirme gibi farklı anlamlar katsa da her zaman ayrı yazılır. Bu yüzden boşluğa 'mi' getirilmelidir.

Key Concept

"mi" Soru Ekinin Farklı İşlevleri ve Yazım Kuralları
Estimated Time:1m 30s
Question 99Question →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımı; kelimelerin anlam kaybına uğrayıp uğramamasına veya bünyelerinde belirli ses olaylarının gerçekleşip gerçekleşmemesine göre değişiklik gösterir. Türk Dil Kurumunun (TDK) belirlediği kurallara göre bazı birleşik kelimelerin ayrı yazılması zorunludur.

Buna göre, sol sütunda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, sağ sütundaki TDK yazım gerekçeleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

kabul etmek
çağ dışı
deniz yolu
yer altı

Matches

Show answer & explanation

Answer

'kabul etmek' ifadesi yardımcı fiillerle kurulan ve ses olayı barındırmayan fiiller kuralıyla; 'çağ dışı' ifadesi dış, iç ve sıra sözlerinin yazımı kuralıyla; 'deniz yolu' ifadesi yol ve ulaşım sözcüklerinin yazımı kuralıyla; 'yer altı' ifadesi ise somut olarak yer bildiren alt ve üst sözcüklerinin yazımı kural��yla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler, Türk Dil Kurumunun ayrı yazılan birleşik kelimeler için belirlediği kurallara dayanmaktadır. 'Kabul etmek' yardımcı fiil kuralına, 'çağ dışı' iç/dış/sıra kelimeleri kuralına, 'deniz yolu' yol ve ulaşım kuralına, 'yer altı' ise somut yer bildiren alt/üst kelimeleri kuralına uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
'kabul etmek' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Bu kelimenin 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulduğu ve herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi barındırmadığı tespit edilir.
Ses olayı barındırmayan yardımcı fiilli birleşiklerin ayrı yazılma gerekçesini doğrulamak.
2
'çağ dışı' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Kelimenin 'dış' sözcüğünün sona getirilmesiyle oluşturulmuş bir terim olduğu tespit edilir.
İç, dış ve sıra kelimelerinin sona gelmesiyle oluşan yapıların ayrı yazılma kuralını eşleştirmek.
3
'deniz yolu' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Kelimenin yol ve ulaşımla ilgili bir birleşik sözcük olduğu tespit edilir.
Yol ve ulaşımla ilgili kavramların ayrı yazılma kuralını doğrulamak.
4
'yer altı' birleşik kelimesinin yapısı incelenir.
Bu kelimedeki 'alt' sözcüğünün somut bir yer (yeryüzünün altı) bildirdiği tespit edilir.
Somut yer bildiren alt/üst kelimelerinin ayrı yazılması kuralını doğrulamak.

Key Concept

Ayrı yazılan birleşik kelimelerin Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre sınıflandırılması ve yazım gerekçeleri.
Question 100Question →

Türkçede "mi" eki, kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır ve kendisinden sonra gelen ekler bu eke bitişik yazılır. Ancak ünlü daralması nedeniyle ortaya çıkan olumsuzluk eki "-ma / -me"nin daralmış biçimi olan "-mı / -mi" ile soru eki olan "mi" birbirine karıştırılmamalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Okula yeni başlayan çocukların bu duruma alışamadıklarını bir türlü göre miyordu.

Answer

göre miyordu ifadesinin yer aldığı cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Yazım yanlışı barındıran cümlede geçen 'göre miyordu' ifadesindeki '-mi-' eki, soru edatı olan 'mi' değil; 'görmek' fiilinin yeterlilik olumsuz biçimi olan 'göremiyor' (göre-me-yor) kelimesindeki olumsuzluk eki '-me'nin şimdiki zaman eki '-yor'un etkisiyle daralmış şeklidir. Türkçede olumsuzluk eki kelimeye bitişik yazılır. Bu nedenle bu sözcüğün 'göremiyordu' şeklinde bitişik yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen 'mi' (-mı, -mu, -mü) eklerini ve benzer ses birimlerini tespit edin.
Seçeneklerde 'ısındı mı', 'getiremiyor musun', 'olduğunu mu', 'göre miyordu' ve 'tam mı' ifadeleri incelenmek üzere belirlenir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için ilgili sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Belirlenen eklerin işlevlerini (soru eki mi, olumsuzluk eki mi, zaman/koşul anlamı katan edat mı) analiz edin.
'ısındı mı'da zaman anlamı katan soru edatı, 'getiremiyor'da olumsuzluk eki, 'göre miyordu'da olumsuzluk eki, diğerlerinde ise soru eki tespit edilir.
Yazım kuralı ekin işlevine göre değişiklik gösterdiğinden işlev analizi yapılmalıdır.
3
Ekin yazılışını Türk Dil Kurumu kuralları çerçevesinde kontrol edin.
'göre miyordu' ifadesindeki '-mi-' ekinin olumsuzluk eki (göre-me-yor-du) olduğu ve ünlü daralması nedeniyle bu hali aldığı, dolayısıyla fiile bitişik yazılması gerektiği halde ayrı yazıldığı belirlenir.
Soru eki dışındaki daralmış olumsuzluk eklerinin ayrı yazılamayacağı kuralı ihlal edilmiştir.

Key Concept

'mi' soru ekinin ve daralmış olumsuzluk ekinin yazımı
PreviousPage 5 / 7Next
Yazım Kuralları Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Page 5 | Examkin