Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNeden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkileri

(I) Arkeologlar, sık orman örtüsüyle kaplı bölgelerdeki antik yerleşimleri tespit edebilmek amacıyla bölgeyi havadan LIDAR teknolojisiyle taradı. (II) Gönderilen lazer ışınlarının ağaç dallarının arasından süzülerek toprak yüzeyine ulaşıp geri yansıması, zemindeki mikro topografik yapıların haritalandırılmasını sağladı. (III) Yoğun bitki örtüsü nedeniyle çıplak gözle fark edilemeyen yüzlerce höyük ve su kanalı, bu gelişmiş tarama yöntemi sayesinde ilk kez gün yüzüne çıkarıldı. (IV) Elde edilen bu dijital topografya haritaları detaylıca incelenirse bölgedeki antik kentin sınırları daha net çizilebilir. (V) Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin anlam ilişkileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. cümlede, eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir.
  2. B
    II. cümlede, bir durumun ortaya çıkmasının nedeni açıklanmıştır.
  3. C
    III. cümlede, yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir.
  4. D
    IV. cümlede, bir durumun gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır.
  5. V. cümlede, eylemin hangi amaca yönelik yapıldığı aktarılmıştır.Cevap

Cevap

V. cümlede eylemin hangi amaca yönelik yapıldığının aktarıldığını belirten seçenek yanlıştır çünkü bu cümlede amaç-sonuç ilişkisi değil, bir saptama ve gereklilik söz konusudur.
Doğru cevap, beşinci cümlede bir eylemin amacının açıklandığını belirten seçenektir. Beşinci cümlede 'Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.' ifadesi yer almaktadır. Bu cümlede herhangi bir eylem ve onun yapılma amacı (amaç-sonuç ilişkisi) bulunmamaktadır. Buradaki 'için' edatı amaç bildirmemekte, 'açısından, yönüyle' anlamı katarak bir durumun önemini ve gerekliliğini (saptama/zorunluluk) belirtmektedir. Bu nedenle bu değerlendirme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki cümleleri sırasıyla okuyarak anlam ilişkilerini (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç) tespit edin.
Cümlelerin hangilerinde eylemin gerekçesi, amacı veya şartı olduğunu belirleyin.
Sorudaki şıkların doğruluk derecesini kontrol edebilmek için her cümlenin anlam yapısını çözmemiz gerekir.
2
Birinci cümleyi analiz edin.
'antik yerleşimleri tespit edebilmek amacıyla' ifadesi eylemin hedefini ve amacını gösterir. Bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
Birinci cümleyle ilgili seçeneğin doğru olup olmadığını belirlemek.
3
İkinci ve üçüncü cümleleri analiz edin.
İkinci cümlede lazer ışınlarının yansıması, mikro topografik yapıların haritalandırılmasının nedenidir. Üçüncü cümlede de höyük ve kanalların gün yüzüne çıkarılması bu tarama yöntemi sayesinde (nedeniyle) gerçekleşmiştir. İki cümle de neden-sonuç (gerekçe) ilişkisi taşır.
İkinci ve üçüncü cümlelerle ilgili seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.
4
Dördüncü cümleyi analiz edin.
'detaylıca incelenirse' ifadesindeki '-se' eki, sınırların net çizilebilmesinin bir şarta bağlı olduğunu gösterir. Bu bir koşul-sonuç cümlesidir.
Dördüncü cümleyle ilgili seçeneğin doğruluğunu teyit etmek.
5
Beşinci cümleyi analiz edin.
'Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.' cümlesinde bir eylemin amacı açıklanmamıştır. Buradaki 'için' edatı 'açısından' anlamında kullanılmış olup, sadece bir gereklilik saptaması yapılmıştır.
Yanlış olan değerlendirmeyi (doğru seçeneği) tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri (Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç, Koşul-Sonuç)
Bu soruyu puanla

Konular

Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkileri

Bu konudan daha fazla soru