Soru

Zorluk: KolayCümlelerin Yerini Değiştirme

(I) Gök cisimlerini gözlemlemek için kullanılan teleskoplar, astronominin en temel araçlarıdır.
(II) Bu mercekler, uzaktaki cisimlerden gelen ışığı kırarak görüntünün b��yümesini sağlar.
(III) İlk üretilen teleskoplar, ışığı toplamak için yalnızca mercek sistemlerinden yararlanıyordu.
(IV) Günümüzde ise aynalı teleskoplar, çok daha yüksek ışık toplama güçleri nedeniyle tercih edilmektedir.
(V) Teknolojideki bu gelişim, gök bilimcilerin evrenin derinliklerini daha net incelemesine olanak tanımıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri yer değiştirirse parçanın anlam bütünlüğü sağlanır?

  1. A
    I ve III
  2. II ve IIICevap
  3. C
    II ve IV
  4. D
    III ve IV
  5. E
    IV ve V

Cevap

II ve III numaralı cümlelerin birbiriyle yer değiştirmesi
Parçanın ikinci cümlesinde yer alan 'Bu mercekler...' ifadesi, kendinden önceki cümlede merceklerden bahsedilmiş olmasını gerektirir. Ancak birinci cümlede mercek ifadesi geçmemektedir. Üçüncü cümlede ise 'mercek sistemlerinden' söz edilmektedir. Bu nedenle, ikinci cümle üçüncü cümleden sonra gelmelidir. İkinci ve üçüncü cümleler yer değiştirdiğinde, parçanın giriş cümlesinden sonra ilk teleskopların mercekli yapısı tanıtılmakta, ardından gelen cümlede bu merceklerin işlevi açıklanmakta ve sonrasında günümüzdeki aynalı teleskoplara geçiş yapılarak anlam bütünlüğü sağlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin ilk okumasını yaparak anlam akışındaki kopukluğu tespit etmek.
İkinci cümledeki 'Bu mercekler' ifadesinin kendinden önce herhangi bir mercek kavramı geçmediği için anlamsal olarak boşlukta kaldığı belirlenir.
İşaret sıfatları kendilerinden önce geçen kavramlara gönderme yaptığı için bu tür belirteçler anlamsal kopuklukları bulmada en önemli ipucudur.
2
Parçadaki diğer cümlelerde 'mercek' veya 'mercek sistemi' gibi ifadelerin geçtiği cümleyi aramak.
Üçüncü cümlede 'mercek sistemlerinden' ifadesinin geçtiği tespit edilir.
İkinci cümlenin, 'mercek sistemleri' kavramının ilk kez sunulduğu üçüncü cümleden hemen sonra gelmesi gerektiği mantıksal olarak çıkarılır.
3
İkinci ve üçüncü cümleleri yer değiştirerek parçanın bütününü yeniden okumak.
Giriş cümlesinin ardından ilk teleskopların mercek sistemleri anlatılır, ikinci cümlede bu merceklerin işlevi açıklanır ve dördüncü cümlede günümüzün aynalı teleskoplarına geçilerek akışın pürüzsüz hale geldiği görülür.
Yapılan yer değişikliğinin tüm paragraftaki kronolojik ve mantıksal akışla (geçmişten günümüze ve mercekten aynaya) uyum sağladığından emin olunur.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlam bütünlüğünü sağlamak için cümlelerin mantıksal ve dil bilgisel bağlar (işaret sıfatları, bağlaçlar vb.) doğrultusunda sıralanması.
Bu soruyu puanla