Soru

Zorluk: OrtaÇok Değişkenli Karma Kurgular

Bir ��irkette çalışan Ayça, Burak, Ceren ve Davut adlı kişilerin meslekleri mühendis, mimar ve tasarımcıdır. Bu kişilerin çalıştıkları şehirler ise Ankara, İstanbul ve İzmir'dir. Her bir ki��inin mesleği ve çalıştığı şehir tektir. Bu kişilerin meslekleri ve çalıştıkları şehirlere ilişkin diğer bilgiler şu şekildedir:

* Tasarımcı olan tek kişi İzmir'de çalışmaktadır.
* Ceren ve Davut aynı şehirde çalışmaktadır, ancak meslekleri farklıdır.
* Ayça, Ankara'da çalışmaktadır ve mimardır.
* Mühendis olan iki kişiden biri İstanbul'da çalışmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Ceren tasarımcıdır.
  2. B
    Burak İzmir'de çalışmaktadır.
  3. Burak mühendistir.Cevap
  4. D
    Davut mühendistir.
  5. E
    Ceren İstanbul'da çalışmaktadır.

Cevap

Burak mühendistir.
Verilen öncüller analiz edildiğinde, Ceren ve Davut'un İstanbul'da çalışmaları durumunda her ikisinin de mühendis olmak zorunda kalacağı ve bunun da mesleklerinin farklı olması kuralıyla çelişeceği görülür. Bu nedenle Ceren ve Davut İzmir'de çalışmaktadır. Ayça Ankara'da olduğuna göre Burak kesinlikle İstanbul'da çalışmaktadır. İstanbul'da çalışan mühendis kuralı gereği Burak'ın mesleği mühendistir. Dolayısıyla Burak'ın mühendis olduğu ifadesi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen temel değişkenleri ve kısıtlamaları belirlemek.
Kişiler: Ayça, Burak, Ceren, Davut. Şehirler: Ankara, İstanbul, İzmir. Meslekler: Mühendis (2 kişi), Mimar (1 kişi), Tasarımcı (1 kişi).
Öncüllerdeki meslek ve kişi dağılımlarını doğru bir şekilde sınıflandırmak çözüme ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Ayça'nın bilgilerini tabloya yerleştirmek ve Ceren ile Davut'un şehir olasılıklarını değerlendirmek.
Ayça Ankara'da çalışmaktadır ve mimardır. Ceren ve Davut aynı şehirde çalıştığına göre bu şehir Ankara olamaz. Geriye kalan şehirlerden İstanbul veya İzmir olmalıdır.
Ayça'nın yeri kesin olduğu için diğer kişilerin konumlarını sınırlandırabiliriz.
3
Ceren ve Davut'un İstanbul'da çalışma olasılığını sınamak.
Eğer Ceren ve Davut İstanbul'da çalışsaydı, meslekleri farklı olmak zorundaydı. Tasarımcı olan tek kişi İzmir'de çalıştığından ve mimar Ayça olduğundan, bu ikisinin de mühendis olması gerekirdi. Ancak bu durum mesleklerinin farklı olması kuralıyla çelişir. Dolayısıyla Ceren ve Davut İstanbul'da çalışamaz, İzmir'de çalışmalıdırlar.
Çelişki yöntemiyle Ceren ve Davut'un kesin olarak İzmir'de çalıştıklarını saptamak gerekir.
4
Burak'ın yerini ve mesleğini belirlemek.
Ceren ve Davut İzmir'de, Ayça ise Ankara'da çalıştığına göre, kalan tek kişi olan Burak kesinlikle İstanbul'da çalışmaktadır. Mühendis olan iki kişiden biri İstanbul'da çalıştığına göre, Burak kesinlikle mühendistir.
Kalan değişkenleri yerleştirerek kesin doğru olan seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Çok değişkenli sözel mantık kurgularında değişkenler arası çelişkileri eleyerek kesin durumları saptama.
Bu soruyu puanla