Soru

Zorluk: OrtaCümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

I. kendi elleriyle hazırladığının
II. insanoğlu
III. ekolojik dengeyi bozan
IV. farkına varmalıdır
V. kendi sonunu da

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. D
    IV
  5. VCevap

Cevap

Anlamlı ve kurallı cümle oluşturulduğunda baştan üçüncü sırada yer alan ifade V numaralı 'kendi sonunu da' ifadesidir.
Verilen sözcük gruplarından anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulduğunda sıralama 'Ekolojik dengeyi bozan (III) insanoğlu (II), kendi sonunu da (V) kendi elleriyle hazırladığının (I) farkına varmalıdır (IV).' şeklinde olur. Bu dizilişte baştan üçüncü sırada yer alan söz grubu beşinci sıradaki 'kendi sonunu da' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
IV numaralı 'farkına varmalıdır' ifadesi çekimli fiil yapısında olduğundan cümlenin yüklemidir ve en sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin yüklemleri sonda bulunur.
2
Özne grubunun bulunması
III numaralı 'ekolojik dengeyi bozan' sıfat-fiil grubu ile II numaralı 'insanoğlu' ismi birleşerek 'Ekolojik dengeyi bozan insanoğlu' (III - II) şeklinde özne öbeğini oluşturur.
Sıfat-fiiller niteledikleri isimlerden önce gelerek sıfat tamlaması oluştururlar.
3
Nesne ve tümleçlerin yükleme bağlanması
I numaralı 'kendi elleriyle hazırladığının' ifadesi, IV numaralı 'farkına varmalıdır' yüklemiyle 'hazırladığının farkına varmak' şeklinde bir isim tamlaması yapısı kurar. V numaralı 'kendi sonunu da' ifadesi ise bu fiilimsinin nesnesidir. Buradan V - I sıralaması elde edilir.
Yan cümleciklerin ögeleri fiilimsiden önce gelmelidir.
4
Söz öbeklerinin birleştirilmesi
Cümlenin tam ve kurallı hali: 'Ekolojik dengeyi bozan insanoğlu, kendi sonunu da kendi elleriyle hazırladığının farkına varmalıdır.' (III - II - V - I - IV) şeklindedir.
Ögelerin dil bilgisi kurallarına ve mantık akışına uygun dizilimi bu sırayı gerektirir.

Anahtar Kavram

Cümle oluşturmada öge dizilimi, tamlamalar ve fiilimsilerin bağlayıcılığı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla