Examkin

Soru

Zorluk: KolayMecaz Anlam

Türkçe öğretmeni, öğrencilerinden "soğumak" sözcüğünü mecaz anlamda içeren birer cümle kurmalarını istemiştir.

Buna göre, aşağıdaki öğrencilerden hangisinin kurduğu cümle öğretmenin isteğine uygundur?

  1. A
    Buket: "Dolaptaki meyve suyu yeterince soğumamış."
  2. B
    Cenk: "Rüzgâr çıkınca odanın havası bir anda soğudu."
  3. Derin: "Onun bu umursamaz tavırlarını gördükten sonra işten iyice soğudum."Cevap
  4. D
    Elif: "Fırından çıkan böreklerin soğumasını sabırsızlıkla bekliyorduk."
  5. E
    Gökhan: "Kış gelince havalar iyice soğur ve kar yağışı başlar."

Cevap

Derin'in kurduğu "Onun bu umursamaz tavırlarını gördükten sonra işten iyice soğudum." cümlesinde "soğumak" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır.
Derin'in cümlesindeki "soğumak" sözcüğü, fiziksel olarak bir ısının düşmesini değil, bir işe veya duruma karşı duyulan ilgi, istek veya sevginin yok olmasını ifade etmektedir. Sözcük gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak yeni ve soyut bir anlam kazandığı için mecaz anlamdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün gerçek anlamını belirleme.
"Soğumak" sözcüğünün gerçek anlamı, bir maddenin sıcaklığının azalması, ısısını kaybetmesidir.
Mecaz anlamı bulmak için öncelikle sözcüğün bu temel ve fiziksel anlamından tamamen uzaklaşıp uzaklaşmadığını kontrol etmeliyiz.
2
Öğrencilerin cümlelerindeki kullanımları analiz etme.
Buket, Cenk, Elif ve Gökhan'ın cümlelerinde geçen "soğumak" eylemleri sırasıyla meyve suyu, oda havası, börek ve hava sıcaklığı gibi fiziksel unsurların ısısını kaybetmesini ifade etmektedir. Dolayısıyla bu kullanımlar gerçek anlamdadır. Derin'in cümlesindeki "soğumak" ise bir işe karşı duyulan hevesin ve isteğin yok olması anlamında, tamamen soyut bir durumu karşılamaktadır.
Sözcüklerin cümle içindeki bağlamlarını inceleyerek hangisinin gerçek anlamının dışına çıktığını saptamak gerekir.
3
Mecaz anlamlı kullanımı seçme.
Derin'in cümlesi öğretmenin mecaz anlam isteğini tam olarak karşılamaktadır.
Diğer seçeneklerdeki tüm kullanımlar sözcüğün temel/fiziksel anlamıyla ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından (temel ve yan anlamlarından) tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamdır.
Bu soruyu puanla

Konular

Mecaz Anlam

Bu konudan daha fazla soru