Soru

Zorluk: OrtaNeden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkileri

(I) Günümüz yazarları, toplumsal sorunları doğrudan ele almak yerine bireyin iç dünyasındaki karmaşayı yansıtmak üzere eserler kaleme alıyorlar.
(II) Okuyucuyu derin bir sorgulamaya yöneltmek amacıyla dildeki alışılmış kalıplar�� yıkıp kendilerine özgü yeni bir anlatım biçimi geliştiriyorlar.
(III) Edebiyatın sınırlarını genişletmek adına estetik kaygıyı her türlü toplumsal faydanın önünde tutmayı tercih ediyorlar.
(IV) Eserlerinde bireysel yabancılaşmayı çok boyutlu işleyebilmek için psikoloji ve felsefe disiplinlerinin sunduğu verilerden geniş ölçüde yararlanıyorlar.
(V) Toplumsal dinamiklerin hızla değişmesi sonucunda bireyin yalnızlaşması kaçınılmaz bir hâl aldığından, yapıtlarında varoluşsal sancıları merkezî bir tema olarak kullanıyorlar.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. VCevap
  4. D
    III
  5. E
    IV

Cevap

Beşinci cümlede yargı gerekçesiyle birlikte verilmiştir.
Beşinci cümlede yer alan 'Toplumsal dinamiklerin hızla değişmesi sonucunda bireyin yalnızlaşması kaçınılmaz bir hâl aldığından...' ifadesi, yazarların varoluşsal sancıları merkezî tema olarak kullanmalarının gerekçesidir (nedenidir). Bu cümlede neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlamsal ilişkilerini belirlemek için yargıların hangi amaçla mı yoksa hangi nedenle mi gerçekleştirildiğini analiz edin.
İlk dört cümlede eylemlerin gerçekleştirilme amaçları (yansıtmak üzere, yöneltmek amacıyla, genişletmek adına, işleyebilmek için) sunulmuştur. Beşinci cümlede ise eylemin yapılma gerekçesi (yalnızlaşmanın kaçınılmaz bir hâl alması nedeniyle) belirtilmiştir.
Amaç-sonuç ilişkilerinde eylemin yöneldiği henüz gerçekleşmemiş bir hedef bulunurken, neden-sonuç ilişkilerinde yargının gerçekleşmesine yol açan tamamlanmış veya mevcut bir gerekçe bulunur.
2
Seçeneklerdeki cümle numaralarıyla anlamsal tespitleri eşleştirin.
Gerekçesiyle birlikte verilen tek yargının beşinci cümlede olduğu ve bu cümlenin üçüncü seçenekte yer aldığı görülür.
Soru kökünde istenen 'yargının gerekçesiyle birlikte verilmesi' durumu neden-sonuç ilişkisini ifade ettiğinden doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkilerinin Ayırt Edilmesi
Bu soruyu puanla