Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)

33 soru

Soru 1Soru

Yukarıda verilen sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama nasıl olur?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

okuma alışkanlığı zihni geliştiren en önemli etkendir
Sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında, yüklem olan 'etkendir' kelimesi sonda, özne olan 'okuma alışkanlığı' başta yer alır. 'zihni geliştiren' sıfat-fiil grubu 'etkendir' ismini niteler ve 'en önemli' derecelendirmesiyle birlikte sıralanır. Bu durumda doğru sıralama 'okuma alışkanlığı' - 'zihni' - 'geliştiren' - 'en önemli' - 'etkendir' şeklinde olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
'etkendir' sözcüğü cümlenin yüklemidir.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır. Ek fiil alan 'etkendir' sözcüğü cümlenin yüklemi olarak belirlenir ve en sona yerleştirilir.
2
Özneyi belirleme
'okuma alışkanlığı' ögesi özne olarak belirlenir.
Cümlede bildirilen durumun öznesi 'okuma alışkanlığı' ifadesidir ve kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Ara ögeleri ve niteleyicileri sıralama
'zihni geliştiren en önemli' ögeleri birleştirilir.
'geliştiren' sıfat-fiili kendinden önceki nesneyle ('zihni') ve kendinden sonraki isimle ('etkendir') bağlanarak sıfat tamlaması oluşturur. 'en önemli' derecelendirme zarfı da sıfat-fiil grubunu niteler. Bu doğrultuda anlamlı bütün 'zihni geliştiren en önemli etkendir' şeklinde tamamlanır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 2Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük ve sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Klasik eserlerin zamana meydan okumasının temel nedeni insan ruhunun derinliklerindeki evrensel temaları her dönemde yeniden yorumlanabilir bir dille aktarmalarıdır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında, 'klasik eserlerin zamana meydan okumasının' tamlayanı ile 'temel nedeni' tamlananı birleşerek cümlenin öznesini oluşturur. Ardından gelen 'insan ruhunun derinliklerindeki' sıfatı 'evrensel temaları' nesnesini niteler. Son olarak 'her dönemde yeniden yorumlanabilir' ifadesi yüklemdeki 'bir dille' edatını niteleyerek cümleyi tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
'bir dille aktarmalarıdır.' ifadesinin cümlenin yüklemi olduğu saptanır.
Yargı bildiren ve ek fiil alan bu grup kurallı cümlenin sonunda yer almalıdır.
2
Özne grubunu oluşturmak
'klasik eserlerin zamana meydan okumasının temel nedeni' öbeği özne olarak kurulur.
'klasik eserlerin zamana meydan okumasının' tamlayanı ile 'temel nedeni' tamlananı dil bilgisel açıdan bir isim tamlaması oluşturur.
3
Nesne grubunu bağlamak
'insan ruhunun derinliklerindeki evrensel temaları' öbeği nesne olarak yerleştirilir.
'insan ruhunun derinliklerindeki' sıfat grubu, 'evrensel temaları' ismini niteleyerek anlamlı bir bütün oluşturur.
4
Edat tümleci ve zarf ögelerini yükleme bağlayarak anlamlı cümleyi tamamlamak
'her dönemde yeniden yorumlanabilir' sıfatı 'bir dille' edatlı öbeğinin önüne getirilerek cümlenin son kısmı tamamlanır.
Bu yerleşimle cümle dil bilgisi kurallarına ve mantığa tamamen uygun hâle gelir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 3Soru

I. düşünülemez
II. içinde yaşadığı toplumun
III. sadece kendi iç dünyasını
IV. bir sanatçının
V. sorunlarına duyarsız kalarak
VI. yansıtması

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturulduğunda baştan dördüncü olan söz grubu III numaralı ifadedir.
Verilen söz grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde dizildiğinde cümle 'Bir sanatçının (IV), içinde yaşadığı toplumun (II) sorunlarına duyarsız kalarak (V) sadece kendi iç dünyasını (III) yansıtması (VI) düşünülemez (I).' halini alır. Bu dizilimde baştan dördüncü ifade III numaralı söz grubudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi I numaralı 'düşünülemez' sözcüğüdür.
Kurallı bir cümlede yüklemin sonda yer alması gerekir.
2
Özneyi ve başlangıç ifadesini belirleme
Cümlenin başlangıcı IV numaralı 'bir sanatçının' ifadesidir.
Cümlenin genel anlam akışı bir özne/tamlayan grubu ile başlatılmalıdır.
3
Kalan sözcük gruplarını dil bilgisi ve anlam yönünden bağlama
'Bir sanatçının' (IV) ifadesinden sonra 'içinde yaşadığı toplumun' (II) ve 'sorunlarına duyarsız kalarak' (V) ifadeleri gelir. Ardından 'sadece kendi iç dünyasını' (III) ve 'yansıtması' (VI) ifadeleri getirilerek yükleme bağlanır.
Bu şekilde tamlamalar ve zarf-fiil grupları doğru sırayla birleşerek anlamlı bir bütün oluşturur.
4
Tam sıralamayı kurma ve baştan dördüncü ögeyi belirleme
Oluşan doğru sıralama IV - II - V - III - VI - I şeklindedir. Baştan dördüncü öge III numaralı söz grubudur.
Sıralamayı kontrol ettiğimizde baştan dördüncü konumda III numaralı ifadenin yer aldığı görülür.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 4Soru

I. modern eleştiri kuramları,
II. yaratıcısının kişisel deneyimlerinden
III. tamamen bağımsız olarak ele alınması gerektiğini savunan
IV. okuru eserin dünyasıyla baş başa bırakmayı amaçlar
V. bir sanat eserinin,
VI. metnin kendi içsel dinamiklerine odaklanarak

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı söz grubu baştan dördüncü sırada yer almaktadır.
Verilen söz grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında dizilim 'V - II - III - I - VI - IV' şeklinde olur. Bu dizilimde baştan dördüncü sırada 'modern eleştiri kuramları' ifadesini içeren I numaralı söz grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve ana yargının belirlenmesi
Cümlenin yüklemi IV numaralı 'okuru eserin dünyasıyla baş başa bırakmayı amaçlar' ifadesidir ve cümlenin sonunda yer almalıdır.
Türkçede kurallı bir cümlenin yüklemi sonda bulunur. Bu nedenle sıralamanın son ögesi IV olacaktır.
2
Özne ve özneyi niteleyen grupların bulunması
V numaralı 'bir sanat eserinin' ifadesi, II numaralı 'yaratıcısının kişisel deneyimlerinden' ve III numaralı 'tamamen bağımsız olarak ele alınması gerektiğini savunan' ifadesiyle birleşerek bir sıfat-fiil grubu oluşturur. Bu sıfat-fiil grubu I numaralı 'modern eleştiri kuramları' öznesini niteler ve 'bir sanat eserinin yaratıcısının kişisel deneyimlerinden tamamen bağımsız olarak ele alınması gerektiğini savunan modern eleştiri kuramları' yapısı kurulur.
Özne ve onu niteleyen tamlamalar anlamsal ve yapısal olarak bölünemez bir bütün oluşturur.
3
Zarf tümleci ve yüklem ilişkisinin kurulması
VI numaralı 'metnin kendi içsel dinamiklerine odaklanarak' ifadesi, zarf-fiil eki içerdiği için yükleme bağlanarak zarf tümleci görevini üstlenir. Bu grup yüklemden hemen önce gelmelidir: '...odaklanarak okuru eserin dünyasıyla baş başa bırakmayı amaçlar'.
Zarf-fiil grupları genellikle niteledikleri temel eylemden (yüklemden) önce gelerek cümlenin akışını sağlar.
4
Tüm cümlenin birleştirilmesi ve sıralamanın netleştirilmesi
Sıralama V - II - III - I - VI - IV şeklinde kurulur. Cümlenin tamamı: 'Bir sanat eserinin yaratıcısının kişisel deneyimlerinden tamamen bağımsız olarak ele alınması gerektiğini savunan modern eleştiri kuramları, metnin kendi içsel dinamiklerine odaklanarak okuru eserin dünyasıyla baş başa bırakmayı amaçlar.' şeklindedir.
Tüm ögelerin anlamsal ve dil bilgisel uyumu bu sıralama ile tam olarak sağlanır. Bu sıralamada baştan dördüncü söz grubu I numaralı ifadedir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluşturmada öge dizilişi ve fiilimsi gruplarının tespiti
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

I. dışına çıkabilme
II. yerleşik toplumsal normların
III. cesaretini göstermesiyle başlar
IV. sanatsal yaratıcılık
V. bireyin

Numaralanmış sözcük gruplarıyla kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturulduğunda hangisi baştan üçüncü sırada yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Roma rakamıyla II ile belirtilen 'yerleşik toplumsal normların' parçası
Doğru sıralama 'Sanatsal yaratıcılık (IV) bireyin (V) yerleşik toplumsal normların (II) dışına çıkabilme (I) cesaretini göstermesiyle başlar (III)' şeklindedir. Bu sıralamada baştan üçüncü sırada yer alan ifade II numaralı parçadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemi belirlenir.
'cesaretini göstermesiyle başlar' ifadesini barındıran III numaralı parça cümlenin yüklemidir.
Kurallı cümlelerde yüklem her zaman sonda bulunur, bu yüzden III numaralı parça en sonda yer almalıdır.
2
Cümlenin öznesi belirlenir.
'sanatsal yaratıcılık' ifadesini içeren IV numaralı parça cümlenin öznesidir.
Yüklemle uyumlu olan özne, kurallı cümlelerde genellikle cümlenin en başında yer alır.
3
Kalan parçalar arasındaki dil bilgisel ve anlamsal tamlamalar birleştirilir.
'bireyin' (V) ifadesi, 'yerleşik toplumsal normların' (II) ve 'dışına çıkabilme' (I) parçalarıyla birleşerek bir yan cümlecik oluşturur.
'normların' (II) sözcüğü 'dışına' (I) sözcüğüne bağlanarak belirtili isim tamlaması oluşturduğundan II numaralı parça I numaralı parçadan önce gelmelidir. Bu grup 'bireyin' (V) kelimesine bağlanarak 'bireyin yerleşik toplumsal normların dışına çıkabilme cesaretini' yapısını kurar.
4
Elde edilen parçalar birleştirilerek cümlenin genel dizilimi kontrol edilir.
Cümlenin tam dizilimi 'Sanatsal yaratıcılık (IV) bireyin (V) yerleşik toplumsal normların (II) dışına çıkabilme (I) cesaretini göstermesiyle başlar (III)' şeklinde kurulur.
Oluşan sıralama (IV - V - II - I - III) dil bilgisi kurallarına uygun, anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturur.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluştururken sözcük gruplarını dil bilgisel ve anlamsal bağlarına göre sıralama
Soru 6Soru

I. farklı açılardan
II. kitap okuma alışkanlığı
III. daha gelişmiştir
IV. bakabilme yeteneği
V. kazanmış bireylerin
VI. olaylara

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında, baştan dördüncü sözcük grubu hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir biçimde sıralandığında baştan dördüncü grup I numaralı ("farklı açılardan") ifade olur.
Verilen sözcük gruplarından anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulduğunda sıralama "II - V - VI - I - IV - III" şeklinde olur. Bu sıralamaya göre baştan dördüncü sırada "farklı açılardan" ifadesini içeren grup yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini belirleyin.
Çekimli fiil/ek fiil içeren "daha gelişmiştir" (III) ifadesi yüklemdir ve kurallı cümlede en sonda (altıncı sırada) olmalıdır.
Türkçe sözdiziminde kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Yükleme bağlı olan özneyi ve tamlamaları belirleyin.
"Bireylerin... yeteneği" ifadesi bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu nedenle "bireylerin" (V) ifadesi "yeteneği" (IV) ifadesinden önce gelmelidir.
İsim tamlamasında tamlayan tamlanandan önce gelir.
3
Sıfat-fiil grubunu ve tamlayanı birleştirin.
"Kitap okuma alışkanlığı" (II) ifadesi "kazanmış" sıfat-fiili ile birleşerek "bireylerin" sözcüğünü niteler. Bu durumda "II - V" bloğu oluşur.
Sıfatlar niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Kalan ögeleri anlamsal ilişkilerine göre yerleştirin.
"Olaylara farklı açılardan bakabilme yeteneği" ifadesi kendi içinde bir bütündür. Bu y��zden "olaylara" (VI), "farklı açılardan" (I) ve "bakabilme yeteneği" (IV) sıralamasıyla "VI - I - IV" bloğu oluşur.
"Bakabilme" fiilimsi grubu, "olaylara" yönelme öbeğini ve "farklı açılardan" zarf öbeğini kendisine bağlar.
5
Cümle bloklarını birleştirerek tam sıralamayı kontrol edin.
"Kitap okuma alışkanlığı kazanmış bireylerin (II - V) olaylara farklı açılardan bakabilme yeteneği (VI - I - IV) daha gelişmiştir (III)." Sıralama: II - V - VI - I - IV - III şeklindedir.
Sözdizimsel ve anlamsal olarak en uygun kurallı cümle bu şekilde kurulur.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluştururken yüklem sonda, özne başta olacak şekilde ögeler arasındaki dil bilgisel (tamlamalar, fiilimsiler vb.) ve anlamsal ilişkiler kurulmalıdır.

İpuçları

1
Cümle oluşturma sorularında ilk olarak cümlenin yüklemini bulup sona yerleştirerek başlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

I. kendi elleriyle hazırladığının
II. insanoğlu
III. ekolojik dengeyi bozan
IV. farkına varmalıdır
V. kendi sonunu da

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Anlamlı ve kurallı cümle oluşturulduğunda baştan üçüncü sırada yer alan ifade V numaralı 'kendi sonunu da' ifadesidir.
Verilen sözcük gruplarından anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulduğunda sıralama 'Ekolojik dengeyi bozan (III) insanoğlu (II), kendi sonunu da (V) kendi elleriyle hazırladığının (I) farkına varmalıdır (IV).' şeklinde olur. Bu dizilişte baştan üçüncü sırada yer alan söz grubu beşinci sıradaki 'kendi sonunu da' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
IV numaralı 'farkına varmalıdır' ifadesi çekimli fiil yapısında olduğundan cümlenin yüklemidir ve en sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin yüklemleri sonda bulunur.
2
Özne grubunun bulunması
III numaralı 'ekolojik dengeyi bozan' sıfat-fiil grubu ile II numaralı 'insanoğlu' ismi birleşerek 'Ekolojik dengeyi bozan insanoğlu' (III - II) şeklinde özne öbeğini oluşturur.
Sıfat-fiiller niteledikleri isimlerden önce gelerek sıfat tamlaması oluştururlar.
3
Nesne ve tümleçlerin yükleme bağlanması
I numaralı 'kendi elleriyle hazırladığının' ifadesi, IV numaralı 'farkına varmalıdır' yüklemiyle 'hazırladığının farkına varmak' şeklinde bir isim tamlaması yapısı kurar. V numaralı 'kendi sonunu da' ifadesi ise bu fiilimsinin nesnesidir. Buradan V - I sıralaması elde edilir.
Yan cümleciklerin ögeleri fiilimsiden önce gelmelidir.
4
Söz öbeklerinin birleştirilmesi
Cümlenin tam ve kurallı hali: 'Ekolojik dengeyi bozan insanoğlu, kendi sonunu da kendi elleriyle hazırladığının farkına varmalıdır.' (III - II - V - I - IV) şeklindedir.
Ögelerin dil bilgisi kurallarına ve mantık akışına uygun dizilimi bu sırayı gerektirir.

Anahtar Kavram

Cümle oluşturmada öge dizilimi, tamlamalar ve fiilimsilerin bağlayıcılığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü, geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz, geleceğin inşasında da bir rehber görevi üstlenir.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir biçimde bir araya getirildiğinde 'Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü, geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz, geleceğin inşasında da bir rehber görevi üstlenir.' cümlesi oluşur. Bu sıralamada özne grubu başta, yan yargı ortada ve çekimli fiil içeren yüklem sonda yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
'bir rehber görevi üstlenir' ifadesi cümlenin ana yüklemidir ve kurallı bir cümlede sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Özneyi ve tamlamaları gruplandırma
'sanatın toplumsal hafızayı' ve 'diri tutma gücü' ifadeleri birleşerek 'Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü' özne grubunu oluşturur.
Tamlayan ve tamlanan ilişkisi kurularak anlamlı bir özne öbeği elde edilir.
3
Bağlaç ve yardımcı yargıları bağlama
'geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz' ifadesinin ardından 'geleceğin inşasında da' ifadesi gelerek 'sadece ... değil, aynı zamanda ... da' benzeri bir anlam bütünlüğü kurulur.
'kalmaz' ve 'da' ifadeleri arasındaki karşılaştırmalı bağlamsal ilişki bu sıralamayı zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 9Soru

Aşağıdaki sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sanatçı toplumsal gerçekliği yansıtırken bunu kendi estetik süzgecinden geçirerek özgün bir biçimde yeniden üretir.
Cümlenin öznesi olan 'sanatçı' ile başlanıp, ardından durum bildiren 'toplumsal gerçekliği yansıtırken' ifadesi gelmeli, sonrasında bu kavrama gönderme yapan 'bunu' zamiri ve eylemin yöntemini açıklayan 'kendi estetik süzgecinden geçirerek' zarf-fiil grubu yer almalı, son olarak da yüklemi barındıran 'özgün bir biçimde yeniden üretir' ifadesiyle cümle sonlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
'özgün bir biçimde yeniden üretir.' ifadesi yüklemdir ve kurallı cümlenin sonunda yer almalıdır.
Türk��ede kurallı cümlelerin yüklemi her zaman cümlenin sonunda bulunur.
2
Özneyi belirleme
'sanatçı' sözcüğü cümlenin öznesidir ve cümlenin en başında yer almalıdır.
Eylemi gerçekleştiren öge olan özne, Türkçe cümle yapısında genellikle cümlenin başında konumlanır.
3
Zamir ve gönderim ilişkisini kurma
'toplumsal gerçekliği yansıtırken' ifadesi, 'bunu' işaret zamirinden önce gelmelidir.
İşaret zamiri olan 'bunu' sözcüğü, anlam bakımından kendisinden önce gelen 'toplumsal gerçekliği' kavramının yerini tutmaktadır.
4
Zarf-fiil gruplarını bağlama
'bunu' ifadesinin ardından 'kendi estetik süzgecinden geçirerek' zarf-fiil grubu getirilerek anlam tamamlanır.
Zarf-fiil grupları eylemi niteleyecek şekilde anlam akışına uygun olarak sıralanmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Öge Dizilimi
Soru 10Soru

I. disiplinler arası bir yaklaşımla
II. karşı karşıya kalınan
III. zorunlu kılmaktadır
IV. bilimin ve teknolojinin baş döndürücü bir hızla ilerlediği günümüzde
V. sorunların çözümü
VI. ortak akıl yürütmeyi

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında, baştan dördüncü söz grubu hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Birinci söz grubu (disiplinler arası bir yaklaşımla) baştan dördüncü sırada yer alır.
Sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde sıralama 'IV - II - V - I - VI - III' biçiminde gerçekleşir. Bu sıralamada baştan dördüncü öge birinci söz grubudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Üçüncü söz grubu (zorunlu kılmaktadır) cümlenin çekimli fiili olup yüklemdir ve en sonda yer almalıdır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre kurallı cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur.
2
Özne ve tümleç bağlant��larını kurma
Dördüncü söz grubu (bilimin ve teknolojinin baş döndürücü bir hızla ilerlediği günümüzde) zaman bildiren bir belirteçtir. İkinci söz grubu (karşı karşıya kalınan) ise beşinci söz grubundaki (sorunların çözümü) ifadesini nitelemektedir. Bu ögeler birleşerek cümlenin girişini oluşturur: IV - II - V.
Anlamca sıfat-fiiller niteledikleri isimlerden önce gelir ve zaman belirten zarflar genellikle cümlenin başında konumlanır.
3
Nesne ve zarf öbeklerini sıralama
Birinci söz grubu (disiplinler arası bir yaklaşımla) edat tümleci olarak altıncı söz grubundaki (ortak akıl yürütmeyi) fiilimsi grubunu niteler ve bu öbek yüklemin öncesine yerleşir: I - VI - III.
Niteleyici ögeler ve nesneler, yönettikleri eylemin veya yüklemin hemen solunda yer almalıdır.
4
Tam sıralamayı kurma
Bütünsel ve anlamlı sıralama IV - II - V - I - VI - III şeklindedir.
Cümlenin anlamsal bütünlüğünün ve öge diziliminin eksiksiz sağlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve Anlamlı Cümle Oluşturma
Soru 11Soru

I. en etkili yollarından
II. kalp sağlığını
III. düzenli yürüyüş yapmak
IV. biridir.
V. korumanın

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Doğru sıralamada baştan üçüncü olan sözcük grubu V numaralı ifadedir.
Verilen sözcük gruplarından anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulduğunda cümlenin doğru sıralaması 'Düzenli yürüyüş yapmak (III) kalp sağlığını (II) korumanın (V) en etkili yollarından (I) biridir (IV).' şeklinde olur. Bu dizilimde üçüncü sırada 'korumanın' ifadesi yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
IV numaralı 'biridir.' ifadesi ek eylem alarak yüklem olmuştur ve kurallı bir cümle oluşturulacağı için cümlenin sonunda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Yükleme bağlanan ögelerin tespiti
I numaralı 'en etkili yollarından' ifadesi, 'en etkili yollarından biridir' şeklinde yüklem grubunu oluşturur. Bu durumda cümlenin son iki ögesi sırasıyla I ve IV olmalıdır.
İsim tamlamaları ve sıfat grupları bölünemez.
3
Anlam bütünlüğünün kurulması
II numaralı 'kalp sağlığını' ve V numaralı 'korumanın' ifadeleri birleşerek 'kalp sağlığını korumanın' öbeğini oluşturur. Bu öbek de 'en etkili yollarından' ifadesine bağlanarak 'kalp sağlığını korumanın en etkili yollarından biridir' şeklini alır.
Eylemsi grupları ve tamlamalar anlamca birbirini tamamlar.
4
Öznenin yerleştirilmesi ve nihai sıralamanın yapılması
III numaralı 'düzenli yürüyüş yapmak' ifadesi cümlenin öznesi olarak en başa gelir. Böylece anlamlı ve kurallı cümle 'Düzenli yürüyüş yapmak kalp sağlığını korumanın en etkili yollarından biridir.' şeklinde kurulur.
Türkçede özne genellikle cümlenin başında yer alır.
5
Sıralamadaki konumun belirlenmesi
Oluşan sıralama III - II - V - I - IV şeklindedir. Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada V numaralı sözcük grubu yer alır.
Soru kökünde istenen sıraya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Kurallı ve Anlamlı Cümle Oluşturma
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturmak amacıyla, yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarının doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: bireyin çocukluk döneminde (II) - edindiği alışkanlıklar (IV) - yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını (I) - ve dünyaya bakış açısını (V) - şekillendiren en temel unsurlardır (III).
Doğru sıralama yapıldığında 'Bireyin çocukluk döneminde edindiği alışkanlıklar yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını ve dünyaya bakış açısını şekillendiren en temel unsurlardır.' cümlesi elde edilir. Bu cümlede özne baştadır, nesneler bağlaç ile bağlanarak yüklemden önce getirilmiştir ve yüklem kurallı cümlenin sonunda yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi (cümleyi tamamlayan ögeyi) tespit etmek.
'şekillendiren en temel unsurlardır.' ifadesinin ek-fiil alarak yüklem olduğu ve kurallı cümle kuralı gereği cümlenin sonunda yer alması gerektiği belirlenir.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özneyi (işi yapan veya durumu karşılayan ögeyi) bulmak.
'bireyin çocukluk döneminde' (tamlayan) ve 'edindiği alışkanlıklar' (tamlanan) gruplarının birleşerek cümlenin öznesi olan sıfat-fiil grubunu oluşturduğu ve cümlenin başında yer alması gerektiği tespit edilir.
Özne genellikle cümlenin başında yer alır ve yükleme sorulan 'şekillendiren en temel unsurlar olan ne?' sorusuna cevap verir.
3
Nesne grubunu ve bağlaç ilişkisini kurmak.
'yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını' ifadesi ile 've dünyaya bakış açısını' ifadesinin nesne öbeğini oluşturduğu, 've' bağlacının bu iki unsuru bağladığı belirlenir.
Nesnelerin yüklemdeki eylemden etkilenen ögeler olarak yüklemden hemen önce sıralanması gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama) kuralları ve cümlenin ögeleri dizilimi
Soru 13Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde, 'Sanatın asıl amacı' ifadesi özne, 'insan ruhundaki gizli duyguları' belirtili nesne grubu, 'gün ışığına' dolaylı tümleç ve 'çıkarmaktır' yüklem olarak işlev görür. Bu doğrultuda kurulan doğru cümle 'Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin Belirlenmesi
Cümlenin yargı bildiren yüklemi 'çıkarmaktır.' ifadesidir ve cümlenin en sonuna yerleştirilmelidir.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer alır.
2
Öznenin Belirlenmesi
Cümlenin öznesi 'Sanatın asıl amacı,' kelime grubudur ve cümlenin en başına yerleştirilmelidir.
Özne, cümlede bildirilen işi veya durumu üzerine alan temel öge olup genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Sıfat Tamlamasının Kurulması
'insan ruhundaki' sıfatı ile 'gizli duyguları' ismi bir araya getirilerek 'insan ruhundaki gizli duyguları' tamlaması oluşturulur.
Sıfat-fiil ve sıfat niteliğindeki kelimeler, niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Deyim Ögesinin Yükleme Bağlanması
'gün ışığına' ifadesi yüklem olan 'çıkarmaktır' kelimesinin hemen öncesine getirilerek 'gün ışığına çıkarmaktır' şeklinde birleştirilir.
Anlamca kaynaşmış birleşik fiil veya deyim oluşturan yapılar cümle içinde birbirinden ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru

I. sözlü gelenek,
II. aktarmada en önemli köprü olan
III. toplumsal belleğin korunmasını
IV. geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere
V. ve yeniden üretilmesini sağlar.

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı sözcük grubu
Cümlenin doğru sıralaması 'Geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek, toplumsal belleğin korunmasını ve yeniden üretilmesini sağlar.' şeklindedir (IV - II - I - III - V). Bu sıralamada I numaralı grup baştan üçüncü sırada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini ve ana yargısını içeren grubu belirleme.
Yüklem olan 've yeniden üretilmesini sağlar.' ifadesinin V numaralı grupta yer aldığı ve bu grubun cümlenin sonunda bulunması gerektiği belirlenir.
Türkçe cümle yapısında kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer alır.
2
Özne ve özneyi niteleyen sıfat fiil gruplarını tespit ederek mantıksal sıraya koyma.
IV numaralı 'geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere' ifadesinin, II numaralı 'aktarmada en önemli köprü olan' ifadesiyle bağlanarak bir sıfat fiil grubu oluşturduğu ve bu grubun I numaralı 'sözlü gelenek' öznesini nitelediği tespit edilir: 'geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek...' (IV - II - I).
Özneyi niteleyen sıfat öbekleri Türkçede niteledikleri isimden önce gelir.
3
Kalan grupları yükleme bağlayarak cümleyi tamamlama.
III numaralı 'toplumsal belleğin korunmasını' ifadesinin V numaralı 've yeniden üretilmesini sağlar' yüklemiyle birleşerek nesne grubunu oluşturduğu belirlenir (III - V).
Cümledeki nesneler yüklemden hemen önce gelerek cümlenin anlam bütünlüğünü sağlar.
4
Cümlenin tam sırasını oluşturup baştan üçüncü ögeyi bulma.
Cümlenin doğru sıralaması IV - II - I - III - V şeklindedir. Bu sıralamaya göre baştan üçüncü öge I numaralı gruptur.
Sıralama kontrol edildiğinde cümlenin 'Geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek, toplumsal belleğin korunmasını ve yeniden üretilmesini sağlar.' şeklinde anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturduğu görülür.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluştururken yüklem, özne ve nesne gruplarının Türkçe dil bilgisi kurallarına göre doğru sıralanması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözcük grupları 'bir dilin söz varlığı - o dili konuşan toplumun - tarih boyunca etkileşimde bulunduğu - medeniyetlerin izlerini - taşır.' şeklinde sıralanmalıdır.
Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturulduğunda cümlenin yapısı 'Bir dilin söz varlığı o dili konuşan toplumun tarih boyunca etkileşimde bulunduğu medeniyetlerin izlerini taşır.' şeklinde kurulur. Bu yapıda özne en başta, yüklem en sonda yer alır ve aradaki niteleyici öbekler dil bilgisi kurallarına uygun olarak birbirini tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleyerek cümlenin sonunu saptama
'taşır.' sözcüğü yüklemdir ve cümlenin sonunda bulunmalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Cümlenin öznesini ve başlangıç grubunu belirleme
'bir dilin söz varlığı' cümlenin öznesi olarak en başa yerleştirilmelidir.
Anlam akışını başlatmak ve sonraki işaret sıfatına zemin hazırlamak için ana öge başa gelir.
3
Zamir ve niteleyici öbeklerin bağlantılarını kurma
'o dili konuşan toplumun' grubu özneyi takip etmelidir.
'o' işaret sıfatının gönderme yaptığı 'dil' kavramı ilk grupta tanıtıldığı için bu sıralama zorunludur.
4
Nesne grubunu yükleme bağlama
'tarih boyunca etkileşimde bulunduğu' sıfat-fiil grubu 'medeniyetlerin izlerini' nesnesine bağlanarak 'toplumun ... medeniyetlerin izlerini' tamlamasını tamamlar ve yüklemle birleşir.
Sıfat-fiil grupları niteledikleri isimlerden hemen önce gelerek anlam bütünlüğü sağlar.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 16Soru

I. kitap okumak
II. en etkili
III. insanın hayal gücünü
IV. etkinliktir
V. geliştiren

Numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I - III - V - II - IV

Cevap

Doğru sıralama 'I - III - V - II - IV' şeklinde olmalı ve 'Kitap okumak insanın hayal gücünü geliştiren en etkili etkinliktir.' cümlesi elde edilmelidir.
Doğru sıralama olan 'I - III - V - II - IV' dizilimi seçildiğinde, 'Kitap okumak' ifadesi cümlenin öznesi olarak en başta yer alır. 'insanın hayal gücünü geliştiren' sıfat-fiil grubu, 'en etkili etkinliktir' yüklem grubunu niteler. Böylece hem anlamlı hem de kurallı bir cümle kurulmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi ek-fiil almış olan 'etkinliktir' (IV) sözcüğüdür.
Türkçede kurallı cümle oluşturulurken yüklemin sonda yer alması gerekir.
2
Yükleme bağlı olan sıfat tamlamasını bulma
Yüklem olan 'etkinliktir' sözcüğünü niteleyen 'en etkili' (II) grubu belirlenir ve 'en etkili etkinliktir' (II - IV) yapısı kurulur.
Sıfatlar niteledikleri isimlerin hemen solunda yer alır.
3
Özne ve sıfat-fiil grubunu sıraya koyma
Cümlenin öznesi 'kitap okumak' (I) ifadesidir ve en başta olmalıdır. Özneden sonra 'insanın hayal gücünü geliştiren' (III - V) sıfat-fiil grubu gelmelidir.
Kurallı bir cümlede özne genellikle başta bulunur; tamlamalar ve belirteç grupları ise niteledikleri ögelerin öncesinde konumlandırılır.
4
Parçaları birleştirip kontrol etme
Sözcük öbekleri I - III - V - II - IV düzeninde birleştirildiğinde 'Kitap okumak insanın hayal gücünü geliştiren en etkili etkinliktir.' anlamlı yapıs�� teyit edilir.
Tüm ögelerin dil bilgisi ve anlamsal açıdan doğru bağlanıp bağlanmadığı denetlenmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Sözdizimi Kuralları
Soru 17Soru

I. bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği
II. hayat bulur
III. dile getirdiği düşüncelerden ziyade
IV. sözcüklerin tınısında ve dizilişinde
V. bir yazarın üslubu

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü sözcük grubu hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Sıralama yapıldığında baştan üçüncü sırada yer alan söz grubu 'bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği' ifadesidir.
Numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama V - III - I - IV - II şeklinde olmaktadır. Bu sıralamayla oluşan cümle şu şekildedir: 'Bir yazarın üslubu, dile getirdiği düşüncelerden ziyade bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği sözcüklerin tınısında ve dizilişinde hayat bulur.' Bu durumda baştan üçüncü sırada I numaralı sözcük grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle oluştururken öncelikle yüklemi (yargı bildiren ifadeyi) belirleyin.
Numaralanmış ifadeler incelendiğinde 'hayat bulur' (II) ifadesi cümlenin yüklemidir ve kurallı bir cümlede en sonda yer almalıdır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Yüklemin bildirdiği işi veya durumu gerçekleştiren ögeyi (özneyi) tespit edin.
'Hayat bulur' yükleminin öznesi olmaya dil bilgisel ve anlamsal açıdan en uygun ifade 'bir yazarın üslubu' (V) ifadesidir. Bu ifade cümlenin öznesi olarak en başta yer almalıdır.
Kurallı ve anlamlı bir cümlede özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Kalan ögeleri kendi aralarındaki dil bilgisel ve anlamsal işaretlere göre sıralayın.
III numaralı ifadedeki 'düşüncelerden ziyade' kelime grubu, I numaralı ifadedeki 'bu düşünceleri' işaret sıfatıyla başlayan ifadeye zemin hazırlar. 'bu düşünceleri' ifadesindeki 'bu' işaret sıfatı, kendisinden önce geçen 'düşüncelerden' sözcüğüne atıfta bulunduğu için III numaralı ifade I numaralı ifadeden önce gelmelidir (III - I). I numaralı ifadedeki 'tercih ettiği' sıfat-fiili ise IV numaralı ifadedeki 'sözcüklerin' ismini nitelemektedir. Dolayısıyla I numaralı ifade IV numaralı ifadeden önce gelmelidir (I - IV).
İşaret sıfatları kendilerinden önce geçen kavramlara gönderme yapar; sıfat-fiiller ise niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Belirlenen tüm bu ilişkileri birleştirerek anlamlı ve kurallı cümleyi oluşturun ve baştan üçüncü ögeyi bulun.
Cümlenin doğru sıralaması V - III - I - IV - II şeklinde olur: 'Bir yazarın üslubu (V) dile getirdiği düşüncelerden ziyade (III) bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği (I) sözcüklerin tınısında ve dizilişinde (IV) hayat bulur (II).' Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada I numaralı söz grubu yer almaktadır.
Kurulan cümlenin baştan üçüncü ögesinin tespit edilmesi.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 18Soru

I. evrensel temaları
II. kendi döneminin sınırlarını aşması
III. özgün bir dille işlemesine bağlıdır
IV. bir yazarın
V. yapıtlarında

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü söz aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı söz olan 'yapıtlarında'
Cümle anlamlı ve kurallı bir şekilde sıralandığında 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' hâlini alır. Bu durumda baştan üçüncü öge V numaralı 'yapıtlarında' sözü olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi, yargı bildiren ve çekimlenmiş öge olan III numaralı 'özgün bir dille işlemesine bağlıdır' ifadesidir. Kurallı bir cümle oluşturulacağı için bu öge cümlenin sonunda (beşinci sırada) yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özne grubunu (özneyi) tespit etme ve cümlenin başına yerleştirme
Geriye kalan sözlerden 'bir yazarın' (IV) ifadesi bir tamlayan durumundadır ve 'kendi döneminin sınırlarını aşması' (II) ifadesindeki iyelik ekiyle (-aşma-s-ı) birleşerek bir isim fiil grubu (özne) oluşturur. Bu durumda cümlenin başı 'Bir yazarın kendi döneminin sınırlarını aşması' (IV - II) şeklinde kurulur.
Yükleme sorulan 'bağlı olan ne?' sorusu özneyi buldurur ve özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Kalan ögeleri anlamsal ve dil bilgisel olarak bağlama
'yapıtlarında' (V) ve 'evrensel temaları' (I) sözleri, yüklemdeki 'işlemesine' fiilimsi grubuna bağlanır. 'Yapıtlarında evrensel temaları...' (V - I) şeklinde bir dolaylı tümleç ve belirtili nesne sırası oluşturulur.
Bu sözcüklerin yüklemdeki eylemin yönünü ve nesnesini belirtecek şekilde sıralanması gerekir.
4
Cümlenin bütününü birleştirme ve sıralamayı kontrol etme
Tüm ögeler birleştirildiğinde 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' cümlesi elde edilir. Bu sıralamada baştan üçüncü sırada V numaralı söz yer alır.
Sıralamanın dil bilgisi kurallarına ve mantığa uygunluğunu doğrulamak için son okuma yapılır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 19Soru

I. okurun zihninde hazır bulduğu
II. ona dünyayı alışılagelmiş
III. kalıpların dışından görme
IV. gerçek bir sanat yapıtı
V. şablonları yıkarak
VI. olanağı sunar

Yukarıdaki numaralanmış söz grupları anlamlı ve kurallı bir bütün olu��turacak şekilde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Doğru sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' şeklinde kurulduğundan, baştan dördüncü sırada yer alan grup II numaralı gruptur.
Anlamlı ve kurallı cümle oluşturulduğunda sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' şeklinde gerçekleşir. Bu dizilimde yüklem olan grup sonda, özne olan grup başta yer alır. Zarf-fiil öbeği özneden sonra gelir. Belirtili nesne ve sıfat tamlaması içeren grup ise yüklemden hemen önce yer alır. Bu durumda baştan dördüncü grup II numaralı gruptur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve cümlenin ana ögelerini belirleme
Cümlenin yüklemi VI numaralı 'olanağı sunar' ifadesidir. Özne ise IV numaralı 'gerçek bir sanat yapıtı' ifadesidir.
Anlamlı ve kurallı bir cümle oluştururken öncelikle yüklem belirlenerek sona yerleştirilir, ardından özne tespit edilir.
2
Yüklemle ilişkili ögeleri bağlama
III numaralı 'kalıplar��n dışından görme' ifadesi, 'olanağı sunar' yüklemiyle birleşerek 'kalıpların dışından görme olanağı sunar' öbekleşmesini oluşturur.
İsim-fiil grubu yüklemdeki ismin tamlayanı durumundadır.
3
Zarf ve nesne gruplarını birleştirme
II numaralı 'ona dünyayı alışılagelmiş' ifadesi, III numaralı grupla birleşerek 'ona dünyayı alışılagelmiş kalıpların dışından görme' yapısını kurar. I numaralı 'okurun zihninde hazır bulduğu' ifadesi ise V numaralı 'şablonları yıkarak' ile birleşerek zarf-fiil öbeği oluşturur.
Sıfat ve zarf fiil grupları niteledikleri veya tamamladıkları unsurların hemen öncesinde yer almalıdır.
4
Tüm grupları mantıklı bir bütün halinde sıralama
Sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' (Gerçek bir sanat yapıtı, okurun zihninde hazır bulduğu şablonları yıkarak ona dünyayı alışılagelmiş kalıpların dışından görme olanağı sunar.) şeklinde tamamlanır ve baştan dördüncü grup II olur.
Özneyle başlayan, zarf tümleçleri ve nesneyle devam eden kurallı ve anlamlı yapı bu sıralamayla sağlanır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama) Kuralları ve Öge İlişkileri
Soru 20Soru

I. sorduğu soruların niteliğiyle
II. karşılaştığı sorunlara
III. getirdiği çözümlerle değil
IV. bilime katkıda bulunur
V. bir bilim insanı
VI. bu sorunları ele alırken

Yukarıda numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VI

Cevap

VI numaralı söz grubu (bu sorunları ele alırken)
Doğru sıralama 'Bir bilim insanı karşılaştığı sorunlara getirdiği çözümlerle değil, bu sorunları ele alırken sorduğu soruların niteliğiyle bilime katkıda bulunur.' biçimindedir (V - II - III - VI - I - IV). Bu dizilişte baştan dördüncü sırada VI numaralı söz grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
IV numaralı 'bilime katkıda bulunur' ifadesi cümlenin yüklemidir ve sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur.
2
Özne ve giriş ögesinin belirlenmesi
V numaralı 'bir bilim insanı' ifadesi cümlenin öznesidir ve cümlenin başında yer almalıdır.
Cümle kurarken eylemi gerçekleştiren veya hakkında açıklama yapılan öge genellikle en başta yer alır.
3
Ögeler arasındaki anlamsal ve dil bilgisel bağların kurulması
II numaralı 'karşılaştığı sorunlara' ifadesinden sonra III numaralı 'getirdiği çözümlerle değil' ifadesi gelmelidir. III numaralı ifadedeki 'değil' edatı, VI numaralı 'bu sorunları ele alırken' ifadesiyle karşıtlık ilişkisi kurarak I numaralı 'sorduğu soruların niteliğiyle' ifadesine bağlanır.
İşaret sıfatları ve zamirleri, kendilerinden önce geçen kavramlara bağlanarak anlam bütünlüğünü sağlar.
4
Cümlenin birleştirilmesi ve baştan dördüncü sözün bulunması
Sıralama V - II - III - VI - I - IV şeklinde gerçekleşir: 'Bir bilim insanı karşılaştığı sorunlara getirdiği çözümlerle değil, bu sorunları ele alırken sorduğu soruların niteliğiyle bilime katkıda bulunur.' Bu sıralamada baştan dördüncü söz grubu VI numaralı ifadedir.
Anlamlı ve kurallı cümle yapısı bu sıralama ile tam olarak sağlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için sözcük grupları arasındaki anlamsal ve yapısal ilişkileri belirleme.

İpuçları

1
Cümlenin yüklemini bularak sıralamayı sondan başlatmayı deneyin.
2
'Bu sorunları' ifadesindeki işaret sıfatının hangi sözcük grubuna gönderme yaptığına dikkat edin.
3
'değil' edatıyla biten III numaralı ifadenin, kendisinden sonra gelen ve karşıtlık veya alternatif sunan bir yargıyla devam etmesi gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı edat grupları ve bağlaçlar içeren cümle oluşturma soruları çözerek ögeler arasındaki bağları daha hızlı fark etme becerisi kazanabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcük gruplarını anlamca tamamlayan ekleri ve edatları inceleyin. Örneğin, '-e' yönelme durumu eki alan 'sorunlara' sözcüğü ile 'getirdiği' sıfat-fiili doğrudan birleşir. Benzer şekilde 'değil' edatıyla biten ifade, karşıtlık belirten diğer yargıyla ilişkilendirilerek bütünlük aranır.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki